Wil de laatste sociaaldemocraat het licht uitdoen?

ANALYSE - Dat het wat beter gaat met de economie is niet dankzij maar ondanks het Kabinetsbeleid. Dus waarom zou je nog stemmen op de PvdA? De PvdA doet het voorkomen dat er geen alternatief is voor dit beleid. Daarom stemmen mensen op rechts-populisten of gaan helemaal niet meer stemmen, want wat maakt het nog uit?

Ik heb mijn leven lang bij elke parlementsverkiezing op de PvdA gestemd. Mijn allereerste stem ging naar Joop den Uyl. In 2012 heb ik op Diederik Samsom gestemd, maar dat was de allerlaatste keer dat ik PvdA heb gestemd.

Sinds de jaren zeventig is de politiek naar rechts opgeschoven. Niet alleen komt er steeds meer ruimte op rechts, ook linkse partijen worden steeds rechtser. D66 is verworden tot een soort VVD voor jongeren: niet reactionair maar dynamisch en sociaal-liberaal. Pechtold neemt echter wel onversneden liberale standpunten in. Hij wil nog meer bezuinigen en streeft naar een kleine staat.

Misschien dat GroenLinks wat naar links opschuift, maar ik ben het Kunduz– en het Lente-akkoord nog niet vergeten. De SP is het laatste refugium voor linkse kiezers, tenzij u op een goudvissenpartij wilt stemmen.

Maar de grootste schade voor links wordt veroorzaakt door het beleid van de PvdA. Door de coalitie die de PvdA is aangegaan met de VVD in 2012 is de onttakeling van links bijna compleet. Klokwerk heeft afgelopen maandag al laten zien wat de rol is van de VVD in onze politiek. Ik wil het vandaag over de andere regeringspartij: de Partij van Arbeid.

De kleine stapjes van de PvdA

Waar het verkeerd gaat bij de PvdA, werd afgelopen zaterdag goed duidelijk in Nieuwsuur. Hans Spekman was daar om uit te leggen waarom de PvdA in een coalitie zit met de VVD. Zijn antwoord was dat er nou eenmaal geen linkse meerderheid is. Daarom moet de PvdA wel compromissen sluiten. Hij gelooft in de politiek van de kleine stapjes. Zijn partij heeft meegewerkt aan hervormingen, die weliswaar pijn deden, maar die ook noodzakelijk waren. Het klinkt allemaal heel principieel: het landsbelang gaat boven het partijbelang. Spekman vraagt begrip van de kiezers want hij hadden geen andere keuze.

Ik geloof ook in ‘politiek van kleine stapjes’ want het verleden heeft herhaaldelijk laten zien dat de revolutie haar eigen kinderen op eet. Maar de kleine stapjes moeten wel de goede kant op gaan en dat is nu niet het geval: tot nog toe leiden alle stapjes die PvdA heeft gezet naar afbraak van de verzorgingsstaat, meer werkloosheid en een krimpende economie.

Tegenstrijdigheden

De strohalm waar Spekman en de regeringspartijen zich aan vastklampen is de positieve wending die de economie nu heeft genomen. Rutte claimde afgelopen zondag in Business Class dat dit Kabinet ervoor heeft gezorgd dat de ondernemer weer lucht krijgt dankzij de bezuinigingen. ‘We hebben noodzakelijk onderhoud verricht’ de afgelopen jaren en daarom gaat het nu beter. ‘We zitten in de voorste wagon van Europa’.

Maar klopt dit wel? Factchecking laat zien dat deze claim zwaar overdreven is. Bovendien is het niet moeilijk om in te zien dat het niet kan kloppen. In het zelfde interview of debat waarin zij zich op de borst kloppen voor het prachtige resultaat, zeggen Rutte en Samsom namelijk ook dat we nu even niet moeten bezuinigen.

Pardon? Ja u leest het goed: Volgens Rutte en Samsom moeten we nu niet bezuinigen omdat dat dat slecht zou zijn voor de groei. Ik heb geen enkele journalist gezien die dan de logische vervolgvraag stelt [1]: Was bezuinigen in tijden van recessie dan wel verstandig? Het antwoord daarop moet natuurlijk zijn: ‘Nee, natuurlijk niet’. De afgelopen jaren is procyclisch beleid gevoerd en dat is heel slecht. In gewone mensentaal: de regering heeft de crisis erger gemaakt dan nodig was. Terwijl de patiënt ziek was hebben zijn de pijnstillers onthouden. Pas nu de patient aan de beterende hand is, mag de pijn weer wat verzacht worden.

