De mantra van de eurosceptici

Foto: Ian Britton FreeFoto.com EU-commissaris voor de digitale agenda Neelie Kroes doet in De Telegraaf een goed woordje voor Europa. Ze vindt dat de regering wel eens wat positiever mag oordelen over de EU. We hebben er tenslotte veel aan te danken.  Minister Leers voor Immigratie en Asiel vindt dat Kroes een punt heeft. In TROS-Kamerbreed zei Leers dat het kabinet onlangs heeft afgesproken de boodschap over Europa mooier en beter te verpakken.  De vraag is of de eurosceptici zich door de verpakking zullen laten bekeren.  Zo langzamerhand wordt het verhaal waarmee rechts Nederland afstand neemt van de EU een mantra die de eurosceptici niet meer uit hun kop kunnen krijgen.  Vrome praatjes à la Kroes helpen waarschijnlijk ook weinig.  Al bekritiseert zij terecht het feit dat VVD, CDA en ook de PvdA te gemakkelijk meegaan met de populistische trend om de EU als zodanig negatief af te schilderen omdat het Nederlandse belang zou worden geschaad, er te veel geld wordt verspild en “Brussel” te veel macht heeft ten koste van de nationale beslissingsruimte.  De angst om kiezers te verliezen aan extremisten ter linker of ter rechterzijde verlamt de middenpartijen in hun opstelling tegenover de EU.  Een serieuze discussie over standpunten of besluiten van de Europese Raad of de Commissie is nauwelijks meer mogelijk.  Het gaat er alleen nog maar om hoe je met een beetje of heel veel euroscepsis, als politicus in Nederland overeind kunt blijven. 

Het eurosceptische standpunt is een a-politiek standpunt. Het is een eenvoudig ‘njet’ tegen Europese samenwerking zonder dat de aard van die samenwerking en de afweging die politici daarbij kunnen maken aan de orde komt. Politici die daar geheel of gedeeltelijk (altijd of af en toe) in meegaan zitten gevangen in het frame ‘voor of tegen Europa’, een refrein waar ook de media vrolijk op meedeinen.  Het favoriete discours van de eurosceptici gaat niet verder dan dat en blijft politiek gesproken volkomen inhoudsloos.  Elke discussie over welk politiek issue dan ook wordt in het teken gezet van het al dan niet falende Europa en het heil van de terugtrekking achter nationale grenzen.

De PVV-kopman in het Europese Parlement Madlener heeft,  in een terugblik op het Europese parlementaire jaar onder de titel ‘de leugens van Europa’, maar één verhaal: alle problemen komen uit Europa. Ontkennen, relativeren of anders verpakken van de boodschap heeft in dit geval geen zin. Kinderen die niet van spruitjes houden happen echt niet blij toe als je het anders brengt.  En hoe meer ze door de strot geduwd krijgen hoe meer de afkeer groeit.

In BBC’s Newsnight verdedigde Bas Eickhout, Europarlementariër van GroenLinks de stijging van de lange termijn EU-begroting (2013-2020) tegenover een Brits eurosceptisch lid van de Conservatieven.  Ook hier domineert van redactiewege de scepsis: “Is this a joke?” is de eerste vraag van presentator Paxham.  De Britse conservatief komt niet veel verder dan de overbekende argumenten waarvan hij denkt dat zijn kiezers die willen horen: het kost te veel en Brussel moet minder doen.  Zelfs als grensoverschrijdend beleid noodzakelijk is om problemen op te lossen (de beteugeling van de banken) kiest hij voor een nationale aanpak. Het helpt niet, maar het moet. Omdat het moet.  Dat is de leer en zo zal het zijn. In hun angst zich van hun achterban te vervreemden durven veel politici zich inzake Europa niet te verroeren en blijven ze angstvallig dicht bij het bekende discours “voor of tegen Europa” (onvoorwaardelijk of een beetje).

Geert Mak maakt de vergelijking met een hond op een ijsschots die verstijfd van schrik niet weet wat te doen en ondertussen steeds verder de rivier afdrijft.  Doe wat! roept hij. Het Europese project zal verloren gaan als er niet meer steun voor komt.  Maar wat dan? Mak vindt dat we Europa moeten politiseren.

