Tweespalt – Poetin’s speech

Twee weken geleden hield de Russische premier Poetin een speech waarmee hij in het Westen nogal opviel. De harde toon tegen de VS deed sommigen denken aan de Koude Oorlog. Terwijl anderen de woorden van Poetin verwelkomden als een hoopvol tegengeluid. Hoewel geen liefhebber van de politiek van de Russische President, breekt Olaf Koens hier een lans voor Poetin. De andere kant wordt belicht door Rembrandt Koppelaar, die ondanks zijn bewondering voor de harde zakelijke politiek van Poetin zijn uithalen naar de Verenigde Staten stevig bekritiseert.

Olaf Koens
Rembrandt Koppelaar
putin_lief.jpg
putin_boos.jpg
Het is een bittere constatering die de huidige unipolaire situatie in de wereld aardig weergeeft. ‘Zij die ons de les lezen zijn zelf slecht in staat van hun fouten te leren’. De toespraak van Poetin bewijst dat Machtspolitiek bestaat bij de gratie van het naar de hand zetten van feiten.

De Berlijnse Muur is in onze tijd al lang afgebroken en uitgedeeld in souveniers, merkt Poetin terecht op. De tijd die daar op volgt kan voor Rusland worden begrepen als een trauma. De door Westerse demagogen bejubelde toepassing van een liberale economie en de basisprincipes van de democratie, gingen voor Rusland gepaard met een ongekende oligargie. De enorme rijkdommen van dat enorme land verdwenen als sneeuw voor de zon, en nooit eerder waren de verschillen in de samenleving zo groot.

Men kan de Russen moeilijk verwijten nostalgisch te zijn naar de tijd waarin grootmoeder nog geen smeergeld hoefde te betalen aan de maffia. Nostalgisch ook naar de Koude Oorlog. Die ging weliswaar gepaard met een wapenwedloop, maar de twee wereldmachten hielden de aarde op een precair, maar bi-polair evenwicht.

Terwijl de Russen in crisis na crisis hun geld zagen verdwijnen ontwierpen de Amerikanen de nieuwe wereldorde. Het verloop daarvan behoeft weinig toelichting, Poetin maakt er na 15 jaar de balans van op.
Het lijden der mensheid is alleen maar erger geworden, en meer en meer mensen zijn slachtoffer van lokale of internationale conflicten. We bevinden ons tegenwoordig in een wereld waarin de NAVO de-facto een ‘anicilla americanae’ is, en waarin de VS zich meer en meer opwerpen als een soort ‘Leviatan’, een bijbels monster dat de wereld in een wurggreep houdt. Het is een trieste constatering dat alleen autoritaire leiders als Chavez en Poetin daar kritiek op leveren.

Het is niet meer dan terecht dat Poetin aankaart iets te vrezen te hebben. De Verenigde Staten zeggen unilateraal verdragen op, de NAVO verplaatst haar troepen steeds dichter naar Russissche grenzen. Om dan nog maar te zwijgen over de bouw van een internationaal raketschild, en de aanstaande Amerikaanse kolonisering van de ruimte.

Jaap de Hoop-Scheffer noemde de speech van Poetin ‘teleurstellend’, zonder op de inhoud in te gaan. Teleurstellend is echter het feit dat de internationale gemeenschap de huidige wereldorde als een feit lijkt te aanvaarden.

Rusland is altijd een wereldmacht geweest, en zal de komende tijd steeds vaker naar voren treden in die hoedanigheid. In deze speech geeft Poetin aan dat de Westerse wereld aan belerend krediet heeft ingeboekt. Aan ons de taak om juist dat weer op te bouwen.

Rusland zou het toonbeeld zijn van goede wil, strevende naar een eerlijke democratische wereld die beveiliging en voorspoed voor iedereen bewerkstelligd. Vooral de Verenigde Staten ligt dwars, omdat zij hun unipolaire visie van de wereld aan iedereen op zouden dringen wat een gevaar oplevert voor de internationale rechtsorde.

Onder het mom van Rusland doet het allemaal beter, poogt Poetin zijn betoog kracht bij te zetten. Zijn bewijs daarvoor is betwijfelbaar. Hij noemt de recente “democratisering” van Rusland en de toepassing van uniforme transparante marktcondities. Bovenal de bepaling van de energieprijzen door de markt. Een lachwekkende opmerking als we kijken naar de goedkeuring van de Russische regering om Gazprom het alleenrecht op export van aardgas te geven. Gecombineerd met de torenhoge binnenlandse subsidies wordt de energiemarkt in Rusland naar de knoppen geholpen. Hoezo transparante marktcondities? Opmerkingen over de democratie, in een land met toenemende staatscontrole over de Russische media en interne vriendjespolitiek, is al helemaal een lachertje.

