Thema Rechtsstaat

Slappe knieën in Dokkum

OPINIE - Elke burgemeester zou pal moeten staan voor grondrechten. Bijvoorbeeld voor het grondrecht om te demonsteren. Bij de landelijke intocht van de Sint dit jaar, vorige week in Dokkum, liet de burgemeester het betogingsrecht wel erg snel vallen. Dit past in een zorgwekkend patroon.

“Meer blokkades” zouden tegenstanders van een demonstratie “hoogstwaarschijnlijk” opwerpen. Dat was volgens burgemeester Marga Waanders (PvdA) van Dongeradeel in NRC Next 20 november reden om die demonstratie te verbieden. Later voegde ze toe dat er “berichten” waren dat mensen “onderweg zouden zijn met zwaar vuurwerk.” Haar optreden oogstte een storm van kritiek, en terecht.

“Een burgemeester heeft de plicht om ervoor te zorgen dat mensen vrijelijk kunnen demonstreren, ook al dreigen anderen met een tegendemonstratie of met verzet,” doceert Groninger hoogleraar Algemene Rechtswetenschap Jan Brouwer in juristenblad Mr. in september. Indien anderen de demonstratie proberen te verhinderen, moet een burgemeester bescherming bieden door inzet van politieagenten.

De demonstranten hadden de gemeente ruim van tevoren op de hoogte gesteld van hun komst naar Dokkum. Een plek was speciaal voor hen afgezet. Nadat ze op de A7 waren klemgereden door tegenstanders reden ze verder onder politiebegeleiding –tot “het gezag haastig besloot om de betoging verder maar gemakshalve te verbieden,” aldus het commentaar van NRC Handelsblad 21 november.

Woordvoerder Jerry Afriyie van de demonstranten zei het op 20 november in de Volkskrant zo: “Relschoppers hebben met behulp van het systeem voor elkaar gekregen dat het recht om te demonstreren in dit land de nek wordt omgedraaid.” Inderdaad had de intimidatie het beoogde effect. “Toen bleek het ineens te gevaarlijk om ons nog naar de demonstratieplek te brengen,” aldus Afriyie.

Onrust over pro-Palestijnse manifestatie Rijswijk

Een lokale partij stuurt aan op een verbod. Volgens Ed Braam van ‘Beter voor Rijswijk’ pleit de organisatie niet enkel voor de vrijlating van mensen die onterecht gevangen zitten, maar ook van gestaalde terroristen.

Bovendien zou de veiligheid in het geding zijn.

Voor zover dat niet zo is de rechtse pers uiteraard gaarne bereid met tendentieuze berichtgeving de nodige onrust aan te wakkeren.

 

Neutraal

Politie en Justitie zaaien twijfel over de neutraliteit en objectiviteit die we van deze instanties in een rechtsstaat mogen verwachten:

  1. De politie toont sympathie voor de snelwegblokkade in Friesland die mensen het recht op een (reeds toegestane) demonstratie ontneemt (en krijgt daar dan ook nog steun voor uit de politiek).
  2. Het OM erkent fouten bij de aanlevering van bewijsmateriaal in de zaak Mitch Henriquez.
  3. De Haagse imam die een omstreden gebiedsverbod aanvocht krijgt geen inzage in het politierapport dat moet aantonen dat hij haat predikt.
  4. 26 politiemedewerkers – veelal van niet-westerse afkomst – hebben een ‘zwartboek’ samengesteld waarin persoonlijke verhalen zijn opgetekend over uitsluiting en discriminatie binnen de Nationale Politie.

Als je dit in korte tijd langs ziet komen, is het dan vreemd dat een Rotterdamse agente die haar hoofddoek wil blijven dragen het argument van de korpsleiding aanvecht die de hoofddoek verbiedt omdat ze ‘neutraal’ moet zijn?

De politie is je beste vriend

OPINIE - Saskia Belleman, van wie ik tot voor kort nog nooit had gehoord, houdt op Twitter een bijna real-time verslag bij van het proces tegen twee van de vijf agenten die betrokken waren bij de dood van Mitch Enriquez. Het is teveel om door te lezen, maar wat ik ervan gezien heb, is bloedstollende lectuur.