Dat dit indruist tegen de meest fundamentele economische principes zal duidelijk zijn: bezuinigen doe je in goede tijden, niet als het slecht gaat. De overheid moet de economie stabiliseren, niet destabiliseren. Nog steeds hebben onze politici, inclusief de sociaaldemocraten, deze les niet geleerd. [2]

Export van werkloosheid

Dat er nu sprake is van economische groei is dan ook niet dankzij, maar ondanks het Kabinetsbeleid. De verbetering is te danken aan toevallige externe factoren. Door prijsdalingen (met name brandstof) is het reële loon wat gestegen en door de lagere euro neemt de export wat toe.

Dat het nu weer wat beter gaat is dus niet te danken aan hervormingen. Het zal dan ook geen lang leven beschoren zijn. Want de eurolanden lossen hun economische problemen op door ‘export van werkloosheid’ en dat wordt in het buitenland niet in dank afgenomen. Dit is loondumping en dat heeft niets te maken met ‘duurzame groei’.

Er is geen alternatief

Terug naar Spekman en de PvdA. Als het om economisch beleid gaat is er dus geen enkele reden om voor de PvdA te stemmen. Wat Spekman wel bereikt is, dat het voor links in de toekomst nog moeilijker zal worden om uit te leggen dat progressief links beleid goed is voor de economie. Want dat is de implicatie van Spekmans argument: nu gaat het weer beter en de bezuinigingen hebben geholpen.

Juist progressieve partijen moeten stelling nemen tegen het neoliberale beleid van partijen als de VVD, CDA en D66 [3]. Als progressieven niet het juiste verhaal vertellen doet niemand dat. Door er aan mee te doen – uit verkeerd begrepen landsbelang – blijft er voor de kiezer niets meer te kiezen over. Waarom zouden we nog stemmen?

Bezuinigingen komen het hardst aan bij de mensen die zich het minst kunnen verweren: lage inkomens, werklozen, ouderen en gehandicapten. Het leidt tot onvrede en afkeer van de politiek. De rattenvangers varen er wel bij want zij hebben tenminste nog een verhaal: het zijn de Marokkanen, de EUSSR, de moslims – wie of wat dan ook de zondebok van de dag is. Dat het niet klopt doet niet ter zake.

Voor de duidelijkheid: ik ga morgen wel stemmen, op de enige nog overgebleven linkse partij: de SP.

Noten

[1] Maar ik kan dat gemist hebben.

[2] Rutte is dus inconsistent. Pechtold beweert in het debat tegen Wilders dat we de ‘schuld niet door mogen schuiven naar onze kinderen’.

[3] Ik gebruik de term neoliberaal niet als scheldwoord, maar om er de politieke stroming mee aan te duiden, die ontstond in de jaren dertig en die in de jaren tachtig aan de macht kwam. Zie voor een goede uitleg van de geschiedenis van het neoliberalisme: Mist­vorming rond het neo­libera­lisme.

  1. 1

    Dat dit indruist tegen de meest fundamentele economische principes zal duidelijk zijn: bezuinigen doe je in goede tijden, niet als het slecht gaat.

    Ik begrijp hieruit dat jij het weer tijd vind worden om te bezuinigen?

    Het is zo vermoeiend, al die platgeslagen stukjes vol clichés als ‘bezuinigen in tijden van recessie is slecht’ en ‘de opleving komt door toevallige factoren’. Daar schiet echt niemand wat mee op. Houd tenminste rekening met het volgende:

    1. Je kan overheidsbeleid (ook economisch overheidsbeleid) niet alleen vanuit een economisch gezichtspunt benaderen. Je moet minimaal ook de politieke kant meenemen, bijvoorbeeld afspraken in Europees verband.

    2. Het zal best dat overheidstekorten de economie stimuleren (Griekenland groeide heel aardig tussen 2001 en 2008), maar dan moet iemand jou dat geld wel willen lenen. Er komt een punt dat een geleende euro meer geld kost dan dat die oplevert. En dat punt wil je liever niet bereiken.

