7 wegen naar de apocalyps – 1 de broeikas

weekendlogo123.jpgVan 5 september t/m 17 oktober kijkt Ippekrites de koffie dik aangaande zaken die ons voortbestaan bedreigen, daarbij terzijde getekend door Crachàt. Verwacht geen erudiete citaten of intelligente links, maar slechts wilde speculaties die haast aan science-fiction grenzen. Dat alles echter wel gebaseerd op wat Ippekrites tot nu toe over het onderwerp tot zich heeft genomen. Nogal serieuze kost dus, maar als je wilt lachen kijk je maar naar “Mock the week”. De eerste aflevering pakt een oude koe bij de horens, global warming. Daar blijken toch wel meer risico’s aan te zitten dan alleen het om zeep helpen van de traditionele strandwandeling bij Hondsbosch.

Sinds Al Gores film ligt Global Warming op ieders lip. Helaas blijft het onderwerp daar en gebeurt er verder weinig. Wat? Blue Motion? Prius? Kom op zeg, je gelooft toch zelf niet dat dat ook maar iets te betekenen heeft. Twee maanden geleden stond immers in de krant dat de gemiddelde autokoper de CO2 cijfers niet mee laat wegen bij de keuze voor een nieuwe auto. De reden daarvoor is dat het publiek zich maar al te graag in slaap heeft laten sussen door geruststellende berichten uit de hoek van overheid en wetenschap dat de film wel een beetje gechargeerd was. Dat het allemaal nog maar de vraag was of de zeespiegel ooit 8 meter zou kunnen stijgen. Anders gezegd, dat Al ons mooi had laten schrikken om de aandacht te trekken, maar dat de soep heus niet zo heet gegeten zal worden.

Het beste bewijs dat de boodschap, in elk geval op regeringsniveau, niet is aangekomen gaf JP zelf. Zijn jongensboekenclubje, dat Paddeltje abusievelijk een VOC-mentaliteit aanmeet, pleitte opnieuw voor het tulpeneiland in zee. Alsof dat niet van zichzelf al een stom geldverslindend nutteloos plan is, valt het natuurlijk helemaal niet goed te praten, als de zeespiegel zich onvoorspelbaar gaat gedragen. Want of je nu de stijgers of de dalers (nieuwe ijstijd) gelooft, het eiland zal in beide gevallen voor de kat zijn kut aangelegd zijn. Tenzij je uitgaat van de geruststellende cijfers van 18 of hooguit 59 cm zeespiegelstijging in 2100 en een temperatuurstijging van hooguit 1 graad. Deze cijfers maken deel uit van de global vision dat de opwarming zal leiden tot een iets warmer, maar verder wel hetzelfde klimaat. Best wel lekker eigenlijk.

Helaas is er weinig grond om deze ga-maar-rustig-slapen visie uit te dragen. Hij is namelijk gebaseerd op een lineaire kijk op de ontwikkelingen. Terwijl in wetenschappelijke kringen vrijwel iedereen het er over eens is dat het moeilijk is voorspellingen te doen vanwege de vele, vaak onvermoede afhankelijkheden in ons klimaat. Onderzoek tot nu toe laat vooral elkaar versterkende processen zien en vrijwel geen nieuwe regulerende processen. Voorbeelden zijn de versnelde opwarming van het poolzeewater nu het ijs het zonlicht niet meer reflecteert, het vrijkomen van methaan (broeikasgas) uit de ontdooiende permafrost, de verminderde opname van CO2 door bijv. planten en koraaldiertjes. In dit licht is het verstandiger om met de bril van exponentiële groei naar de opwarming van ons klimaat te kijken.

Wie daar moeite mee heeft, moet nog maar eens naar de economische ontwikkelingen in de wereld kijken. Tot nu toe was er vooral sprake van een sterke groei in China en India, met het gevolg dat de CO2 uitstoot van die landen flink zal toenemen, ja zelfs kan verdubbelen binnen tien jaar. Intussen verschijnen er ook berichten over een onverwacht sterke groei in Rusland, Zuid-Amerika en zelfs Afrika. Werd de toename van de CO2 uitstoot in China en Rusland op het totaalplaatje nog niet meteen als rampzalig gezien, met de rest van de wereld erbij geteld, zal er op wereldschaal minstens sprake zijn van een verdubbeling binnen tien jaar. Alle maatregelen die op korte termijn genomen zouden kunnen worden om die toename af te remmen zouden de economische groei remmen, dus die regulerende terugkoppeling kunnen we voor 2018 wel vergeten.