Ze is van De Telegraaf, dus ik had – bevooroordeeld als ik ben – een licht tot zwaar vooringenomen verslag verwacht, maar daarin werd ik gelukkig teleurgesteld: Belleman verslaat heel accuraat en weet in korte, soms droogkomische, commentaren de meer emotionele reacties en suggesties van repliek te dienen. Iemand die meent dat Henriquez het allemaal aan zichzelf te danken heeft, beantwoordt ze met: “Henriquez staat hier niet terecht”. Aan iemand die de agenten beschuldigt van het plegen van meineed, legt ze uit dat verdachten niet onder ede staan, alleen getuigen (dat wist ik ook niet). Voor iemand die zich boos maakt over de agenten, die zichzelf zouden afschilderen als slachtoffer, geeft ze aan dat ze alleen de vraag van de rechter beantwoordden hoe ze zich nu voelden.

Paleisvete: pantservoertuigen op weg naar hoofstad Zimbabwe

De oude Robert Mugabe is fysiek aan het verzwakken, en de rivalen in zijn omgeving beginnen elkaar nu al de tent uit de vechten.

Vicepresident Emmerson Mnangagwa, Mugabes gedoodverfde opvolger, werd vorige week kaltgestellt. Mugabes vrouw Grace staat te trappelen om Mugabes rol over te nemen, maar daar ziet bevelhebber Constantino Chiweng blijkbaar geen brood in.

Geen volksopstand dus, maar een paleisvete.

Hoe bepaal je het effect van immigratie?

OPINIE - Seksisme. migratie, basisinkomen, democratie en referenda. In de serie “Tegen de stroom in” spreken wetenschappers, experts en opiniemakers over oude zorgen en nieuwe oplossingen. Wanneer zijn die succesvol? Welke rol speelt geld en neoliberaal denken daarin? En verliest elke stroming uiteindelijk aan kracht en relevantie? Vandaag: Twee uiteenlopende visies op het migratie- en inburgeringsbeleid.

Het migratie- en inburgeringsbeleid moeten anders. Daar zijn wiskundige en antropoloog dr. Jan van de Beek en politiek filosoof dr. Tamar de Waal het over eens. Maar hoe? Die visies lopen ver uiteen.

Het hoge aantal uitkeringsgerechtigden onder migranten maakt de verzorgingsstaat onbetaalbaar, volgens antropoloog en wiskundige dr. Jan van de Beek. Hij pleit daarom voor het inperken van de immigratie in Nederland. Politiek filosoof dr. Tamar de Waal vindt zijn economische perspectief te smal, de opname van migranten vindt zij in de eerste plaats een moreel vraagstuk. Bovendien hoeft de opname van migranten helemaal niet te betekenen dat de Nederlandse verzorgingsstaat in het gedrang komt. De bijdrage die migranten kunnen leveren aan de Nederlandse maatschappij hangt af van de mogelijkheden die we ze geven. “Je kan niet op basis van slecht inburgeringsbeleid stellen dat immigratie moet worden beperkt,” zegt de Waal stellig. “Sinds 2013 is inburgeringsbeleid feitelijk afgeschaft, we hebben alleen de boetes nog.” Kan je de effecten van immigratie berekenen? En zo ja, wat telt daarin dan mee?

Waarom een koe gelijk is aan een wc-rol

ACHTERGROND - Seksisme. migratie, basisinkomen, democratie en referenda. In de serie “Tegen de stroom in” spreken wetenschappers, experts en opiniemakers over oude zorgen en nieuwe oplossingen. Wanneer zijn die succesvol? Welke rol speelt geld en neoliberaal denken daarin? En verliest elke stroming uiteindelijk aan kracht en relevantie? Vandaag: hoe houdbaar is de ethische, politieke en juridische superioriteit van mensen boven dieren? Een rechtsfilosoof en dierenwelzijnexpert komen met nieuwe inzichten.

