Leve het polytheïstisch atheïsme

Een klassieke opvatting onder moderne ongelovigen is dat de mate van verlichting omgekeerd evenredig is aan aan het aantal goden dat in een samenleving wordt aanbeden. Ooit waren de mensen polytheïsten, daarna werden ze katholiek (drie goden plus een hele santenkraam), daarna protestant (één God) en tot slot werd ook  die laatste God nog afgeschaft. Van veel naar drie naar één naar nul: opgeruimd staat netjes.

Er is een probleem met die redenering, een probleem waarop klassieke gelovigen wel wijzen, maar meestal zonder resultaat: we kunnen niet zonder geloof in een of meer goden, ook als we die God rede noemen, of markt, of economie. We weten weinig of niets echt zeker weten. Wie kan er zeggen dat hij met zijn beperkte verstand echt kan begrijpen hoe alles (alles (alles)) werkt? Dat we uiteindelijk altijd moeten vertrouwen – dat we uiteindelijk iets moeten geloven om niet ten onder te gaan in de volkomen chaos van het absolute onbekende. Atheïsme bestaat in die zin niet, of het staat gelijk aan een waanzinnig neerstorten in het kolkende onbekende. Iedereen heeft structuur nodig en grijpt daarom naar iets onbekends – iedereen die niet ten onder wil gaan is in die zin theïst.

Ik ben het in één ding eens met de moderne opvatting: we moeten af van het monotheïsme.

Maar dat betekent niet dat we het moeten vervangen door een ander wereldbeeld dat zich voordoet als atheïstisch, maar even dwingend is als de andere monotheïstische godsdiensten. Wat mij beter lijkt: een terugkeer naar het polytheïsme, een wereld waarin men het recht heeft zijn eigen tempel in te richten voor zijn eigen god, en zelfs af en toe andermans god mag eren. Waarin wordt erkend dat de wereld uit verschillende sferen bestaat die op verschillende wijze kunnen worden bediend. Dat de wereld zo complex is dat hij niet vanuit een gezichtspunt te begrijpen valt.

Ik geloof in de rede. Ik ben buitenkerkelijk, ik ben op geen enkele wijze een ietsist. Ik denk dat de rede de beste manier is om kennis te verwerven, om grip te krijgen op de werkelijkheid. Nee, dat denk ik niet. Dat geloof ik. Het lijkt me het beste geloof dat er voorhanden is (bijvoorbeeld om de reden die Popper daarvoor ooit aanvoerde: een morele reden, je aanvaardt de volle verantwoordelijkheid voor je daden). Tegelijk zie ik in dat er geen rationele reden aan te voeren waarom we de wereld rationeel zouden kunnen begrijpen hoe en waarom.

Ik geloof in de natuurwetten, ik geloof dat de moderne natuurkunde de beste benadering geeft van vragen over het ontstaan van het heelal, en de evolutietheorie de beste verklaring voor het ontstaan van het leven op aarde. Ik zou echter niet durven beweren dat ik zeker weet dat die visie juist is. Het lijkt me de beste die voorhanden is.

Wat mij bijzonder tegen de borst stuit bij sommige moderne atheïsten als Richard Dawkins is de overtuiging dat we eigenlijk wel zo’n beetje weten hoe alles ‘echt’ in elkaar zit, dat ons wereldbeeld niets ‘bovennatuurlijks’ nodig heeft, enz. Zij denken dat er slechts een manier is waarop de werkelijkheid kunnen kennen: zij zijn monotheïstisch atheïstisch. Ik geloof daarentegen dat andere gezichtspunten soms precies even juist kunnen zijn als de mijne: ik ben polytheïstisch atheïstisch.

Het polytheïsme is een zoveel prettiger levensovertuiging en uiteindelijk zoveel realistischer. Er is niet één God tot wie je je kunt wenden (door te bidden of natuurkunde te studeren), zodat Die ervoor kan zorgen dat uiteindelijk alles goed komt. Er zijn er talloos velen. Als je net vrede hebt gemaakt met de een, krijg je daarom ruzie met de ander. Wanneer je door de ene godin bent verleid, krijg je heibel met haar echtgenoot. Je kunt uiteindelijk nergens zeker van zijn, je nergens mee verzoenen. Zo zit de wereld in elkaar.

Het is de gemiddelde lezer van Sargasso allicht ontgaan, maar er woedt momenteel een interessante discussie in het Reformatorisch Dagblad. Ruard Ganzevoort van GroenLinks verklaarde zaterdag in die krant dat de SGP zou te weinig ruimte bieden aan andersdenkenden en daarom een gevaar zou zijn voor de samenleving. Gisteren reageerde dr. P. de Vries (‘hersteld hervormd predikant te Boven-Hardinxveld’) daar op een verstandige manier op:

Mensen mogen blijkbaar anders denken dan GroenLinks, maar het moet niet al te anders zijn en op bepaalde terreinen moet hun denken zonder meer gelijk zijn aan dat van GroenLinks.

De Vries wijst er vervolgens op dat deze opvatting ervoor zorgt dat er van overheidsdienaars (onderwijzers, ambtenaren) wordt geacht dat ze ‘neutraal’ zijn, maar dat die neutraliteit feitelijk een geloofsovertuiging inhoudt – wat hij het seculiere liberalisme noemt (vreemde term, maar enfin).

Ik denk dat hij gelijk heeft. Mijn eigen favoriete geloof ligt veel dichter bij dat van GroenLinks dan dat van dr. P. de Vries, maar ik zie die opvatting niet per se als neutraal. Onze samenleving zou niet gegrondvest moeten zijn op één monotheïstische levensovertuiging (de rede is onze god).

Het zal niet makkelijk zijn. De westerse wereld is het polytheïsme verleerd. Ik ben er ook niet voor om Wodan en Zeus nieuw leven in te blazen, of Shiva het journaal te laten openen. In plaats daarvan moet er ruimte zijn voor een andere levensovertuiging: een atheïsme dat de andere geloofsovertuigingen niet wil vervangen omdat het zich als superieur beschouwt, maar dat ze naast zich duldt en als evenwaardig beschouwt.

  1. 1

    Ik lees ,maar ik geloof niet wat ik lees.
    Liever stort ik mij ” in de kolkende chaos van het onbekende”,dan als een bang lammetje bescherming te zoeken onder imaginaire vleugels van het bovennatuurlijke of in de waan van verheven moraliteit.Niet gelovigen bestrijden juist vaak dat er een waarheid bestaat.

