Winkelwagentje

COLUMN - Vorige week was ik het abrupt zat: ik wil geen kip of vlees meer kopen. De afschuw van de vleeshandel overviel me plotseling. Die werd niet eens veroorzaakt doordat we voor de zoveelste keer middenin een voedselschandaal zaten – ook al schrok ik enorm dat er miljoenen kippen ‘geruimd’ moeten worden, zoals vergassen tegenwoordig eufemistisch heet, omdat een roofhandelaar het efficiënt achtte om flink met gif in kippenstallen rond te spuiten.

Evenmin was het omdat het toezicht van de Nederlandse overheid op de veehouderij kennelijk zo armzalig is dat een veeboer met een beroepsverbod in Duitsland hier stal na stal kan openen, ook al zijn z’n dierenonderkomens evident ondermaats en onveilig, en leidde zijn laatste misstap tot het levend verbranden van maar liefst 20.000 varkens – en dat de overheid zelfs dán nog niet ingrijpt.

Wat me zo faliekant deed omslaan, was een eenvoudig spotje van Wakker Dier.

Je ziet een varkentje dat krabbelt in een winkelwagen en vergeefs probeert om uit het karretje te klimmen. Zo’n winkelwagentje, meldde de stem die bij de spot hoorde ons, komt vrij nauwkeurig overeen met de leefruimte van varkens die wij voor de slacht grootbrengen.

Ineens kwam de walging opzetten. Een dier geboren laten worden en zijn hele leven in een ruimte met de maximale oppervlakte van een winkelwagentje gevangen houden, opdat ik spekdobbelsteentjes of een karbonaadje kan kopen – dat gaat ver. Erg ver. Nee: dat gaat te ver. Ik doe er niet meer aan mee.

Had zo’n dier nog een aardig leven, dan was het te velen. Dan kon ik mijn geweten sussen, onder het motto ‘dood moeten we allemaal’. Maar een dier zijn hele leven in gevangenschap in een industriële omgeving laten slijten, met zo min mogelijk leefruimte, met geen zonnestraal of grasspriet in de buurt, in afwachting van de slacht – dat grenst aan het perverse. Dan behandel je een dier uitsluitend als opgekweekte, levenloze eetwaar: niets dan een machinaal, verwerkbaar product.

Later heb ik me meermalen afgevraagd waardoor deze plotselinge omslag nu precies veroorzaakt werd. Dit alles was immers geen nieuws voor me. Ik weet al langer dat we, als we klimaatverandering willen tegengaan, moeten stoppen met het gebruik van fossiele brandstof, afstappen van de intensieve veeteelt, en plantaardiger gaan eten. En beelden van opgehokte, krap behuisde, elkaar van de stress aanknagende varkens had ik al tientallen keren eerder gezien.

Maar bij zulke heftige beelden heb je de neiging je af te sluiten: ik geloof dat het juist het zakelijke, kale gehalte van het spotje van Wakker Dier was dat me zo had geschokt. Zo kil en armzalig was dus het leven van slimme dieren die wij behandelen als waren ze niets dan koopwaar: een levend wezen in een winkelwagentje.

Voortaan wil ik alleen nog vlees kopen voor mijn kat. Want zij kan niet zonder – ik wel.

Deze column van Karin Spaink verscheen eerder in Het Parool.

© Afbeelding boven dit artikel: screenshot uit campagnefilmpje Wakker Dier.

  1. 1

    Goed hoor. Ik ben al een poosje om en hoef nooit meer terug. Er zijn geen redenen om t niet te proberen.

    Lekker eten is voor mij en vriendin ontzettend belangrijk. Door mezelf te beperken ging ik creatieve oplossingen en leerde ik juist heel-erg-lekker koken. Ook snelle, makkelijke vega-vervangers zijn dezer dagen van hogere kwaliteit dan doorsnee vlees uit de super.

    Laatst in een restaurant een vlees trio gehad. Vroeger vond ik dat fantastisch. Nu vooral saai en inspiratieloos. Ik ben blij dat ik heb geleerd heb zonder te kunnen.

  2. 5

    “Ook snelle, makkelijke vega-vervangers zijn dezer dagen van hogere kwaliteit dan doorsnee vlees uit de super.”

