Camiel van Altenborg

32 Artikelen
44 Reacties
Achtergrond: Jay Huang (cc)
Foto: Charlotte (Miriam Stein) uit "Unsere Mütter, unsere Väter"

Recensie: Unsere Mütter, unsere Väter

RECENSIE - Een oorlogsfilm die veel wil, heel veel, maar noch als drama noch als tijdsbeeld veel klaarspeelt.

Laatst zag ik Unsere Mütter, unsere Väter, een oorlogsfilm in drie delen die in maart voor het eerst op de Duitse televisie verscheen. De film volgt de belevenissen van vijf jonge Duitsers tussen 1941 en 1945, aan en achter het front.

Eén ding is zeker: de dames en heren van de ZDF die aan deze film werkten, hebben goed naar Soldaat van Oranje gekeken. De vijf vrienden die door de oorlog uit elkaar gedreven worden, de groepsfoto aan het begin, Greta die haar Joodse vriend Viktor probeert te redden door aan te pappen met een SS-officier – het komt allemaal erg bekend voor. Alleen de James Bond-glamour ontbreekt (godzijdank).

Maar is het wat moois geworden, het verhaal van Wilhelm, Friedhelm, Greta, Viktor en Charlotte? Nou nee. Het gaat eigenlijk al mis als ze opgevoerd worden. De introductie wordt in een paar minuten afgewerkt. Wilhelm vertelt ons in een voice-over hoe zijn vrienden heten en wat ze doen, en daar moeten we het dan mee doen. In een film van vierenhalf uur zou je verwachten dat er wat meer tijd zou worden ingeruimd om de belangrijkste personages neer te zetten.

Foto: Jan-Willem Boot (cc)

De demografie van de Eredivisie

DATA - Voetbalclubs uit grotere steden presteren meestal beter. Corrigeer je voor dit effect, dan ziet de ranglijst van de Eredivisie er opeens heel anders uit.

Het is een bekend fenomeen dat voetbalclubs met stedelijke wortels het over het algemeen beter doen dan die uit kleinere plaatsen. De Champions League-finale ging tussen Borussia Dortmund en Bayern München, niet tussen Hoffenheim en Greuter Fürth. Het Engelse voetbal wordt gedomineerd door clubs uit Londen en Manchester. En in Nederland heersen Ajax, Feyenoord en PSV, niet FC Volendam of Fortuna Sittard.

Hiervoor zijn genoeg redenen te bedenken. In een stad is het makkelijker netwerken: een kapitaalkrachtige sponsor is zo gevonden. Een grotere bevolking brengt meer talentvolle voetballers voort. En je krijgt in Rotterdam toch ook sneller een grote schare fans op de been dan in Renswoude.

Met de opkomst van moderne communicatie- en transporttechnieken, en de welvaart die die technieken binnen veler bereik bracht, zullen deze factoren ongetwijfeld minder mee zijn gaan spelen. Maar in het voetbal slijten oude krachtsverhoudingen niet zo snel, door de wisselwerking tussen sportief en financieel succes. Dus behouden de clubs uit grote steden tot op zekere hoogte hun voorsprong.

Correlatie

De vraag is tot op welke hoogte. In hoeverre zijn de prestaties van een voetbalclub gekoppeld aan het inwonertal van de vestigingsplaats? En welke clubs doen het beduidend beter of slechter dan je op grond van hun thuisbasis zou mogen verwachten?

Foto: Sebastiaen Vrancx - De plundering van Wommelgem, 1625-1630

Soldateska in de 21ste eeuw

OPINIE - De Nederlandse krijgsmacht toont zich de laatste jaren allerminst een degelijk en betrouwbaar instituut.

Het woord “soldateska” komt uit het Italiaans en betekent zoveel als “losgeslagen krijgsvolk”. Het stamt uit een tijd dat in de meeste Europese legers soldij allerminst een gegeven was, en discipline dus ook niet. De Tachtigjarige Oorlog, de Engelse Burgeroorlog en vooral de Dertigjarige Oorlog bieden voorbeelden te over van woeste horden soldaten die plunderend, verkrachtend en brandschattend rondtrokken.

