Schaarste op de banenmarkt

ANALYSE - Schaarste op de banenmarkt is voor werkgevers geen enkel probleem. Integendeel, het maakt het makkelijker om voor weinig geld goede mensen te vinden die niet snel zullen vertrekken naar een eventuele concurrent. Gelukkig voor deze werkgevers is de laatste jaren het nodige beleid gevoerd om hen ook in de toekomst van overaanbod aan potentiële werkenden te verzekeren.

Een aantal recent verschenen nieuwsberichten maakte onderstaande campagnespot van de VVD weer eventjes actueel.

In dit spotje vraagt de acteur zich het volgende af:

Ja, waarom zou je nog werken? Als je niks doet word je in de watten gelegd. En als je keihard werkt dan wordt je gepakt.

De realiteit is natuurlijk dat geen enkele ‘harde werker’ er ook maar over denkt zijn of haar baan op te zeggen om vervolgens door een gemeentelijke sociale dienst ‘in de watten te worden gelegd’.

Structurele werkloosheid een gegeven

Zeker in de huidige economische omstandigheden is een baan een schaars goed, waarvan je blij mag zijn dat je het hebt. Zo loopt in Nederland op dit moment de werkloosheid flink op. Inmiddels staat de teller op 5,4%, bijna een half procent meer dan in januari. In landen als Spanje en Griekenland zit maar liefst 25% van de beroepsbevolking thuis op de bank. Volgens een rapport van de Wereldbank zijn er de komende vijftien jaar wereldwijd 600 miljoen nieuwe banen nodig, alleen al om het huidige werkloosheidspercentage niet verder te laten stijgen. Niet minder dan 621 miljoen jongeren hebben de hoop op het vinden van een baan al volledig opgegeven en zijn niet langer op zoek naar werk of bezig met het volgen van een opleiding.

Uit deze cijfers blijkt dat structurele werkloosheid maar al te vaak een gegeven is. Gedurende de komende jaren zullen we er zeker last van hebben, maar ook terugkijkend op de Nederlandse geschiedenis zien we dat er vanaf de eerste decennia van de achttiende tot halverwege de twintigste eeuw een stelselmatig tekort aan werk bestond. De korte periode vanaf het einde van de Tweede Wereldoorlog tot begin jaren zeventig met vrijwel volledige werkgelegenheid was – historisch gezien – eerder uitzondering dan de norm.

Kortom, het is bepaald niet onzinnig om banen te zien als schaarse goederen waarnaar doorgaans een (veel) grotere vraag bestaat dan dat er aanbod is. Zeker zolang we het niet hebben over de échte onderkant van de arbeidsmarkt gaat deze vergelijking prima op, maar zelfs de minder aantrekkelijke vacatures worden tegenwoordig vrij gemakkelijk vervuld. En voor schaarse goederen, waaronder dus ook banen, mag uiteraard best worden betaald. Allereerst natuurlijk met tijd en inzet, maar ook met belastinggeld en de afdracht van sociale premies.

Pesten van bijstandsontvangers

Gezien de structurele schaarste aan werk, is het opjagen en intimideren van bijstandontvangers natuurlijk een zinloze exercitie. Ook is het nog maar de vraag of de verhoging van de pensioenleeftijd nu echt zo’n goed idee is. Weliswaar gaat het Centraal Planbureau er vanuit dat de verhoging van de pensioenleeftijd tot meer banen zal leiden, maar of dit ook daadwerkelijk gaat gebeuren valt te betwijfelen. Het CPB neemt immers aan dat lagere of volledig ontbrekende uitkeringen mensen zal dwingen ook minder aangenaam werk aan te nemen. Hoe dit mechanisme in de praktijk moet gaan werken is echter volstrekt onduidelijk. Gaan werkgevers voortaan 65-jarigen in dienst nemen om hotelkamers schoon te maken, in verpleeghuizen zorg te verlenen of om hamburgers te bakken? Ik zie het niet gebeuren.

Het valt zelfs af te vragen of het nu echt zo’n ramp zou zijn als de echt luie werklozen lekker thuis op de bank mogen zitten in plaats van gedwongen aan het werk te zijn. Zoiets zou alleen maar de kans vergroten – zeker in economisch slechte tijden – dat diegenen die wél willen werken ook daadwerkelijk een baan zullen vinden.