    3. Voor Nederland geldt uiteraard dat de economische prestatie van een heleboel factoren afhangt, waarvan een heel groot deel buiten de controle van de Nederlandse overheid. Als je de tweede dip van de NL economie na 2010 graag wilt verklaren door overheidsbeleid (bezuinigingen), dan ook niet lullig doen en de huidige relatief grote opleving ook aan overheidsbeleid toeschrijven. Of andersom, als de huidige opleving dan allemaal ‘toevallig’ is, dan was het dipje ook ‘toevallig’.

    4. Het beleid verkleinen tot ‘bezuinigen of niet bezuinigen’ is echt veel te beperkt. Het gaat ook om de manier waarop. Beperken hypotheekrenteaftrek levert geld op. Terugdraaien dan maar?

    Om gegeven bovenstaande nou te zeggen dat de PvdA het zo slecht gedaan heeft…. Bekijk dingen ook eens anders. Rentebetalingen lijken me nu niet de meest zinnige besteding van overheidsgeld. Dankzij het Nederlandse financiële beleid zijn de rentebetalingen nu historisch laag.

  2. 2

    @1: Niet ik kom met plat geslagen clichés maar de politici. Pechtold, letterlijk (ik citeer uit min hoofd): ‘we kunnen de schuld niet doorschuiven naar het nageslacht’

    Niet ik begin er weer over, de politiek.

    1. Dat zijn afspraken die tegen economische principes in gaan.
    2. Er is geld in overvloed. Heb je de beurskoers gezien? De rente is negatief!
    3. En hoe zit het dan met Europa? Bovendien: is er geen binnenlandse vraag? We hebben een gigantisch handelsoverschot. Dat is op den duur onhoudbaar.
    4. Wie zegt dat ik het beleid reduceer tot die punten?

    Dankzij het Nederlands beleid is de rente historisch laag? Dat kun je niet menen. Dankzij de recessie, de loonmatiging en de het monetair beleid is de rente zo laag.

  3. 4

    De PvdD ongenuanceerd afserveren als ‘gouvissenpartij’ zonder verdere inhoudelijke argumentatie toont wel weer aan wat voor een tunnelvisie deze columnist heeft.

  4. 5

    Dat het nu weer wat beter gaat is dus niet te danken aan hervormingen.

    De vraag die je vanuit de invalshoek van de PvdA zou moeten stellen is: voor wie gaat het beter en voor wie blijft het even slecht of wordt het slechter. De PvdA is groot geworden door te hameren op de verdeling van de welvaart, of, als het niet mee zit, verdeling van de lasten. En juist op dat punt hebben ze het de afgelopen periode laten zitten. Het is opvallend dat zowel Spekman als Samsom een stem op de PvdA probeert te werven door die algemene uitspraak: het gaat beter. Rutte zegt in feite hetzelfde. Waar de PvdA haar kiezers mee zou moeten overtuigen is dat ze iets aan de verdeling van de welvaart/armoe hebben gedaan. Daar zijn slechts hele magere resultaten behaald, het was meer een kwestie van voorkomen dat het nog erger werd. En iedereen weet dat de graaierscultuur na de crisis weer helemaal is opgebloeid. Ondanks de PvdA in de regering.

    Wat verder naar de toekomst kijkend zie ik de PvdA ook nog steeds volledig falen als het gaat om de klimaatverandering. Van de VVD verwacht ik geen compassie met onze nabestaanden. Van socialisten verwacht ik dat wel. Helaas schiet op dit punt ook de SP nog tekort. Dus mijn stem gaat morgen dan toch nog maar een keer naar GroenLinks.

  5. 7

    @2:

    1. Dat zijn afspraken die tegen economische principes in gaan.

    Dat zal, maar dat maakt ze niet minder relevant voor de politiek.

    2. Er is geld in overvloed. Heb je de beurskoers gezien? De rente is negatief!

    Maar Griekenland kan dat geld alleen krijgen tegen een zeer hoge rente. Of tegen een lagere rente, maar dan zitten daar beleidsvoorwaarden aan vast.

    3. En hoe zit het dan met Europa? Bovendien: is er geen binnenlandse vraag? We hebben een gigantisch handelsoverschot. Dat is op den duur onhoudbaar.