We moeten het ontrukken aan de instituties, we moeten het beminnen en haten, we moeten ons er volop ingooien. Willen we de Europese gedachte redden, dan gaat het niet alleen om de financiële of de institutionele eenheid. Daarvoor is ook een diepgaand politiek en cultureel reveil nodig.

Maar is Europa niet al gepolitiseerd in dat strakke schema: voor of tegen? Ik denk dat niet Europa zelf maar belangrijke Europese issues gepolitiseerd moeten worden.  Een onderwerp als de steun voor Griekenland staat nu in twee schijnwerpers. Die van voor of tegen de EU en die van het ene land tegen het andere land.  Dat zijn zeer versimpelde,  a-politieke invalshoeken.  Politieke opvattingen daarachter over de richting van financieel-economische beleid en over de invloed die Europeanen daarop (zouden moeten) hebben blijven in de schaduw. Het verschil tussen de sociaal-democraten en de christendemocraten over deze vragen komt niet in de krant.  Als dat wel zou gebeuren krijgen we echt Europese politiek waarin volksvertegenwoordigers en ook de ministers in de Raad kunnen laten zien hoe ze hun mandaat waarmaken.

Aan CDA Europarlementariër Van de Camp worden geen vragen gesteld over zijn recente steun aan een amendement dat het klimaatbeleid  frustreert, althans volgens GroenLinks. Hij figureert wel met Madlener in een twee pagina’s groot artikel over de rol van Nederland in Europa als “lastig kind dat aandacht vraagt” (zaterdagbijlage NRC 9 juli). Over Haagse politieke onderwerpen (de toegankelijkheid van het hoger onderwijs, de bezuinigingen op cultuur, de pensioenen, het persoonsgebonden budget) staan de kranten vol met inhoudelijke informatie en discussie.  De pluriformiteit aan politieke opvattingen komt daarin tot uiting.  Als het om een issue gaat dat in Brussel speelt schieten de meeste journalisten en politici in de kramp. Brussel moet niet te veel macht krijgen en het kost allemaal te veel. De vraag naar de oplossing van problemen die naar hun aard samenwerking vereisen (economie, milieu, maar ook digitale rechten) wordt niet gesteld. De afweging van verschillende belangen daarbij door politici die daar namens ons zitten wordt nauwelijks gehoord door het irritante geluid van de eurosceptische mantra die door de zowel de meeste politici als de media dag in dag uit wordt versterkt. Ook door Neelie Kroes die met alle goede bedoelingen toch weer de voor/tegen discussie oprakelt.  Waarom legt ze niet uit wat ze met onze digitale rechten voor heeft?

  1. 1

    Beetje rare uiteenzetting. De rede dat rechts roept wat het roept is omdat ze hun vrije markt hebben. Nu is elke uitbreiding er een teveel, omdat het leidt tot dingen die rechts zelf wilt regelen, zoals sociale zaken of buitenlands beleid… Een handig middel hierbij is dus het budget bevriezen en mensen euroscepsis maken. Wat is er kan niet meer ongedaan gemaakt worden, maar je kunt wel streven alle verdere veranderingen onmogelijk te maken

  2. 4

    @3 ja, maar je mag de agenda die democratisch is besloten niet saboteren. Jij bent het niet eens met Europa (het Europees ideaal? de economische unie? ik weet eigenlijk ook niet waar je het niet mee eens bent) – ok, dan moet je op een politieke partij stemmen die dat wil veranderen. Als je dan de meerderheid hebt (zoals nu) dan kun je dat afbouwen.

    Saboteren is heel wat anders.

  3. 5

    “ja, maar je mag de agenda die democratisch is besloten niet saboteren”
    Welke agenda? Is er in Europa een democratisch gekozen agenda?
    “bent het niet eens met Europa”
    Heeft Europa een mening? Hoe zie jij Europa? Als één geheel? En onze eigen overheid is niet democratisch gekozen? En wat wordt gesaboteerd? Jouw idealen?

    Je reacties en je verhalen roepen meer vragen op dan dat ze duidelijkheid verschaffen.