  2. 3

    ‘Het polytheïsme is een zoveel prettiger levensovertuiging’ schrijft u. Ik weet dat niet, want ik weet niet wat u prettig vindt en wat niet. Maar het is in elk geval niet een WAARDER levensovertuiging, en dat is waar het om draait. Prettiger levensovertuiging, kom zeg.

  3. 4

    Ik denk dat de schrijver dezes over niet al te lange tijd maar weer bij de moederkerk aansluit.
    Als je meent te moeten beweren: “we kunnen niet zonder geloof in een of meer goden, ook als we die God rede noemen, of markt, of economie.” dan kan je bezwaarlijk staat maken op een ernstig te nemen staat van pleidooi.
    Reddeloos redeloos, tenzij Alain De Botton nog eens herlezen wordt en er ditmaal niet de ridicule oprispingen die moeten doorgaan voor ‘mening’, landen in een stukje onder de geheel nieuwe categorie Overbodig.

  4. 5

    Meneer of mevrouw Brusselman, mijn bewering is dat het niet mogelijk is om u in die kolkende chaos te storten. Dat zou namelijk betekenen: erkennen dat er geen enkele zekerheid is, en zo valt in de praktijk niet te leven. Let wel: geen enkele zekerheid, en niet als theoretisch gedachtenexperiment, maar in praktische zin, in het leven. Geen enkele verwachting hebben, ervan uitgaan dat het beeldscherm voor uw neus zodadelijk net zo makkelijk kan veranderen in een gazelle als opstijgen naar in de hemel, dat de stoel waarop u zit op ieder moment kan beginnen weg te wandelen.
    Daar gaat u allemaal niet van uit, neem ik aan, en dat noem ik een geloof. Ik deel dat geloof overigens, en roep niemand op om te zoeken naar ‘imaginaire vleugels’. Over moraliteit heb ik het al helemaal niet. Het enige waar ik op wijs, is dat we niets zeker weten, dat alles een geloof is en dat een polytheïstisch geloof (tolerant, open) te verkiezen is boven een monotheïstisch geloof, ook (of juist) als dat laatste niet wil erkennen dat het uiteindelijk geen rationele basis heeft.

  5. 8

    Waarom nog geloven als je van moeder natuur een prachtig stel hersens hebt gekregen en van mensen die ze gebruikt hebben de PC & WikiPedia ???

  6. 12

    “ook als we die God rede noemen, of markt, of economie”

    Niemand noemt de rede, markt of economie een god. Niemand claimt dat de economie het universum heeft geschapen of iets dergelijks.

    Maar Van Oostendorp gelooft blijkbaar dat atheisten dat denken. Religie tast de hersens aan.

  7. 13

    Er staat: “Er is niet één God tot wie je je kunt wenden … zodat Die ervoor kan zorgen dat uiteindelijk alles goed komt. Er zijn er talloos velen …. Zo zit de wereld in elkaar“.

    Dat snap ik niet helemaal: als god een afspiegeling zou moeten zijn van de wereld, waar hebben we dan nog een god voor nodig? We hebben de wereld daar zelf toch al voor?

  8. 17

    Ik pik er twee dingen uit, die rieken naar stropopperij:

    Marc: Een klassieke opvatting onder moderne ongelovigen is dat de mate van verlichting omgekeerd evenredig is aan aan het aantal goden dat in een samenleving wordt aanbeden.

    Is dat een opvatting die leeft onder moderne ongelovigen? Ik beschouw mezelf als moderne ongelovige en ik zie geen essentieel verschil tussen polytheïsme of monotheïsme. Het zijn allemaal mooie sprookjes, maar niet meer dan dat.

    Maar misschien heb je een referentie.

    Marc: Wat mij bijzonder tegen de borst stuit bij sommige moderne atheïsten als Richard Dawkins is de overtuiging dat we eigenlijk wel zo’n beetje weten hoe alles ‘echt’ in elkaar zit,

    Zegt Dawkins dat? Ik dacht dat ik ‘m redelijk kende, en dit herken ik niet. Op welke bladzijde van welk boek moet ik zijn?

    Verder zeg je niet aan bovennatuurlijke zaken te geloven maar je doet wel moeilijk over atheïsme. Ben je in de war of zo? Het doet geen pijn hoor, atheïst te zijn. Het betekent niets anders dan niet in God/goden te geloven. Als je daar niet in gelooft ben je atheïst, punt. Het is geen stellingname op enig ander (filosofisch) gebied.

  9. 18

    @15 Ehh, ik geloof niet dat je de essentie van mijn vraag helemaal goed begrepen hebt. Stel: je hebt een schilderij, waarom zou je dan een tweede willen hebben die een afspiegeling is van de eerste? (of omgekeerd, zoals jij kennelijk stelt)

  10. 19

    Ah, dat begreep ik inderdaad verkeerd. Ik verlang niet naar een afspiegeling (of een God), ik zeg niet dat anderen daarnaar zouden moeten verlangen. Mijn stelling is: je kunt niet anders. De wereld is geen schilderij, maar een waanzinnige hoeveelheid strepen. De mens kan niet anders dan daar een afbeelding in zien (dat noem ik dan een God, iets wat blijkens de reacties op veel verwarring en weerstand stuit, maar ik weet geen ander woord). Dat is prima, het kan niet anders, maar het is gevaarlijk om te pretenderen dat jouw strepenpatroon het juiste is, bijvoorbeeld omdat Jezus of Shiva er niet in voorkomen.

  11. 20

    In die zin ben ik een atheïst, punt. Ik geloof niet in een persoonlijke God, en ben ook geen ietsist. Waar ik ‘moeilijk’ over doe, is de pretentie dat ik en mijn mede-atheïsten het geloof zouden zijn overstegen. Dat is volgens mij niet mogelijk, en in die zin is een houding die de mogelijkheid openhoudt dat een ander iets ziet wat jij niet zien kan, in mijn ogen te verkiezen.

  12. 23

    Dit is nu wat ik noem een monotheïstische reactie: wie mijn standpunt inneemt moet wel in God geloven, en dan liefst nog stiekem. Ik wil niet uitsluiten dat ik mezelf vreselijk voor de gek houd, maar gegeven dat feit kan ik alleen zeggen dat ik zelden of nooit enige gedachte aan (bijv.) de joods-christelijke God wijdt en geen enkele reden heb om te menen dat hij bestaat. Maar dat ik het ook niet schaamtevol zou vinden als ik er anders over dacht, dus ik denk niet dat ik mezelf hierin misleid.
    Ik ga er alleen niet van uit dat mijn gebrek aan geloof in God of Allah of Wodan voortkomt uit een superieur inzicht mijnerzijds in de aard der dingen.

