Je hebt kabinetsmotto's en kabinetsmotto's. Van de weidse ambitie van “Samen werken, samen leven” tot de technocratische mildheid van “Bruggen slaan”, de taal van kabinetten probeerde altijd iets groots te suggereren. Besturen als morele missie. Politiek als verheven project.
En toen kwam: “Aan de slag”. Yay.
Geen belofte. Geen toekomstvisie. Geen samen. Geen vertrouwen. Geen verantwoordelijkheid. Alleen dit. Een zin die ook op een bouwbord langs de A7 had kunnen staan. Of op een vergeeld A4’tje in een buurtcentrum. Of op een koffiemok van een middelmatig consultancybureau.
“Aan de slag”. Alsof Nederland een half afgemonteerde Billy-kast is en iemand eindelijk heeft besloten de inbussleutel te pakken. Met frisse tegenzin uiteraard.
Managementtaal op zijn kaalst
Eerdere kabinetten probeerden het nog. “Samen werken, samen leven” wilde harmonie uitstralen. “Vrijheid en verantwoordelijkheid” probeerde ideologie te verkopen als morele noodzaak. “Vertrouwen in de toekomst” was waarschijnlijk een collectief verzoek om vooral niet te kritisch te kijken naar wat er in het nu misging. “Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst” was bestuurlijke multitasking in één zin.
Allemaal vaag. Allemaal leeg. Allemaal marketing. Natuurlijk. Maar ze deden tenminste nog alsof er een idee achter zat.
“Aan de slag” doet dat niet eens meer. Dit is managementtaal in zijn meest uitgeklede vorm. Geen verhaal, geen kader, geen richting. Alleen activiteit. Beweging. Drukte. Iets doen. Maakt niet uit wat.
Het is het soort zin dat je hoort op een teamdag waar niemand zin in heeft. “Oké mensen, genoeg geluld, aan de slag.”
Politiek als Ikea-project
Het motto klinkt niet als een regeringsvisie, maar als een montage-instructie.
Stap 1: haal onderdelen uit de doos.
Stap 2: raak schroeven kwijt.
Stap 3: twijfel of je het goed doet.
Stap 4: zet het toch maar neer.
Wil je iets doen aan Groningen? Aan de slag.
Wil je de woningmarkt vlot trekken? Aan de slag.
Wil je de asielopvang hervormen? Aan de slag.
Wil je de stikstofcrisis oplossen? Aan de slag.
Het motto is universeel toepasbaar en tegelijk totaal betekenisloos. Het vertelt niets over prioriteiten, keuzes of offers. Het zegt alleen: er wordt bewogen. Er wordt gewerkt. Er wordt gedaan alsof. Alsof politiek vooral een kwestie is van voldoende uren maken.
De angst om iets te beloven
Misschien is dat geen toeval. “Aan de slag” is een slogan zonder risico. Wie kan er tegen zijn? Niemand is tegen werken. Niemand is tegen aanpakken. Niemand wil dat een kabinet op de bank blijft liggen terwijl het doomscrollt op Insta.
Maar een motto met inhoud verplicht. Wie “vertrouwen” belooft, moet vertrouwen leveren. Wie “samen” zegt, moet laten zien wie erbij hoort. Wie “vrijheid” roept, moet uitleggen voor wie.
“Aan de slag” verplicht tot niets.
Je kunt falen, vertragen, uitstellen, heronderhandelen en alsnog zeggen: we waren bezig. We waren aan de slag. Het is het perfecte alibi voor bestuurlijke niksigheid.
Van visie naar bezigheidstherapie
Waar kabinetten vroeger nog deden alsof ze een richting hadden, is nu alleen nog bezigheid over. Politiek als voortgangsrapport. Bestuur als takenlijst.
De slogan past bij een tijd waarin ideologische scherpte wordt gezien als gevaarlijk, en duidelijke keuzes als polariserend. Alles moet beheersbaar blijven. Alles moet kunnen worden bijgesteld. Alles moet in principe teruggedraaid kunnen worden. Dus krijg je geen visie, maar activiteit.
Niet: hier willen we heen.
Maar: we zijn bezig.
Pretentieloos tot het pijn doet
“Aan de slag” is geen motto. Het is een gebruiksaanwijzing zonder doel. Een slogan die vooral verraadt hoe weinig er nog durft te worden gezegd.
Geen droom. Geen project. Geen verhaal. Alleen maar: we gaan wat doen.
Nederland als Ikea-pakket. Regeren als montageklus. En als het straks wiebelt of in elkaar stort, kunnen we altijd zeggen dat we ons best hebben gedaan.
We waren tenslotte aan de slag.