    Dat heb ik nooit gesnapt. Er is niets mis met vega, maar waarom moet een deel van de vega producten in de schappen gelegd worden als vleesvervanger? Kunnen de producten niet op zichzelf staan?

    een vegetarische hamburger> dat is dus een groenteburger.

    een vegetarische gehaktbal > dat is dus een groente bal

    Door telkens de naam toch op te hangen aan de vleesvariant, positioneert men de producten toch als een (minderwaardig) alternatief voor het vlees.

    Ik zou dat graag gewoon los van elkaar zien. Vega producten hoeven wat mij betreft niet te verwijzen naar hun vlees evenknie. Maak het lekker gewoon eigen producten zonder de verwijzing naar de vleesvariant.

    Wat ik trouwens ook absurd vind is de prijs van de vegetarische producten. Is vaak net zoveel als vlees zelf, terwijl de vega producten veel goedkoper gemaakt zouden moeten zijn (grondstoffen zijn gewoonweg veel goedkoper). Maar dat is een andere discussie.

  3. 6

    Je doet me denken Jan, Jans en de kinderen, Karin. Daar werd het kroost ook met veel aplomb vegetarisch.
    En eerlijk is eerlijk: ik heb ook mijn periode gehad, vele kilo’s geleden. Ik mis het vlees niet, maar vermijden doen we het ook niet. Want dat varken is immers ook voor ons gestorven. Misschien is het een van de voordelen, zo ver buiten de grachtengordel, van de periferie van dat kleine koninkrijkje waar we wonen. Hier is het een leuk toeristisch tochtje naar die vleesboerderij waar je een stuk van een beest koopt dat je bij het vorige bezoek nog in de wei hebt begroet.
    Het is meer een kwestie van bewust consumeren. Zoals ik er ook bij kleding kopen op let waar het vandaan komt (en of het herstelbaar is) en mijn auto pas vervang als dat blik echt niet meer te redden is (of ik door milieuzones gedwongen ben iets aan het bouwjaar te doen, al zal ik steden met dat soort verdwaasde vroede vaderen liever in het geheel mijden).
    /borstklop.

  4. 7

    Goed stuk. Waar iedereen voor zichzelf de grenzen legt (vegetarisch, veganistisch, biologisch, ‘af en toe’, etc.) dat moet iedereen zelf weten, en het past ook niet om daar andere de maat op te nemen.

    Maar het stemt mij positief dat steeds meer mensen zien dat 1) de bio-industrie dood- en doodziek is, met kwalijke gevolgen voor dier en mens, en 2) dat er steeds meer lekkere manieren zijn om aan je benodigde eiwitten te komen.

    Wat betreft dat laatste, ook in relatie tot @5: het is een tijd zo geweest dat ‘vleesvervangers’ echt dat waren: een soort inferieur surrogaat voor mensen die geen vlees meer wilde eten. Maar inmiddels is de kwaliteit van de vleesvervangers (ik noem ze toch maar even zo voor het gemak) dat ze beter zijn dan de originelen in veel gevallen. Blijft natuurlijk een kwestie van smaak, maar de vegetarische worsten (knak, rook, braad) zijn lekkerder dan ik het origineel ooit heb gevonden, hetzelfde geldt voor de saucijzenbroodjes van Valess en de Vegetarische Slager, en voor die twee geldt uberhaupt dat veel ‘surrogaten’ die ze maken veel beter zijn dan ‘the real thing’. Dat je een groenteburger geen hamburger noemt, kan ik in komen, maar een vegetarische braadworst kan je denk ik moeilijk anders noemen.

  5. 10

    @7: Heeft dat er niet óók mee te maken dat mensen veel te weinig voor zichzelf denken en door externe factoren (van Knorr-zakje tot Allerhande recepten) laten bepalen hoe hun bord eruit ziet? Ikzelf ben een liefhebber van de aziatische keukens en daar is vegetarisch eten zo gewoon dat ik die vergelijking volgens mij ook nooit gemaakt zie worden en wat ik eet wordt ook nooit gepresenteerd als iets dat op vlees moet lijken.

