Thema Rechtsstaat

Nederland blijft achter bij bescherming klokkenluiders

OPINIE - Het lijkt hier wel ‘de wereldkampioenschappen bestuurlijk onvermogen’ verzuchtte Chris van Dam (CDA) na twaalf uur verhoor voor de onderzoekscommissie die de problemen met de terugvordering van toeslagen moet onderzoeken. De getuigen vertelden over van alles wat er binnen de departementen mis ging. Maar de noodkreten van ouders zijn nooit vertaald in ‘buikpijnnota’s’. Waar de ouders ook aankloppen en aandacht vragen voor wat hun is aangedaan, alles verdwijnt in een Haagse Bermudadriehoek, schrijven Jan Kleinnijenhuis en Esther Lammers in Trouw, de krant die samen met RTL de beerput bij de Belastingdienst aan het licht bracht. Bottomline: er is niet geluisterd naar slachtoffers van het beleid, noch naar interne waarschuwingen, alle onwelgevallige informatie is genegeerd en weggestopt voor parlementaire controle.

Baudet niet vervolgd voor ‘treintweet’

NIEUWS - Het Openbaar Ministerie (OM) in Amsterdam gaat Thierry Baudet niet vervolgen vanwege zijn ‘treintweet’.

Op 31 januari twitterde Baudet dat vriendinnen van hem waren lastig gevallen door vier Marokkanen in een trein en werd vier keer aangifte tegen hem gedaan wegens discriminatie.

Volgens het OM is de tweet “inhoudelijk onvoldoende concreet is om te kunnen oordelen dat er een negatieve conclusie over Marokkanen als groep wegens hun ras wordt getrokken”. Het OM is tevens van oordeel dat “de tweet niet in strafrechtelijke zin de grenzen van hetgeen je als politicus in het kader van een maatschappelijk of politiek debat moet kunnen zeggen, overschrijdt”.

Geen vervolging dus.

Het relatieve gewicht van een cartoon

OPINIE - Waar het op de eerste plaats over moet gaan na de moord op Samuel Paty en de bedreiging van de Rotterdamse leraar. Praten over cartoons helpt niet tegen terreur.

De moord op de Franse leraar Samuel Paty heeft ook in Nederland opnieuw een debat over vrijheid van meningsuiting en islamitisch fundamentalisme op gang gebracht. Bij de herdenking van deze moord op Nederlandse scholen, vorige week,  kwam het gevaar van het terrorisme ineens nog dichterbij toen een docent van het Emmauscollege in Rotterdam bedreigd werd vanwege een cartoon die in zijn klaslokaal hing. Hij is, gezien alle tumult die volgde op de sociale media, voor zijn eigen veiligheid ondergedoken.

In de Tweede Kamer is eensgezind en met afschuw gereageerd op het nieuws van de ondergedoken leraar, schrijft Het ParoolPvdA-voorman Lodewijk Asscher noemt het ‘verschrikkelijk en onacceptabel’. ‘Vrijheid is ononderhandelbaar. Hitsers moeten worden aangepakt. Voor islamistische extremisten die jongeren indoctrineren met haat is geen plaats’. Onderwijsminister Arie Slob twitterde: Verschrikkelijk dat een docent moet onderduiken na les over vrijheid van meningsuiting.

Overheidsbeleid uitvoeren naar de menselijke maat

RECENSIE - Hannah Arendt als inspiratiebron voor een meer geloofwaardige uitvoering van het overheidsbeleid

De ergernis over het werk van uitvoerende overheidsdiensten, zoals de Belastingdienst, het UWV, de IND of de politie groeit nog steeds. Kan het anders? Ellen Boleij pleit in haar boek Een draad in het weefsel; overheidsbeleid maken met Hannah Arendt voor het beter integreren van sociale en morele dimensies in het werk van al degenen die overheidsbeleid moeten uitvoeren. Dat zal de kloof tussen burger en overheid kleiner maken en helpen het vertrouwen in de overheid te herstellen.

Boleij heeft als jurist in diverse leidinggevende functies ervaring met de uitvoeringspraktijk bij de gemeentelijke en landelijke overheid. Ze promoveerde bij de Radbouduniversiteit op een proefschrift over besluitvorming bij uitvoerende overheidsinstanties in de geest van Hannah Arendt. Met dit boek wil ze overheidsdienaren inspireren vanuit haar bevindingen over de toepasbaarheid van de filosofie van Arendt. Ze doet dat heel direct door in haar boek de mensen die in hun dagelijks werk overheidsbeleid uitvoeren rechtstreeks toe te spreken. Met zinnen als: ‘Misschien weet je wat het allerbelangrijkste is in het leven’. Of  ‘Je bent als medewerker die overheidsbeleid uitvoert gemotiveerd om bij te dragen aan het verwezenlijken van de doelstellingen van de organisatie. Je zet jouw kwaliteiten en talenten, je kennen en kunnen in. Je weet wat je doet zinvol is.’ Enzovoort. Ik vraag mij af of je met dit taalgebruik de doelgroep van het boek wel kunt bereiken. Verder zit de poging om de boodschap zo simpel mogelijk over te brengen de weergave van Arendt’s diepergaande gedachten naar mijn idee nogal eens in de weg.

