Zomergasten (2)

Goed, gisteren was de derde Zomergast van dit jaar, Leon de Winter, aan de beurt om door Joris Luyendijk bevraagd te worden aan de hand van zelfgekozen TV-fragmenten. tv
Vorige week gaf ik de presentator een vijfeneenhalfje en sprak ik de hoop uit op een ontketende presentator bij de Winter.
Helaas bleef dit gisteren uit. Ik had graag mijn rapportcijfer voor de presentator naar boven of beneden bij willen stellen, maar weer zag ik een gesprek waarbij de twee deelnemers langs elkaar heen bleven praten.

Aan de Winter lag het niet. Hij had een goede set fragmenten uitgekozen die het een en ander over de schrijver/filmer/opiniemaker vertelden. Naast een aantal leuke maar weinig-prikkelende fragment-keuzes (The Soprano’s, Medium, Blof, etc.) gaf de Winter zelf de voorzet tot een goed gesprek aan Luyendijk door een aantal fragmenten over de problematiek in het Midden-Oosten te kiezen. Ondanks dat dit een belangrijk onderwerp is voor beide heren (voor Luyendijk als correspondent en voor de Winter als columnist) en ondanks dat de mening van de Winter over het gedrag van Israel nogal uigesproken controversieel is, kwam het toch niet tot een echte confrontatie die de kijker nieuwe inzichten leverde.

Luyendijks aanpak om zachtjes te blijven praten tegen het dramatische geschmier van de Winter (‘De Jungle! De Jungle!’) leek veelbelovend. Helaas trok deze zich daar niks van aan en bleef zijn bombastische retoriek het hele programma door onbeantwoord.

Wat ik kwalijker vond was de manier waarop Luyendijk aan op niet al te subtiele manier poogde Leon de Winter uit de tent te lokken. (‘…ja, niet om je te vangen, maar je schreef daarover, als ik het me goed herinner, volgens mij heb ik het hier ook toevallig opgeschreven: …’).
Aan de andere kant wilde Luyendijk het overduidelijk wel gezellig houden en hield hij na een of twee keer over een lastig onderwerp op om grinnikend te verkondigen dat we gingen lachen om de Holocaust of de Mafia en snel te springen naar het volgende filmpje.

Het enige punt waarover Luyendijk door bleef emmeren was toevallig het enige punt waar hij niet gelijk had: Luyendijk verweet het de Winter dat hij niet vaak zelf naar de Arabische wereld ging om daar met de mensen te praten terwijl hij bepaalde uitspraken over de mensen in die landen deed. (Overigens weigerde Luyendijk het woord verwijten in de mond te nemen, hij vond het ‘fascinerend’). Pas na drie keer gaf de Winter het voor de hand liggende antwoord dat hij helemaal geen journalist is maar columnist en dat zijn informatie van andere bronnen komt.
Ik vond het onbegrijpelijk dat Luyendijk juist hier een punt van maakte en niet van de feitelijke (on)juistheden van de Winters uitspraken.

Een ander punt van kritiek op Luyendijk is dat hij er helemaal geen lol in lijkt te hebben het mooie Zomergasten te mogen presenteren. Meerdere malen per uitzending verzucht de presentator dat hij ‘dit niet begrijpt’ of ‘dit nooit gezien had als hij het programma niet gepresenteerd had’. Hij ziet weinig of geen samenhang tussen de fragmenten en nu al twee keer verzucht hij aan het einde van de (ongetwijfeld lange) uitzending: ‘Ik ben kapot’. Zo maak je het de arme kijker ook niet makkelijk.

Ik heb de afgelopen week veel gehoord dat Luyendijk een verfrissende presentator is voor het programma. Zijn onbevangenheid en de nadrukkelijke afwezigheid van gewichtigdoenerij zijn inderdaad een breuk met het verleden, maar misschien heeft een uber-VPRO programma als Zomergasten toch een iets groter zwaargewicht nodig.

(met dank aan Think Tank, Spuyt12 en Barbara Meter)

  1. 2

    Ach, een mening is een mening. Gezien de twee eerdere topics over zowel Luyendijk als De Winter is het niet meer dan een logisch dat dit artikel geschreven is. Maar als ik zo om me heen kijk zijn veel mensen het oneens met Pokey. :-)

  2. 3

    Ik vond de “zachte aanpak” wel werken. Hoe harder LdW schreeuwde hoe duidelijker de vraag van JL naar voren kwam. Het had averechts gewerkt als JL net zo hard had proberen te schreeuwen als LdW. Dan had ie nl. verloren. Hij bleef rustig en bedaard spreken terwijl LdW schreeuwde, waardoor laatstgenoemde niet goed overkwam en wel ophield met trachten te overschreeuwen.

    Bij het onderdeel Angst (duidelijke motivatie voor veel van LdW’s handelen, ook volgens hemzelf) wijst JL hem erop dat zijn ouders nooit zo gehandeld hebben. Zelfs als NL door een vuile bom half wordt vernietigd kunnen we het toch weer opbouwen? Waarom een boodschap van Angst ipv eentje van standvastigheid zoals je ouders?