Het verhaal van Poetin is daarmee hypocriet en ook overdreven. De wereld is er in de nieuwe samenstelling van machtshebbers niet onveiliger of veiliger op geworden dan ten tijde van de koude oorlog. De dreiging is veranderd door de wisseling van de wacht die haar hoogtepunt heeft in de opkomst van Azië en wederkeer van Rusland in de machtspolitiek. Terecht concludeert Poetin dan ook dat er geen twijfel bestaat dat de multipolaire wereld deze ontwikkeling versterkt wordt. Poetin haalt hij zelf de grond onder zijn voeten vandaan, zijn toespraak verwordt in ouderwets Amerika bashen.

Wie goed leest ziet dat waar gesproken wordt over de bewerkstelling van een veilige wereldorde het eigenlijk gaat om de Russische belangen. De verplaatsing van de troepenmacht van NAVO naar de Russische grenzen is een bedreiging voor Rusland. Terecht dat dat punt wordt genoemd, maar waarom heeft Poetin het niet over andere landen die bedreigd zouden worden door de unipolaire machtsorde als hij en Rusland zoveel geven om een eerlijke democratische wereld? Als Rusland samen wil werken met de westerse wereld, dan zal hij zich eerst geloofwaardiger moeten opstellen.

  1. 1

    @Rembrandt

    “Het lijden der mensheid is alleen maar erger geworden, en meer en meer mensen zijn slachtoffer van lokale of internationale conflicten”

    Een leugen. Zie Hier

  2. 4

    Mooie betogen met een grote kern van waarheid, maar ik denk dat Koens de spijker op zn kop slaat met de opmerking: Het is een trieste constatering dat alleen autoritaire leiders als Chavez en Poetin daar [amerikaans superioriteits gevoel en dito handelen] kritiek op leveren.

    Ergo: als Balkie, Blair e.a. hun arm eens uit Bush’ aars haalden, dan had Poetin ook geen recht van spreken meer.

  3. 5

    Rusland is misschien wel net als China net iets te complex om als niet-Rus echt goed te begrijpen, maar goed, je moet in een democratische open society hoe dan ook een mening hebben, dus:

    -ik heb me nooit kunnen vinden in de bejubeling van het Jeltsin tijdperk, de Jeltsin Russen hebben daar een roofbouw op de Russische economische capaciteit gepleegd, die hen 10 jaar terug geworpen heeft in de ontwikkeling, met dank aan de slimme academici van Harvard (in de ivoren toren werkte het model nog perfect).
    – aan de andere kant hebben alle Russen destijds min of meer een eerlijk deel van de gemeenschappelijke eigendommen verkregen in de vorm van aandelen. Dat de Rus een zekere gokkers mentaliteit bezit en daar als idioten mee zijn omgesprongen kun je ook Jeltsin niet kwalijk nemen.
    – Volgens mij is de maffia op haar retour in Rusland, er heeft onder Putin een enorme verschuiving van corruptie van de private naar de publieke sector plaatsgevonden, zoals onder Jeltsin die verschoof van publieke naar private sector. Alleen de ontwikkeling van een zelfstandige middenklasse kan corruptie effectief tegengaan.
    – mooie vergelijking die Leviatan en terechte ook. Ik heb nooit begrepen dat Europa geen sterker geluid laat horen, ala Putin nu. Mn de (salon)socialisten in Europa zouden iets Europees-Nationalistischer cq. Internationale-r moeten denken.
    – die vergelijking -meer-en-meer-mensen-lijden is inderdaad pathetisch, feiten graag.
    – Die Rembrandt snapt/weet echt helemaal niets van Rusland, die heeft snel een stukje getypt gebaseerd op westerse krantenberichten, sneu verhaal.

  4. 6

    @prometeus: ik denk dat Europa een kuil voor zichzelf gegraven heeft door zoveel kapitaal in de VS te beleggen. De Amerikaanse wetgeving is namelijk enorm agressief: als iets tegen de Amerikaanse wetgeving ingaat en een Amerikaan benadeeld is waar ook ter wereld door wie dan ook, kan die Amerikaan beslag laten leggen op bezittingen van diegene die zijn nadeel veroorzaakte. Het is dus heel tricky om je als Europa anti-Amerika op te stellen, omdat je voor je het weet je bezit in de VS (pensioenfondsen of wat dan ook) in gevaar komen. Handelsbelangen spelen een enorme rol in het denken van politici, omdat diezelfde politici ook weer op vette commissariaten/officer posities azen voor na hun politieke ambtstermijn. Politici zouden verboten moeten worden om in de eerste vijf jaar na een ambtstermijn een commissariaat aan te nemen.