  6. 11

    @8: Of het met zoveel woorden in die bijbel staat, weet ik niet, maar het werd me vroeger wel vaak voorgehouden door personen die op dat gebied doorgeleerd hadden.
    @9: Het recht neologismen te vormen is niet alleen aan Koot en Bie voorbehouden. ;)

  7. 12

    @10: + @1 Blegh! :) Er is geen enkele reden waarom vlees ‘vervangen’ dient te worden, tenzij je inderdaad zo inspiratieloos kookt als wat wordt beschouwd als de hoeksteen van de Nederlandse pot ( groente plus aardappel plus vlees ) . Maar dan ligt je probleem ergens anders.

    Ik zie het gemis ook niet zo. Je mikt wat verschillende groentes van het seizoen bij elkaar en je hebt al wat smakelijks. Veel keukens ( Aziatisch zoals genoemd, maar ook Italiaans, Mediterraan etc ) hebben uberhaupt geen vlees nodig. Je moet wel een beetje je weg weten in het kruidenrek.

    Het grootste probleem van de vegatarier is een nogal intolerante omgeving. Van zouteloze gerechten in zelfs goede restaurants ( geitenkaas met honing iemand? Spinazie-souffle / etc ) tot aan alpha-man ‘zie mij vlees verbranden met baard en bier’ – gedrag. Vaak is het ook gewoon gewoontegedrag. Er is geen reden echt waarom alles in de horeca zo nodig met vlees ‘moet’.

    Als je niet ‘zonder’ kan ben je gewoon een slechte kok, klaar ;) Vega is het nieuwe normaal. Net zoals niet-roken en binnenkort rijden zonder benzine het nieuwe normaal is.

  8. 13

    @5:
    Ik snap wat je bedoelt hoor: een vega kip doet aan als een malt biertje. Gelukkig volgt een heel groot deel van de vleesvervangers niet deze weg van pure imitatie maar bieden ze creatieve Griekse rondo’s of gevulde schnitzels*. Er zijn ontzettend veel burger varianten me een andere aanhef dan ham, waarbij het gewoon een prima optie is voor een lekker broodje.

    Ik bedoelde te zeggen dat op je snelle agv avonden een aardappel groente ‘vega’ ook een prima maaltijd oplevert. Dus dat je niet iedere avond culinaire ingewikkelde maaltijden hoeft te doen om lekker te eten.

    Wat betreft prijs: ik merk dat deze daalt en dat komt vast doordat het aanbod en de vraag stijgt. De markt is nog jong. Mijn tip is om aanbiedingen in de gaten te houden (vaak 2e gratis) Immers gaan de meeste vegas best een maand of 2 mee (en ook na de houdbaarheidsdatum is er niks op aan te merken).

    *Ja ze noemen het een schnitzel. Maar een saté schnitzel is wat mij betreft altijd al een paneerlaag met vulling geweest. Of de rand van kip, varken of soja is proef ik er niet in terug.

  9. 14

    @7: “maar een vegetarische braadworst kan je denk ik moeilijk anders noemen.”

    Dat klopt. en ik weet ook dat de vegetarische producten van goede kwaliteit zijn. En vegetarische braadworst is een prima naam

    staat namelijk op zichzelf en is geen referentie naar de vleesvariant.

    Voor mij persoonlijk heeft het ei schandaal wel weer vraagtekens op geroepen. Ik kies al jaren voor biologische eieren (niet wat de verpakking zegt, maar wat de stempel op het ei zegt, moet beginnen met een 0), om er achter te komen dat de stallen van de kippenboer dus met dat bestrijdingsmiddel zijn ontsmet. En dat ik mijn eieren dus weg kan gooien.

    Dan rijst bij mij de vraag: doet de boer dit nu vanuit dierenwelzijn (biologische eieren) of vanuit winstbejag? want een biologische boer die vervolgens de stallen schoonmaakt met (de goedkoopste?) bestrijdingsmiddelen die nu deze ellende veroorzaken, geeft mijn vertrouwen wel een deuk.

  10. 15

    @5

    Dat heb ik nooit gesnapt. Er is niets mis met vega, maar waarom moet een deel van de vega producten in de schappen gelegd worden als vleesvervanger? Kunnen de producten niet op zichzelf staan?

    Dat is voor de principiele vlees weigeraars. Kijk naar Karin Spaink. Ze heeft een spotje nodig om te stoppen met vlees eten. Dan wil men een vervanging die er op lijkt. In werkelijkheid zijn al die vega balletjes nog viezer dan echte gehaktballen.