  4. 6

    @4: ‘saboteren’ gaat alleen maar lukken met een meerderheid. Daarbij kun je gerust wijzen op de goedkope argumenten van de eurosceptici, maar we zullen er op moeten vertrouwen, dat het onderwijs in de EU inmiddels van dien aard is, dat de populistische en emotionele uitspraken tegen de euro en de EU tot een minderheid van de kiezers beperkt zullen blijven, omdat de sceptici geen alternatief te bieden hebben (als ‘terug naar de gulden’, of het niet nakomen van gemaakte afspraken door bijvoorbeeld landen toe te laten en er even gemakkelijk ook weer uit te zetten).

  5. 8

    #1 Er is wel een verschil tussen aanhangers van de vrije markt en eurosceptici. Bij de eersten zitten fervente voorstanders van de EU zoals Kroes en de werkgevers, die ook bereid zijn de consequenties te trekken uit de voordelen van een gemeenschappelijke vrije markt. Eurosceptici heb je ook in verschillende smaken, maar de boventoon wordt de laatste jaren gevoerd door de rechtse nationalisten die wel willen profiteren van de vrije markt maar weigeren om verder te denken over de consequenties die dat heeft voor bv. de voedselveiligheid, transport, arbeidsomstandigheden, de banken en ga zo maar door (ook het buitenlands beleid!). Laat staan dat ze nog willen nadenken over zaken die je alleen maar in samenwerking met andere landen kunt oplossen: de financiële crisis, milieu, energie, immigratie, etc. Mijn bezwaar tegen deze soort eurosceptici is dat ze niet meer aanspreekbaar zijn voor een fatsoenlijk debat over de vraag HOE we dit alles gaan aanpakken. Ze zingen alleen maar een beetje voor zich uit, steeds hetzelfde liedje.

  6. 9

    @8
    Ik ben het grotendeels wel eens met je oprmerkingen hoor. Ik behoor zelf tot de eerste groep. Ben een groot aanhanger van de Unie en weet dat het een keerzijde heeft, maar ben tevens van mening dat we hoge politiek niet aan Brussel over moeten laten. Hoogsten delegeer je het, maar het mag nooit supranationaal worden.

  7. 15

    @14
    In de EU is het onderhandelen altijd lastig. De structuur en cultuur is er niet na om snel vergaande beslissingen te nemen.

  8. 16

    @15: dat neemt niet weg, dat je in het ene geval vind, dat er niet zo veel met de achterban overlegd moet worden, en dat je in het andere geval het overleg met de achterban ophemelt. Je past je standpunt gewoon aan aan de situatie. Alleen als het jou goed uit komt, moet er overlegd worden.

  9. 19

    @17: als het CDA voor rechts kiest, is dat omdat de PvdA te veel met de achterban overlegt (zie de link). Daarmee geef je aan, dat ze dat niet moeten doen (daarbij ga ik er van uit, dat je links bent, zoals je meermaals op hebt geschreven, en dat je dus graag wil, dat links mee regeert). Dat is dan een pleidooi tegen overleg met de achterban.
    Als het over de EU gaat, vind je het ineens, dat overleg met de achterban noodzakelijk is, omdat je daar mogelijkheden ziet om de agenda van de EU tegen te houden.

  10. 20

    “als het CDA voor rechts kiest, is dat omdat de PvdA te veel met de achterban overlegt ”

    Ik geef aan dat dat voor CDA ers vaak zo is. Persoonlijk ben ik het daarmee eens, omdat het land niet geregeert dient te worden door die 1% die lid is van politieke partijen.

    “Daarmee geef je aan, dat ze dat niet moeten doen (daarbij ga ik er van uit, dat je links bent, zoals je meermaals op hebt geschreven, en dat je dus graag wil, dat links mee regeert)”
    Ik ben niet links. Eigenlijk ben ik niet echt in te delen. Maar ik heb nooit gezegd dat ik links ben.

    “Als het over de EU gaat, vind je het ineens, dat overleg met de achterban noodzakelijk is, omdat je daar mogelijkheden ziet om de agenda van de EU tegen te houden.”
    Ook dat heb ik nooit gezegd. Je kunt niet met je achterban overleggen als minister zijnde. Je achterban is de kamer en het kabinet als je bent aangesteld, niet langer je partij. Het zou vreemd zijn als een paar provincieboertjes een zware stem krijgen in ECOFIN.