    Op welk schaalniveau praat je nou? Je neemt de PvdA de maat, die zitten in de Nederlandse regering, dus moet je ze ook op dat schaalniveau beoordelen. Over dat handelsoverschot: mooi toch? dan komt het allemaal vanzelf goed.

    4. Wie zegt dat ik het beleid reduceer tot die punten?

    Je hebt het alleen over bezuinigingen als maatregel op zichzelf, zonder enige context, en dat doe je voortdurend. Je noemt wel wat ander beleid, maar dat betrek je niet op wel of niet bezuinigen. Vandaar het voorbeeld van de hypotheekrenteaftrek (of een tobin-tax, een verhoging van de benzine-accijns, hogere vermogensbelasting). Je kan bezuinigen echt niet los zien van de inhoud.

    Dankzij het Nederlands beleid is de rente historisch laag? Dat kun je niet menen. Dankzij de recessie, de loonmatiging en de het monetair beleid is de rente zo laag.

    Dat geldt ook allemaal voor alle andere landen in de Eurozone. Behalve dan voor Griekenland. Dus die lage rente is geen vanzelfsprekendheid. Dat komt paradoxaal genoeg juist door het strenge begrotingsbeleid. Er zit nu eenmaal grenzen aan ‘de economie stimuleren’ door de overheid. Het hoeft toch niet zo ingewikkeld te zijn om dat te erkennen?

  6. 9

    Ik ben gestopt met lezen bij “In 2012 heb ik de allerlaatste keer PvdA gestemd.” Ik weet niet onder welke steen je de 15 jaar daarvoor gezeten had, maar recht van spreken heb je niet meer, als je deze club zo lang aan de macht gehouden hebt ondanks dat ze de belangen van hun achterban zichtbaar verkwanselden.

  7. 11

    @5: Ook die strategie keert zich tegen ze: herverdelen van welvaart wordt door de grote meerderheid van de Nederlanders gezien als hogere belastingen. Daarmee dan ook in de debatten door Rutte, Buma en Pechtold geschermd. Er moet een totaal ander economisch beleid komen – ik heb dat in mijn serie over de eurocrisis geprobeerd uit te leggen (Hier deel 7). Het is niet mogelijk omdat in een stukje als dit uit te leggen.

    De SP is ook niet mijn ideale partij. Maar ik heb geen andere keuze meer.

    GroenLinks? Ik sluit niet uit dat ik in de toekomst op ze zal stemmen, maar veel liever zou ik op een grote linkse volkspartij stemmen, zoals de PvdA ooit bedoeld was. Dit is ook mijn antwoord op de andere criticasters @9, @6, die blijkbaar alles kunnen afleiden uit een stemkeuze. En @4: sorry dat het ongenuanceerd over komt, maar van een partij verwacht ik dat niet alleen voor één bevolkingsgroep opkomt, ook niet als het gaat om menselijke dieren.

  8. 12

    Heb je ooit het verkiezingsprogramma van de PvdD gelezen? Die is een stuk inhoudelijker dan je blijkbaar denkt. Het enige wat verkeerd is aan de PvdD is hun naam, je hebt namelijk zat mensen die niet verder dan dat kunnen of willen kijken.

  9. 13

    De verrechtsing van de PvdA was al in volle gang eind jaren 80. Iedere keer dat de verkiezingen er aan komen laten ze weer wat linkse kreten horen, en ook in de oppositie zijn ze bereid zich als links voor te doen. Maar zodra ze in een kabinet plaats nemen is het een midden-rechtse partij. Het enige verschil met het CDA en de VVD is dat het CDA af en toe nog wat Christelijke kreten laat horen en de leiding niet zo veel op heeft met de democratie (zie het CDA congres waar gestemd werd over samenwerking met de PVV en toen de leden tegen stemden een nieuwe stemronde werd gestart onder het mom van ‘ik geloof niet dat iedereen weet waar het over gaat’), en dat de VVD ooit liberaal was en sinds Rutte meer conservatief is dan liberaal (ze zijn momenteel waarschijnlijk nog conservatiever dan het CDA).