Al met al zijn er behoorlijk wat vraagtekens te plaatsen bij het beleid om zoveel mogelijk mensen middels pesterijen de bijstand uit te jagen, de pensioenleeftijd te verhogen of, zoals recentelijk bekend werd, om gemeentelijke kortingspassen beperkter beschikbaar te stellen aan mensen met minimale inkomens. Houders van dergelijke kortingskaarten, (die voor niet-minima overigens voor een paar tientjes gewoon te koop zijn) kunnen gratis of tegen een gereduceerd tarief gebruik maken van gemeentelijke voorzieningen als openbare bibliotheken en musea, of lid worden van een sportvereniging.

Het kabinet was echter van mening – nota bene in een periode met een fors oplopende werkloosheid – dat de gratis verstrekking van dergelijke passen de prikkel weg zou nemen om (meer) te gaan werken. Of, zoals de VVD het verwoordt: ‘Werk moet weer lonen.’ Namelijk, door niet-werken zo hard mogelijk te bestraffen, zelfs in gevallen dat werkloosheid volstrekt onvrijwillig is.

Uitlachen

Hoewel het op individuele basis natuurlijk geen enkele zin heeft om mensen te bestraffen voor een situatie waarin ze tegen hun wil zijn aanbeland, is dit beleidsmatig zeker niet irrationeel. Want hoe onaangenamer niet-werken wordt gemaakt, hoe groter voortaan het aanbod aan goedkope en inschikkelijke werknemers. En daar likken werkgevers, de échte achterban van de VVD, zich vanzelfsprekend de vingers bij af.

Terugblikkend op de uitslag van de recente Tweede Kamerverkiezingen, rijst zodoende een vrij treurigstemmend beeld op. Mede uit verontwaardiging over de hoogte van uitkeringen (die zodanig laag zijn dat ze die zelf niet zouden willen ontvangen) en de hoogte van hun belastingen (die ze in de praktijk veel liever wel dan niet betalen), heeft een pluraliteit van kiezers gestemd op een partij die zich tot doel heeft gesteld de sociaal-economische positie van de gemiddelde Nederlander – en dus ook die van henzelf – op termijn zoveel mogelijk te ondergraven.

Mark Rutte lacht je niet toe, hij lacht je uit.

Foto: US National Archives and Records Administration/Wikipedia

  1. 4

    Een realiteit is helaas ook dat degenen met een redelijk pensioen en vermogen, hypotheek netjes afgelost, gepakt gaan worden.
    Dus hard sparen, waarvoor ?

  2. 5

    Wat een misselijkmakend reclamespotje zeg. Ik moet er niet aan denken dat ik werkloos wordt. Dat zou op termijn (als het spaarpotje leeg is) het verlies van mijn huis inhouden (vast ver onder de prijs in een executieverkoop en dus met restschuld) en dan mag ik op zoek naar een sociale huurwoning, waar jarenlange wachttijden voor zijn. In essentie kom je dan dus op straat, ben je meteen je hele bezit kwijt.

  3. 9

    Zelden zo’n wanstaltig stuk gelezen. Wat een defaitisme!

    Omdat er altijd werkloosheid is geweest, moet je mensen toch niet gaan aanmoedigen om dan maar thuis te blijven?

    Het motto van paars 1 was ‘werk, werk werk’ en hopelijk zorgt dit nieuwe paarse kabinet er voor, op alle mogelijke manieren, dat ook nu weer zo veel mogelijk mensen aan de slag gaan!

    En daar kunnen ze deze auteur maar beter niet bij gebruiken.

  4. 15

    @9 (Bontenbal)
    Dat “werk, werk, werk” moet er wel zijn:
    Je kun natuurlijk (bijvoorbeeld) 20 60-plussers die geen werk hebben het werk van een veegmachine laten doen, maar daar heb buiten de besparing van wat grondstoffen niets aan.
    Misschien wordt het langzamerhand eens tijd om over een andere samenlevingsvorm na te denken, waarin het belonen in het produceren van in principe overbodige producen en diensten ten dienste van aandeelhouders en hebberige investeerders, nutteloze adviseurs en managers geen must is.
    Wat is bijvoorbeeld nuttiger en geeft meer mensen voldoening en/of werk: een hectare mais voor de melkproductie van monatoetjes ( in een plastic bekertje) of een hectare zonnecellen (al of niet met windmolen) met daaronder groente, bessen en dergelijke.
    Wat is nuttiger: een uur per dag langer werken voor 2e vakantie 3e tv en dergelijke of een uur per dag sociaal contact hebben met ouders, kinderen, vereenzaamde buren, mensen in een bejaardenhuis of andere opbergfabriek.
    Waarschijnlijk niet de allerbeste voorbeelden, maar ik heb voor deze materie niet doorgeleerd.