Soldateska is in Syrië en in de Congo een akelig actueel begrip, maar hier behoort het tot het verleden. We hebben nu een keurige, gedisciplineerde krijgsmacht die zich nooit aan zulke duistere praktijken schuldig maakt. Toch?

Was het maar waar. Hoewel elke vergelijking met de historische voorbeelden hierboven mank gaat, is de Nederlandse krijgsmacht ook anno 2013 zeker niet het braafste jongetje van de klas.

Natuurlijk, geen enkele instantie heeft een volkomen smetteloos blazoen. Rijkswaterstaat, de politie, de Belastingdienst: overal hebben wel eens figuren rondgelopen met heel wat minder nobele doelen voor ogen dan het dienen van Koningin en Vaderland. Maar de krijgsmacht maakt het wel heel bont.

Paradepaardjes

We kennen de affaire-Fred Spijkers, die zich vanaf medio jaren ’80 voortsleepte tot diep in het vorige decennium. Spijkers kwam erachter dat een bepaald type landmijn dat de Koninklijke Landmacht gebruikte, niet deugde – een constatering die zijn superieuren al jaren onder de pet hielden. Hij weigerde hieraan mee te werken, met als gevolg dat Defensie hem achttien jaar lang op alle mogelijke manieren het leven zuur maakte. Een ondankbaar vak, klokkenluider.

Foto: Mwezibou (cc)

Feest in een verdeeld Groot-Brittannië: hoe zit het hier?

ANALYSE - Uit de uitbundige reacties op Thatchers dood blijkt nog maar eens dat Groot-Brittannië veel gepolariseerder is dan Nederland. Hoe komt dat eigenlijk?

Een politica gaat dood. Er komen officiële reacties als ‘wij zullen er geen traan om laten’ en ‘ik kan helemaal niets goeds bedenken om over haar te zeggen’. Er wordt een actie gestart om “Ding-Dong, the Witch is Dead” naar de top van de hitlijsten te krijgen – met succes. Op verschillende plaatsen in het land worden spontane straatfeesten gehouden.

We schrijven niet 1300, niet 1700, maar 2013. En we schrijven niet Mozambique, niet Pakistan, maar Groot-Brittannië.

De haat jegens Margaret Thatcher moet dan toch wel heel diep zitten – zeker als je bedenkt dat het 23 jaar na dato is. Toen ik geboren werd, was de Iron Lady allang weg.

Nou is het niet zo heel moeilijk om te bedenken waar die haat vandaan komt. Thatcher heeft veel kapot gemaakt, heel veel. Haar beleid mag over de hele linie gerust “knetterrechts” heten. De rücksichtslose privatiseringen, dito sluitingen van de Britse kolenmijnen en het snoeiharde anti-inflatiebeleid kostten honderdduizenden banen. Buitenlandse politiek bedreef ze met de rug naar Europa – aan haar ‘I want my money back’-opstelling in Brussel zou Jan Kees de Jager nog een puntje kunnen zuigen – en met een uitgestoken hand naar dictators als Pinochet. Onder haar regering kwam er een wet tegen “homopropaganda” (hallo, meneer Poetin!) De inkomensongelijkheid in Groot-Brittannië, bij haar aantreden historisch laag, was toen ze Downing Street verliet terug op negentiende-eeuws niveau. Ze was een fel tegenstander van nucleaire ontwapening: de atoombom was nodig om de Russen af te schrikken, hield ze stug vol. Met haar keiharde opstelling in het dossier Noord-Ierland maakte ze aan de overkant van de Ierse Zee geen vrienden. En de enige overheidsinstellingen die ongeschonden door de storm van bezuinigingen kwamen, waren de politie en het leger.

