Hypersnelrecht

13 januari 2007, Rotterdam.
Faisal rijdt zo snel als mag over de Blaak. Plotseling wordt hij ingehaald door een politieauto en tot stoppen gedwongen.
“Is deze scooter van jou?” snauwt de uitstappende agent hem toe.
“Jazeker meneer, die is al een jaar van mij.”
“Dan ben je bij deze gearresteerd en ga je in de cel.”
“Maar waarom, ik reed toch niet te hard.”
“Er is net een winkeldiefstal gepleegd en er vluchte een jongen met jouw uiterlijk op een zilveren scooter met rode bies. Kortom, je bent betrapt. En voor de zekerheid sluiten we je op.”
“Maar dat mag toch helemaal niet?”
“Jawel, volgens het nieuwe hypersnelrecht hebben we die bevoegdheid. Over een week kom je weer vrij en bepaald de rechter of je nog meer straf krijgt. Meekomen nu!”
“Maar……”. De deur van de politieauto sloeg dicht.

Faisal was op weg naar de bevalling van zijn vrouw Mehwish in het EMC.
….

In maart 2006 was Leefbaar Rotterdam onverwachts bij de gemeenteraadsverkiezingen de grootste partij gebleven. Samen met de weer sterk gegroeide PvdA hebben ze toen een coalitie opgezet. PvdA wilde niet minder daadkrachtig overkomen waardoor er een stoer plan ter bestrijding van de misdaad was gekomen.
Omdat Rotterdam niet wilde onderdoen voor Amsterdam, dat net het supersnelrecht had ingevoerd, hebben ze samen met de rechterlijke macht het hypersnelrecht opgezet.
Het was voor iedereen duidelijk dat er iets moest gebeuren aan de kleine criminaliteit. En hoe directer de koppeling tussen misdrijf en straf was, hoe duidelijker de kleine boefjes zouden begrijpen dat het niet loonde, was de redenatie.
Dus werd niet alleen de controlestap van de rechter-commissaris voor het opsluiten overgeslagen, maar ook een vaste periode van een week opsluiting neergezet. Agenten mogen bepalen of er voldoende grond is voor opsluiting. Een rechter besluit dan later wel of er nog meer moet gebeuren.
En om het geheel een modern tintje te geven hebben ze het hypersnelrecht gedoopt. Sinds afgelopen november loopt de proef. Er zijn zelfs al extra politiecellen in aanbouw vanwege het succes.

Faisal had niets met de overval te maken. Hij kon zijn vrouw niet bijstaan in de zware bevalling die meer dan 20 uur duurde. Noch kon hij aanwezig zijn tijdens de drie dagen dat zijn vrouw in het ziekenhuis moest blijven. Zelfs het aangeven van zijn eerste zoon bij de burgerlijke stand was niet mogelijk.
Vier maanden later besliste de rechter dat de opsluiting onterecht was. Faisal kreeg een standaard excuusbrief thuis.
Dezelfde dag dat Faisal opgepakt werd, waren nog twee mannen met zilveren scooters in het gevang gegooid. Eentje bleek wel de dader.

  1. 2

    Prachtig moralistisch verhaal maar wat ik hiermee? Dit soort emotie verhalen haal ik elders wel, ik kom op Sargasso omdat men hier een breeeede blik heeft.
    (geenstijl modus: uit je laatste zin blijkt dat deze manier van werken wel succesvol is! Had men niet alle zilvere scooterallochtonen opgepakt dan had de dader zijn slag al weer elders kunnen slaan, eindelijk doet de politie iets goed!)

  2. 4

    @MMM: Verhalen over recht en verandering van rechtspraak zijn over het algemeen nogal droog. En veel mensen bevatten niet de potentiele gevolgen van bepaalde wetswijzigingen.
    Dit is een poging om een trend in een verhaaltje te gieten zodat meer zichtbaar wordt welke kant het op kan gaan en wat de consequenties kunnen zijn voor individuen.

    Ik had ook een wijk-c-er uit Utrecht kunnen nemen die de bekerfinale Utrecht-Ajax mist. Maar ik heb niets met voetbal ;-)

  3. 5

    Tijd om eens te informeren bij de us of a of we niet ook een detentieverblijf kunnen stichten in een land met wat mindere burger-rechten. Cafe de wereld gezien??