Het is niet te voorspellen wat dat voor de opwarming van de aarde zal betekenen. Maar stel dat de temperatuur op aarde 3 graden stijgt en de zeespiegel daardoor 2 meter, dan zullen de gevolgen ingrijpend zijn. Kustgebieden zullen onderstromen waardoor er een volksverhuizing op gang zal komen. Samenlevingen zullen ontwricht raken door enorme migratiestromen en oorlogsgeweld. Misschien zullen honderden miljoenen mensen het loodje leggen. Maar de wereld zal niet vergaan, we zullen als soort niet uitsterven. Als we maar op tijd zullen ingrijpen om verdere opwarming te voorkomen. De grote vraag is of er in een ontwrichte wereld aandacht zal zijn voor dit onderwerp. Alle maatregelen zullen snijden in het onbekommerde luxeleventje van degenen die niet onmiddellijk de gevolgen van een opgejaagde wereld aan den lijve zullen ondervinden. Politici die daar op inspelen zullen weinig oog hebben voor de noodzakelijke acties.

Gaat de opwarming verder door dan ziet het er niet best uit. Ons klimaat zal naar schatting tot zo’n 6 graden temperatuurstijging blijven bijregelen en op een nieuw, oververhit niveau stabiel blijven. Het weer zal dan veel extremer zijn met zwaardere stormen en heviger regenval, met als resultaat meer schade, meer overstromingen, sterke veranderingen in het plantenleven, meer onleefbare gebieden. Het zal zijn wissel trekken op de menselijke soort. Maar uitsterven zullen we niet, we zullen ons aan kunnen passen aan de nieuwe omstandigheden. De aarde zal misschien geen 6 miljard mensen meer kunnen onderhouden, maar zeker nog genoeg om te overleven. Zolang het klimaat maar stabiel blijft.

Maar bij 8 graden stijging is het absoluut afgelopen, dan zijn we totally fucked. En niet alleen wij maar vrijwel alle leven op aarde. Waarom? Omdat er dan geen klimaat meer zal zijn, maar totale chaos. Perioden van extreme hitte zullen gevolgd worden door perioden van extreme kou, 10 meter dikke pakijsschotsen zullen de olieboortorens uit zee vegen waar een paar jaar eerder subtropisch zwemparadijzen waren, winden met snelheden boven de 600 km/u zullen van gebieden met 1120 hPa (hectopascal = millibar) druk naar gebieden met 1010 hPa razen, wekenlange regenbuien met 100 mm neerslag per uur zullen niet alleen de oogsten wegvagen, maar ook de vruchtbare grond. De initiële overlevers van de mensheid zullen eerst al het resterende vee opvreten, daarna het bushmeat en het zeeleven en tenslotte elkaar. Niemand hoeft dan meer het licht, c.q. de spaarlamp uit te doen.

En dan is het nu tijd om aan de lezers te vragen hoe warm zij lopen voor de opwarming van de aarde.

[poll=190]

  1. 6

    Lang geleden heeft iemand een documentaire gemaakt over the greatest shortcoming of the human race is our inability to understand the exponential function. Ik moest eraan denken door Ippekrites verhaal over de lineaire blik. Hier is ie:

    http://www.guba.com/watch/3000053112

    Dat is bij benadering de meest hilarisch briljante en leerzame documentaire die ooit gemaakt is, helemaal als je in ogenschouw neemt dat ie uit 1994 stamt en daarmee zijn tijd zo’n 15 jaar vooruit was. Verplicht materiaal, deze man verdient de Nobel Prijs, ik ga hem ook weer eens kijken want het is alweer 2 jaar geleden dat ik hem voor het laatst zag.

    Ik heb trouwens niet gestemd in de poll, de optie “ik heb geen flauw idee maar het zal wel aardig anders zijn dan nu” ontbreekt.

  2. 8

    @zmc. Hoewel ik de exponentionele functie helemaal begrijp wil ik er emotioneel niet aan. Misschien is het iets met de hersenen, die dwangmatig naar lineaire verbanden zoeken, dat zo veel mensen er moeite mee hebben. Maar wat de documentaire betreft: geweldig. Zou verplicht op school bij wiskunde getoond moeten worden in de hoogste klassen.

    Oh, de poll is niet meer dan een aardigheidje. Als ik alle mogelijke opties er in moest zetten was ik volgende week nog niet klaar.

  3. 9

    @ipp en zmc, vinden jullie het ook zo ..zo..opmerkelijk zeg maar als je naar een groep vogels kijk als ze een slaapplek zoeken b.v. Totale wanorde en dan ineens..