  11. 21

    ik heb nooit gezegd dat ik links ben

    Ik heb het ook nooit geloofd.

    Persoonlijk ben ik het daarmee eens, omdat het land niet geregeert dient te worden door die 1% die lid is van politieke partijen

    En dus beperk je het tot een nog veel kleiner groepje? Het land moet geregeerd worden door de woordvoerders van de partijen en die moeten niet eens hun eigen achterban raad plegen?

    Ook dat heb ik nooit gezegd

    Wat bedoel je dan met “maar ben tevens van mening dat we hoge politiek niet aan Brussel over moeten laten”? Ik nam aan, dat je bedoelde, dat we beslissingen over Europa eerst nationaal goed moeten keuren, en dat we over die beslissingen dus eerst de nationale achterban moeten raadplegen.

  12. 22

    “Ik heb het ook nooit geloofd.”
    Hoe kom je er dan bij dat ik het gezegd heb?

    “En dus beperk je het tot een nog veel kleiner groepje?”

    Klopt. Een minister dient de kamer te raadplegen, wat doorgaans en kleinere club is dan een politieke partij. Daarnaast raadplegen politieke partijen niet bij alles hun achterban, daar hebben we verkiezingen voor. Anders hebben partijleden de democratie in handen, en dus niet het volk, wat het de facto geen democratie meer maakt.

    ““maar ben tevens van mening dat we hoge politiek niet aan Brussel over moeten laten”? ”

    Hoge poltiek: buitenlandse politiek, belastingenautonomie etc.. Dat moet onder de souvereiniteit van de staat blijven. hoogsten mag het gedelgeert worden, zodat samenwerking en afstemming wel mogelijk is, maar de keuze bij de staat blijft. Zo kun je je elk moment nog terugtrekken. Dat betekent dus niet dat we beslissingen over Brussel eerst moeten voorleggen. Het betekent gewoon wat er staat. Brussel is een middel (een een heel waardevol en succesvol middel), maar geen doel op zich.

  13. 23

    Hoe kom je er dan bij dat ik het gezegd heb?

    Omdat je nogal aangebrand reageert als je rechts genoemd wordt.

    Een minister dient de kamer te raadplegen

    ???? In een kabinetsformatie ?????

    Dat moet onder de souvereiniteit van de staat blijven. hoogsten mag het gedelgeert worden, zodat samenwerking en afstemming wel mogelijk is, maar de keuze bij de staat blijft

    Dat betekent dus, dat in die gevallen de achterban beslist en geraadpleegd wordt. Ik vind dat persoonlijk een goede zaak. Ik vind dat je beter eerst kunt overleggen dan snel een beslissing door te duwen, die helemaal niet zo goed hoeft te zijn. Ik vraag me alleen af, waarom je dat als een argument aanvoert ter verdediging van de keuze van het CDA voor rechts. Als je aan had gevoerd, dat je dat een slecht argument van het CDA vindt, omdat je zelf ook vindt, dat je beter eerst goed kunt overleggen, had ik er niets over gevraagd, maar nu wek je toch de indruk, dat je vaantje waait zoals de wind staat.

  14. 24

    “Omdat je nogal aangebrand reageert als je rechts genoemd wordt.”

    is alweer wat anders dan

    “dat je links bent, zoals je meermaals op hebt geschreven,”

    Misverstand één is daarmee uit de lucht. Daarnaast heb ik al aangegeven dat ik bij geen van beide hoor.

    “???? In een kabinetsformatie ?????”
    Ik dat geval raadpleeg je de kamer en/of fractieleiders voor de kabinetrsformatie. De maateregelen moeten immers ook nationaal goedgekeurd worden. Jan Kees de Jager gaat niet voordat hij naar ECOFIN gaat Brabant of Zeeland in om boeren te raadplegen of een paar gemeenteraadsleden.

    “Dat betekent dus, dat in die gevallen de achterban beslist en geraadpleegd wordt.”
    Nee. Verkiezingen. Niet die 1% die lid is van politieke partijen beslist. We kiezen vertegenwoordigers en die beslissen voor ons. Maximaal 4 jaar jaar.