Mishandelingen in slachthuizen, vergassing van kippen en enorme stalbranden: de bio-industrie was volop in het nieuws afgelopen zomer. “Qua brandveiligheid zijn de dieren in de bio-industrie gelijk aan wc-rollen,” riep Arjen Lubach verontwaardigd uit in zijn show. Die vergelijking komt aardig in de buurt, aldus rechtsfilosoof Janneke Vink (UL). Dieren hebben sinds 2013 weliswaar hun eigen subcategorie binnen het recht, maar worden (net als de wc-rol) nog steeds gezien als object. Zij doet onderzoek naar de mogelijkheden van het geven van grondrechten aan dieren. Dierenwelzijnsonderzoeker dr. Hans Hopster (WUR) pleit voor veranderingen binnen het huidige systeem. Daarbij is een grote rol weggelegd voor de consument, maar ook in regelgeving en transparantie zijn behoorlijke stappen te maken. “In neoliberaal Nederland vormt de wet slechts een vangnet en moeten alle overige eisen voor dierenwelzijn van de markt komen. Daar zitten nogal wat beperkingen aan.”

Rusland breekt met de Raad van Europa

Het conflict tussen Rusland en de andere 46 leden van de Raad van Europa gaat naar een climax.

Rusland acht zich niet gebonden aan uitspraken van het Europese Hof voor de Mensenrechten in Straatsburg als het land niet mag meedoen met de selectie van nieuwe rechters. Die rechters worden benoemd door de Parlementaire Assemblee van de Raad (PACE). En die heeft de delegatie van Rusland in 2014 het stemrecht ontnomen na de annexatie van de Krim.

In juli meldden de Russen al dat de financiële contributie aan de RvE voor 2017 niet wordt overgemaakt. Er is een ‘ongebreidelde campagne’ gaande tegen de Russische parlementariërs in de Assemblee, aldus hun verklaring. Er wordt pas weer geld overgemaakt wanneer de ‘rechten van de Russische delegatie weer in ere zijn hersteld’.

Een definitief afscheid van Rusland van de Raad van Europa komt steeds dichterbij. Dat betekent dat het Hof in Straatsburg zich ook niet meer zal kunnen uitspreken over mensenrechten in Rusland. En dat zal een nieuwe slag betekenen voor alle Russen die ‘Straatsburg’ goed kunnen gebruiken voor de strijd om de toepassing van mensenrechten in hun land.

Meer dan 270 doden en 300 gewonden bij bomaanslag in Mogadishu

Inwoners van de stad spraken van de grootste explosie die ze hadden meegemaakt, en dat wil wat zeggen in Mogadishu. Tot nu toe is onduidelijk wie de aanslag heeft gepleegd.

Opvallend detail: volgens Al Jazeera kwam de aanslag precies twee dagen nadat zowel de Somalische minister van de defensie als de Commandant der Strijdkrachten zonder verdere uitleg hun post hebben neergelegd.

Hoe de politie de sociale media afstruint

ONDERZOEK - Als alles goed gaat mogen we volgend voorjaar een oordeel geven over de bevoegdheden van de inlichtingendiensten volgens de zogenaamde ‘sleepwet’. Buro Jansen & Janssen kreeg onlangs inzage in stukken over de ‘sociale media surveillance’ van de Nederlandse politie. Ook daar zijn nog wel wat vragen bij te stellen.

Buro Jansen & Janssen heeft door middel van een aantal Wob-verzoeken inzicht proberen te verkrijgen in ‘social media surveillance’ in Nederland. De Nederlandse overheid is niet transparant en heeft slechts een beperkt aantal documenten openbaar gemaakt. De bevindingen van Jansen & Janssen zijn hier te vinden. Ik haal er een paar punten uit.

Publiek-private samenwerking

Het eerste dat opvalt is dat de politie voor het napluizen van de sociale media gebruik maakt van commerciële bedrijven. Genoemd worden Coosto, OBI4wan en HowAboutYou. Dit zijn zogenaamde reputatiemanagementbedrijven die het internet afzoeken op uitingen over opdrachtgevers. Die kunnen daar vervolgens hun pr en marketing op afstemmen. De technologie van Coosto en OBI4Wan wordt ingezet bij het verwerken van meldingen en aangiften en in Real Time Intelligence Centers (de meldkamers waar alle info van het internet bij elkaar komt), bij de opsporing en in het algemeen voor social media surveillance.