  13. 24

    En dat Dawkins, Harris en Dennet (en voorheen Hitchens ook) hun waffel op dit onderwerp zover opentrekken kan ik me goed voorstellen als je ziet hoe het er aan de andere kant van de grote plas aan toe gaat. Wat dat betreft zitten we in Nederland in een luxe-positie.
    Religie is het probleem niet. Dogmatiek is het probleem. Kijk naar de economische situatie en hoe er links en rechts nog wordt vastgehouden aan het neo-liberalisme. PZ Meyers laat zien dat we heel goed in staat zijn om onszelf voor de gek te houden, op alle terreinen, en daarom is tot nu toe de wetenschappelijke methode de beste gebleken. Niet heilig, iets beters hebben we nu niet.

  14. 25

    “Ik geloof niet in God. Ik geloof in de rede. De rede is mijn God.”

    Dus alles waar iemand in gelooft is diens god? Betekent dat dan dat we het eigenlijk wel zonder het begrip “rede” kunnen stellen? Nee, toch niet, want iemand anders mocht eens niet in de rede geloven en die heeft dan weer een andere god. Dit verhaal heeft een hoog “koeien zijn zoogdieren” gehalte: niet alle zoogdieren zijn koeien.

    Blijkbaar staat het begrip “god” toch voor iets anders en maakt de schrijver op zijn best een vertaalfout en mogelijk zelfs een essentiele denkfout.

    Het doet me sterk denken aan de de semantische spelletjes van de aanhangers van de religieuze poppenkast, die ons willen wijsmaken dat iedereen wel ergens in gelooft. Alsof ongeloof. in de zin van niet-geloven, niet zou kunnen bestaan, als uitzondering op de regel dat koud slechts bestaat bij de gratie van de tegenstelling warm en hoog bij de gratie van de tegenstelling laag.

    Ik geloof helemaal niets. Ik neem slechts tijdelijk aan dat iets “waar” is, of het geval is, totdat het tegendeel bewezen is. Zoiets heet meen ik een werkhypothese en dat lijkt me de meest normale zaak van de wereld.

    De (semi-)religieuzen moeten eens ophouden om hun zienswijze als de enig mogelijke te presenteren, om zo hun paranoide bijgeloof en rationeel tintje te geven.

    Sommige mensen trappen daar nog in ook nog
    en dat is schadelijk voor de geestelijke volksgezondheid.

  15. 26

    @19 “De wereld is geen schilderij, maar een waanzinnige hoeveelheid strepen. De mens kan niet anders dan daar een afbeelding in zien (dat noem ik dan een God …)

    Tsja… Ik zou zeggen: noem jouw interpretatie van als die strepen gewoon “mijn interpretatie van al die strepen”.

    Maar als ik zo eerlijk en objectief mogelijk naar de godsdiensten kijk (met name de islam, daar is het het ergst), dan zie ik heel vaak dat mensen er een heel ander beeld van opbouwen: “wij deugen wel en jullie niet”, “zo hoort het en zo hoort het niet”, “wij moeten winnen want wij zijn de beste”, dat soort dingen de hele tijd. “De bijbel/koran is het woord van god”, dat is er nog zoëen trouwens. En een gelijkwaardige dialoog met dat soort mensen over zelfs alleen maar zoiets als een godsbeeld is (meestal) niet eens mogelijk (met jou kennelijk wel, dus zie het niet als een stoot onder de gordel).

    Ik weet het, het klinkt verschrikkelijk saai of onaangepast of nerderig of weet ik veel, maar waarom noem je je wereldbeeld of je filosofie niet gewoon “mijn wereldbeeld” of “mijn filosofie” i.p.v. “god” of “goden”?

  16. 27

    Dit stuk is allerdomst geleuter.

    Geloof in de correctheid van bijvoorbeeld een encyclopedie of natuurkundeboek is fundamenteel anders dan geloof in het bestaan van een bovennatuurlijke, immateriële entiteit. Deze twee dingen op één hoop gooien is niets meer dan een semantische goocheltruc waarmee mensen voor de gek worden gehouden die niet direct beseffen dat één woord (in dit geval “geloof”) meerdere betekenissen kan hebben.

    De claim dat atheïsme niet écht bestaat kan zodoende alleen worden gemaakt als volstrekt wordt genegeerd dat het enkele woord “geloof” meerdere betekenissen heeft. En dan is het óók nog eens zo dat aan het concept “god” een radicaal andere betekenis moet worden gegeven wil het pleidooi van de auteur voor het polytheïsme (of welk theïsme dan ook) ergens op slaan.

    Zo kan natuurlijk iedereen de intellectueel uithangen…

  17. 28

    Als de auteur het niet over “God” zou hebben gehad maar over “Allah”, dan had jij het een en ander aangevoerd als hét bewijs dat moslims teksten niet letterlijk interpreteren en dat dus elke blijk van scepsis jegens die religie onterecht is.

  18. 30

    Je hebt het over een al dan niet ingebakken behoefte aan duiding vd wereld. Als die is ingebakken dan kan de mens niet anders dan proberen te begrijpen. Een aangezien het groot aantal strepen kom je bij poly.

    Daar is iets voor te zeggen maar ook tegen. Niet ieder mens heeft dezelfde behoefte aan duiding. Hetzelfde geldt voor zout of voor calcium of voor seks, macht of onderbuik.

  19. 35

    Zeur toch niet, ik heb al -tig keer te kennen gegeven dat ik atheist ben.

    Verder gun ik iedereen zijn religie, maar dat betekent nog niet dat ik me laat opleggen dat ik (ongewild) een “atheistisch religie” zou hebben, of dat ik zou geloven, omdat nou eenmaal iedereen in iets gelooft.

    En voorlopig heb ik geen reden om aan te nemen dat de schrijver net zo’n eendimensionale dogmaticus is als jij, dus ik wacht gewoon af hoe hij met mijn kritiek omgaat.

  20. 36

    “Op de lange reis van het menselijk leven is geloof de beste compagnon. Het is de beste verfrissing tijdens de reis en het grootste bezit” – Gautama Boeddha

  21. 37

    Ach, Morika kan niet zonder zijn allah: die dankt zijn hele identiteit aan allah en het kwaad dat in diens naam verricht wordt; de vijand, de duivel en de anti-christ. Ligt ie ’s nachts wakker van.

  22. 39

    Well, uh…, ever heard of the possible answer: I don’t know?
    Sooo? Is that a reason to believe in something?