  4. 6

    @4: Ik vindt je streven zeer nobel maar ik krijg bij dit soort Anita Witzier taal de kriebels. Misschien is dit weblog niet de beste plek voor een dergelijke aanpak?
    Ik zou liever willen weten wat de gebeurtenissen zijn naar aanleiding waarvan jij dit hebt geschreven, gaat het echt zo de slechte kant op in NL?

  5. 8

    Ach ach ach wat een ellende.
    Hadden we niet ooit een kleinigheidje afgesproken over onschuldig to de schuld is aangetoond, of zo?
    Voor dat soort saaie details hebben we dus blijkbaar geen tijd meer…

  6. 9

    @MMM: De aanleiding is heel eenvoudig het bericht van gisteren waar naar gelinkt wordt onder supersnelrecht:
    http://www.nieuws.nl/144527/Rechtbank_Amsterdam_test_supersnelrecht
    En daarmee wordt voor mij weer een stap gezet in de afbraak van essentiele basisprincipes van het recht in NL (zoals Stijn bv aangaf).

    En qua format, tja, dat is het fijne van een weblog. Daar kan je naar harte lust experimenteren om te zien welk format welke reacties oproept.
    En je reageert in ieder geval ;-)

  7. 13

    Hmm, en als de verdachte nu eens een blanke jongen was geweest? Dan had de politie waarschijnlijk nogal wat cellen tekort gehad he?

  8. 16

    blijkbaar zijn sommige mensen emotioneel zo idioot dat ze pas begrijpen hoe iets voelt wanneer ze het zelf meemaken. Dit zijn meestal ook de mensen die dan over hun eigen ervaring elk gevoel voor humor ontberen…

    p.s: ik heb het over een aantal reageerders…niet over het stuk.

  9. 18

    Links populisme noemt men dit. Misschien had je nog moeten vermelden dat zijn vriendin blank en joods was en dat hij regelmatig vrijwilligerswerk deed voor de daklozen en actief is voor groenlinks of zo?

  10. 19

    @Xaviera: thx.

    @TRS: Waarom is dit “links populisme”? Is rechts juist niet voor minder Staat en meer vrijheid?

    En het voorbeeld is met opzet gekozen. Recent verdiept in de rellen in Frankrijk en de achtergrond. Als je kijkt naar het gedrag van de politie is het niet verwonderlijk dat daar rellen ontstaan. Het is een wederzijds versterkend effect. Het gedrag van de politie is een reflectie van de samenleving. En als je ze dan ook nog eens de “juiste” wetten geeft, heb je snel de poppen aan het dansen.
    Bovendien blijft “arresteren” per definitie symptoom bestrijding.

  11. 24

    @Steeph

    Paar dingen:

    “En het voorbeeld is met opzet gekozen. Recent verdiept in de rellen in Frankrijk en de achtergrond. Als je kijkt naar het gedrag van de politie is het niet verwonderlijk dat daar rellen ontstaan.”

    Met opzet gekozen: Want vergelijkbaar neem ik aan?
    ‘Het gedrag’ van ‘de politie’?
    ‘Daar rellen ontstaan’: Vanwaar dan de Blaak als voorbeeld?

    “Het gedrag van de politie is een reflectie van de samenleving.”
    Is niet vrijwel al het gedrag een reflectie van de samenleving?

    “Bovendien blijft “arresteren” per definitie symptoom bestrijding.”
    Heb je een beter alternatief dan boeven op te sluiten?

  12. 26

    @stoethaspel: De situatie hier is nog niet helemaal vergelijkbaar met Parijs. Maar het gaat wel die kant op. “Het gedrag” van de politie slaat op het te pas en te onpas mensen arresteren aldaar omdat ze er “verdacht” uitzien of zich “verdacht” gedragen. En zelfde fenomeen zie je ook in amerikaanse ghetto’s. En dat gedrag zorgt voor een volledig gebrek aan vertrouwen in de rechtstaat van hele generaties.
    Daarmee wordt het fenomeen van een toch al relatief hogere criminaliteit in die wijken alleen maar versterkt.

    En boeven moet je nog steeds opsluiten. Maar je moet er ook alles aan doen om te voorkomen dat mensen boeven worden.
    Spreiding en onderwijs (verplicht) zijn daar elementen in.
    En nee, ik heb niet de illusie dat daarmee alle criminaliteit verdwijnt. Maar wel dat het tot acceptabele proporties terug te brengen is.