    Daar had LdW geen antwoord op behalve “ik overdrijf liever dan dat ik te weinig heb gedaan”.

    Ik heb maar een paar stukjes gezien maar ik vond JL’s aanpak prima werken.

  3. 4

    Ik vond het erg sterk dat Luyendijk niet inging op inhoudelijke meningsverschillen (waarvan we vooraf al wisten dat ze er waren) maar de manier waarop Leon de Winter zijn mening geeft aanpakte: in grote bewoordingen je mening geven over een onderwerp waar je zelf niet goed onderzoek naar gedaan hebt is op zijn minst ‘fascinerend’, om bij de term van Luyendijk te blijven. Zo werd de discussie een stuk breder te interpreteren dan alleen over de midden-Oosten problematiek…

  4. 5

    Dit was de eerste Zomergasten die ik dit jaar zag & ik vond dat JL het goed deed, (oa over die wanhopige Afghaan die zijn huis niet uit durfde en z’n dochters niet op kosten vd journalist naar die school liet gaan & die Joodse vriend van hem die kritiek op Israel omschreef als kritiek van vreemden op je ouders). Ik keek om een (beter) beeld van LdW te krijgen. Die viel me mee,(kende hem alleen uit een paar Elsedier stukjes en uit z’n vruchteloze poging de intellectueel uit te hangen in open brief aan Geert Mak) het is een dweper, maar veel blaartrekkende dingen als over die pracht luchtshow (met homo’s) in SF meldde hij niet.

  5. 6

    @Astronaut: helaas, ik had erg gehoopt Luyendijk wel een geschikte presentator te vinden. Ik vond de eerste twee gasten namelijk nogal oninspirerend en hoopte dat dat met de Winter niet het geval zou zijn. Gisteravond was meer een ‘Leon de Winter revisited’-avond terwijl de hele avond riekte naar mogelijkheden. Ik was meer teleurgesteld dan dat ik hem graag af wil zeiken.

    Overigens ben ik de komende afleveringen op vakantie dus je bent verlost van mijn luyendijk-bashing :)

    @Algemeen: Wat eigenlijk niet naar voren komt is dat ik gisteravond wel degelijk genoten heb van het programma. De fragmenten waren leuk en er werden controversiele dingen gezegd. Mijn punt is dat als ik daar had gezeten, er hetzelfde uit de Winter was gekomen, en dat kan nooit goed zijn.

  6. 7

    @ 6: Prettige vakantie, niet sarcastisch bedoeld. ;)

    Luyendijk vond ik deze keer sterker dan de vorige keren. Hij bleef kalm, had kennis van zaken (midden-oosten!) en stelde de vragen die me aanspraken.

    Het enige jammere was dat Leon de Winter zo de redelijkheid zelve was. Mijn voornemen om me lekker te gaan ergeren viel een beetje in het water.

  7. 8

    @7: Dan ben je dus teleurgesteld in De Winter. En Pokey, is dat misschien ook de onderliggende reden van je semi-rant tegen Luyendijk? Je had gehoopt op meer vuurwerk? Zomergasten is niet bedoeld als ruzieplatform.

  8. 9

    Nee dat is zeker waar en dat is ook helemaal niet waar ik op hoopte. Wat zomergasten wel is is eindelijk de kans om eens langer op televisie met een gast door te praten dan de gebruikelijke 10 minuten. Dat uit deze 3 uur niet veel meer is gekomen dan dat we al wisten is een makke van de presentator. Natuurlijk ook van de Winter, maar gezien de vorige twee afelveringen moet ik de bal wel bij Luyendijk leggen.

    Wat ook jammer was is dat er niet of nauwelijks op de inhoudelijke bezwaren tegen de Winters Israel-houding ingegaan werd. Daardoor kon hij de redelijkheid zelve blijven.

    @7: dankje (ook niet sarcastisch :)

  9. 10

    Ik ben het helemaal eens met Pokey. Mijn voornemen was helemaal niet om me te gaan ergeren, maar ik heb me wel ontzettend geërgerd. Aan Leon de Winter, die zeker niet de redelijkheid zelve was, maar vooral aan Luyendijk. Het leek wel of hij van te voren een aantal argumenten had bedacht en tijdens de uitzending die alleen nog maar kon herhalen. Ik had daar meer van verwacht.

    Zomergasten is niet bedoeld als ruzieplatform, maar het leek wel of Luyendijk dacht van wel. Als je een paar keer geconstateerd hebt dat De Winter de afgelopen 20 jaar niet in Arabische landen is geweest is dat wel genoeg. En dat terwijl er zoveel inhoudelijk op te merken was over de uitlatingen van de Winter.