    Is dat de kletspraat die je gebruikt
    om kleine kinderen in verwarring te brengen?

    Shame on you!

  23. 41

    Ik wil allerlei mogelijkheden graag openhouden, maar het lukt me gewoon niet te geloven dat gelovigen mogelijk iets zien wat ik niet zie. Gelovigen zijn op zijn minst een beetje in de war en in het ergste geval geestesziek – in die zin ben ik géén relativist.

    Geloof in kabouters en elven neem ik niet serieus, geloof in God en de duivel ook niet. Is voor mij hetzelfde.

    Jammer dat je niet ingaat op mijn vraag naar referenties voor je beweringen. Ik moet nu wel aannemen dat je e.e.a. gewoon uit je duim hebt gezogen.

  24. 42

    Liefde bestaat ook niet, maar in die nonsens beweren ook heel veel mensen te geloven; en voetbal, of willekeurig andere debiele sport. Maar of een god bestaat, hangt helemaal af welke spin doctor—die namens hem buikspreekt—men wenst te volgen: Mozes, Mohammed of Mo Thugg:

    http://www.youtube.com/watch?v=tdsc1weGDtw

    Het gaat er natuurlijk helemaal niet om óf men gelooft; het gaat er om met wíe men gelooft. Maar ‘ongelovige’ vind ik qua begrip overigens een zwaktebod, aangezien het daarbij om iemand handelt die dus echt wel beter weet, maar daar toch niet aanwil. Het juiste begrip voor een dergeljk sujet, die tegen dat betere weten ingaat, is ‘ketter’.

    Here I Am , I Always Am – Captain Beefheart

  25. 43

    Over welke “wij” heb jij het eigenlijk? Ik heb het nooit over iets anders gehad dan over individuen onderling, of over individuen tegenover zichzelf organiserende groepen.

  26. 44

    Zeur toch niet, ik heb al -tig keer te kennen gegeven dat ik atheist ben

    Dat heeft er dan ook geen bal mee te maken. Ik denk niet in groepen, dus ook niet in termen van “wij atheïsten”. Ik zie en noteer alleen maar dat jij je tegenover deze opvatting van religie heel anders opstelt dan tegenover andere. En dat vind ik huichelachtig en hypocriet. En dit terwijl deze meneer zich veel beter aanspreekbaar opstelt dan een heleboel andere.

  27. 45

    Een ongelovige iemand die echt wel beter weet?

    Heeeee Karl, ben jij dat wel? Heb je voor zo’n uitspraak een of andere ongelooflijke intelligente draai op voorraad, of gaat het om een briljante dichterlijke beeldspraak die ik niet vat?

    Ik zou bijna denken dat het om het soort kolder gaat
    die ik eigenlijk van jou niet verwacht

  28. 46

    Zóóóóóóóóó, dat vind ik nou nog eens interessant:

    wat weet jij van mijn opvattingen over de verschillende religies?

    Ik kan me namelijk niet herinneren, dat ik me daar ooit over heb uitgelaten.

    En “deze mijnheer” heeft gelukkig het intelligentienivo om te begrijpen dat ik alleen maar een schaakspelletje met hem speel.

  29. 48

    Ik geef toe, dat zeggen dat de rede een God is, is op een bepaalde manier een woordspelletje. Misschien had ik het achterwegen moeten laten, want het is voor mij niet verschrikkelijk belangrijk om aan te tonen dat iedereen in een God gelooft. Maar ik weet nu eenmaal geen ander woord.
    Want ik geloof niet dat je niets gelooft. Net als de meeste atheïsten (net als ik, en trouwens ook net als de meeste westerse gelovigen) moet je bijna wel vertrouwen op het de rede: dat blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat je je overtuigingen benoemt als ‘werkhypothese’, ik neem aan dat dit betekent dat ze ook weer weerlegd kunnen worden bij tegenvoorbeelden. Om zo te denken moet je uiteindelijk aannemen dat de wereld redelijk in elkaar zit.
    En in ieder geval geloof ik er niets van dat je in het dagelijks leven echt alles als een werkhypothese ziet. Dat vanavond de zon weer achter de horizon verdwijnt, dat er niet ineens een roze gnoe in een keukentje kan verschijnen, het zijn allemaal werkhypothesen, maar toch zouden jij en ik hevig geschokt zijn in ons wereldbeeld als het ineens anders bleek te zijn.

  30. 55

    Dus dat doet de kerstman al die maanden dat hij niet rondrijdt op zijn arreslee om cadeautjes rond te brengen; hij doceert filosofie aan universiteit van Tuft.

  31. 56

    De gedachte (de klassieke gedachte, zoals ik zeg) dat de verlichting gelijk op gaat met het afnemen van het aantal goden dat aanbeden wordt en dat het atheïsme dus de hoogste graad van verlichting bereikt heeft, wordt bijvoorbeeld beschreven in Sigmund Freuds boek Der Mann Moses und das Monotheismus.

    Het werk van Dawkins is doortrokken van zijn gelijk en het ongelijk van zijn tegenstanders. Dat levert amusante lectuur op, maar Een eenvoudige verwijzing is naar de titel van zijn boek The God Delusion. Het woord ‘delusion’ zegt genoeg. Ik erken overigens dat met name in Amerika een bittere strijd gevoerd wordt en moet worden tegen creationisten e.d. Ik zou ook niet willen dat de implicatie van mijn standpunt is dat ‘intelligent design’ op school moet worden gedoceerd op één lijn met evolutietheorie. Het eerste is slechte wetenschap, het tweede goede, en dus kan het eerste alleen in de godsdienstles een plaats krijgen. Maar daar moet dat dan ook kunnen gebeuren.

    Nu dit (hopelijk) uit de weg is dat je dit soort verwijzingen *eist* suggereert het woord ‘stropop’ dat ik de atheïsten wil aanvallen; ik heb mezelf echter juist tot die geloofsrichting verklaard, zij het van een wat andere smaak dan Dawkins. Het staat jou natuurlijk vrij om in Dawkins iemand te zien die denkt dat er ook andere perspectieven op de werkelijkheid zijn dan de puur wetenschappelijke, maar ik vermoed dat hij daar zelf niet mee zou instemmen.

  32. 58

    Aha, Sigmund Freud. Daar had ik nog niet aan gedacht. Héél belangrijk voor moderne ongelovigen, inderdaad. Euh…

    Marc: Het werk van Dawkins is doortrokken van zijn gelijk en het ongelijk van zijn tegenstanders.

