Hoofddoekjes in Volendam

Een bijdrage van GB van Publiekrecht & Politiek.

In PVV-heartland, Volendam, heeft een katholieke scholengemeenschap de regels meteen aangescherpt toen de eerste hoofddoek zich meldde. Het betrokken meisje deed een beroep op de Commissie Gelijke Behandeling, en kreeg daar gelijk. De CGB rekende het de school zwaar aan dat ze pas in tweede instantie met hun katholieke grondslag op de proppen kwam. Dat speelt zo’n grote rol, omdat een school die een onderscheid maakt op basis van een godsdienst dat alleen mag doen als het om bijzonder onderwijs gaat dat die regels nodig heeft voor het verwezenlijken van die grondslag, en als die school die regels ook consequent handhaaft. Een rector die pas bij de Commissie over zijn katholieke grondslag begint, wekt niet echt de indrukt met de verwezenlijking van zijn grondslag bezig te zijn en valt dus niet onder die uitzondering. De PVV in de Tweede Kamer was uiteraard over de zeik, maar Donner en Van Bijsterveldt namen het op voor de CGB.In eerste instantie had de rector gezegd zich te voegen naar het oordeel van de CGB, maar toen hij later begreep dat die oordelen niet bindend zijn kwam hij daar van terug. De hoofddoek bleef verboden en het meisje wendde zich tot de rechter. Je zou zeggen, dat een school die op een dergelijk amateuristische wijze de rechtszaal komt binnenstruikelen binnen niet al te lange tijd weer buiten staat met een veroordelend vonnis aan de broek. Dat was echter niet het geval.

Zonder ook maar een enkel wetsartikel of rechtsbron te noemen vond de betrokken kantonrechter dat hij eigenlijk niet meer te doen had dan een losjes in elkaar gezette redelijkheidstoets aan te leggen. Het oordeel van de CGB werd terzijde gelegd omdat er geen ‘consistentie’ verwacht kan worden van een school die voor het eerst een hoofddoek in het leerlingenbestand heeft. Vervolgens vond de rechter het nog nodig om het meisje de les te lezen: ‘Met inperking van de vrijheid van meningsuiting of met discriminatie op basis van geloof heeft dat niets van doen; met dat standpunt miskent [X] dat zij met haar eis om haar geloofsovertuiging te mogen uiten onvermijdelijk inbreuk maakt op de gevoelens van anderen, die menen het recht te hebben van dergelijke uitingen verschoond te blijven.’ En toen stonden ze weer buiten. De felicitaties van Geert Wilders in ontvangst te nemen – althans de rector dan. Het meisje ging in hoger beroep.

Op zichzelf is het niet ondenkbaar dat een katholieke school geen islamitische hoofddoekjes accepteert, omdat het nu eenmaal een katholieke school is. Dat is het idee van het bijzonder onderwijs. Op dezelfde manier kunnen islamitische scholen zelfs van hun leerlingen verwachten dat ze juist wel een hoofddoek om doen. De rechter moet dan inderdaad de betrokken bijzondere school de ruimte laten die de wet die scholen biedt. Dat is in beginsel niet anders, als een school pas later zijn identiteit ‘hervindt’ of amateuristisch optreedt.

Maar gaat dat hier allemaal op? Ik ben er nog niet van overtuigd. Het recht schrijft meer voor dan waaraan de rechter getoetst heeft, en het gemak waarmee het uitgebreide oordeel van de CGB terzijde wordt geschoven zal in hoger beroep zeker voorwerp van discussie zijn. De ‘consistentie’ die AWGB eist, ziet volgens mij namelijk op een samenhangend beleid ten aanzien van niet-katholieke leerlingen. En daarvan is geen sprake. Het gaat ook niet om een verbod op religieuze hoofddeksels of uitingen in het algemeen, maar om een huisregel die vroeger alleen petjes en nu ook hoofddoekjes verbiedt. Dat is wel consistent als het gaat om het tegengaan van bedekte hoofden, maar met een onbedekt hoofd de les volgen is geen (mij) bekend katholiek voorschrift. Het is best te verdedigen als fatsoensnorm, maar dan gaat het niet meer over de specifieke katholieke grondslag van de school.

Het vermoeden dat het allemaal wel meevalt met die katholieke identiteit, wordt nog eens bevestigd door een interview met de rector. Daar voert hij ter verdediging van zijn beleid aan dat nonnetjes met een kap op de school ook niet in zouden mogen. Wat? Een katholieke school die een non die zich naar de regels van haar orde kleedt de deur wijst? Het zou niet in de Bijbel staan, volgens de rector. Maar de grondslag van zijn school is naar goed katholiek gebruik meer dan de Bijbel; ook de katholieke traditie telt met zoveel woorden mee in de grondslag. En om alle twijfel weg te nemen klapt de rector er nog een keer overheen: kruisjes zijn minder erg dan een hoofddoek, want een kruisje kan je makkelijker onder je kleding verbergen. Maar waarom zou je op een katholieke school je kruisje verstoppen?

Het zijn argumentaties die heel goed passen in een verdediging van een neutrale school. Niet van een katholieke. Daar had de rechter best meer aandacht aan mogen besteden. Er zijn namelijk meer motieven om het op hoofddoekjes voorzien te hebben, zoals Pownews in het Praathuis op de Dijk van Volendam registreerde. Het zou jammer zijn om het bijzonder onderwijs daarvoor in te zetten.

