Zwarte man in auto

COLUMN - Voor Philando Castile was het ongeveer de honderdste keer dat de politie hem aanhield: dat schijnt normaal te zijn voor zwarte mannen in Amerika, en helaas soms ook in Nederland. De agent die Castile voorbij had zien rijden en hem tot stoppen had gedwongen, claimde later dat ‘diens neus’ hem deed denken aan die van een gezochte inbreker.

Castiles vriendin Diamond, die de auto bestuurde, deed het raampje open. Als rechtgeaard Amerikaanse wapenbezitter zei Castile meteen dat hij een wapen in de auto had liggen en zijn vergunning bij zich had. Castile bleef rustig: hij had vaker met nerveuze agenten te maken gehad. Yanez wilde papieren zien, Castile reikte langzaam naar zijn broekzak, of wellicht naar het dashboardkastje, en Yamez vuurde acuut, vijf keer achtereen. Castile stierf op slag.

Er zijn opnames van de gebeurtenis: van Castiles vriendin, en van de dashboardcam van de politiewagen. Castile is rustig en beleefd; Yamez vuurt binnen een paar seconden nadat Diamond haar raampje heeft opengedraaid, meermalen zijn wapen af.

Dat was een jaar geleden. De dienst ontsloeg Yamez, er kwam een zaak, en afgelopen week werd Yamez volledig vrijgesproken. In jurisprudentie is immers vastgelegd dat wanneer een agent denkt dat iemand gevaar oplevert, voor de agent of voor de omgeving, dat voldoende rechtvaardiging oplevert om hem dood te schieten.

Per jaar worden er in de VS meer dan duizend mensen van overheidswege doodgeschoten. In overgrote meerderheid zwarte mannen, overigens, al bevinden zich steeds vaker zwarte vrouwen of zwarte kinderen onder de onschuldige slachtoffers van politiegeweld. En vrijwel nooit wordt zo’n agent vervolgens veroordeeld: de lat voor schieten ligt in het land angstaanjagend laag, voor de politie dan: denken dat je als officier gevaar loopt, volstaat.

Trevor Noah, de presentator van The Daily Show, wijdde afgelopen week een item aan de vrijspraak van Yamez. Noah kon zijn onthutsing ternauwernood verbergen. Een jonge zwarte man die met zijn vriendin en hun peuter in de auto zit, die niets verkeerd doet, die kalm en vriendelijk blijft, en die de hysterische agent die met zijn wapen stond te zwaaien keurig met twee woorden aanspreekt – “Yes, officer; no, officer” – kon zonder repercussies worden doodgeschoten, omdat die agent zich in die situatie niet veilig voelde.

Ondertussen lees ik de biografie van Harry Belafonte, zanger, acteur en activist. Toen Belafonte begin jaren ’50 per ongeluk ergens in het zuiden van de VS de verkeerde wc nam en wilde gaan plassen – je had daar toen nog gescheiden wc’s, gescheiden zitplaatsen, en zwarte mensen werden alleen in zwarte restaurants of cafés bediend – doemde er ineens een state trooper achter hem op die zijn wapen trok en kreet: ‘Eén druppel en ik schiet je dood.’

Soms lijkt er niets te veranderen. Behalve dan dat er in Amerika steeds vaker mensen door de politie worden doodgeschoten.

Deze column van Karin Spaink verscheen eerder in Het Parool.

  1. 3

    @1: Technisch gezien heb je gelijk. Alleen als je naar het bevolkingspercentage van beide groepen kijkt, dan ziet het beeld er anders uit.
    Ik nam gewoon aan dat dat bedoeld werd. Had je ook kunnen doen.

  2. 4

    @1:
    Om aan te geven hoe dom je opmerking alleen getalsmatig al is:

    Bevolkingsgroepen:
    Blanken 80 procent
    Afro-Amerikanen 12 procent
    ’Hispanics’ 9 procent
    Aziaten 2,4 procent
    Indianen 0.8 procent

  3. 8

    Er zijn een aantal US video’s van “verwarde man met mes”.
    Dan staan er 5 agenten met getrokken pistool tegenover de man te schreeuwen. Plots begint zonder aanleiding één agent te schieten, waarop de overige agenten ook beginnen te schieten. En ze schieten hun wapen helemaal leeg.

    Zwart of blank, het geeft aan dat Amerikaanse agenten blijkbaar een beroerde training hebben gehad dat ze nooit op de benen richten, dat ze na het eerste schot niet afwachten wat het effect is, maar blijven schieten. Of zijn ze door militairen getraind die niet in termen van deëscalatie denken, maar in termen van eliminatie?