Maar laten we naar de inhoudelijke kant van die boodschap kijken. Wat haalt Boleij uit Arendts filosofie dat de uitvoering van overheidsbeleid menselijker en geloofwaardiger zou kunnen maken?

Corona in de gevangenis: een jaar lang geen knuffel

Nu we in de tweede coronagolf zijn beland is het ook weer van belang te kijken wat er op risicovolle plekken gebeurt, zoals in de gevangenissen en detentiecentra. Na zeven maanden coronamaatregelen zien we bovendien ook de impact ervan op mensen binnen én buiten de muren.

Minister Dekker kondigde deze week nieuwe maatregelen in de gevangenissen aan. Op 5 oktober zaten volgens de minister zeven gedetineerden na positieve tests in quarantaine. In de vrouwengevangenis in Ter Peel is een gedetineerde positief getest en zijn als gevolg daarvan 40 medegedetineerden in quarantaine gegaan en zit een medewerker in thuisisolatie. De gevangenis in Vught opende deze week een eigen teststraat – de eerste teststraat bij een gevangenis – voor medewerkers. Momenteel zitten vier medewerkers van de PI Vught in thuisisolatie vanwege besmetting. In een cellencomplex in Groningen is bij vier medewerkers corona vastgesteld – 40 medewerkers zitten in quarantaine en alle arrestanten zijn overgeplaatst naar Assen.

Versoepeling deels teruggedraaid

Enkele maatregelen gericht op het beperken van contacten zijn onverminderd van kracht sinds half maart. Alle mensen die nieuw binnenkomen worden in quarantaine geplaatst. Pas als ze klachtenvrij blijken, worden zij op een cel geplaatst en mogen ze deelnemen aan activiteiten.

Duitsland worstelt met extreemrechts

ELDERS - Hoe vinden we een balans tussen de bestrijding van extreemrechts geweld en de handhaving van burgerrechten?

Een onderzoek naar aanhangers van extreemrechtse ideeën bij de Duitse politie heeft 377 incidenten in drie jaar tijd aan het licht gebracht. In de meeste gevallen gaat het om strafbare uitspraken of symbolen in chatgroepen. Volgens minister Seehofer van Binnenlandse Zaken is er geen ‘structureel probleem’. Het zou gaan om een kleine minderheid, minder dan 1% van het totaal aantal agenten. Maar de Binnenlandse Veiligheidsdienst die het onderzoek uitvoerde waarschuwt dat de aantallen waarschijnlijk groter zijn. Na afloop van het onderzoek zijn recent in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen nog chatgroepen van in totaal 29 agenten ontdekt waarin extreemrechtse propaganda wordt verspreid.

Ook een deel van het leger is geïnfecteerd met extreemrechtse denkbeelden. Afgelopen zomer leidde dat tot de opheffing van de tweede compagnie van het Kommando Spezialkräfte (KSK), een elite-eenheid die in het nieuws kwam vanwege het gebruik van nazi-symbolen. In mei werd een officier, Franco A., opgepakt omdat hij een wapenarsenaal en explosieven in huis bleek te hebben, samen met nazigerelateerde objecten. Hij zou een aanslag aan hebben voorbereid. De onderzoeken naar Franco A.,  hebben meer verbanden blootgelegd met het commando van de KSK dan voorheen bekend waren. De extreem-rechtse sympathieën van A. waren wel al jaren bekend bij de legerleiding, maar die greep niet in. Voormalig minister van Defensie, thans voorzitter van de Europese Commissie, Ursula Von der Leyen, kreeg hiervoor scherpe kritiek te verduren. Haar opvolgster Annegret Kramp-Karrenbauer (ook CDU) handelde doortastender. Nadat ook een medewerker van de Militaire Inlichtingendienst in opspraak kwam vanwege de wapenvondst bij Franco A. verloor de minister het vertrouwen in de leiding van de dienst. Woensdag benoemde ze een nieuwe chef, de juriste Martina Rosenberg.

Waarom Julian Assange niet uitgeleverd mag worden

OPINIE - Het proces in Londen over de uitlevering van Julian Assange aan de Verenigde Staten is vorige maand hervat met het horen van getuigen. Een van de beschuldigingen tegen Assange is dat hij de complete en onbewerkte inlichtingeninformatie over de oorlog in Afghanistan op het internet heeft gezet. Dat zou geleid hebben tot het in gevaar brengen van alle Amerikaanse militairen en functionarissen die in de telegrammen genoemd werden. Bewijs hiervoor is overigens niet gevonden. Ondanks alle pogingen van het Pentagon is er geen enkele aanwijzing dat Assange de schuld voor Amerikaanse doden in de schoenen kan worden geschoven.

