Schaliegas passé?

ELDERS - Je hoort niet veel meer over de omstreden exploitatie van schaliegas.

In Nederland heeft minister Kamp een moratorium op proefboringen naar schaliegas afgekondigd. Het Britse bedrijf Cuadrilla dat in de Noordoostpolder en bij Boxtel proefboringen wilde beginnen stapte vorige week naar de rechter. Cuadrilla bestrijdt dat het opschorten van de proefboringen ook zou inhouden dat de eerder gegeven licenties niet kunnen worden verlengd. Het bedrijf hoopt in de toekomst alsnog aan de slag te kunnen gaan. Volgens Milieudefensie is er na de Parijse klimaatakkoorden minder reden dan ooit om door te gaan met schaliegas. Het zou de afgesproken terugdringing van CO2-uitstoot ernstig in gevaar brengen. Van de kant van het ministerie werd betoogd dat proefboringen andere mijnbouwactiviteiten in het gebied zouden kunnen frustreren. Met name boringen naar aardwarmte in de diepe ondergrond zijn dan zo goed als onmogelijk. De  actiegroep Tegengas uit de Noordoostpolder wijst op de schade voor de landbouwsector.

In het Verenigd Koninkrijk heeft Cuadrilla meer succes. Daar heeft de regering ondanks de lokale bezwaren een vergunning afgegeven voor een nieuwe proefboring in Lancashire in het noordwesten van Engeland. De beslissing van de regering kwam een dag nadat er een meerderheid was bereikt voor ondertekening van de Parijse akkoorden ter beteugeling van de CO2 uitstoot. Kennelijk heeft de Britse regering geen boodschap aan deze internationale overeenkomst, reageert Kevin Anderson, hoogleraar energie en klimaatveranderuing aan de universiteiten van Manchester en Uppsala (Zweden).

In The Ecologist schrijven twee andere hoogleraren, Alex Russell en Peter Strachan, dat de conservatieve regering ter compensatie van de verliezen in de olie-industrie kritiekloos achter de Verenigde Staten aan holt met deze nieuwe, zeer vervuilende, exploitatie van fossiele energiebronnen.

Incredibly, Westminster has been so transfixed by the overhyped so-called special relationship between the UK and the US that rather than saying “wait a minute you guys, what the hell are you doing?”, they beg for a piece of the shale action.

Met alle gevolgen van dien voor het milieu, de volksgezondheid en de klimaatverandering. Cuadrilla heeft kennelijk effectieve lobbyisten in Westminster.

Met schaliegas hoopten de Verenigde Staten en ook de Europese landen minder afhankelijk te worden van olieproducerende staten in het Midden-Oosten, Rusland en Venezuela. Maar in Europa is schaliegas, met uitzondering van Engeland en Spanje, na een paar jaar alweer op z’n retour. In een artikel in The Guardian van eind september beschrijft Arthur Neslen de weg from hype to silence. Frankrijk, Duitsland en Schotland hebben schaliegas al in de ban gedaan. In Denemarken zijn de oliemaatschappijen gestopt met boringen. Vorige week zijn ook in het oorspronkelijk veelbelovende Polen alle pogingen gestaakt om schaliegas te exploiteren. Een Amerikaanse lobby voor schaliegas strandde zowel in Roemenië als in Bulgarije na protesten van de bevolking.

Die Amerikaanse lobby kwam aan het licht in de uitgelekte email berichten van de voormalige minister van buitenlandse zaken Hillary Clinton die er als presidentskandidaat niets kwaads van wil horen. Ze spreekt nu over schaliegas als bridge fuels op weg naar schone energiebronnen. Clinton’s Global Shale Gas Initiative diende niet alleen de grote oliemaatschappijen, maar was ook een weinig verhulde poging om Rusland dwars te zitten. En juist in Polen kreeg zij daarom ook alle steun. De oliemaatschappijen heeft het in elk geval weinig opgeleverd.

De tegenstanders van schaliegas trekken voorlopig aan het langste eind. Clinton en de Britse conservatieven blijven een onzekere factor. Het kan dus geen kwaad ook de oliemaatschappijen direct aan te spreken via divestment, zoals de gemeente Utrecht in navolging van Amsterdam bepleit. Utrecht roept het pensioenfonds ABP op zich zo snel als mogelijk terug te trekken uit de fossiele industrie, te beginnen met kolen, nucleair en schaliegas.’

  1. 1

    Blijft de vraag, komt dit door te veel weerstand onder de bevolking, of is schaliegas simpelweg niet economisch rendabel genoeg om iets harder tegen die weerstand te duwen? Als het om makkelijk winbare olie was gegaan, hadden de Europese regeringen namelijk zeker wel doorgezet, ongeacht welke weerstand dan ook.