  13. 27

    Steeph, of preventieve aanhoudingen criminaliteit bevordert is de vraag. Waar baseer je dat op? Maar los naar de vraag van de effectiviteit blijft het een ethisch probleem.
    Hoever mag een rechtsstaat gaan in het nemen van maatregelen om (het gevoel van) veiligheid te vergroten. In ijltempo zijn er de laatste vijf jaar zowel internationaal als nationaal veiligheidsmaatregelen ingevoerd die ethisch gezien op zijn minst om discussie vragen in een wakkere samenleving.
    Tot voor kort wilde we een rechtssysteem dat vergissingen bij het aanhouden van eventuele misdadigers zo veel mogelijk uitsloot. Inmiddels staan we toe dat de staat preventiever en repressiever mag optreden tegen vermeende criminaliteit en vergroten daarmee bewust het risico dat de staat onschuldigen beschadigt. Is dat te rechtvaardigen? En zo ja, waar liggen de grenzen?

  14. 28

    @Steeph

    Heb je je stuk geschreven, oa met de intentie om te laten zien dat niet iedere marokkaan, iedere moslim, of iedere gettobewoner hetzelfde is en dus op grond van uiterlijke kenmerken over één kam kan worden geschoren met ‘ongewenst gedrag’?

  15. 29

    @stoethaspel: Nee, ik heb het stuk geschreven om aan te geven dat ik bang ben voor het loslaten van het principe “onschuldig tenzij schuld bewezen”.
    Waar ik ook wel bang voor ben is dat als dit gebeurt bepaalde groepen daar meer problemen van zullen ondervinden dan anderen. Maar dat is onder het huidige systeem ook al zo.

    @fjord: Eens. Juist het aspect “gevoel van (on)veiligheid” is een dubieuze motivator achter de voorstellen.
    En preventieve aanhoudingen as such bevorderen niet direct de criminaliteit. Wel het consequent behandelt worden als een derderangsburger waarbij de politie het principe “schuldig tenzij onschuld bewezen” hanteert. Dat werkt niet bevorderend voor het langs de “normale” weg volgen van een maatschappelijke en sociale carriere.
    http://en.wikipedia.org/wiki/2005_Paris_suburb_riots

  16. 31

    zit ook wel…

    (Sorry, you can only post a new comment once every 15 seconds. Slow down cowboy.)

    Damn, vijftien seconden wachttijd om je typo’s en dergelijke te fixen. Jullie willen ook niets onbeschenen laten of wel?

  17. 33

    @stoethaspel: Ik trek mijn voorgaande opmerking (#32) terug. In tweede instantie begrijp ik pijnlijk goed waar je op doelt met het beschuldigen van een hele groep politiemensen.
    Het stuk was bedoelt om de ongewenste verschuiving in het rechtsysteem aan de kaak te stellen. Daarbij heb ik echter te makkelijk aangenomen dat politiemensen ook verkeerd gebruik zouden gaan maken van de mogelijkheden die de wet dan zou bieden.
    Hoewel zo’n aanpak en de maatschappelijke druk wel het risico met zich meebrengt dat het daadwerkelijk zou zou kunnen gaan, durf ik hier niet hard te maken dat op basis van hoe de politie nu werkt het aannemelijk is dat ze dat ze zich zo zullen gedragen (in NL).

    Bij deze mijn excuses aan de groep politiemensen die ik hiermee onbedoeld beledigd heb.

  18. 36

    Leuk verhaal, maar gespeend van realiteitszin. Het Amsterdamse model valt binnen de grenzen van het Wetboek van Strafvordering. Door de verdachte – in gevallen waarin de zaak ‘rond’ is – snel voor de rechter te brengen voorkom je dat de rechter-commissaris hem in vrijheid stelt tot de zaak voorkomt en je betrokkene na zijn veroordeling niet kan vinden. Ook beperk je de kans dat de verdachte na een eventuele veroordeling – na bijvoorbeeld een jaar en nadat hij een baan heeft gevonden – weer uit zijn sociale omgeving wordt gehaald. Ik zie weinig problemen met die Amsterdamse aanpak. Het geschetste Rotterdamse model kan niet op een achternamiddag door wat politieke opportunisten in elkaar worden geflanst. Daarvoor is een wijziging van het Wetboek van strafvordering nodig. Die wijziging zou in strijd zijn met mensenrechtenverdragen waaraan Nederland zich heeft verbonden. Donner is niet mijn politieke vriend maar dit durf ik aan hem toe te vertrouwen.

