Voor iedereen die straf verdient: straf?

Een bijdrage van PJK van Publiekrecht en Politiek.

Voortaan: voor iedereen die straf verdient: strafInteressant optreden van de Minister van Justitie deze week in een debat over de ‘megaschikkingen’ in de bouwfraude. Enkele kamerleden vragen om een meer publieke bestraffing van bedrijven die zich schuldig maken aan fraude. De SP stelt voor deze niet langer te schikken, het CDA vraagt om een publieke schuldbekentenis van de bouwbedrijven voordat er een schikking wordt getroffen.

De antwoorden van de minister zijn, naast behoorlijk wollig en onduidelijk (het valt wel mee met die klare taal van het kabinet), juridisch gezien behoorlijk vernieuwend. Volgens Opstelten is de schikking feitelijk een publieke schuldbekentenis. Althans: “dat vind ik wel, zo komt dat bij mij ook over”. Bovendien hoort het ook zo, want het is “gewoon straf” volgens de Minister.

Gelukkig is er in de Kamer meer kennis van het strafrecht aanwezig dan in Vak K. De ervaren Justitiewoordvoerder De Wit kon de minister corrigeren. Opstelten probeert zich eruit te redden door te stellen dat het natuurlijk in juridische zin wel wat anders zit, maar dat de pers en de publieke opinie het heus als een totale schuldbekentenis zien.

Daar kan Pownews (vanaf 7:48) vervolgens wel een leuk grapje over maken: heeft Kamerlid Hernandez van de PVV dus eigenlijk gewoon schuld bekend aan het uitdelen van klappen aan een ambtenaar, door het betalen van een transactie? Ook Hernandez begrijpt het beter dan Opstelten. Nadat laatsgenoemde in het Kamerdebat zich na de vragen van De Wit er nog uit kon draaien stelt hij zich voor de camera van Pownews, zonder die vervelende De Wit erbij, op het standpunt dat een schikking altijd een schuldbekentenis is en dat bovendien een verdachte, door het aangaan van de schikking, toegeeft iets verkeerd gedaan te hebben.

Het OM kan op grond van artikel 74 Wetboek van strafrecht voorwaarden stellen ter voorkoming van de strafvervolging. Een van de voorwaarden kan zijn het betalen van een geldsom (schikking of transactie). Echter, zoals Corstens terecht opmerkt in Het Nederlands Strafprocesrecht: het aangaan van een schikking staat compleet los van erkenning van schuld door de verdachte. Sterker nog, er zijn een aantal goede redenen te bedenken waarom een onschuldige verdachte toch zou kunnen schikken (advocaatkosten, onzekerheid).

Goed, het is misschien wat gezeur in de marge, maar naar mijn mening is het toch wel schokkend dat notabene de Minister van Justitie (ohja, en veiligheid!) van mening is dat de juridische nuances er niet zoveel toe doen en het vooral draait om de perceptie van de pers en de publieke opinie. Nu dus maar hopen dat hij dit stukje leest…

  1. 2

    Ik zeg het nog maar eens een keer: Opstelten is een intellectuele lichtgewicht. Die man hoort niet op een ministerie thuis, nog niet als afdelingschefje. Het enige dat hij goed kan is met een lage bromstem populistische cliché’s debiteren.

    Met iemand als bijv. Hirsch-Ballin op Justitie kon je het vaak oneens zijn, maar zulke elementaire fouten als hierboven beschreven maakte hij niet.

  2. 3

    Het probleem hier is waarschijnlijk van dezelfde orde als dat waar iedereen wel ervaring heeft met ‘schikkingen’, nl. bij verkeers-boetes: het is ontzettend duidelijk dat er iets strafbaars gebeurd is, maar het is ook ontzettend onduidelijk wie daarvoor dan (persoonlijk, bedoel ik) gestraft moet worden. En een bedrijf kan je niet in de gevangenis gooien. Blijft over een boete. Oftewel een schikking.

  3. 4

    Een bedrijf kan je inderdaad niet in de gevangenis gooien. De eindverantwoordelijken daarentegen zijn gewoon individuen, die kunnen prima celstraf krijgen hoor.

  4. 5

    @Marc W; Ja, dat begrijp ik wel. Maar mijn punt is dat we ook voor auto’s die meer dan 50 km over de limit gaan (een misdrijf) zonder dat we de bestuurder te pakken krijgen, ook niet de eigenaar z’n rijbewijs afpakken. En die is toch echt eind-verantwoordelijke voor wat er met z’n auto gebeurt.

  5. 8

    Zoals Olav al aanhaalt, dit is echt beneden elk peil. Juist op Justitie is een capabel persoon broodnodig. Minister Donner zal zich ook blauw ergeren aan dit soort stupiditeit van zijn collega. Opstelten, een populistische schreeuwer zonder inhoud. Het is onvoorstelbaar dat dit soort personen door allerlei lagen omhoog glippen. Een fout van het formaat Minister Nawijn. Opstelten is nooit meer serieus te nemen.

  6. 9

    Die man is na zijn studie op zijn 28ste direct burgemeester geworden en heeft ook nooit meer iets anders gedaan. Dat is natuurlijk niet een baantje waarin je wordt omringd door mensen die van mooie redenaties kunnen genieten. Dat mag je dan ook niet van hem verwachten. Brom brom!

  7. 10

    Laat niemand die je niet vertrouwt met je auto rijden, KJ;-)
    Maar ik snap je punt, in een groot bedrijf is niet zomaar duidelijk wie op de hoogte was, wie het initiatief nam et cetera.

  8. 11

    Een interessante parallel is (helaas mijn familielid; de familie Bertorelli heeft het er nog steeds moeilijk mee) Louis Jules Ridder van Rappard, die in 1939 als 33-jarige burgemeester van Gorinchem werd en daar tot 1971 niet meer vandaan te branden was (met uitzondering van die twee jaartjes vakantie in Duitsland). Rappard werd via familieconnecties eerst in Zoelen en daarna dus in Gorinchem neergezet om ‘m kwijt te zijn; latere pogingen om ‘m een ministerschap toe te schuiven werden binnenskamers met hoongelach ontvangen.
    Het verschil met Opstelten, die op soortgelijke wijze aan zijn carrière begon, is dat de mogelijkheden om naar boven te blijven vallen in het huidige politieke klimaat zo’n stuk groter zijn. Door het gefragmenteerde politieke landschap en de altijd latent aanwezige paniek is het zomaar mogelijk dat je op een dag wakker wordt en nonvaleurs als Balkenende of Opstelten het ineens tot regeringslid hebben geschopt.

  9. 12

    Opstelten kan zich blijkbaar niet voorstellen dat er situaties bestaan waarin je als burger maar beter een schikking kunt accepteren dan proberen om je gelijk te halen. Een gelijk dat je waarschijnlijk niet krijgt en dat dan uiteindelijk een veelvoud van de schikking kost.
    Om dat nou een ‘schuldbekentenis’ te noemen? Mij lijkt ‘eieren voor m’n geld kiezen’ beter getroffen.