  5. 7

    Ik ben toch bang dat de kritiek van Olaf dichter bij de realiteit past dan de relaas van Koppelaar.

    En om het af te doen als Amerika bashen vind ik wel heel erg een gevalletje van de boodschapper zwart maken omdat de boodschap niet bevalt.

    Poetin is geen lieverdje BTW maar GODVERDOMME de VS met zijn Washington consnsus al helemaal niet!!!

  6. 10

    Rusland is misschien fouter dan de VS (in Tsjetjenie is het slechter toeven dan in Irak), de VS heeft echter momenteel het militaire overwicht. Logischerwijs (volgens het Risk-principe) zou je dus tegen hen oppositie moeten voeren.

  7. 11

    @caprio. Niet iemands schoothondje willen spelen is nog wat anders dan iemands belangen schaden. Wij hadden bij voorbeeld niet mee hoeven doen in Irak. Andersom denk ik dat onze deelname ook niks aan “voordeeltjes” opgeleverd heeft.

  8. 12

    Fraai gesproken @Caprio.

    Ik vertoef toch zo nu en dan liever in de VS dan in Rusland en ik denk dat ieder die dat meemaakt dat zal beamen.

    Kuilen zijn ok soms zolang je maar al lopend naar voren kijkt en niet erboven;)

  9. 15

    Grappig dat altijd de situatie rond Gazprom wordt aangehaald. In een stuk over de privatisering van de Nederlandse gassector wat ik recent las stond mooi uitgelegd hoe de minister Wijfels. Destijds minister van EZ, het volgende te zeggen had over de NL gasvoorraad; “Ik ben een monopolist, en ik zal ook altijd een monopolist blijven.”. Het doel was om de richtlijnen voor liberalistatie vanuit de EU slechts op de minimaal noodzakelijke wijze te implementeren. Later is er in het kader van harmonisatie met de electriciteitsmarkt wel iets meer versoepeld maar er als altijd voor gezorgd dat de gasbaten niet in gevaar kwamen. En feit blijft dat de exploitatietak van Gasunie in handen is van de NL staat, sterker nog, het belang wat Shell en Exxon er in het verleden in hadden is overgenomen. Rusland doet precies hetzelfde, het stelt z’n natuurlijke bronnen veilig en maakte een einde aan contracten waarbij de baten grotendeels in de handen van multinationals kwamen, contracten die waren afgesloten in een zeer turbulente politieke overgangsfase met een op Vodka lopende marininet van de VS. Vertel mij eens, als er iets in de grond zit van een land, dan is het toch het land wat daarvan moet profiteren?

  10. 16

    Dat laatste, zeker. Kok (rond 1990) heeft de EU dacht ik nooit genoemd als drijvende factor voor liberalisering nuts en energie. Ben je daar wel zeker van of is het iets van later datum ?

  11. 18

    We zullen steeds vaker dat soort dingen te horen krijgen van de polen uit rusland of russen uit polen of russen uit rusland die hier in nederland steeds vaker hun geld komen verdienen.Maar zelfde gaat op voor china ,india en de rest van de wereld buiten de usa . Het zijn niet allemaal van die slijmballen zoals balkenende en bos ,de meesten hebben wel ballen.Er zijn momenteel twee soorten van voedsel in de wereld .. Het ene is amerikaans en het andere van de rest van de wereld ..

  12. 19

    @mescaline

    Nouja, sommige zaken komen niet zo uitgebreid in het nieuws (in meerder stukken die over dit soort zaken gaan wordt ook met verwondering gesproken over het feit dat het parlement zich bezig houdt met “triviale zaken” en de hooflijnen laat voor wat ze zijn). Je zou denk ik kunnen stellen dat in de electriciteitssector het initiatief meer bij NL zelf lag (maar daar was de EU ook een stok achter de deur). Bij het gas was het echter zeker wel de EU die de zaak aan het rollen deed komen. Maar het is wel zo netjes om wat aan bronvermelding te doen, de kick-off voor de liberalisering van de Gassector staat beschreven in de MEZ publicatie Gasstromen. Het stuk waaruit ik citeer is;

    “Institutional Reform, Regulation and Privatization, Process and Outcomes in Infrastructure Industries – Künneke, Correljé, Groenewegen – pp 115-150 – Dilemmas in Network Regulation: The Dutch Gas industy”

  13. 20

    het valt me op dat geen van beide schrijvers op het idee komt dat Putins toespraak ingegeven wordt door zijn verlies aan controle binnenlands. Diverse plausibele theorieen over de moord op Litvinenko wijzen erop dat de KGB inmiddels een zichzelf regulerende machtsfactor is vol oud zeer en frustratie over het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. De toespraak van Putin moet dan ook in die context gelezen worden. In het nauw gedreven door reactionaire krachten blijft hem weinig anders over dan weer eens ouwerwets te blaffen tegen de voormalige vijand.