    “Ik vind dat je beter eerst kunt overleggen dan snel een beslissing door te duwen, die helemaal niet zo goed hoeft te zijn.”
    Er wordt niets doorgedrukt. Een simpele richtlijn duurt in Brussel al gemiddeld twee jaar voordat er gestemd wordt. In die tijd onderhandelen allerlei ambtenaren, zowel Brusselse als nationale, belangenvertegenwoordigers er dergelijke.

    “Ik vraag me alleen af, waarom je dat als een argument aanvoert ter verdediging van de keuze van het CDA voor rechts.”
    Is een beweegreden van het CDA. In dezelfde reactie geef ik aan dat de CDA leden daarom vaak stem/klapvee worden genoemd.

    Puur persoonlijk, maar in die wereld leven we niet, ben ik voor afschaffing van partijen. Die partijdiscipline vind ik namelijk maar niets.

  15. 25

    Maar goed, het werd uiteindelijk toch nog leuk met je gesproken te hebben. Maar nu ga ik eten klaarmaken en daarna (helaas) naar Harry Potter. Heb t me zusje beloofd. Laters

  16. 26

    @24: in het eerste deel van je reactie haal je de formatie en de EU door elkaar heen. Een kabinetsformatie hoeft niet nationaal goedgekeurd te worden en EcoFIn heeft daar ook niks mee te maken. En wanneer Jan Kees de Jager naar Brussel gaat hoeven we niet eerst verkiezingen te houden.

    Er wordt niets doorgedrukt. Een simpele richtlijn duurt in Brussel al gemiddeld twee jaar voordat er gestemd wordt. In die tijd onderhandelen allerlei ambtenaren, zowel Brusselse als nationale, belangenvertegenwoordigers er dergelijke

    Een kabinetsformatie duurt ook minstens weken. In die tijd raadpleegt zelfs het CDA haar eigen achterban. Het ‘overleg met de achterban door de PvdA’ is dan ook geen beweegreden voor het CDA, maar een excuus. De reden, dat zij langer moeten overleggen met de PvdA is doodgewoon, dat de standpunten van het CDA verder van de PvdA (en nog verder van de rest van links) af liggen dan van de rechtse partijen. Als de standpunten van CDA en PvdA dicht bij elkaar lagen, waren er minder lange onderhandelingen nodig.

    Wat partijdiscipline betreft, ben ik het volledig met je eens, maar dat is helaas niet te voorkomen.

  17. 27

    “haal je de formatie en de EU door elkaar heen.”
    Ik dacht, aangezien dit topic over Europa gaat, dat je de samenstelling van de raad van Ministers bedoelde. maar betreffende de Nederlandse kabinetsformatie: Je kunt geen mininster zijn én in een kabinetsformatie verkeren. Dat je tot minister bent benoemd impliceerd namelijk dat de formatie er al op zit.

    “Een kabinetsformatie duurt ook minstens weken”
    en twee jaar is nogal een verschil…

    “In die tijd raadpleegt zelfs het CDA haar eigen achterban.”
    Het CDA houdt geen ledenvergadering wie er voorgedragen wordt tot minister. Er is een heel select groepje die in dat overleg plaatsvind tussen politici en formateur. Dat kun je moeilijk laten vallen onder: de achterban raadplegen.

    “Het ‘overleg met de achterban door de PvdA’ is dan ook geen beweegreden voor het CDA, maar een excuus.”
    Deze conclusie is daarom ook op een verkeerde vergelijking en waarneming berust

    “De reden, dat zij langer moeten overleggen met de PvdA is doodgewoon, dat de standpunten van het CDA verder van de PvdA (en nog verder van de rest van links) af liggen dan van de rechtse partijen.”
    Heeft dit betrekking op de informatie an sich of de kabinetsformatie? Mijn opmerking, doe jij aanhaalde en afkomstig uit een ander topic, had betrekking op de situatie wanneer beide partijen al in één kabinet zitten. Niet in een kabinets en/of (in)formatie. Het ging namelijk over samenwerking, niet vergaderen of er wellicht samengewerkt moet worden. Dat is een groot verschil in context.