    De PvdA is al bijna 30 jaar niet meer echt links te noemen, de enige reden dat het nog als zodanig in het nieuws wordt gebracht is omdat de PvdA, de VVD en het CDA de verschillen die ze ooit hadden benadrukken om te zorgen dat de kiezers niet verder naar rechts of links kijken, en dat de PVV ‘links’ de schuld wil geven van al die enge buitenlanders met Islamitische achtergrond (terwijl de VVD en het CDA het drukst bezig zijn geweest immigranten deze kant op te halen omdat hun doelgroep goedkope arbeidskrachten wilde).

  10. 17

    Klokwerk gaf in het vermelde stuk van zijn hand aan dat het tijd wordt voor een consistent eigen geluid van links.
    Ik denk dat daar op focussen nu eindelijk eens moet.
    Wat wil links en waarom is dat goed?
    Waarom rechts slecht is laat dat maar zitten, dat verkoopt niet, je moet het eigen verhaal “verkopen”.
    Anders gezegd: de marketing van links is een issue.

  11. 18

    Joop den Uyl was zo beetje de laatste politicus met zijn hart op de juiste plaats. Genoegen gehad, in het verleden, om een aantal gesprekken met deze man te voeren een werkelijke briljant persoon. Na Den Uyl is het snel bergafwaarts gegaan PvdA. Ik blijf erbij dat ze gewoon zijn geïnfiltreerd, we zitten tegenwoordig toch een beetje in de complottijd, tot het bestuur toe om beleid te voeren die pro kapitalisme is. Met als kers op de taart onze toekomstige participatiesamenleving. Mogen mensen met een bijstandsuitkering de auto gaan wassen van bewoners in de Schlossallee. Dit gaat gebeuren.

  12. 20

    @19, je mag geen lid van een kerk zijn als je een politieke partij leidt? Zelfs niet ook al komt de religie niet terug in het partijprogramma?

    Het is dat verkiezingen vrij zijn, maar zo’n redenatie is eerder een uiting van discriminatie op grond van geloof dan van een redelijke invulling van scheiding tussen kerk en staat. Doe mij de vrijheid van religie maar zoals die in de grondwet staat. Als iemand er geen publieke zaak van maakt, ga ik dat ook niet doen.

  13. 21

    Was het motto van de sociaaldemocraten niet ooit: “verheffing van het volk”. Het enige wat ze hoeven te doen is dat opnieuw uitvinden.

    ” …. Sterft, gij oude vormen en gedachten!
    Slaafgeboornen, ontwaakt, ontwaakt!
    De wereld steunt op nieuwe krachten,
    Begeerte heeft ons aangeraakt!”

  14. 22

    @20:
    Het aanhangen van zo’n geloof maakt haar wat mij betreft ongeschikt om mij te vertegenwoordigen in de politiek. Het zou net zoiets zijn als wanneer ik op een “liberaal” zou stemmen die openlijk verklaart dat zijn standpunten en die van SGP-jongeren grote overeenkomsten vertonen. Prima, van mij mogen ze dat zeggen. Alleen reken dan niet op mijn stem.

  15. 23

    @22: Het hangt d’r natuurlijk allemaal vanaf hoe je omgaat met dat g’loof. D’r staat in de bijbel bv ook het nodige over ‘rentmeesterschap’, maar daar hoor je het CDA (en in het verlengde, CU/SGP) niet meer zo over. Waarschijnlijk omdat dat geld kost.

  16. 24

    Ook ik ben Kunduz niet vergeten. Ik was lid van de partijraad die er met Jolande Sap over sprak. Ik zou waarschijnlijk weer voor stemmen. Niet omdat ik het een fantastisch plan vond maar omdat ik de westerse wereld althans in ieder geval de NATO-leden daarvan mede verantwoordelijk acht voor de puinhopen in Irak en Afghanistan en lang daarvoor in Somalië. Ik hoopte dat de politietraining weer kon bijdragen aan iets opbouwends. Misschien was ik naïef maar ik zou vandaag weer die hoop hebben. Helaas was Jolande ook naïef aan haar keukentafel met de premier. Hij beloofde van alles maar het uiteindelijke resultaat was te gering. Volgende keer beter.

  17. 25

    De laatste socialist bij de PvdA heeft ruim 25 jaar geleden de partij al verlaten, er zijn alleen nog salonsocialisten over en een paar dementerende die denken dat een Samson zonder haar nog kracht heeft ;-)

  18. 26

    @24: Misschien was ik naïef maar ik zou vandaag weer die hoop hebben.