  2. 2

    De gedaalde interesse voor fracking komt vooral door de gedaald olieprijs en de daaraan gekoppelde gasprijs. De angst voor fracking is erg overdreven door de milieu lobby. Het zou mij niet verbazen als Putin ook een hand in die propaganda heeft, die ziet met lede ogen aan hoe schaliegas zijn, politiek besmette gas, weg gaat dringen, dan zit hij vrijwel zonder inkomsten

    Er zijn diverse milieuvriendelijke technieken voor schaliegas in ontwikkeling die de bezwaren van lokale overheden en boeren weg nemen. Als je die ook nog laat meeprofiteren in de winst voorspel ik dat de meeste overstag zullen gaan:

    http://news.nationalgeographic.com/news/energy/2014/03/140319-5-technologies-for-greener-fracking/

    Amsterdam en Utrecht zijn linkse bolwerken, die roeptoeteren altijd dat ze milieuvriendelijk zijn. Voorlopig is Amsterdam flink aan het inzetten op nieuwe olieterminals in de haven en zijn ze ook nog grootaandeelhouder in Schiphol, dus wat is er waard van dat milieuvriendelijke beleid?:

    https://www.portofamsterdam.nl/Zenith-gaat-fors-investeren-in-olieterminal-in-Amsterdamse-haven.html

    http://www.parool.nl/binnenland/schiphol-met-nieuwe-pier-en-terminal-naar-80-miljoen-passagiers~a4264123/

  3. 3

    @2: In de VS was sprake van bijzonder vervuilende methodes en daar is altijd wel wat aan te verbeteren. Maar ook met minder chemicaliën blijft de winning van schaliegas ernstige schade opleveren voor het milieu en helpt het de CO2 uitstoot verhogen. En die ‘groene technieken’ zijn voor de oliemaatschappijen kennelijk toch niet interessant genoeg geweest om door te gaan. Uiteindelijk gaat het die bedrijven toch alleen om de snelle winst.

    Ik weet niet hoe groot de invloed van een gemeentebestuur kan zijn bij de investeringen van een olieterminal en Schiphol. De overheid zit in Nederland ondanks het bezit van aandelen niet (meer) aan de knoppen. Maar het zijn zeker terechte aandachtspunten voor raadsleden die een milieuvriendelijk gemeentebeleid willen voeren.

  4. 4

    @2: “Amsterdam en Utrecht zijn linkse bolwerken”
    Amsterdam heeft gewoon een regering met D66 als grootste coalitiepartner en VVD-deelname. Zo’n links bolwerk is het dus niet. VVD en olieterminals is in ieder geval zoiets als 1+1=2.

  5. 5

    @3: De mogelijke vervuiling door schaliegas boring is vergelijkbaar met geothermie winning, die gaat door voor een milieuvriendelijke techniek. Heel schijnheilig. Geothermie staat in vele toekomstplannen als een grootschalige duurzame energiebron.

  6. 7

    @6: De eerste verwijzing is van TNO een belanghebbende, de 2e verwijzing is over warmte, koude opslag feitelijk opslag van zonne-energie, zoals vaker aangemerkt als “aardwarmte”.
    Over levensduur valt weinig te zeggen, de ervaring is maar heel kort en heel wisselend.
    http://www.gfactueel.nl/PageFiles/103621/WP%20Aardwarmte%20V2.pdf
    Er wordt steeds gesproken over warm water dat rondgepompt wordt, feitelijk is het een zeer vervuilde waterige vloeistof, die zeker niet moet gaan lekken. Aanleg en gebruik vergt (pomp)energie, dus CO2 uitstoot.

    Het energetisch rendement van zonnepanelen wordt betwist, dit terzijde! https://www.nrc.nl/nieuws/2016/10/21/voor-een-zonnepaneel-worden-kolen-verstookt-4885433-a1527860

  7. 8

    @7: jouw betoog begint met TNO weg te zetten als belanghebbende zonder verdere onderbouwing. Rondpompen moet niet gepaard gaan met CO2 want dat kan via zonnepanelen. Je levert geen bewijzen voor je bewering over “giftige vloeistof”; vrij magertjes allemaal

  8. 9

    @2: Bij schaliegas wordt een mengsel de grond in gepompt waarvan de gasboeren halsstarrig weigeren te vertellen wat er in zit. Voor mij een bewijs dat dat geen rozewater is.
    Net zoals elk weldenkend mens al die handelsverdragen a priori zal afwijzen, simpel en alleen omdat de inhoud ervan angstvallig geheim gehouden wordt. Zoiets kan nu eenmaal niet deugen.
    Bovendien is er bij schaliegaswinning sprake van een grof marktfalen omdat de winst naar de een gaat en de ander zonder ook maar het geringste uitzicht op een deugdelijke schadevergoeding (niet dat dat bij verregaande vergiftiging van de bodem door dat geheime mengsel überhaupt mogelijk is) met de troep blijft zitten.

  9. 12

    @11: “Eens of niet eens doet er niet zo veel toe”.

    Nee ik begrijp het Hans, je moet gewoon alles geloven. En Jasper Vis vind ik nou niet de meest aangewezen persoon om neutraal te shoppen in onderzoeken van zonnepanelen. Die onderzoeken onderschrijven overigens maar weer eens, dat zonnepanelen totaal niet CO2-neutraal/circulair/duurzaam zijn. De voorname rol van solar in duurzame en groene toekomstscenario’s is dus misplaatst. Dat ze over hun volledige lifecycle minder CO2 schuldig zijn dan fossiele brandstoffen, wil ik best aannemen. Alhoewel, hoe solar zich precies kostprijs- en milieutechnisch verhoudt/gaat verhouden tot transmissie/opslag/back-up systematiek bij opschaling en grote sprongen voorwaarts, mogen we van Vis zelf uitzoeken.