Nog interessanter is de getuigenis van de Zwitserse expert-getuige Christian Grothoff tijdens het proces over wat er wel en niet gebeurd kan zijn nadat in 2010 de diplomatieke telegrammen door klokkenluider Manning in handen zijn gespeeld van Wikileaks. De informaticus Grothoff vertelde de rechtbank dat de ongecensureerde telegrammen op het internet zijn gezet door een fout van een journalist van The Guardian, David Leigh. Deze publiceerde in zijn boek Inside Wikileaks het password voor de toegang tot de geheime documenten dat hij van Assange had afgetroggeld. Overigens met een niet geheel irreëel motief: ter bescherming van de data in het geval Assange voortijdig zou worden gearresteerd.

Nederlandse rechters hebben gemiddeld twee nevenfuncties

DATA - Naar aanleiding van de ophef over een officier van justitie die een bijbaan had die via via te koppelen was aan een zaak die niet vervolgd werd, zijn we maar weer eens gedoken in de nevenfuncties binnen de rechterlijke macht. Dat is natuurlijk niet hetzelfde, maar zover wij weten zijn er geen actuele openbare gegevens over de nevenfuncties binnen het openbaar ministerie.

Goed, nevenfuncties van rechters dus. Op dit moment heeft de gemiddelde rechter 1,8 nevenfuncties. Maar van de bijna 4000 rechters hebben er 1500 helemaal geen nevenfuncties. Dus de overige 2500 hebben er gemiddeld 2,9.
Het maakt echter nogal uit of de rechter een man of een vrouw is. 53% van de rechters is vrouw, maar ze hebben maar 37% van de nevenfuncties. Vrouwelijke rechters doen het dan echter wel net wat beter qua aandeel betaalde nevenfuncties. Van de nevenfuncties bij vrouwelijke rechters is 49% betaald, tegen 46% bij de mannelijke rechters.
En zo heeft ongeveer 40% van alle rechters een of meerdere betaalde nevenfuncties.

Quote du Jour | Islamofobie 5

© Sargasso logo Quote du Jour

Vandaag liep ik over straat langs een kroeg in Utrecht waar een stuk of 5 mannen stonden/zaten. Ik droeg een knie-khimaar en een abaya. Geen gezichtsbedekking dus. Een man die bij het café zat, zei toen: “Ja, dat mag niet meer he, vanaf morgen”. Hij wees naar zijn gezicht terwijl hij het zei. Twee mannen die met hun rug naar mij toegekeerd waren, keerden zich naar mij om en zagen mij waarna één van hen tegen hem “doe eens normaal joh” zei. De ander sprak zich er ook over uit, maar ik wist niet wat hij zei. Het was duidelijk dat hij het afkeurde. Ik hoorde die vervelende man nog zeggen “dat is toch zo??” Nou, dat is helemaal niet zo!! (2 augustus 2019)

Ook vrouwen die geen gezichtssluier dragen zijn doelwit van islamofobe sentimenten, sinds het ‘boerkaverbod’ een jaar geleden van kracht is geworden. De stichting Meld Islamofobie concludeert op basis van meldingen dat het ‘boerkaverbod’ verstrekkende gevolgen heeft voor moslima’s met en zonder gezichtssluier: zij ervaren uitsluiting, discriminatie, intimidatie en geweld door mensen op straat en medewerkers in winkels en openbare gelegenheden vanwege hun keuze om een gezichtssluier te dragen.

Deze week publiceerden we elke dag een melding uit het zwartboek ‘boerkaverbod’ dat afgelopen maandag door de stichting Meld Islamofobie is gepubliceerd.

Quote du Jour | Islamofobie 4

© Sargasso logo Quote du Jour

Ik draag de niqaab. Zojuist kwam ik in een winkel waarin de mevrouw achter de kassa vertelde dat ik met de niqaab niet de winkel in mag. Ik zei dat de wet alleen geldt voor overheidsinstellingen. Toen gaf ze aan dat zij die regel hanteren. Ik wees haar op hun huisregels (die met koeienletters op een poster stonden) en zei dat ze het daar dan moesten noteren. (1 augustus 2019)

De meeste vrouwen die slachtoffer worden van uitsluiting en discriminatie sinds het ‘boerkaverbod’ een jaar geleden werd ingevoerd, worden doelwit op plekken waar het verbod niet geldt, zoals op straat en in winkels.

Deze week publiceren we elke dag een melding uit het zwartboek ‘boerkaverbod’ dat afgelopen maandag door de stichting Meld Islamofobie is gepubliceerd. De stichting vraagt de Tweede Kamer om het verbod vervroegd te evalueren en af te schaffen.