  14. 21

    @Sparta Die vat ik niet. Poetin wint juist steeds meer macht terug en dat/het gaat in Rusland redelijk goed, zeker niet bergafwaarts.

  15. 22

    @Rik uit welk jaar stamt die publikatie ? En was er toen al EU wetgeving ? Zijn ze in de UK ook al tot privatisatie overggegaan v.w.b. het gas/elektriek ? In 1999 in elk geval nog niet, dacht ik.

  16. 23

    @mescaline,

    Ten eerste even een kleine correctie, het was niet Wijfels maar Andriessen (z’n voorganger) die dat zei.

    Even opgezocht, 2005, en wat betreft liberalisering (niet privatisering, dat zijn twee heel verschillende dingen), de UK was NL zelfs voor (ik heb het nu over elektriciteit). MEZ heeft zelfs een hoop expertise ingehuurd van een adviesbureau wat de UK daarvoor ook al begeleid had en daar ervaring had opgedaan; een van de dingen die ze daar leerden was dat liberalisatie voor privatisatie moest komen omdat anders het risico op monopolievorming van een niet controleerbare marktpartij erg groot was.

  17. 24

    @ Rik.
    Die minister Wijffels, die U noemde, wanneer was die minister van Economische zaken? Bij mijn weten is Herman, de SER-voorzitter, nooit Minister geweest.
    De enige Minister Wijffels die ik ken was tot 1946 Minister van Sociale Zaken. Maar die bedoelde U waarschijnlijk niet. Want toen hadden we ons aardgas nog niet ontdekt.

  18. 25

    Lol, je hebt gelijk, niet Wijffels maar Hans Wijers…, ik ben ik niet goed in het onthouden van dat soort trivialiteiten, voortaan zal ik namen eerst even opzoeken :-D (Dit komt de geloofwaardigheid niet ten goede) Gelukkig is het het onthouden van grote lijnen een stuk beter gesteld hiero.

  19. 26

    Wat een gedweep over ‘democratie’, alsof dat een soort utopia is.
    Think again, ‘de elite’ wil het niet omdat hun overwogen mening dan net zoveel waard is als die van een voetbalhooligan, ‘het gepeupel’ wil het niet omdat ze dan niet meer kunnen klagen ‘omdat ze hier zelf voor gekozen hebben’, ‘het volk’ zal het ook boeien zolang ze maar niet worden lastig gevallen met belastingen en regeltjes, en ‘de overigen’ kun je sowieso negeren.

    Terecht dat politici hun nationale belangen behartigen, maar zodra ze over het democratisch gehalte van hun tegenstanders (andere landen) beginnen weet je dat de propaganda bezig is.

  20. 29

    Bismarck:”in Tsjetjenie is het slechter toeven dan in Irak”

    Op basis waarvan kom je tot deze conclusie?

    Mijnszinziens wordt Irak gekenmerkt door een burgeroorlog terwijl tsjetsjenie te maken heeft met een aantal vrijheidsstrijders/rebellen (door wat niet van toepassing is) die slechts actief zijn in het hooggebergte.

  21. 30

    @29: Tsjetjenie wordt vooral gekenmerkt door (semi staats)terreur lijkt me. Verder is de situatie er een stuk gelijker aan Irak dan je denkt. Ook daar zijn met name ongeregelde troepen (eufemisme) belast met ordehandhaving, staat er een iemand van twijfelachtig allooi aan de leiding en er vinden geregeld gevechten plaats, zelfs tussen verschillende zogenaamde pro-russische groeperingen. Marteling en verdwijningen zijn er aan de orde van de dag.

  22. 31

    Bismarck,

    De ongeregelde troepen zorgen dat Groszny wel weer draait en er herstel werkzaamheden plaats kunnen vinden. De geregelde gevechten staan mijnsinziens in geen verhouding tot de aanslagen in Irak.
    De ontvoeringsindustrie komt inderdaad daar net op gang maar wordt vooral vormgegeven door west-europeanen die daar ronddwalen. Het verzet/terrorisme lijkt redelijk gesmoord met de dood van Basjaev. De steun voor een voordurende guerillaoorlog lijkt tanende. Tsjetsjenie blijft onderdeel van Rusland (hoewel anders misschien beter is?).