  19. 37

    Ja leuk hoor, dat verkwanselen van burgerrechten. Dolletjes dat angst regeert en daarom alles maar mag. Aangezien de meeste mensen die reageren mop jouw log in de trend van ‘ach, kan gebeuren’, is mijn stemming tot onder het nulpunt gedaald. Min of meer het zelfde gebeurde bij een leerling van mijn school. Ook puur op basis van de omschrijving ‘Marokkaan op scooter heeft een overval gepleegd’. Nee, zo kreeg deze onschuldige echt de motivatie om respect te krijgen voor de politie….

  20. 38

    @Moniekie

    En wat let jou dan jouw leerling te onderwijzen door hem te leren dat niet één politieman eender is aan de andere en dat dat dus een hele slechte basis is om je respect voor de politie in zijn geheel op te verliezen?

    Geef jij les?

  21. 39

    @Emile: Uit het bericht lees ik toch echt dat het de politie is toegestaan om iemand 3 dagen op te sluiten zonder tussenkomst van een rechtercommissaris. Daarmee bepaald de politie dus of iemand terecht vast zit. Het stuk daarna geloof ik wel.

    Overigens deel ik wel jouw mening over Donner. Rare kwibus, maar hij heeft wel principes.

  22. 40

    Erm, @Steeph: ik ben door het lawaai op diverse logs, incl. retecool, gewend om de comments los te zien van de artikelen. De artikelen lees ik, maar de comments skim ik alleen maar. En ik weet niet hoe het bij jullie ziet, maar op retecool leest maar 2% van de bezoekers ook in de comments.

    Ik was erg verontwaardigd over deze gang van zaken, totdat ik de toevallig in de comments zag dat het gefingeerd was. Ik geef je even in overweging of je niet op de voorpagina moet aangeven of je verhaal hypothetisch is. Bezoek-gedrag is daarbij wel heel relevant.

    Wat betreft goeie beeldende verhalen over rechtspraak, kun je ook terecht bij de werkelijkheid zoals beschreven op
    http://blogger.xs4all.nl/kixkix/
    Die man schrijft heerlijk.

    Verder mijn grote complimenten voor jouw kritische blik en scherpe pen cursor! Ik volg het met interesse sinds dag 1.

  23. 41

    @Behanger: Uhhh, het artikel begint met een datum in de toekomst vet gedrukt. Daaruit blijkt toch voldoende dat het hypothetisch is?
    En ook het herverkiezen van leefbaar rotterdam (dit is pas hun eerste raadsperiode) zou voldoende duidelijk moeten maken. Enz…
    Veel dikker wilde ik het er toch niet opleggen. Dat gaat ten koste van het verhaal.

    Thx voor de link. Die ga ik eens doorlezen.

  24. 42

    @Behanger: Oh, toch ook nog wel bedankt voor de opmerking over het niet lezen van de comments. Dat zal ik verder wel iets beter in mijn achterhoofd houden.
    En bedankt voor het compliment. Daar neem ik er eentje op :-))

  25. 43

    Proost! En ikzelf lees makkelijk over dingetjes heen, mijn eigen spelfouten (ziet=zit) en datums in 2007. Ahem. Ik had er notabene nog naar gekeken, om te zien of dit wel van nu was… “13e… ja dit is nu…”. Ben er in gestapt! Maar dat geeft maar aan dat we kennelijk echt wel een beetje die kant op drijven.

  26. 44

    Mensen moeten zelf maar oordelen over de informatie die ze tot zich nemen vind ik. Het gaat ze inderdaad vaak niet erg goed af. Mensen die vaak comments lezen wisten dit al langer. Ook de comments hier spreken weer boekdelen.