  11. 16

    @11: [ Het recht neologismen te vormen is niet alleen aan Koot en Bie voorbehouden. ;) ]
    Dat erken ik volmondig, maar ik zie daar geen ‘handelaar’. Ik zie ook geen ‘roof’ maar oplichting.

    Er was een ‘behandelaar’ die beweerde met biologische middeltjes goed resultaat te behalen, maar stopte er stiekem gif bij. Dat zie je wel vaker, zo ook erectiemiddelen zogenaamd van Chinese kruiden, maar intussen zit er gewoon Viagra doorheen en hoeven ze niet aan allerlei strikte voorwaarden te voldoen, zoals een doktersrecept en bereidingseisen. Nog erger is als ze er een gevaarlijk erectiemiddel instoppen dat is afgekeurd als medicijn.

  12. 17

    @ 12 Dus je pleit ervoor dat we in Nederland massaal meer vegetarisch eten én leren koken?

    Mission impossible. Slechte maaltijden zijn ons erfgoed! ;)

  13. 18

    @9

    Een roofhandelaar is iemand die met een pistool naar boeren toe gaat en hen dwingt om zijn producten af te nemen. (rovers passen graag geweld toe) Vervolgens dwingt de roofhandelaar ook de boeren om elkaar van het af te nemen product op de hoogte te stellen. Zodat boeren de roofhandelaar kunnen benaderen om hen te dwingen zijn spullen af te nemen.

  14. 19

    @17

    Dat lijkt me duidelijk. Ons culinair erfgoed is de prak en de stamppot. Met het kuiltje jus natuurlijk! En om jus te maken heb je weer vlees nodig. Dus eigenlijk eten we tegen ons zin vlees, we doen het voor de jus! We offeren ons op.

    Maar er is hoop. Nieuwkomers brengen hun culinaire nieuwigheden mee. Zo komt er toch nog een tikje beschaving binnen.

    BTW, noten zijn best lekker in een stamppot. Het is wat anders dan spekjes, dat wel. Maar zo’ n noot heeft wel zijn hele leven frank en vrij in een boom gehangen! Een echte scharrelnoot.

    Nu die kwestie van de jus nog zien op te lossen.

  15. 22

    @14: Biologisch zegt vooral iets over het voer van de kippen, niet hun leefomstandigheden en ook de biolegkip is een doorgefokte legmachine die in no-time uitgeput afgevoerd wordt naar de slacht en haar beoogde opvolger blijkt in de helft van de gevallen een waardeloos jongetje dat gelijk wordt versnipperd/vergast of verdronken. Alleen in NL al 40 miljoen eendagskuikens per jaar :(

  16. 25

    Impulsief. Typisch vrouwelijk.Rijkelijk laat…
    Karin zou ook stoppen met roken.
    Krjjgt hier een staande ovatie omdat ze zegt ik ben van plan.Heerlijk stimulerend zo een interventiegroep.
    Succes met het afkicken,gelukkig is er methadonvlees zodat je bijna alle kenmerken blijft ervaren.
    Vapor je nog steeds om te stoppen met roken?
    Instagram meiskes doen aan productplacement, wakker dier heeft karin ingehuurd.

  17. 26

    @16: @18: Ik denk dat Karin Spaink hier op het roof zoals in roofbouw mikt. Snel cashen met als bijproduct een blijvende vernieling.
    @21: Die boter in de roux is ook een dierlijk product.

  18. 27

    @20

    Nee, geen bron. Dus we houden het maar op de plausibele verklaring.

    @21

    Bedankt voor de tip. Ik zit de stamppot al wat jaren droog weg te kanen. Maar ik eet het dan ook niet zo vaak.

    @26

    We hoeven geen fundamentalisten te zijn. Er is biologische boter. Koeien kunnen theoretisch in het landschap lopen, dat noemt men wei. Staat ook zo leuk Hollands. En is groter dan een winkelwagentje!