  5. 17

    Schaarste op de bananenmarkt? Valt nog wel mee, want voor weinig geld kan je in elke supermarkt Colombiaanse bananen meenemen. Of wordt er wat anders bedoeld in het artikel?

  6. 18

    @16
    Nou ja, dat de vraag niet aansluit op het aanbod klopt natuurlijk wel. Alle openstaande vacatures vragen een bepaalde set skills en alle werkzoekenden bieden een bepaalde set skills aan. Het zou wel bizar toevallig zijn als dat tot op de laatste vacature op elkaar zou aansluiten.

    Het heeft daarom dus weinig zin om dit als probleem te benoemen, zeker als het in Nederland blijkbaar een relatief klein probleem is.

  7. 19

    @18: Precies, het is een wetmatigheid dat naar mate de poel waaruit getapt moet worden kleiner wordt de invulbaarheid van vacatures moeilijker wordt. Maar toch wordt het telkensmaal als mantra opgedreund door VVD adepten en hun aanhang.

  8. 20

    Het is niet de bedoeling dat de vraag aansluit op het aanbod. Een bouwbedrijf gaat geen taartenbakkers aannemen alleen omdat die toevallig beschikbaar zijn.

    Dat het aanbod niet aansluit op de vraag klopt wel, maar alleen voor specifieke sectoren. Zo zijn er in de ICT vrij veel mensen ontslagen de laatste jaren maar is er desondanks een tekort aan Java-programmeurs.

  9. 21

    Aan de andere kant biedt de VVD door o.a. het verbieden van de wietpas talloze werklozen een kans om aan geld te komen, zonder daarover belasting te betalen. Uiteindelijk is het dus toch vrij ondernemerschap wat de VVD wil.

  10. 22

    “Ja, waarom zou je nog werken? Als je niks doet word je in de watten gelegd. En als je keihard werkt dan wordt je gepakt.”

    Puur populisme, volledig losgezongen van de werkelijkheid. Maar doet het goed aan de borreltafel van Ingrid en Henk.

  11. 23

    Helder stuk.
    Er zijn nog wel meer voorbeelden te geven trouwens.
    Ik heb zelf werk, maar reageer wel eens op een vacature die me interessant(er) lijkt. Nou weet ik ook wel dat je als 50+ sowieso nauwelijks kans maakt om nog ergens aangenomen te worden (tenzij je een tof old boys netwerk hebt, of over uitzonderlijk goede papieren beschikt), maar daar komt nog bij dat iedere vacature die geplaatst wordt tussen de 100 en 200 reacties oplevert!
    Werkgevers hebben het dus gewoon voor het uitkiezen.
    Laat de VVD niet aankomen met hun mooie verhalen over het werk wat voor het oprapen zou liggen (het mantra: als je maar écht wilt) en mensen stigmatiseren die (veelal buiten hun schuld en wil om) in de Bijstand zijn geraakt. Bovendien is die Bijstand niet de vetpot die de immer goedlachse VVD’ers er van maken aan hun goed gevulde borreltafel.
    Ik ken mensen die in de Bijstand zitten en (50+) nagenoeg kansloos zijn en blijven op de arbeidsmarkt en iedere euro drie keer moeten omdraaien alvorens deze uit te geven. Daarbij leven zij met de zekerheid dat ze nog tien, twintig, zeven-en-twintig jaar gemarginaliseerd zullen blijven.
    Voorwaar een wenkend toekomstperspectief!