    Een ezel stoot zich meestal niet twee keer aan dezelfde steen. Of: fool my once, shame on you. Fool me twice, shame on me. Groot nadeel van veel politici: leren niet van gemaakte fouten.

  19. 27

    @26: ja natuurlijk moet je naar gemaakte fouten kijken, maar je moet ieder plan op zijn merites bekijken. Jij wilt kennelijk niets meer doen omdat je in het verleden een beslissing hebt genomen die fout is uitgepakt.

  20. 28

    De schrijver van deze column denkt werkelijk dat zijn stem er toe doet. Het zou me moedeloos maken, als ik dat stadium al niet lang voorbij was. Dat de politiek je probeert wijs te maken dat je stem er toe doet is al een gotspe, maar om het je zelf wijs te maken is een vorm van krankzinnigheid, of een geloof waar -godsdienstige- zeloten jaloers op zouden zijn.

  21. 29

    @28: wat een defaitisme. Ik begrijp niet dat je nog de moeite neemt om te regeren. Blijkbaar ben je nog niet helemaal verloren want je doet het toch.

    Daarom: Nee, ik heb na genoeg geen invloed op de politiek, maar ik leef in een democratie waarin ik kan zeggen en schrijven wat ik er van vind zonder angst. In mijn eentje bereik ik niets, maar als mensen samenwerken kunnen ze wel wat bereiken. Zo zijn vakbonden ontstaan, zo is er gevochten voor algemeen kiesrecht, voor de 40 urige werkweek, voor democratie en vrijheid in het algemeen. Als je wat wilt veranderen moet je snappen hoe de dingen werken, waarom ze zijn zoals ze zijn, en dat probeer ik op te schrijven hier – zodat we ze kunnen veranderen.

    Mag dat?

  22. 30

    @22: Waar heb je het eigenlijk over? Thieme zit niet in enige PS en ook niet in de EK. Je kan op generlei wijze (ook niet indirect) op haar stemmen vandaag.

  23. 31

    @27, maar bij die merites hoort ook de omgeving van de uivoering. En die is niet veranderd. De theorie kan nog zo mooi klinken, als je vooraf kunt weten dat de uitvoering niet zo gaat lopen als beloofd, moet je er niet mee instemmen. (Tenzij je je de chaos kunt veroorloven. Maar met mensenlevens en publiek geld boven de miljoenen kan dat in elk geval niet)

    @22, naast wat #30 zegt, Thieme is landelijk politicus, niet beschikbaar voor de Eerste Kamer en ook niet voor de provincie (laat staan het waterschap), is het niet waar wat je zegt. Thieme zegt namelijk NIET dat haar standpunten grote overeenkomsten vertonen met de zevendedagsadventisten. In het partijprogramma komt daar niks van terug, in haar woorden komt daaar niks van terug. Het gaat dus niet om het veroordelen van uitgedragen opvattingen, maar om het prive beleven van het geloof dat jij veroordeelt.

    Een liberaal (stel dat die zou bestaan) die zelf godsdienstig is maar die desondanks de liberale vrijheden uitdraagt en benadrukt (‘ik wil voor mezelf kunnen kiezen maar zal vooral strijden voor het recht van anderen om iets anders te kiezen’) zou ik ook niet veroordelen. Een ‘liberaal’ die vervolgens tegen het toetsen aan de grondwet stemt, of die uitzonderingen op de normale wet voor bepaalde religies maar niet voor andere in stand houdt… tsja, dat is wel even iets anders natuurlijk.

  24. 32

    Natuurlijk is de PvdA nog wel links, niet voor niets is er bij de VVD kiezers zoveel weerstand tegen regeren met deze partij. De PvdA is echter links met een economisch 21e eeuwse visie of laten we het Neolinks noemen, dat begrijpt iedereen hier. De sociaal democraten hebben gezien dat een land de schuld in jagen leidt tot Griekse toestanden waar niemand beter van wordt. Uiteraard zou het beter zijn dat er in goede tijden een potje werd opgebouwd, maar zowel links als rechts gaven de extra inkomsten dan liever aan hun kiezer, en dus gingen we de crisis in met een forse schuld.