  27. 46

    @Steeph,
    Boog je -hoe nobel ook- niet iets te diep in het stof? Volgens mij had je geen enkele politieman beledigd. Je gaf aan welke dilemma’s wij allemaal – goedbedoelende politieagenten inbegrepen – kunnen tegenkomen als we op grond van louter vermoedens mensen moeten gaan aanhouden en vastzetten. De vraag is niet zozeer of de politieagent correct handelde, maar of de wet, die hij moest uitvoeren, deugt. Zelfs als we uitgaan van het onwaarschijnlijke, dat alle politiemensen altijd correct handelen dan nog is het belangrijk ons af te vragen hoe wenselijk het preventief controleren en oppakken van burgers is.
    Wie voor de de instorting van het Sovietrijk zich per personenauto wilde verplaatsen tussen twee steden, moest daar een speciale vergunning voor aanvragen. Je moest dan het doel en de tijdsduur van je reis vermelden en de namen opgeven van de mensen, die je ging opzoeken. In die vergunning stond dan de exacte route die jij diende te volgen. Langs die route stonden om de paar kilometer uitkijktorens, van waaruit gecontroleerd werd of je niet zou toegeven aan de verleiding om toch ergens af te slaan. Dat alles was uiteraard voor je eigen bestwil; het waarborgde een veilige samenleving.
    Soms bekruipt me het gevoel dat we in het westen dezelfde controles aan het ontwikkelen zijn, zij het met veel elegantere en meer versluierde methoden dan zichtbare uitkijktorens. Moderne technieken maken het mogelijk om binnen te dringen in ons privédomein zonder dat we daar hinder van lijken te ondervinden; veelal merken we er zelfs niets van of worden we beloond voor onze medewerking (Het AH-systeem). En omdat de burger er geen directe hinder van ondervindt is niet zo vreemd, dat wanneer het in zijn onderbuik gaat rommelen, hij zijn overheid stimuleert om nog dieper in het privedomein binnen te dringen. Hij gelooft bovendien in zijn eigen onschuld dat hem zal niets overkomen. Hij voelt zich vrij én veilig. Een win-win situatie. Laat de overheid dus maar gerust het kaf van het koren scheiden. Het koren zal daarbij gespaard worden.
    Jouw voorbeeld laat zien dat dat niet waar is. Er vallen wel degelijk meer onschuldige slachtoffers, wanneer we voor meer controle, preventie en aanhouding kiezen op grond van vermoedens. Mensen worden immers niet meer aangehouden op grond van een constatering van een overtreding maar op grond van een kansberekening, dat er een vergrote kans ans, dat zij een overtreding hebben begaan. Wie tot de kansrijkere groep behoort zal dus steeds vaker de dupe worden.
    Op zich is dit niet nieuw is. Je liep altijd al meer kans aangehouden te worden in een oude auto. Maar dit had tot nog toe te maken met het (voor)oordeel van de aanhoudende controleur. Nu zijn we dit soort (voor)oordelen aan het institutionaliseren door te kiezen voor een aanhoudingsbeleid, gebaseerd op kansberekening. Ik vind dat zorgwekkend. En het meest verontrustende vind ik nog wel, dat de burger zich er kennelijk goed bij voelt. Krijgt Herbert Marcuse dan toch langzaamaan gelijk met zijn waarschuwing voor het ontstaan van de één-dimensionale mens?

  28. 47

    @fjord: Nee. Ik meen oprecht dat ik onterecht in het stuk de veronderstelling had verwerkt dat als er een wet zou komen (zoals het hypothetische hypersnelrecht) de politie er ook verkeerd gebruik van zou maken.
    Uitzonderingen daargelaten heb ik, mede door wat werkervaringen bij de politie, gezien dat ze daar uiterst zorgvuldig met wetten en regels omgaan. Vaak veel voorzichtiger dan menig burger eigenlijk van ze verlangt (bv het combineren van gegevens bij opsporing).
    Dus op basis van het heden vond ik het niet terecht die uitspraak zo te doen.
    Wat de toekomst brengt en hoe het systeem ten slechte kan keren, dat weet ik natuurlijk niet. Maar ik hoop dat men wel beseft dat met het verder aantasten van het rechtsysteem de mogelijkheid en verleiding van verkeerd gebruik van dat systeem ook toeneemt.

  29. 48

    Steeph: Desondanks zul je ervan moeten uitgaan dat wetten misbruikt zullen worden, ook door de politie. Polietiemensen zijn immers ook mensen. Hetzelfde geldt voor alle andere ambtenaren die toegang (kunnen) krijgen tot prive-informatie.

    Misschien valt het met nederlands politiemensen mee, maar uit het verleden is vaak genoeg gebleken dat vergaande bevoegdheden misbruikt werden. Dat moet tegen elke prijs voorkomen worden. Dan maar minder boeven gevangen. Ik zeg altijd maar zo: Liever 10 boeven vrij dan 1 onschuldige in het gevang.