    Dus je ergert je aan zijn stijl. Dat mag. Maar waar zegt hij toch “dat we eigenlijk wel zo’n beetje weten hoe alles ‘echt’ in elkaar zit,” – lijkt me een bijzonder ongelukkige uitsprak voor een wetenschapper en ook volstrekt atypisch voor Dawkins.

    God is natuurlijk maar een waandenkbeeld, dat heeft hij wel goed gezien. Het boek dat je bedoelt heeft nogal stof doen opwaaien onder gelovigen m.n. in de Engelssprekende wereld. Die vonden hem net als jij ook vooral arrogant en respectloos. Maar het boek schijnt ook veel mensen uiteindelijk van hun geloof te hebben geholpen. Twijfelaars over de streep te hhebben getrokken. Dus dat kan je alleen maar positief beoordelen.

    Verder volhardt je (in je laatste alinea) in opzichtige stropopperij, dus wat dat betreft ben ik klaar met je. Jammer, wel.

  33. 61

    Goed, je bent een religieus tolerante atheist, welliswaar nogal in de war – doe rustig aan, als het niet belangrijk meer voor je is zal je je beter voelen.

  34. 62

    “Wetenschap kan alleen beoefend worden door diegenen die een sterke inspiratie voelen voor waarheid en begrip. De bron van dit gevoel komt echter uit het domein van religie. Hierbij behoort ook het geloof in de mogelijkheid dat de wetten die gelden voor de wereld van het bestaan rationeel zijn, dat wil zeggen, begrijpbaar door middel van rede. Ik kan mezelf geen zuivere wetenschapper voorstellen zonder dit diepe geloof. De situatie kan door middel van een beeld uitgedrukt worden: wetenschap zonder religie is kreupel, religie zonder wetenschap is blind” – Albert Einstein

  35. 65

    “Want ik geloof niet dat je niets gelooft.”

    Kijk eens aan, een andere uitvoering van Morika: het moet binnen zijn definities vallen, want anders heeft het geen geldigheid.

    Nee, ik geloof niet in de rede en mijn vertrouwen in de rede is ook nog eens zeer beperkt. Daarom kijk ik altijd eerst nog even in de praktijk of het werkt, wat ik verzonnen heb.

    En zelfs als het werkt wat ik verzonnen heb, is dat nog geen bewijs voor de juistheid van mijn theorie, want het is goed mogelijk dat ik, uitgaande van dezelfde uitgangspunten, bij de volgende stap met fenomenen wordt geconfronteerd die niet door mijn theorie worden gedekt. En dan zet je dus weer een nieuwe werkhypothese op.

    Ik ben mij er dus heel goed bewust van de beperktheid van de menselijke rede. Anders dan jij, want je gelooft er in, het is jouw god.

    En het lullige daarbij is dat het om een primitieve vorm van bijgeloof gaat, die het gevolg is van de manier waarop de mens de signalen uit zijn omgeving probeert te duiden. Om te overleven is het namelijk volstrekt noodzakelijk om de gemeenschappelijk oorzaak achter een aantal schijnbaar losstaande waarnemeningen te ontdekken. Het takken bewegen en het ritselt in de bosjes: is het een gevaarlijk beest of de god van de wind?

    Het is jammer dat bij jou de menselijke rede nog niet zover ontwikkeld is, dat je een beetje inzicht hebt gekregen in de manier waarop je je eigen illusies creeert.

  36. 66

    Hoezo, vindt je het niet mooi dan?

    Gewoon je ogen dicht doen en je laten meevoeren. Ruimte en tijd verdwijnen en zelfs je eigen lichaam lost op. De energie die zich opgehoopt heeft in je hoofd spat uiteen in en wit licht en alles wordt warm, licht en eindeloos. Als je weer tot jezelf komt heb je opeens de oplossing van het raadsel te pakken:

    het koninkrijk der hemelen is gewoon toegankelijk hier op aarde.

    (een stevige dosis LSD doet wonderen)

  37. 68

    “Maar laat ik Toonder niet afschilderen als een maatschappijkritisch theoreticus. Hij is eerder iemand die, in de woorden van Remco Campert, ‘er niet veel van weet, maar er wel heel veel van voelt’. En dat voelen is belangrijk. Dat wordt te weinig gedaan, omdat we denken dat we alles weten en daardoor in van alles geloven.” Marcel Möring, NRC-H, 2 mei 2012.

  38. 70

    Peter’s godsbewijs: Einstein heeft het gezegd, dus moet het wel waar zijn.

    Was het niet Einstein die beweerde dat god niet dobbelt?
    Gisteren heb ik nog een potje 666 met hem gespeeld.

    En gewonnen.

  39. 80

    @077
    Prachtig hoor.. ik vroeg me af of dit stuk wel goed zou gaan op zo’n instrument vanaf 01:40. Maar het klonk echt indrukwekend.

    @078
    Ja, openingskoor blijft prachtig. En de juiste uitvoering vanzelfsprekend: Van Archiv, Harnoncourt, op originele instrumenten en een heus jongenskoor :-)

  40. 82

    Geloven betekent objectiverend kennen en niet het klakkeloos aannemen van allerlei stellingen en dogma’s. Geloven is dialogisch kennen, een vertrouwensrelatie en een overgave. Wetenschap zonder geloof betekent verraad aan het leven zelf, geestelijke verlamdheid, geestelijk dakloos. De huidige geloofsverduistering wordt veroorzaakt door hoogmoed, zelf voor God willen spelen. De mens is autonoom en heeft geen ‘daarboven’ meer nodig. Het mythische wereldbeeld heeft plaats gemaakt voor het wetenschappelijke. Het menselijk intellect probeert zich tevergeefs uit zijn kosmische isolement te verlossen door te begrijpen. Het is niet alleen koud geworden in de samenleving, maar ook in ons eigen hart en leven. Door de geloofsplug eruit te trekken lopen wij leeg. Dat is juist de grote crisis waarin we ons vandaag bevinden.

  41. 85

    Wat ik al stelde: veel gebabbel weinig Bach.

    Het is moeilijk om je verstaanbaar te maken,
    in een wereld waar de woorden
    geen betekenis meer schijnen te hebben.

  42. 86

    Niet geheel betekenisloos toch?

    “Sind Blitze, sind Donner in Wolken verschwunden ?
    Eröffne den feurigen Abgrund, o Hölle !
    Zertrümmre, verderbe, verschlinge, zerschnelle,
    Mit plötzlicher Wut
    Den falschen Verräter, das mördrische Blut.”

