Moet Knapen Afrika de les lezen?

Deze gastbijdrage is van Bart Lurink, hoofdredacteur van ZAM Afrika Magazine en is ook op zijn blog te lezen.

Laten we de oproep die Marcel van den Heuvel vorige week in de Volkskrant aan staatssecretaris Knapen deed om radicaal op te treden tegen Afrikaanse leiders die de homohaat aanjagen eens omdraaien. Dus: Afrikaanse leiders gaan radicaal de strijd aan tegen in het westen heersende vreemdelingenhaat en steeds strengere maatregelen om ‘de ander’ buiten de deur te houden? Zou ik me daar als voorstander van een open, vrij en divers Nederland door gesteund voelen? Niet echt. Anders wordt het als Afrikanen zich solidair tonen met Nederlandse ingezetenen die zich verzetten tegen uitzettingen en de schending van Europese mensenrechtenverdragen.

Eenzelfde benadering moet worden gekozen als het gaat om homohaat in Afrika. Niet ons opgestoken vingertje en onze morele verontwaardiging moeten de grondslag vormen voor het Nederlandse beleid maar juist de verbondenheid met Afrikaanse activisten en groepen die opkomen voor gelijke rechten. Het is niet in hun belang als vertegenwoordigers van Nederland in internationale organen en ontmoetingen voeding geven aan het misverstand dat een vrije seksuele orientatie een westerse waarde vertegenwoordigt.

Voor de rituele retoriek tegen Afrikaanse homo’s, met soms gruwelijke gevolgen, zijn vele verklaringen aan te voeren. Sommige in het nauw gedreven Afrikaanse potentaten zoeken een bliksemafleider. Sommige christelijke kerkleiders willen in homofobie hun aan invloed winnende moslimbroeders overtreffen. In een gesprek dat collega-journalist Madeleine Maurick en ik vorig jaar met aartsbisschop Tutu hadden sprak deze van de ‘impotentie’ waaraan zijn collega-bisschoppen leiden. ‘Ze worden geconfronteerd met armoede, corruptie en ziekte in hun land en kunnen er weinig aan doen. Ze compenseren dat onvermogen met homohaat in de veronderstelling dat ze aan die seksuele voorkeur wel iets kunnen veranderen’, aldus Tutu.

Ondertussen is er meer en meer bewijs voor sterke betrokkenheid van Amerikaanse evangelisten bij het aanwakkeren van de homohaat in landen als Oeganda, Kenia en Malawi. Sommige bisschoppen worden zelfs financieel door hen onderhouden. Een sterke machtsbasis in Afrika kan deze evangelisten helpen hun oerconservatieve agenda voor de Verenigde Staten kracht bij te zetten. Is dat niet een onderwerp dat Knapen eens bij zijn Amerikaanse ambtsgenoot aan de orde kan stellen?

Maar bovenal is de bij tijd en wijle oplaaiende homohaat een reactie op de toegenomen zichtbaarheid en het groeiende zelfbewustzijn van Afrikaanse homo’s en lesbiënnes. In de Afrikaanse media wordt over homoseksualiteit fel gedebatteerd. Jonge schrijvers, fotografen, beeldend kunstenaars en theatermakers behandelen seksuele thema’s zonder enige remming. Geen wonder dat oude generaties Afrikanen zich bedreigd voelen door de ondermijning van conventies en patriarchaat. Wie iets wil betekenen voor de om zich heen grijpende beweging voor Afrikaanse modernisering moet zich eerst en vooral engageren met diegenen die er het levende bewijs van zijn dat homoseksualiteit niet ‘onAfrikaans’ is. Liever solidariteit op basis van inzicht en beleid, waaraan bijvoorbeeld een organisatie als Hivos vormgeeft, in plaats van het machtsvertoon van een kudde westerse olifanten die door de Afrikaanse porceleinkast banjert.

  1. 1

    Dus… we moeten vooral begrip hebben voor homohaat in Afrika ? Ok dan. Of zou de ironie van het hebben over een ‘opgeheven vingertje’ al bijna tot de auteur doorgedrongen zijn ?