  1. 1

    Het zou ook alleen maar moeten gaan over wel of geen hoofddekselverbod. Een uitzondering voor religieuze hoofddeksels kan mijn inziens conform art.1 van de grondwet in ieder geval niet.
    Of iedereen kan een hoofddeksel dragen of niemand. Kan het om religieuze redenen niet kan je nog altijd regels stellen omtrent neutraal gekleurd of zo.

  2. 3

    De argumentatie van de rector klopt niet, en hij laadt daarom de verdenking van doodgewone treiterij of machtsmisbruik op zich. De redenatie van de rechter klopt wel, al past die helaas in een traditie hier in Nederland dat als je maar gelovig bent (en dus geen cartoonist) je mag zeggen wat je wil.

  3. 4

    De rector past een redenering toe die toch niet onredelijk is en veel vrijheden biedt: het schooluniform kan allerlei omvatten, maar niet een hoofddeksel. (Keppels, kapjes en hoofddoeken)

    Zeer bekrompen is de rechter die vindt dat het katholiek zijn van de school die regel ongeldig en onwettig zou maken.

  4. 5

    Mooie post. Persoonlijk zag ik het niet zo “anti-rector” totdat ik dit zinnetje las:

    “Dat is wel consistent als het gaat om het tegengaan van bedekte hoofden, maar met een onbedekt hoofd de les volgen is geen (mij)bekend katholiek voorschrift. Het is best te verdedigen als fatsoensnorm, maar dan gaat het niet meer over de specifieke katholieke grondslag van de school.”

    Nailed it! Alleen snapt een PVV-er het na 3x lezen nog niet, ben ik bang. So you may have won the battle, but the ‘Roze Horde’ is unstoppable.

  5. 6

    Waarom gaat Imine niet naar een andere school waar ze haar klederdracht wel op juiste waarde weten te schatten. Daar zullen ze vast haar andere denkbeelden delen; de positie van vrouw ten opzichte van de man, het algehele beeld vrouwen die geen hoofddoek dragen (In Rotterdam West kort en krachtig aangeduid als Hoerrrrr) etc. Kunnend e katholieken uit Volendam de vooroordelen van QWERTy tenminste ontlopen.

  6. 10

    En als ik meteen maar even de Schiphol(haha)procedure naar de letter toepas, dan zullen we eens zien hoe veranderingsgezind meneer KB ook zou kunnen zijn.

    De mot zit allang in #cabaretRutte.

  7. 11

    Met de redenering van de rechter kan je ook homo’s weigeren als ze zich gedragen of zeggen dat ze homo zijn. Kan ook tegen de grondslag van de school indruisen. Hetero’s dienen verschoont te blijven van het nichterige gedrag van die flikkers.

    Je mag alleen naar een christelijke school als homo als je net doet alsof je hetero bent.

  8. 13

    Je zou er bijna cynisch van worden, al die wetten, grondwetten en commissies specifiek ter bescherming van de medemens die ervoor gekozen heeft om in opperwezens te geloven.

  9. 14

    Misschien wordt het tijd alleen nog maar openbare scholen toe te staan, met op zaterdag vrijwillige lessen in welke religie dan ook en betaald door de ouders en/of kerken, moskeeën, synagoges of andere bizarre instellingen ;-)

  10. 15

    Ik ben er niet blij mee, maar bijzondere scholen mogen dit soort eisen stellen. Alleen hier is dat wel duidelijk ad hoc gedaan en wat mij onbetrouwbare, zo niet onbeschofte wijze gehandeld door de rector door eerst te zeggen de CBS uitspraak te handhaven.
    Dat een rechter uiteindelijk oordeelt dat de school de eis kan stellen, kan ik me wel voorstellen, maar de argumentatie vind ik heel erg vreemd:
    ‘Met inperking van de vrijheid van meningsuiting of met discriminatie op basis van geloof heeft dat niets van doen; met dat standpunt miskent [X] dat zij met haar eis om haar geloofsovertuiging te mogen uiten onvermijdelijk inbreuk maakt op de gevoelens van anderen, die menen het recht te hebben van dergelijke uitingen verschoond te blijven.’
    Dat laatste recht is er eenvoudigweg niet in een pluriforme, democratische en tolerante samenleving. Van inperking van vrijheid is mogelijk geen sprake omdat het om een bijzondere school gaat die dergelijke eisen mag stellen.

  11. 16

    @7 Dit is precies waar het met mensen met een sterke (levens-)overtuiging misgaat. Iemand is het niet met je eens en die wordt als dom afgeschilderd. Er is vrijheid van geloof in Nederland, maar dat wil niet zeggen dat alles dat een geloof voorschrijft maar geaccepteerd moet worden. Dus niet ritueel slachten, vrouwen geen hand willen geven, onderscheid maken op basis van seksuele voorkeur etc. En daar valt ook het dragen van Rastahaar, een sikhdolk, vegetarisch eten en ja ja ook hoofddoekjes.

    Je mag geloven wat je wilt, maar anderen daar vooral niet lastig mee vallen. En als het haar echt om het geloof gaat, dan maar wat verder fietsen. En maak dan zelf ook de afweging of het dragen van een doek opweegt tegen het verliezen van je vrienden en die leuke school. De keuze is aan jezelf, net zoals de keuze voor een geloof en de mate van fanatisme waaraan je daar aan mee doet.