  10. 11

    Het fragment dat mij vooral opviel — behalve de discussie over de Afghaanse vader (“dat is nogal een koloniale houding die je daar inneemt, Leon”), was De Winters houding tegenover Ayaan Hirsi Ali. Dat gedweep over de intuïtie van Ayaan! De Afrikaanse prinses! “Goh,” zei Luyendijk, “op mij maakte ze de indruk dat ze schaakte. Dat ze heel goed wist welke zetten ze moet doen voor het optimale effect.” “Nee, nee, dat was allemaal gevoel, allemaal intuïtie!” zei De Winter. Over koloniaal gesproken. De Noble Savage, zeg maar. Brrr… Met zulke vrienden heb je geen vijanden meer nodig.

  11. 13

    @11: inderdaad, ik was helemaal vergeten dat ik me kapot ergerde aan het exotisme van de Winter. Dat gedweep met ‘Afrikaanse Prinses’, verschrikkelijk!

  12. 14

    Zoals hierboven blijkt, is er veel te zeggen over de avond. Wat me vooral bijblijft is de schreeuwerigheid gepaard met groteske armbewegingen (af en toe schitterend en profile in beeld gebracht) van LdW. Vanzelfsprekend heeft JL bepaalde vragen voorbereid (@Joost) en heeft hij een groot punt gemaakt van de weigering van LdW om naar de Arabische landen te gaan. Op deze manier blijven alle bronnen van LdW indirect en kan hij alles links laten liggen (logisch voor een amerika-verafgoder) wat hem niet bevalt. Dat hij zich daarbij beroept op het feit dat hij geen journalist is, maar slechts schrijver is flauwekul. (iedere schrijver schrijft zijn boeken aan de keukentafel volgens mij). Hij beslist zelf dat hij zich laat gebruiken als kenner en opiniemaker. Op dat moment heeft hij m.i. de plicht zijn informatie zo rechtstreeks mogelijk te gaan halen. Ik vond de timide houding van JL erg knap. Na twee matige weken, had hij nu een gast waar hij interesses mee deelt. Dat merkte je aan hem, zoals je ook merkte dat hij zich heel erg inhield om er geen ruzieshow van te maken. Knap voor iemand die zich voor het eerst thuis lijkt te voelen in zomergasten-omgeving.

  13. 15

    Op wat foutjes na (“de bekende bruggetjes”) vond ik Luyendijk juist heel sterk. Hoe zo “uber VPRO-programma” dat een iets groter zwaargewicht nodig heeft? Volgens mij was het juist sterk van Luyendijk dat hij niet continu ingaat op feitelijke onjuistheden van De Winter. Dan wordt het zo’n Tweede Kamer debat. Ik heb ook het idee dat Luyendijk er juist wel lol in heeft. Tja, duizend personen, duizend meningen,

  14. 17

    Mijn grote vraag blijft hoe je LdW de redelijkheid zelve kunt noemen. Vanaf het eerste moment is hij bezig geweest zich boven alle andere mensen -vooral intellectuelen- te plaatsen, terwijl hij wel 100 x moet zeggen dat hij zelf intellectueel is en aan Berkeley les heeft gegeven. Ik vond het wel degelijk fascinerend hoe JL er mee omging. Ik denk ook dat wanneer hij meer tegen LdW was ingegaan er inderdaad een ruzie-omgeving was ontstaan.

    “Misschien moeten mensen iets meer hebben van mij en iets minder van jou”.

    Alsjeblieft niet zeg…..Het heeft wel geresulteerd in een, op zijn minst, fascinerende televisie-avond, waar menig communicatiedeskundige zijn handjes bij dichtknijpt.

  15. 19

    @15: Ik bedoel dat van het uber-vpro programma ook licht cynisch. Een frisse wind door het programma kan geen kwaad. Ik denk dat ik vooral teleurgesteld ben over het feit dat die frisse wind er wel is, maar dat die een beetje langs de gasten heenwaait. (beeldspraak alert!)

    @16: inderdaad, ik merk het en het verbaast me eigenlijk een klein beetje. De meeste mensen in mijn omgeving die ik erover sprak waren ook niet erg enthousiast over Luyendijk, maar hier op GC is de mening een stuk positiever.

    @18: Nee, zoals gezegd bekeek ik de derde aflevering met de oprechte hoop een ontketende presentator te zien. Ik had het positieve stukje al in mijn hoofd, maar helaas.

  16. 20

    Beste Pokey, je had beter moeten kijken: het was niet Joris Luyendijk, maar Leon de Winter zelf die blééf terugkomen op het feit dat hij nooit zelf naar het Midden-Oosten reist.

    Een pijnlijke uitzending. Zes-nul voor Joris!

  17. 21

    Het valt me op dat de reacties zo pro-Luyendijk zijn, terwijl hij lang niet op het niveau ‘zomergasten-zoals-het-betaamt’ is.

    Tuurlijk, het is geen makkelijke klus, maar het kan zoveel:
    * scherper
    * spitsvondiger
    * directer
    * alerter
    * zekerder
    * grappiger
    * ontroerender
    * …

    Zonde…

  18. 22

    @20: zelfs al was dat zo (zo herinner ik het me zeker niet), dan nog is het de taak van de presentator om het gesprek te sturen in een interessante richting. Als m dat nou onmogelijk gemaakt wordt houdt het op, maar daar was geen sprake van.