  2. 2

    Heb je het stuk uberhaupt gelezen KJ? Wat Bart Luirink met name bepleit is een mindset wisseling van “het Westen komt wel even uitleggen wat de nikkertjes moet vinden” tot solidariteit (vies woord he) met grassroots krachten met krachten in de samenleving zelf. Lijkt sterk op hetgene wat bijvoorbeeld economisch vlak iemand als Boekestijn betoogt. De immateriele dimensie van het leven ligt dit kabinet minder, vandaar dat Bart Luirink dat hier doet.

  3. 3

    Lurink maakt een dwaas van zichzelf.
    Stellen we ontwikkelingshulp = overdadige gift*, dan lezen we van het dictum op L. toegepast in de Koran de bevestiging: Sura 17: ‘En geef aan de verwant wat hem toekomt en ook aan de behoeftige en de zoon des wegs. En bedrijf geen verkwisting {(28) 26). De verkwisters zijn de broeders van de Satan en de Satan is ondankbaar jegens zijn Heer {(29) 27}. En houdt uw hand niet aan uw nek gekluisterd, en spreidt haar ook niet geheel open uit zodat gij neerzit, beladen met verwijten en benepen**’. Benepen = dwaas.
    We hadden ook thuis kunnen blijven, want van huis uit weten we dat Altegoed = buurmans gek.
    In zijn weerzinwekende argumentatie demonstreert Lurink in persona dat ontwikkelingshulp = absolute gift* niet alleen de ontvanger verpest, maar ook de donor intellectueel – en anderszins – corrumpeert.
    *De gift die geen (bescheiden) toegift op de ruil is.
    **Benepen = dwaas.

  4. 5

    @mango; Ja, ik heb het stuk gelezen. Het westen mag wel degelijk even komen uitleggen wat de nikkertjes moeten vinden (jouw woorden), als a) we het eens zijn dat die waarden horen bij het minimale dat de verlichting heeft weten te bereiken, en b) het westen daarvoor betaalt. Solidariteit met achterlijkheid wil ik best betonen, maar dan gescheiden door een hoge muur en zonder betalingsverplichtingen.

  5. 6

    @2 Hier beknopt ter info en verstrooing wat ik over “vies woord he” ‘solidariteit’ heb geschreven.

    Tegenwoordig is solidariteit als politiek-modieus woord ook in Nederland bekend. Volgens de socioloog H. Mauss kreeg dat woord z’n ethtisch-politieke betekenis van de Saint-Simonist Pierre Leroux (1797-1871). Leroux zou ook het woord socialisme hebben aangemunt, wat niet zal verbazen en Saint-Simon was zoiets als Christen-Socialist. We zijn thuis. (Mauss, H., SHORT HISTORY OF SOCIOLOGY, 1962).

    Solidariteit: een geluid uitgestoten door geroutineerde actievoerders in spijkerbroek, met Jim Jones praatjes, die hun bête volgelingen verleiden en dwingen dingen te doen die ze liever lieten. Weer geld geven voor hopeloze hemelse doelen. Je kunt er de mensen mee de ogen laten sluiten voor regelrechte diefstal, falend leiderschap en rampen die te vermijden waren geweest. Waar solidariteit wordt gepreekt, is de politie waarschuwen allereerste burgermansplicht. Daarmee dralen is geen optie. Ieder uitstel is tijdwinst voor dictators en oplichters en mensen die armoede gaan zaaien.

  6. 7

    ik snap helemaal niets van wat jullie er allemaal bijslepen… in zijn stuk gaat het helemaal niet over geld. als iemand een vertaling kan maken van bovenstaande comments naar algemeen begrijpelijk Nederlands, dan graag, want ik kan er geen touw aan vastknopen.

    vraag 2:
    ik had tot voor kort het idee dat Sargasso als een van de weinige een constructieve reageerders community had… zit ik er naast?