  43. 87

    @84t ‘K hield me maar stil,wist niet wat je precies bedoelde en zo’n kenner ben ik nu ook weer niet
    Wat ik wel wist is dat ik deze uitvoering van de Passie de mooiste vind.

  44. 89

    Waarom is het zo belangrijk dat een levensovertuiging _waar_ is? Is het niet belangrijker dat je er houvast aan hebt en dat hij je een voldoende juiste richting op leidt?

  45. 95

    Dat is me bekend en die film heb ik ergens op een harde schijf staan.

    Volgens mij dwalen we af, of ik ben de draad kwijt.
    “de veilige illusie van mathematische ordening.”

    Ik heb wel gezocht naar de fysische wetmatigheden van de ervaring, maar ik heb ze helaas niet gevonden.

    Leary komt het dichtste in de buurt.

  46. 96

    Die Bedingungen, unter denen man mich versteht und dann mit Notwendigkeit versteht, – ich kenne sie nur zu genau. Man muß rechtschaffen sein in geistigen Dingen bis zur Härte, um auch nur meinen Ernst, meine Leidenschaft auszuhalten. Man muß geübt sein, auf Bergen zu leben, – das erbärmliche Zeitgeschwätz von Politik und Völker-Selbstsucht unter sich zu sehn. Man muß gleichgültig geworden sein, man muß nie fragen, ob die Wahrheit nützt, ob sie Einem Verhängnis wird … Eine Vorliebe der Stärke für Fragen, zu denen niemand heute den Mut hat; der Mut zum Verbotenen; die Vorherbestimmung zum Labyrinth. Eine Erfahrung aus sieben Einsamkeiten. Neue Ohren für neue Musik. Neue Augen für das Fernste.

  47. 97

    – als ob nicht Demut, Keuschheit, Armut, Heiligkeit mit Einem Wort, dem Leben bisher unsäglich mehr Schaden getan hätten, als irgend welche Furchtbarkeiten und Laster …

    Der reine Geist ist die reine Lüge …

    So lange der Priester noch als eine höhere Art Mensch gilt, dieser Verneiner, Verleumder, Vergifter des Lebens von Beruf, gibt es keine Antwort auf die Frage: was ist Wahrheit? Man hat bereits die Wahrheit auf den Kopf gestellt, wenn der bewußte Advokat des Nichts und der Verneinung als Vertreter der “Wahrheit” gilt …

  48. 98

    @Harm

    Ik neem aan dat je het dan hebt over de ervaring van de muziek, niet de muziek zelf. Want die is dus heel ordelijk en zelfs wiskundig. Maar mystificeer je epifane/ mystieke ervaringen niet een beetje, als je stelt daar geen fysieke grondslagen voor te kunnen vinden? Ik denk dat die er wel zijn.

    Theorievorming daarover begon bij Gelhorn & Kiely, met hun onderscheid tussen trophotropische en ergotropische systemen in het menselijk lichaam (en hun werking tijdens meditatieve en extatische bewustzijnsstaten), werd verder verfijnd door Mills & Campbell die wat extatischer staten verklaarden, zoals tijdens het luisteren naar de Mattheus. Dit hele verhaal werd gesystematiseerd in de Cartography of Ecstatic and Meditative States (pfd) van Fischer. Davidson onderzocht aanvullend daarop de staten van “hyperexcitement” (een hypergeactiveerde ergotropische staat) van bijvoorbeeld charismatische christenen (als ze in tongen gaan praten enzo) en wervelende derwishen die uit hun dak gaan, later werd ook nog onderzoek naar de invloed van serotoninen (Mandell geloof ik) gedaan. Deane Shapiro voegde dit allemaal samen in een soort overkoepelende theorie in zijn boek Meditation: Self-Regulation Strategy and Altered State of Consciousness.

  49. 101

    Zo dan.

    Overigens kan je op mijn blog een discussie daarover vinden (die zich daarnaar verplaatst had omdat ik een ban kreeg op goedgelovig.nl), waarin ook een psycholoog, een theoloog, iemand die getraumatiseerd werd door psychedelische ervaringen ofzow en moi hun licht erop lieten schijnen. Mijn bibiografie hoestte ik zo snel op uit dat draadje (tweede van onderen), maar je kan daar (met name van Niels) ook bibliografieën vanuit andere invalshoeken vinden (ik ben erg “hard science” ingesteld, maar je kan het ook existentialistisch insteken enzo).

    Die hele discussie ontspon zich naar aanleiding van dit joetjoepje:

    http://www.youtube.com/watch?v=YK63NgnzATo&feature=player_embedded

  50. 102

    @98 – Natuurlijk gaat een veranderde bewustzijntoestand gepaard met veranderingen in de chemische huishouding van het lichaam. Het zou toch al te dol zijn als een LSD-gebruiker die link niet zou leggen.

    Bovendien ken ik uit eigen ervaring manieren om zo’n ervaring te sturen: dat zijn “domweg” meditatietechnieken. Maar ik vond het fascinerend wat muziek teweeg kan brengen. Het riep de gedachte bij me op dat de mens mogelijkerwijze niet binair denkt, maar tonaal, waarbij associaties de boventonen zijn.

    Niet elke psychedelische ervaring heeft automatisch samyama (ik “leen” de woorden van de yoga-praktijk, omdat ik geen andere woorden heb) ten gevolge, maar een van de dingen die het bij mij opwekte was sommige muziek. Wat was nu precies de “eigenschap” in die speciale muziek die dat deed (tenslotte doet niet alle muziek dat)? Daar ben ik lang mee bezig geweest, fascinerend…..

    Niet dat ik er veel verder mee gekomen ben…
    Maar ik kan het nog steeds niet nalaten om er mee te spelen.