  19. 29

    @27: Ik hou ook niet van fundamentalisten en walg niet van zuivel, maar eet ook op werk en in restaurants consequent plantaardig, want als je onzichtbaar bent, verandert er niks. Karin kan nu ook veel makkelijker overstappen, omdat er velen haar voor gingen :)

    Even kort het leven van een doorgefokte melkmachine: wordt serieel geïnsemineerd en zodra de melkproductie op gang is wordt haar baby afgepakt en vetgemest als kalfsvlees of vernietigd (biomassa). Na een fractie van haar natuurlijke levensverwachting levert ze niet meer genoeg melk en wordt ze afgevoerd naar de slacht, als ze al niet eerder door haar poten zakte (de downers). Bijna geen melkkoe komt nog buiten en dan vaak ook maar af en toe (veel te duur allemaal).
    http://melkjekanzonder.nl/

  20. 30

    @29: Daar noem je ook weer zoiets. Ik heb bij melkkoeien wel eens gedacht: stel dat dat nou eens mensenvrouwen zouden zijn? Dan zouden ze er uit zien als een anorectische barbiepop met de megatieten van een Lolo Ferrari.
    Dat kan toch niet gezond zijn?

  21. 32

    @30

    Dan zouden ze er uit zien als een anorectische barbiepop met de megatieten van een Lolo Ferrari.

    Goed idee, ik zoek gelijk weer even wat video’s op van Beshine en Chelsea Charms. Zoals @31 al zegt.

  22. 35

    @34: als keuzes van ‘de massa’ desastreus zijn en blijven voor het milieu, dierenwelzijn en volksgezondheid, dan is dwang op een gegeven moment de enige manier om een noodzakelijke verandering te forceren.

  23. 36

    Eenvoudig gerecht waar (vrijwel) alles in zit dat ik eens in de twee/drie weken maak: 2 uitjes, struik bleekselderij*, wortels**, 2 rode paprika’s, 1 gele paprika, grote garnalen, 1 citroen, 6 ongepelde knoflooktenen, olie, oestersaus, sojasaus, ketoembar, peper, sambal gledek***, pandanrijst.

    Voorbereiding: blaadjes aan selderijstengels verwijderen, wassen en snijden in stukjes van 2 cm – snij paprika’s in reepjes na verwijderen van het witte, steel en zaadjes – wortels wassen en in stukken van 2 cm snijden – knoflooktenen pletten – garnalen pellen – uitjes snijden in niet te kleine stukjes – citroen in tweeen snijden.

    Bereiding: wat olie, niet te veel, en fruit de uitjes in een grote pan – bestrooi het met ketoembar en een flinke theelepel sambal gledek toevoegen tijdens het roeren om de uitjes niet aan te laten bakken – voeg een ruime deel water toe en breng het aan de kook – roer er drie eetlepels oestersaus en een lepel sojasaus door – zet het vuur van de grote pit op de laagste stand en laat de bleekselderij 12 minuten koken met een net niet helemaal afsluitende deksel – zet dan de pan op een kleinere pit en voeg de wortels toe – neem een grote koekenpan, zet deze op de grote pit en doe er randvullend olie in – doe er de geplette knoflooktenen in en strooi er peper over – laat het flink heet worden voordat de liefst zo groot mogelijke garnalen er in eetbaar worden gebakken – besprenkel er ruim citroensap over – schuddend, roeren en omkeren van de garnalen mag het bruisen maximaal 2 minuten duren – zet de grote pit uit – voeg de paprika toe in de grote pan en meng het geheel – Het koken in de grote pan mag maximaal 25 minuten duren – lepel in de laatste minuten de grote garnalen met vocht en zonder de knoflooktenen in de grote pan. Minuutje roeren en een halve minuut hoog vuur – zet dan het gas uit – na 10 minuten het kookvocht voorzichtig in de gootsteen afgieten wat enige handigheid vereist.

    Serveren met pandanrijst. Genoeg voor max. 6 porties. Lekker, geen culinair hoogstandje, maar gezond.

    *Met 25 minuten kook je de bleekselderij niet dood, maar is bedoeld om de harde celwanden te kraken waardoor er een (voor mij) belangrijke stof vrijkomt: luteïne. Luteïne werkt ook ontstekingsremmend. Een deskundige, geen ‘kruidenvrouwtje’ maar een hoogleraar, claimt dat de stof profylactisch beter werkt dan diclofenac, prednisolon en andere medicijnen. Zo ben ik geleidelijk afgekomen van jichtaanvallen van vijf jaar terug.

    ** Wortels behouden hun smaak (= veelal vitaminen) slechts een dag of twee. Voor b.v. een student: porties invriezen direct na afkoeling. Max. twee dagen in de koelkast dus.