The Common People

Een venijnig liedje over de Conservatieven David Cameron en George Osborne, ter gelegenheid van de Lagerhuisverkiezingen van 2010. Wijlen Margaret Thatcher is niet het enige mikpunt van politieke haat in Groot-Brittannië.

Gebaseerd op het gelijknamige nummer van Pulp.

GroenLinks verkwanselt erfenis Halsema

OPINIE - Op de dag van het GroenLinks-partijcongres besloot ik definitief om de partij vaarwel te zeggen.

Slaperig, slecht geschoren en tamelijk moedeloos zat ik afgelopen zondag samen met nog 1500 GroenLinksers in Vredenburg Leidsche Rijn voor een partijcongres. Het moet mijn vijfde of zesde GroenLinks-congres geweest zijn, ik heb de tel niet precies bijgehouden. Maar het was voor het eerst dat ik op zo’n congres last had van wat ik ‘sociale malaise’ noem: het gevoel onder mensen te zijn die je niet begrijpt, met wie je nauwelijks iets gemeen hebt en tussen wie je je niet thuis voelt.

Het was een raar congres, vol symboliek. Een dichter of romancier zou er heel wat mee kunnen.

Jolande Sap verscheen onaangekondigd toch nog even op het podium, om een cadeau van de leden in ontvangst te nemen en een korte afscheidsrede te houden. Ze kreeg meerdere staande ovaties, maar vijf minuten daarvóór was er ook geklapt – lang niet zo hard, maar toch – voor het partijbestuur dat haar de kop had afgehakt. En een paar uur later werd alles wat ze had geprobeerd te bereiken met GroenLinks, onder luid gejuich de prullenbak in gestemd.

Nieuwe PSP

Alternatieve provinciale herindeling

OPINIE - Slecht idee, dat fuseren van provincies. Maar als het dan toch moet, kan het heel wat creatiever en eleganter dan minister Plasterk voorstelt.

Ik geloof niet dat er iemand echt blij wordt van het voorstel van minister Plasterk om Flevoland, Utrecht en Noord-Holland samen te voegen. Ook ik loop niet bepaald warm voor provinciale herindeling. Het graafschap Holland, het bisdom Utrecht, de hertogdommen Brabant en Gelre: ze gaan stuk voor stuk terug tot diep in de Middeleeuwen, toen er van een Nederland, of iets wat daarop leek, nog geen sprake was. Waarom zou je al die geschiedenis zomaar overboord gooien?

Zoveel belangrijks doen die provincies nou ook weer niet: ruimtelijke ordening, jeugdzorg en nog wat frutsels – klein bier vergeleken met de taken van Rijk en gemeenten. De gemeente Rotterdam jaagt er per jaar evenveel geld doorheen als alle provincies bij elkaar. Provinciale politiek interesseert de meeste mensen dan ook geen flikker. (Test: noem de minister-president van Nederland, twee ministers en vijf Tweede Kamerleden. Noem daarna de Commissaris van de Koningin in jouw provincie, twee gedeputeerden en vijf Statenleden).

Ik zie dus weinig voordelen aan het schuiven met provinciegrenzen. Wel nadelen: er moet een omslachtige, lang durende reorganisatie op poten worden gezet, en uiteindelijk zit je met onhandig in elkaar gekitte landsdelen zonder geschiedenis of identiteit. If it ain’t broke, don’t fix it.

Foto: BlikStjinder (cc)

Progressief calvinisme

OPINIE - Een herwaardering van oude calvinistische deugden, mits flexibel geïnterpreteerd, kan een effectief middel zijn tegen consumentisme en decadentie.

Jojanneke Vanderveen, die ik wel eens tegengekomen ben in de korte tijd dat ik bij DWARS rondgelopen heb, is bezig met een experiment: samen met een groep vrienden probeert ze zich te ‘ontworstelen aan het passief consumentisme.’ Ze hebben afspraken gemaakt over hun eet- en kooppatroon, en proberen door die consequent na te leven… ja, wat proberen ze eigenlijk? Nirwana te bereiken? ‘Bewust leven’ is in ieder geval het toverwoord. Via een een serie artikelen hier op Sargasso houdt Jojanneke ons op de hoogte.