  51. 104

    Het is: geloven in een goed begin, een uitgangspunt, (ideeën, idealen, ideologieën), hopen op een goed einde en liefde voor het tussenstuk. Heeft overeenkomst in de taalkunde met het prospectief, het perfect en het progressief.
    Adam en Eva anders; Adam en Eva (een hele rip uit zijn lijf(*1)) waren pas getrouwd en hadden een stuk land toegewezen gekregen. Ze waren geiten en schapenhoeders. Hun is verteld: “Overal in de vlakte mag je hoeden, behalve niet dat afgezette gebied tegen de helling op”, maar ze waren / onverschillig / niet nieuwsgierig / en ontkennend geworden waarom dat zo is. Later: Ze kregen bezoek van een jalourse, (mensenhatende), haatdragende, leugenachtige (kruiper/) opstoker en stressmaker(*2), met een machtsplan (waarvoor alles moest wijken), die ongeveer wist, wát er gaat gebeuren, als …, maar hoe het eruit zag, als hij het land eenmaal in bezit had, hem dat niet interesseerde): “Stel je niet aan, er gebeurt niets, laat de schapen en geiten maar op de helling grazen, jullie hebben je maar wat wijs laten maken.” Weer later: “Wat kan ons nu gebeuren!?”, “Maar, Je weet toch?……”, “Werkelijk, wat kan er gebeuren!, Toch?” (*3). / De Goden / (Goddelijke) Machten waren in een goede bui en spoelde al het aangevreten dode hout en modder naar de vlakte, alle schapen en geiten dood. En ze richten zich tot de Goden / (Goddelijke) Machten: “Waarom!, waarom!”. “Als je had gededuceerd en jullie mensenkennis hadden gehad of durfde te vragen waarom, en niet zomaar aannam … en werd verteld-en-dachten dat wij jullie hadden voorgetrokken en geholpen, had je geweten waarom” /. “Jullie zijn trouwens aan het verkeerde adres, wij doen niets, kunnen niets, wij willen niets, en wij zijn ook niets van plan. En, voor de goede orde: wij houden ons alleen bezig met natuurkundige, biologisch en chemische systemen, je weet wel: eigenschappen wanneer omstandigheden (*4). Je kunt meerdere dingen doen: obstinaat zijn en honger lijden en misschien verhongeren, of naar de sociale hulpverleners (of familie, omdat het familie is), en bij dezen zeuren en zaniken, maar bedenk dat je je dan moet conformeren, je kleineren en egaliseren (naar de menselijke Machten: de hulpverleners / familie / beschermers)”(*5).
    *1: Dit zou bedoeld kunnen zijn: dat mannen vroeger een bruidsschat betaalden voor een vrouw. *2:Als niets gezegd wordt, kan iemand uitgroeien tot …, en erger. / Of (*3): Wij kunnen dát doen wat wij willen, wij (goed)geloven in de goede afloop van ons lot (Gods Loterij), wij zijn uitverkoren, wij mensen zijn de perfecten in de ogen van de Goden, de Goden helpen ons mensen. *4: Lees een boek over logische grammatica, vooral over statische werkwoorden; of het verschil tussen gaan en komen, zoeken en vinden, luisteren en horen, kijken en zien, leren en weten, geven en krijgen, (“activ” en stativ), …; maw: het verschil tussen handelingen en gebeurtenissen. *5: Óf diegenen wreken die jou dit hebben aangedaan, maar bedenk ook bij dit, dat het gewetenloze, geen inspraak duldende, juridisch sterkstaande, leugenachtige, iedereen kunnenomkopende, veel geld hebbende, zelfbeschermende, authoritaire, …. .

  52. 105

    @102

    Dat lijkt me eerder andersom. Veranderingen in de chemische huishouding van het lichaam veroorzaken de veranderde bewustzijnsstaat. Dat is allemaal fysiek te verklaren.Tenzij je gelooft dat het een uitstorting van de heilige geest betreft kwa Logos Spermatikos, maar daar zijn wat mij betreft geen aanwijzingen voor. We weten tegenwoordig ook veel meer over de hersenen. Zo’n bewustzijnsstaat is inderdaad ook via yoga te induceren, maar niet met het gemak waarmee dat met psychedelica gaat.

    Austen (van Zen and the brain) ziet toch wel verschillen tussen meditatieve en psychedelische ervaringen. Psychonauten zijn erg op zoek naar impulsen van buitenaf, terwijl yoga beoefenaars dat eerder in zichzelf zoeken:

    ”Substance abuse” is a deceptive term. Persons involved in substance abuse are frequently those already prone to get their kicks from external sources. Of course, some of them go on to try Zen too. Zen masters have learnt to identify which individuals have previously been overexposed to LSD. Theirs is a “leaf in the wind syndrome”. They are hypersuggestible, yield to the faintest impulse and are unable to distinguish the important from the unimportant.

    What about the personality profile of the many other searchers who do not keep using drugs? They tend to be more interested in processing their own internal private fantasies or thoughts. This personal material seems more appealing to them than anything derived from various drugged or hypnotic states”

    Enniewee. Als je geinteresseerd bent in auditieve hallucinaties, kan ik je echt Ayahuasca (of DMT) aanraden. Ik hallucineerde daar hele symfonieorkesten op in ieder geval. Dat kan je geheel legaal bij de Santo Daime kerk uitproberen.

  53. 108

    Hoe je op het idee kan komen dat ik iets zou toeschrijven aan een heilige geest is me echt volstrekt onduidelijk.

    Dat citaat in het engels had ik ook al gelezen, maar ik ben zo profaan, dat ik daar ook om moet grinneken. En nee, ik ben geen blaadje in de wind. Allerminst. Het is me tegenwoordig te vermoeiend allemaal: ik beperk het tot en lekker jointje lichte (gefermenteerde, bruine) wiet op zijn tijd.

    Ik zou zo kunnen deelnemen aan zo’n bijeenkomst van die Santo Daime kerk, maar ik heb dat steeds afgehouden. Ik kan me niet voorstellen dat ik daar tussen pas.

  54. 109

    Het leek erop dat je de causaliteit omdraaide toen je schreef: “Natuurlijk gaat een veranderde bewustzijntoestand gepaard met veranderingen in de chemische huishouding van het lichaam.”

    Alsof je bewustzijn eerst op onverklaarbare wijze (heilige geest?) veranderde en als gevolg daarvan de chemische huishouding ineens anders is.

  55. 110

    a) Gewoon even verder lezen

    b) Heb je wel eens een (bijna-)ongeluk gehad? Die adrenaline-shock brengt ook een stevige bewustzijnsverandering met zich mee. De heilige geest zou ik het niet willen noemen, maar blijkbaar kan de oorzaak ook “uitwendig” zijn.

  56. 111

    Nu ik erover nadenk had ik eigenlijk nooit een (bijna) ongeluk. Maar je hebt natuurlijk gelijk. Een externe impuls (schrikken, pijn, drummen, drugs, ritme, melodie) induceert een verandering in je chemische huishouding die een veranderde bewustzijnsstaat tot gevolg heeft.

    Hopelijk wordt er binnenkort weer eens een leuk trance festival georganiseerd :-)

  57. 115

    Prachtig filmpje en stemt ook wel overeen met hoe ik het ervoer, los van die slangen dan. Die lichtdraden, dat iemands hoofd een schedel wordt, onverwerkte ervaringen die in noodtempo herbeleefd en opnieuw geordend worden maakte ik ook zo mee. Ik miste een beetje het auditieve aspect (echt uniek voor ayahuasca) en ook dat je fases hebt waarin je weer even “beneden” bent om weer een volgende golf mee te maken (zo’n trip duurt een uur of acht).