    *** Smaak geven aan een (zeer) ruime kilo groenten is geen eenvoudige zaak. Sambal gledek is een ruw middel. Voor gasten doe ik het anders, maar dan wordt deze reactie erg lang.

    @Karin Spaink: helemaal mee eens. Vergeef me dat ik een keer per week een ruim bord Chili con carne eet en niet van een knoflookworstje van de Turk kan afblijven. Voor de rest eet ik hoegenaamd geen vlees.

  24. 37

    @35:

    Ik ben geneigd daar dan te zeggen dat we sowieso eens naar die massa moeten kijken.

    Maar ik besef dat ik daar uiteindelijk net zo goed in de problemen ga komen. Anderzijds: Hoe ik mijzelf voed is 100% een persoonlijke keuze. Niet van huis uit meegekregen en het is een ontwikkeling geweest van jaren (zij het dat ik een koksopleiding heb gedaan). Via 100% vegetarisch eten tot macrobiotiek. Tegenwoordig eet ik af en toe een stukje vlees als ik daaraan behoefte heb.

    Mijn beste ervaringen met mensen overhalen het vlees te laten staan was door ze maaltijden voor te schotelen waarbij de hele vraag “zit er vlees in?” niet aan de orde kwam. Er valt fantastisch eten te maken zonder dat er iets gemist hoeft te worden. Ik denk dat dat beter werkt dan welk argument dan ook. Ook bij vleeseters gaat liefde door de maag. Als dat wat binnenkomt bevalt en ook nog vleesloos is dan maak je een kans tot het verstand door te dringen.

  25. 39

    @37:Hoe ik mijzelf voed is 100% een persoonlijke keuze.

    Nee hoor. Wat je wel en niet mag/kan eten wordt deels voor jou bepaald. Als je trek hebt in een cavia (delicatesse in Peru), dan mag dat van de Nederlandse wet, maar als je een stukje hond wil, dan is dat in Nederland toch echt verboden. Dan is het niet 100% aan jou hoe jij je wil voeden.

  26. 41

    @39:

    :) Dat is waar.

    Ik bedoel natuurlijk te zeggen dat ik mijn eigen keuzes maak binnen het aanbod dat tot mijn beschikking staat en dat ik het niet erg vind als die keuzes afwijken van de norm.

  27. 42

    @38: Niks persoonlijks, maar hemaworsten hebben toch sowieso niks meer met vlees te maken? Als morgen wordt onthuld dat het jarenlang stiekem uit een schoenzolenfabriek kwam zou het me niet verbazen.

  28. 43

    Klopt,
    hemaworst :
    ordinaire Nederlander in de ogen van Marokkaanse jongeren in Nederland.
    Behalve joodse ‘white trash’ blijkt er nog zoiets te bestaan als ‘Hema-worsten’: Nederlanders.
    Nederlanders en joden zijn, zoals de jongens van het Beuningenplein al zeiden, één pot nat.

    ik ben de personificatie van de samenleving, seperatorvlees met een dun laagje beschaving verpats aan een Engelse investeerder.
    Zelfs het loodje is nog van blik.
    30.000 stuks worden er dagelijks opgegeten.

    Worsten van de vegaslagerij,wat slacht die man dan?
    Soja bonen en eendenkroes a 0.95 ct de kilo?

    Luteïne tekort , ieeeek alarm, call 911
    http://www.hollandandbarrett.nl/shop/product/aov-911-luteine-forte-20mg-60004108
    De heilige Vivera boontjes uit bible belt Holten (het dier staat ten doel van den mensch ) lachen zich een breuk naar de bank.
    Je klopt je maar op de borst als je een jaar niet hebt gerookt, niet applaus geven als iemand zegt ik ga stoppen.
    I don’t trust it.
    Karin rookt gewoon nicotine i.p.v tabak en is dus gestopt…
    Men lijkt wel christen hier zo goedgelovig.

    Kim jung moderator, do your thing.

  29. 44

    @42

    Ook als dat zo is dan blijft de Nederlander hema worst eten.
    Paardenvlees verkopen als rundvlees? Aan de Nederlander kan je het kwijt. Hij schrikt even bij een schandaal, maar gaat daarna gewoon weer verder met afval eten. Gewoon wat mosterd, mayo of iets anders er over en afval is prima eetbaar.