Ik gruw van dit soort projecten. ‘Bewust leven,’ dat is jezelf in allerlei ongemakkelijke bochten wringen om de Prinzipienreiter in je tevreden te stellen. Daar wordt niemand gelukkig van, jijzelf niet en de mensen om je heen al helemaal niet.

Ben ik dan een willoze slaaf van de reclame die in de supermarkt impulsief alles koopt dat er lekker uitziet? Beslist niet. Er zijn geen soorten eten of drinken die ik uit principe mijd – ik ben geen veganist, vegetariër, geheelonthouder, hindoe, moslim of jood. Maar ik heb wel degelijk opvattingen over eten. Ik ben een voedselcalvinist: ik eet eenvoudig en gezond, zonder onnodige extraatjes.

Foto: Roel Wijnants (cc)

De moordenaars zijn onder ons

OPINIE - In het rapport van de commissie-Van Dijk praat GroenLinks zichzelf problemen aan om de echte schuldigen te ontzien.

De top van een politieke partij is een apenrots. Toen de onbetwiste alfa-aap Femke Halsema eind 2010 van de GroenLinks-rots verdween, werd er een nieuwe leider aangesteld: Jolande Sap. Voordat zij de tijd had gehad om gezag op te bouwen, kreeg ze de missie naar Kunduz op haar bord. Met de inschattingsfout die ze toen maakte, joeg ze alle apen op de apenrots tegen zich in het harnas – en wat hadden die een apenstreken voor haar in petto!

Veel van wat er bij GroenLinks misging, is terug te voeren op die verziekte verhoudingen in de Tweede Kamerfractie: de “onhandige” uitspraken van fractieleden in de media, de strijd om het leiderschap. Tel daarbij op een old boys network van Amsterdamse en Utrechtse wethouders dat ontevreden was over de koers onder Halsema en Sap, en vanaf februari 2012 een zwak en incompetent partijbestuur dat geen idee had wat het met de situatie aan moest, en je hebt alle ingrediënten voor een dramatische ondergang.

Voor die ondergang zijn veel mensen persoonlijk verantwoordelijk te houden. Mensen die smerige machtsspelletjes speelden, vóór en achter de schermen. Mensen die hun eigen ego zwaarder lieten wegen dan het partijbelang. En mensen die wél goede bedoelingen hadden, maar zaten te slapen op hun post. Tofik Dibi, Ineke van Gent, Heleen Weening, Maarten van Poelgeest, Mirjam de Rijk, Judith Sargentini, Andrée van Es, Tof Thissen, Jesse Klaver, Liesbeth van Tongeren… de lijst gaat eindeloos door. Velen van hen zitten nog gewoon op hun stoel: Eerste en Tweede Kamerleden, wethouders, Europarlementariërs.

Foto: Newsphoto (cc)

Niet zeuren over sociaal leenstelsel

OPINIE - Veel studenten zijn boos over de plannen om de basisbeurs af te schaffen en een sociaal leenstelsel in te voeren. Maar zou dat nou echt zo’n ramp zijn?

Het sociaal leenstelsel komt eraan. Goed, GroenLinks heeft nog wat drempels opgeworpen in de Eerste Kamer (behoud van de studenten-OV-kaart, de aanvullende beurs omhoog en al het uitgespaarde geld terug naar het hoger onderwijs – lijkt me alleszins redelijk), maar zodra daar overeenstemming over is, zijn de dagen van de basisbeurs toch echt geteld.