  10. 13

    @10: En wat is de verbazingwekkende conclusie? Zonnepanelen zijn in de worst-case-scenario nog altijd 2,5 maal beter dan gascentrales (die beter zijn dan steenkolencentrales) qua uitstoot. Dat is – dat mogen we toch wel concluderen – het tegendeel van wat je hier en elders op de site hebt geschreven.

  11. 14

    @13: “beter dan”

    Stroom uit gascentrales en stroom uit zonnepanelen zijn totaal verschillende producten. Maar dat heb ik al eens eerder uitgelegd. Geeft niks. Het is voor iedereen lastig om van een hersenspoeling af te komen.

    Daar gaat ie weer:
    1. Gascentrales zijn in staat om zelfstandig, moeiteloos 24/7 vraaggestuurde base- middel- en peakload electriciteit te leveren.
    2. Gascentrales zijn daarnaast in staat om hernieuwbaar te faciliteren; Ze kunnen namelijk de load van netwerken die dreigen te worden ontlast of geconstipeerd met stroom uit hernieuwbaar, uitbalanceren.
    3. Zonnestroom in een netwerk kan niet worden geeconomiseerd zonder gascentrales.
    4. Zonnepanelen kunnnen niet zonder gascentrales, het omgekeerde kan wel.

    Dus de Lord mag weten wat je eigenlijk aan het vergelijken bent. Appels en peren is een understatement.

  12. 15

    @14: Je zelfverliefdheid straalt er weer van af.

    Je probeert feiten te weerleggen door telkenmale weer de doelpalen te verzetten. Waar ging het om? CO2 uitstoot. Bij welke energiebron is er minder CO2 uitstoot, zelfs als je de productie etc. er bijneemt? Zonnepanelen t.o.v. Gas en Kolen.

    Ten overvloede: Het is jouw reactie die juist appels en peren vergelijkt.

  13. 16

    @11: “we leven in 2016, niet in 2008”
    Inderdaad de zonnepanelen worden nu in China gemaakt. Daar telt het milieu minder, dus vergt het maken van zonnepanelen minder energie, waarbij we de energiekosten voor opslag en afvalverwerking negeren. De levensduur van zonnepanelen is in de praktijk alleen te toetsen bij panelen van voor 1990!

    Jasper Vis heeft ondanks de herfstvakantie het artikel blijkbaar niet gelezen, anders wist hij dat uitgegaan is van 25 jaar levensduur niet 17 en dat voor de energievraag bij de produktie van zonnepanelen is uitgegaan van eerdere publicaties.
    Waarom is een energetische terugverdientijd bij panelen van 1 of 2 jaar niet onwaarschijnlijk?

  14. 17

    @roland: dmv stresstesten kun je de veroudering versnellen** en kun je wel degelijk uitspraken doen over levensduur. Een beproefde methode is dat uit o.a. de halfgeleiderindustrie.

    ** https://en.wikipedia.org/wiki/Accelerated_aging
    ** https://en.wikipedia.org/wiki/Accelerated_life_testing

    Ik zou zelf overigens ontwerpen voor veel langere levensduur. Bijvoorbeeld 100 jaar. Dat ben je minder afhankelijk van het verbruikt tijdens productie.

    @roland: De hoeveelheid CO2+vervuiling die het kost om één Chinees paneel te produceren is een aandachtspunt. Maar de belangrijke winst is dat er niet meer voor elke kWh direct CO2 vrijkomt, maar dat de energie van de zon benut wordt.

  15. 18

    @1:

    is schaliegas simpelweg niet economisch rendabel genoeg om iets harder tegen die weerstand te duwen?

    Schaliegas is onconventioneel aardgas.
    De produktie van schaliegas verloopt heel anders. De initiële produktie kan vrij hoog zijn, veel gas in korte tijd. Dat is in Nederland geen probleem, want we hebben enorme opslagcapaciteit voor gas.
    Daarna neemt de produktie snel af. De gasproduktie kan op peil gehouden worden door nieuwe boringen. In de dunbevolkte gebieden in de VS is dat makkelijk. In het dichtbevolkte Nederland wordt heel moeilijk om duizenden gaten te boren en te fracken.
    In een klein land als Nederland duurt het schaliegas-tijdperk kort.
    Schaliegas is geen duurzame oplossing, maar een korte termijn project. Dat kan ook een reden zijn om er niet aan te beginnen.

  16. 19

    @8: Net zo mager als dat de chemicaliën bij schaliegas werkelijk schadelijk dan wel gevaarlijk kunnen zijn. Dat is natuurlijk schromelijk overdreven door de milieubeweging & co. Het woord chemicaliën klinkt gewoon heel erg eng. Vervang het door het woord zeep dan is het opeens anders. Nu kan zeep ook best schadelijk zijn daar niet van, maar alles kan schadelijk zijn.