    Dan de maatregel van verhoging van de AOW-leeftijd. Zit ik er ver naast als ik stel dat een groot deel van de mensen die tot hun 67ste moeten doorwerken (zoals ondergetekende), er op kunnen rekenen voor die tijd hun baan kwijt te raken? En wie als 50+ ontslagen wordt, kan het dus verder wel schudden op de arbeidsmarkt. Resultaat? Oudere ex-werknemers raken van de WW in de Bijstand en kunnen daar lekker tot hun 67ste op een houtje gaan bijten.
    Daarbij nog iets: wat mij mateloos irriteert, is niet eens primair het simpele gegeven dat er niet genoeg banen zijn en dat bepaalde groepen gewoon nooit (meer) voor de banen die er nog wel zijn in aanmerking komen. Dat is nog te beschouwen als een economische realiteit (nog even afgezien van de vraag wat een actieve overheid daar aan zou kunnen doen, behalve het stigmatiseren van mensen).
    Wat mij vooral mateloos irriteert is dat beleidsmakers deze realiteit stelselmatig ontkennen, negeren en doodzwijgen, omdat het simpelweg niet in hun straatjes te pas komt. Geef dan in ieder geval ruiterlijk toe dat de situatie beroerd is en er voorlopig weinig zicht op verbetering.
    Typisch gevalletje van struisvogelpolitiek.

  12. 24

    Het tegen werkgevers zijn is zoiets typisch Hollands. Alles in bovenstaand artikel komt puur anti VVD over.. Beetje makkelijk. Wat minder regeltjes en ik kan zo 2 / 3 man extra aannemen die nu druk aan het solliciteren zijn maar nergens aan de bak kunnen. (Als ze maar hard willen werken)

  13. 25

    Werkeloos zijn is verschrikkelijk, vooral als het lang duurt. Mijn vader noemde het een dieptepunt in zijn leven (jaren dertig van de vorige eeuw). Wel liet hij zich verder scholen en dat heeft hem in later tijden veel opgeleverd. De moraal van dit verhaal: ga studeren waar je belangstelling voor hebt en weest vol goede moed. En als het je dan later weer goed gaat bouw dan een achterdeurtje; voor als het (weer) moeilijk wordt ;)

  14. 26

    http://www.zzp-nederland.nl/artikel/bijstand-bedragen-2009

    http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/bijstand/hoogte-van-de-bijstandsuitkering

    Wat hebben we toch een “armoede” in Nederland. De voedselbanken moeten echt overlopen door al die ellende.

    Vergelijk het eens met deze cijfers (bruto, that is):

    http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/minimumloon/vraag-en-antwoord/hoe-hoog-is-het-minimumloon.html

    Wat zijn ze “zielig”, die bijstandstrekkers en AOWers, pure armoede, echt hoor.

    Stelletje verwende aanstellers. Geef gewoon toe dat je niet wil werken, want “nee, da’s niet op mijn oude niveau”, of “nee, dat is te weinig, daar kom ik mijn bed niet voor uit”. Geef nou gewoon toe dat je het verdomd om WC’s te poetsen, als magazijnmedewerker te slepen of in de haven te werken. Geef nou gewoon toe dat je dat soort werk niet aanneemt omdat je je daar te goed voor voelt, en omdat je dan “net zo goed” verder je uitkeringkje kunt vangen, toch?

    Er zijn zat open vacatures, er is genoeg werk:

    http://www.uwv.nl/overuwv/Images/Vacatures%20in%20Nederland%202011.pdf (PDF, pagina 3)

  15. 27

    @ Tismewat,

    je bent zelf een luie lul. Die baantjes die je noemt, zijn hap snap,. daar kun je de vaste lasten niet van betalen. meestal wordt het dan ook door mensen gedaan die al een partner hebben die een vaste baan heeft en een eigen huis. Dan kun je dat soort werk er wel bij doen.

    Luiheid heeft 2 dimensies: te lui om te werken en te lui om je te verdiepen in de materie; jij hoort bij de laatste groep.

  16. 28

    @ Tismewat,

    Heerlijke simplistische ziel….ga jij es lekker met twee academische titels op zak op dat soort banen solliciteren. 99,99% kans dat je niet slaagt. Gemiddelde personeelsmiep bij uitzendbureau of HRM afdeling zijn zo geïndoctrineerd door het idee dat werk intrinsiek motiverend moet zijn dat hun gedachte gang is dat een hoogopgeleide nooit lang laag geschoold wil doen en dus gaan ze zeker niet de moeite nemen om deze aan te nemen omdat ze bang zijn dat ie na 1 maand alweer gillend wegrent en ten tweede dat ie te veel noten op z’n zang heeft. Zelfs voor een HBO functie ben je dan al snel “te academisch” en niet interessant.