    Jongen van 12 speelt met nepwapen, agenten arriveren per auto en beginnen na 2 seconden al te schieten op de jongen die het uiteraard niet overleefd. Niet de auto op afstand houden en onder dekking van de auto de jongen bevelen zijn wapen te laten vallen, nee, eerst schieten, dan praten.

    Zo gaan bodycams ook niet helpen als een agent zich ernstig bedreigd mag voelen door iemand met een aardappelmesje die van hem wegloopt…

  4. 9

    Het zijn natuurlijk ook eigenlijk twee problemen:
    -De politie gebruikt veel te snel makkelijk en vaak zonder goede aanleiding het vuurwapen (en wordt daarbij afgedekt door justitie)
    -De politie profileert etnisch (driving while black is niet alleen de titel van de column, maar ook voldoende verdenking om iemand aan te houden)

    Opgeteld leidt dat tot (te) veel dode zwarte (en ja ook witte, maar disproportioneel veel zwarte) jongemannen.

  5. 10

    @2 Ik snap ook niet dat ze vrijwel altijd worden vrijgesproken, maar dat geldt voor zowel blanke, zwarte of hispanic agenten.

    @3 Er staat ” in overgrote meerderheid”, als zij bedoelt verhoudingsgewijs t.o.v. de bevolkingssamenstelling schrijf dat dan.

    @4 Aan zo’n lijstje heb je niets. In de 50 grootste steden zijn meer de 50% van de moordenaars zwart, terwijl de bevolking in die steden voor 15% zwart is.

    Nog een statistiek: Van de gewelddadige doden wordt bij zwarten 4% veroorzaakt door politiegeweld, bij blanken en hispanics 10 – 12%.

  6. 11

    Conclusie: vooroordelen bestaan. Maar volgens mij heeft ieder mens vooroordelen. Wie zonder zonde is werpe de eerste steen.

    Even Jesse Jackson said a few years ago, “There is nothing more painful to me … than to walk down the street and hear footsteps and start thinking about robbery, then look around and see somebody white and feel relieved.”

  7. 12

    @9: Je vergeet het grootste probleem, namelijk dat in de VS iedere burger gewapend kan zijn. In Nederland geldt voor vuurwapengevaarlijke verdachten een speciaal protocol, in de VS is iedereen die staande wordt gehouden potentieel vuurwapengevaarlijk.

  8. 13

    @12: Wellicht, maar pas daar dan ook weer eens ethnisch profileren op toe.
    Iets zegt me dat de meerderheid van vuurwapenbezitters in de VS van A blank is.

  9. 14

    Ik denk dat dit een vicieuze cirkel is. Een zwarte man in de VS blijkt veel misdadiger en gevaarlijker waardoor een agent zich sneller bedreigd voelt, wat maakt dat hij sneller schiet, wat weer maakt dat een zwarte man sneller op de vlucht slaat met alle gevolgen van dien of inderdaad eerder op een agent schiet, waardoor die weer sneller de trekker overhaalt.
    Ik weet niet of een blanke agent eerder een zwarte man neerschiet dan een zwarte of ander gekleurde agent? Dus is het een blank dingetje of een politie dingetje?
    Hoe dan ook daar heeft dit slachtoffer weinig aan. Erg triest. Ik snap dat een agent zich snel bedreigt voelt in dit land van wapens en criminaliteit onder zwarte mensen maar je zal maar iemand die totaal onschuldig is neerschieten en hoe begrijpelijk ook dat je je als agent bedreigd voelt, je hebt toch een moord op je geweten. Dat doe je niet af met vrijspraak.

  10. 15

    @13: Aanpassen van de Amerikaanse wapenwetgeving is – hoe onwaarschijnlijk dat ook klinkt – makkelijker dan het wegnemen van ethnische vooroordelen.

  11. 18

    Vooroordelen bestaan (duh). Overal. (duhhh) Maar dat de opleiding van agenten, cipiers en beveiligingspersoneel op een koopje moet in een -stinkend rijk- land, waar schieten zo’n beetje het antwoord op elke vraag is, dat is toch wel een typisch Amerikaans probleem.

  12. 19

    @16: Daar heb je gelijk in. Helaas voor de zwarte mens wordt dat wel zo gezien door die scheve verhouding. Hoe dan ook moord is gewoon niet goed te praten.