Ik heb zelf nog wel wat studiejaartjes voor de boeg, dus ik ga waarschijnlijk ook wat merken van deze veranderingen. Lig ik daar wakker van? Nou nee. Het sociaal leenstelsel is niet de maatregel waar ik zelf voor zou kiezen; zoals Klokwerk eerder vandaag op deze site al betoogde is het een verre van ideale oplossing. Veel liever had ik gezien dat alternatieven als studieloon en studietaks of financiering naar studielast serieus waren onderzocht. Maar het verbaast me hoe druk mijn medestudenten, de strebertjes in besturen en studentenraden voorop, zich over het leenstelsel maken. Het einde van de basisbeurs zou ook gelijk het einde zijn van de Nederlandse kenniseconomie, van de toegankelijkheid van het hoger onderwijs, misschien wel van de wereld.

‘Jongen, in míjn tijd…’

Wat in deze discussie vaak vergeten wordt, is dat de basisbeurs een relatief recente uitvinding is. De regeling stamt uit 1986, en is daarmee nauwelijks ouder dan de huidige studenten zelf. De generatie van mijn ouders, die in de eerste helft van de jaren tachtig studeerde, had ook al met een leenstelsel te maken. Goed, dat was heel wat rianter dan het stelsel dat er straks komt (er zat geen rente op de leningen) en studeren was in die tijd ook goedkoper (het collegegeld was een stuk lager, net als de huren van studentenkamers). Maar geleend werd er – en vervolgens ook rustig tien, vijftien jaar lang afbetaald. Daar ging heus niemand dood van.

Foto: Zappa in concert. Foto Mark Estabrook, via Wikimedia Commons

Zappa als lakmoesproef

OPINIE - Zowat de halve mensheid kan zich wel beledigd voelen door de teksten van wijlen Frank Zappa. Maar pas op voor degenen die dat ook echt doen!

Denkend aan Zappa zie ik een magere man met ontbloot bovenlijf, lang zwart haar in een knot en een snor waar menig westernschurk jaloers op zou zijn geweest. Dit jaar is het twintig jaar geleden dat hij doodging. Echt populair is hij nooit geweest en dat zal ook wel nooit zo zijn – voor het grote publiek is zijn muziek te moeilijk en te raar. Voor veel muziekliefhebbers, onder wie ondergetekende, is Frank Zappa echter een held.

Zappa had als een van de zeer weinigen echte muzikale vrijheid, omdat zijn muziekkennis en -voorkeuren zo’n ontzettend breed terrein bestreken. Of het nu rock was, blues, jazz of modern klassiek: hij kende het, snapte het, voelde de conventies van het genre aan en kon ermee spelen. Hij liet dan ook een ontzettend gevarieerd oeuvre na, dat zich qua omvang met dat van Beethoven kan meten.

Ook zijn teksten zijn op z’n zachtst gezegd bijzonder: af en toe een sardonische politieke boodschap en verder vooral heel veel bizarre humor. Een deel van Zappa’s gave was om over hele platte, banale onderwerpen – zoals groupies, SM, opblaaspoppen, wet T-shirt contestssoa’s, of gewoon bier en tieten – toch ontzettend grappig te schrijven.

Foto: LEOL30 (cc)

De zwarte lijst voor coverbands

OPINIE - Nu de top 2000 bezig is, kom ik ook eens met een lijstje: nummers waar je nooit, maar dan ook echt nooit meer een cover van wil horen.

Wie wel eens iets sociaals buiten de deur doet, heeft er ongetwijfeld een heleboel gezien: coverbands. We hebben er duizenden in Nederland, van clubjes onzekere tieners die hun eerste bandervaringen opdoen tot strakke, professionele feestbands die viercijferige bedragen per avond vragen.

Dat is op zich allemaal prima. Het is alleen zo jammer dat al die gezellige ensembles een grote eenvormigheid van repertoire aan de dag leggen. Er zijn zo van die nummers waarvan je, als deze of gene band ze inzet, alleen maar kan denken: o god, niet wéér.

Met een beetje hulp van mijn vrolijke vrienden op het TVTropesforum heb ik een lijst van vijftig van dat soort nummers samengesteld. Nummers die je honderd verschillende bandjes hebt horen spelen, en waarvan je je niet bepaald verheugt op uitvoering nummer 101. Kom op jongens, doe een beetje origineel. Nederland zou er een stuk leuker op worden als alle leden van coverbands als goed voornemen voor 2013 zouden noteren: nooit meer een van deze nummers spelen!