  4. 11

    @ Ippekrites: “De reden daarvoor is dat het publiek zich maar al te graag in slaap heeft laten sussen door geruststellende berichten uit de hoek van overheid en wetenschap dat de film wel een beetje gechargeerd was”

    Dat doet men maar al te graag omdat het mensje zich bij zulke grote rampspoed te nietig voelt om ook maar iets van betekenis er tegen te kunnen doen.
    Gesteld dat Al Gore’s waarheid de echte waarheid is, dan krabt een regering natuurlijk zich achter de oren over de vraag hoe de gemeenschap tussen de oren te krijgen dat we echt een Deltaplan nodig hebben.
    Tja, dan kom je met genoeg meters stijging om de kudde niet geheel in radeloze paniek op hol tr doen slaan, maar meldt voldoende stijging om het nieuwe plan van aanpak te rechtvaardigen.

    Overigens is er dan ook nog de theorie dat ooit de finale ijstijd zal aanbreken omdat de zon is opgebrand.
    Einde opwarming, problemen voorbij.

    @larie (#9): Behalve een paar hobby vogelspotters en Rupert Sheldrake, kijkt er verder toch niemand naar vogels?

  5. 13

    Ik snap iets niet van al die nederlanders: Iedereen loopt het godgandse jaar te kankeren dat het te koud is, gaat de temperatuur een keer structureel (mogelijk zelfs met onze steun) omhoog (maar nog niet tot Jurassische niveaus) is het sodeju weer niet goed… Gaat men paniekerig heen en weer brullen dat het klimaat opwarmt en dat dat een ramp wordt.

    Ik kan je zeggen dat voordat het klimaat echt een probleem wordt er waarschijnlijk wel een andere grote catastrofe plaatsgevonden heeft. Er zijn bijvoorbeeld ook nog vulkanen en supervulkanen die kunnen uitbarsten.

  6. 14

    @9 Je doelt op het verschijnsel van de zgn “emergent properties”. Of “order for free” zoals Stuart Kauffman het noemt. De wereld zit er vol mee en het verbaast me elke keer weer. Dat is volgens mij het echte wonder in ons leven, dat er overal orde is zonder een god die het allemaal bestuurt (en die daarmee tot een zielige slaaf van zijn eigen schepping geworden zou zijn).

  7. 16

    Is die orde niet de subjectieve benaming die wij geven voor iets als: ‘neem alle elementen, schud ze door elkaar en laat ze vallen.’?

    De volg-orde’s waarin ze terecht zijn gekomen noemen wij, met ons beperkt bevattingsvermogen en wanordelijk bewustijn, orde, terwijl er eigenlijk vooral processen van aantrekkingskracht, tijd en magnetisme hun bedaarde en zielloze ding hebben gedaan.
    Als een kind geboren wordt in totale chaos, weet het niet niet beter.
    Religie is dan weer het, enigszins laffe, glijmiddel voor die beperking in voorstellingsgave en een sluuw incasseren van die orde.

  8. 17

    Het is gewoon niet meer of minder dan de magie van een “zwerm” individuen die door allemaal hun eigen doel na te streven als groep ook een hoger “doel” bereiken. Leven, evolutie, landende vogels, een tuin vol onkruid, het verkeer, het quicksort algorithme, het afvullen van een festivalcamping of het vormen van een zonnestelsel, het is allemaal 1 pot nat. Misschien vinden we het juist wel zo mooi uit een zeker narcistisch maar ook sociaal perspectief, omdat we er zelf deel van uitmaken en omdat het ons het gevoel geeft als groep meer te kunnen dan de som der individuen zou doen vermoeden.

  9. 19

    @larie. Ik heb “at home in the universe” gelezen.

    Over orde: de ordeningen die we aantreffen lijken kristallisaties in een zee van oneindige mogelijkheden. M.a.w. elke mogelijke ordening zou op kunnen treden. Maar dan is er eigenlijk geen sprake meer van orde, maar van chaos. Stuart Kauffman stelt dat alleen bepaalde ordeningen voorkomen en andere niet. Dat is de “order for free”. In de evolutie volgt na een plat oog meteen een bol oog, daartussen zitten gewoon geen stabiele vormen.

  10. 20

    @Crachàt: Inderdaad legt ons brein een orde op aan onze waarnemingen. Sterker nog: een waarneming is het resultaat van het ordenen van de gegevensstroom die ons via de intuigen bereikt. Denk eens aan de dubbelzinnige plaatjes: het hoofd van een oude vrouw of een jonge vrouw in lange jas met bontstola (o.i.d.).
    We kunnen echter zowel wanorde als orde zien, dus orde in onze omgeving heeft toch een objectieve basis.