    Dat kotsen aan het eind van het filmpje klopt trouwens ook, hoewel ik daar zelf geen last van had. De emmers stonden voor aanvang van de sessie al klaar en een klein half uur na aanvang gingen de meeste mensen om me heen al over hun nek. Dat wordt als “zuiverend” gezien.

    Trouwens, ik was niet onverdeeld positief over Santo Daime, want de religieuze gewoontes vond ik wel creepy. Mannen en vrouwen moeten gescheiden zitten, witte kleding dragen en adepten moeten een davidsster op hun borst dragen. En tijdens het trippen gaan ze dan Portugese hymnes over Daime zingen die ineens met Jezus geïdentificeerd wordt en Santa Maria (er wordt ook sacramenteel wiet gerookt) met de zwarte Madonna.

    Ik was er zelf in geïnteresseerd geraakt omdat ik de Yage Letters van Burrough had gelezen en wel benieuwd was.

  58. 118

    De film staat al enige tijd bij me op een harde schijf .
    Blueberry werd vooral om den brode gemaakt door Giraud.Toch,als je er oog voor hebt (en een beetje moeite voor doet)zijn vooral de latere albums meer dan de moeite waard.
    In deze film was Giraud duidelijk als Moebius bezig,niet “gehandicapt” door de commerciele beperkingen die hij bij de strip wel had.

  59. 120

    Gods wereld wordt geregeerd door Waarheid en Liefde. Dit in tegenstelling tot de mensenwereld die gebaseerd is op geordende wetten, gewoonten, conventies en georganiseerde regeringen, een wereld waar pijn, kommer, ziekte en dood onvermijdelijk zijn ( ja, ja, er is ook veel goed). Waarheidsvinding is tevens het kernprincipe van wetenschappelijk onderzoek.

  60. 123

    Ik lees dit lijntje, en opeens! Ik weet het!! Het is al een tijdje stil!!! Op dat lijntje van die vreselijk gelovige (en meerzins vreselijke) mevrouw Marisca Orban de Haas en haar foetussen!!!! Mathe!!!!!!!!!!!!!!!

  61. 125

    Hoe kunnen we weten of wat wij geloven waar is? Hoe kunnen we weten of er eigenlijk wel zoiets als waarheid bestaat? We kunnen alleen maar van onszelf uitgaan en stellen dat waar is wat wij waar vinden. Wijzelf zijn onze enige autoriteit, ook als het gaat om het geloof in een god. En er is niemand die het beter weet.

  62. 126

    Daarom is het ook het beste dat voor jezelf te houden en niet anderen proberen te overtuigen van jouw waarheid.
    Dat is tevens het grote bezwaar tegen (georganiseerde )religie,die zendingsdrang.

  63. 127

    “We kunnen alleen maar van onszelf uitgaan en stellen dat waar is wat wij waar vinden.”

    Van mij mag jij geloven wat je wilt, maar als je gelooft dat iets waar is, omdat jij denkt of gelooft dat het waar is, dan maak je een ernstige denkfout.

    Ik heb zo mijn eigen ervaringen en die wijzen er allemaal op, dat wat jij onder “geloof” verstaat in feite een vrij primitieve vorm van bijgeloof is. Maar het gaat “slechts” om ervaringen, die je aan anderen kunt meedelen ter herkenning (of niet).

    Geloof, het spijt me. zegt me helemaal, maar dan ook helemaal niets. In tegendeel, ik sta er uiterst wantrouwig tegenover, aangezien geloof de eerste stap is op weg naar naar de illusie, het vooroordeel, de waanvoorstelling.

    In jouw taalgebruik: geloof is het scherpste wapen van de duivel.

  64. 128

    “With my Hawk’s head I peck at the eyes of Jesus as he hangs upon the cross.
    I flap my wings in the face of Mohammed & blind him.
    With my claws I tear out the flesh of the Indian and the Buddhist, Mongol and Din.
    Bahlasti! Ompehda! I spit on your crapulous creeds.
    Let Mary inviolate be torn upon wheels: for her sake let all chaste women be utterly despised among you!
    Also for beauty’s sake and love’s!
    Despise also all cowards; professional soldiers who dare not fight, but play; all fools despise!
    But the keen and the proud, the royal and the lofty; ye are brothers!
    As brothers fight ye!
    There is no law beyond Do what thou wilt.

  65. 130

    Je kent ‘m, wat leuk… hier mijn eigen vertaling ervan in het Nederlands.

    Deze is ook mooi, hoewel ik me afvraag of Sargasso wel achter dierenoffers kan staan: de kruisiging van een kikker.

    Lo, Jesus of Nazareth, how thou art taken in my snare. All my life long thou hast plagued me and affronted me. In thy name – with all other free souls in Christendom – I have been tortured in my boyhood; all delights have been forbidden unto me; all that I had has been taken from me, and that which is owed to me they pay not – in thy name. Now, at last, I have thee; the Slave-God is in the power of the Lord of Freedom. Thine hour is come; as I blot thee out from this earth, so surely shall the eclipse pass; and the Light, Life, Love and Liberty be once more the Law of Earth.

  66. 132

    Helaas, het is niet het soort muziek waarvan ik houd.

    Het verbaast me een beetje dat je nog steeds denkt dat jouw zendingswerk succes zal hebben: het zou een teken aan de wand moeten zijn dat de atheisten hier meer begrijpen van religie dan de gelovigen.

    Maar ik zal proberen je tegemoet te komen met een stukje muziek dat we misschien allebei wel mooi vinden en stel voor dat we het daarbij laten.

    http://www.youtube.com/watch?v=iuqJybMhH68&feature=related

  67. 134

    Mooi stukje ook.
    Jammer dat je denkt dat ik een missionaris ben, want dit is niet zo. Ik ben bij geen enkele club aangesloten en wens dat ook zo te houden. Zoals jij een ‘truther’ bent, ben ik een ‘searcher’. Voor wat het geloof betreft heb ik het gevoel dat we iets belangrijks over het hoofd zien en wellicht denk jij bij vlagen hetzelfde. Het is mij te gemakkelijk om het als ‘onzin’ af te doen. Het pad naar God (of hoe je het ook wil noemen) ligt, zoals je zelf zegt, bedekt met doornen. Dat maakt het alleen maar uitdagender, niet?