  • Adele – “Rolling In The Deep”
  • The Arrows – “I Love Rock ‘N’ Roll”
  • George Baker Selection – “Little Green Bag”. Zelfs de allerbeste baslijntjes kunnen niet oneindig vaak herhaald worden zonder te gaan vervelen.
  • The Beatles – “Hey Jude” en “Yesterday”
  • Black Sabbath – “Paranoid”. Ja hoor, jongens, jullie zijn heel stoer en ruig. Maar kunnen jullie nu alsjeblieft iets originelers spelen?
  • Solomon Burke – “Everybody Needs Somebody To Love”
  • Alice Cooper – “School’s Out”
  • Cream – “Sunshine Of Your Love”
  • Creedence Clearwater Revival – “Proud Mary”
  • Spencer Davis Group – “Gimme Some Lovin'”
  • Duffy – “Mercy”
  • Caro Emerald – “A Night Like This”
  • Europe – “The Final Countdown”. Deze is favoriet bij de coverbands met minder serieuze bedoelingen. Het lijkt wel alsof je alleen maar dit nummer op een stel rare instrumenten hoeft te spelen en je bent grappig. Het was de eerste twee of drie keer nog wel leuk, maar na meer dan vijftig Final Countdown-parodieën is de grap toch echt uitgekauwd.
  • Eddie Floyd – “Knock On Wood”.
  • The Fratellis – “Chelsea Dagger”
  • Guns ‘N’ Roses – “Sweet Child O’ Mine” en “Paradise City”. Guitar Hero speel je thuis op je TV maar!
  • Jet – “Are You Gonna Be My Girl”. Deze is extra erg. Want je hoort ‘m, en je weet dat het eigenlijk gewoon “Lust For Life” van Iggy Pop is waar hier en daar wat aan is gesleuteld. Je weet ook dat 90 procent van de mensen die er om je heen op staan te hossen dat niet weet. En dat je niet de gelegenheid zult hebben het aan al die mensen te vertellen. Een marteling voor iedere muziekkenner!
  • Gloria Jones – “Tainted Love”
  • Kings Of Leon – “Use Somebody”
  • KISS – “I Was Made For Loving You”
  • Krezip – “Sweet Goodbyes”
  • Liquido – “Narcotic”
  • Lynyrd Skynyrd – “Sweet Home Alabama”
  • Don McLean – “American Pie”
  • Metallica – “Enter Sandman”. We weten nou wel dat dit het enige metalnummer is dat ooit echt populair is geworden bij het grote publiek… hou alsjeblieft op met het erin te wrijven.
  • Steve Miller Band – “The Joker”
  • Motörhead – “Ace Of Spades”
  • Jason Mraz – “I’m Yours”
  • Nirvana – “Smells Like Teen Spirit”
  • Oasis – “Wonderwall”
  • Ozzy Osbourne – “Crazy Train”
  • Carl Perkins – “Blue Suede Shoes”. Mensen, er zijn méér rock & roll-nummers!
  • Queen – “Crazy Little Thing Called Love” en “Another One Bites The Dust”
  • Racoon – “No Mercy”
  • Rage Against The Machine – “Killing In The Name”
  • The Ramones – “Blitzkrieg Bop”
  • Red Hot Chili Peppers – “Dani California” en “Californication”. Iedere tienerband heeft wel een van deze nummers gespeeld. Of allebei.
  • The Rolling Stones – “Satisfaction”
  • The Sex Pistols – “Anarchy In The U.K.”
  • Shocking Blue – “Venus”
  • Dusty Springfield – “Son Of A Preacher Man”
  • The Top Notes – “Twist And Shout”.
  • Ritchie Valens – “La Bamba”
  • The White Stripes – “Seven Nation Army”
  • The Who – “My Generation”
  • Stevie Wonder – “Superstition”
Vorige Volgende