1. 3

    Goed stuk van Hans Wansink in de Volkskrant:
    http://www.volkskrant.nl/opinie/waarom-het-populisme-een-blijvertje-is~a4451253

    Wel beschrijft hij slechts de gevolgen en niet de oorzaken.

    Maar Aristoteles wist al dat een democratie slechts kan functioneren bij een grote, sterke middenklasse. Als die er niet is, dan ontstaat er onvermijdelijk strijd tussen de hoge en lage klasse dus tussen twee volkswillen (in plaats van dat democratie vanuit één volkswil mogelijk is): de twee klassen zullen elkaar bestelen en elkaar zelfs als vijand zien. De huidige globalisering leidt tot het verdwijnen van de middenklasse waarmee de basis voor een goed functionerende democratie weg valt. Ondertussen is vanwege het in gang gezette democratiseringsproces ook de lagere klasse mondig geworden zodat een populistische revolte tegen de elite onvermijdelijk is geworden.

    Hegel leerde het einde van de geschiedenis in de vorm van de rechtsstaat. Uiteindelijk zou een rechtsstaat de democratie kunnen doen verdwijnen: de burger accepteert dat hij niet meer participeert in het bestuur omdat zijn rechten c.q. vrijheden zijn gegarandeerd. De elite kiest duidelijk voor die lijn van geleidelijke opheffing van de democratie in een rechtsstaat (hetgeen bv. het ideaal van de EU lijkt te zijn). Maar de rechtsstaat kan slechts in stand worden gehouden bij een grote middenklasse c.q. bij een min of meer gelijke verdeling van inkomsten en opleiding. Anders krijg je wat Marx al beschreef als de ideologische leugen van de rechtsstaat: formeel een gelijkheid van allen, maar die gelijkheid helpt alleen de heersende klasse en maakt de verschillen juist steeds groter. Marx zag daarom een revolutie en een dictatuur van het proletariaat in het verschiet. In wezen is het fascisme c.q. de huidige populistische revolte die revolutie en dictatuur van de volkswil: het herstelt de democratie ten koste van de rechtsstaat en zal het democratiseringsproces tot haar einde voeren. En dat einde is een totalitaire Staat waarin burger en Staat tot volledige eenheid zijn gebracht. Alleen het herstel van de middenklasse kan dit proces doen omkeren richting de rechtsstaat.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

| Registreren