    Conservatieve jaren ’70 linkse politiek is eigenlijk dood, sinds de val van de muur. Landen die het nu nog steeds proberen, zoals de Fransen en de Grieken hollen in welvaart alleen maar verder achteruit. De SP heeft economisch een onrealistisch verhaal, wat dag op dag bewezen wordt in het buitenland. Misschien dat ze de Duitsers de schade door de oorlog kunnen laten betalen of de huidige staatsschuld verbeurt kunnen laten verklaren, maar anders totaal onbetaalbaar en onhaalbaar. Wil links blijven voortbestaan en niet in de vergetelheid raken, dan zullen ze de Neolinkse koers moeten gaan aanhouden. Vrijwel alle grote linkse partijen in de EU hebben dat al gedaan, nu is het wachten tot ook de SP het licht ziet.

  25. 33

    @29: Ook een manier om iemand met een andere mening kalt te stellen: omdat ik een bepaald standpunt inneem, zou ik me over bepaalde onderwerpen niet mogen informeren en er al helemaal niets over mogen zeggen/schrijven? Werkt dat inderdaad zo?

    Absolute voorwaarde voor een democratie is het volledige en juiste informeren van de kiezer. Met allesbehalve onafhankelijke (mainstream) media en een staat/politiek die liegen en desinformeren tot instituut hebben verheven, denk bijvoorbeeld aan het wel erg opportune staatsgeheim, kan niet verwacht worden dat die kiezer een weloverwogen keuze maakt. Zo is de democratie tot geloof geworden en eentje waar ik niet langer in mee kan en wil gaan. Dat is uiteindelijk de enige manier om uiting te geven aan mijn ongeloof, net als wanneer een inmiddels ongelovige niet langer te kerke gaat.

  26. 34

    Emile M@ 24. Je was lid van de partijraad van GL tijdens het Kunduz-akkoord . Ieder ingewijde kon je vertellen dat het niet ging om politietrainingen, de helft bestond uit militaire inlichtingen officieren en onderofficieren. Zoiets moet je als politicus toch weten? Dat er voor de buitenwereld ongetwijfeld voor de pers wat trainingen hebben plaatsgevonden zal best wel, maar was een doekje voor het bloeden.

  27. 35

    @33: Nou verbaas je me toch echt. Waar heb ik jou ‘kalt gesteld’? Waar zeg ik dat je je niet mag informeren? Integendeel juist: dat is je democratische recht, en misschien wel burgerplicht.

    Wat media, en onafhankelijkheid betreft: ‘de media’ zijn niet onafhankelijk en hebben allerlei belangen. De overheid heeft ook zo haar belangen. Maar de grap is dat iedereen (elk medium op zich, krant, blad, blog, zender, enz) haar of zijn eigen belang nastreeft. Dat betekent dus dat niet iedereen het zelfde zegt. Tenzij je gelooft dat iedereen met elkaar onder een hoedje speelt – zoals tegenwoordig zelfs sommige ministers denken, zoals onlangs bleek [terzijde: wat maakte die zich belachelijk … maar ik had al geen hoge dunk van haar]. Daardoor is toch mogelijk om door alle informatiebronnen die je hebt tegen elkaar te leggen, door dingen uit te zoeken, niet tevreden te zijn met je één bron, maar altijd proberen meerdere bronnen te zoeken die niet van elkaar afhankelijk zijn, toch een eigen mening over zaken te formuleren.

    Lastig, dat geef ik toe. Maar als je dat goed doet zul je op den duur patronen zien: wie is heeft welke belangen en daar kun je dan rekening mee houden. Veel doen en altijd goed je verstand gebruiken, dat is de kunst, en dat is ook het enige wat je het kan doen. Maar dat is dus geen reden voor defaitisme.

    In Nederland is dat bovendien al veel makkelijker dan in veel andere landen: we hebben hier vrijheid van meningsuiting en er is een rechtsstaat. Niet perfect, maar toch, wat is perfect?

    Dat brengt me op het volgende punt: ik zie dat jij geen genoegen neemt met minder dan een perfecte democratie. Nog helemaal afgezien van het feit dat ik niet eens weet hoe dat er uit zou moeten zien, is dat natuurlijk onmogelijk.

    Nog een laatste punt: de bloggers op deze site zijn allemaal onafhankelijk, we worden door niemand betaald. Ik verdien met mijn werk helemaal niets. Zelfs geen onkosten. Ik denk dat wij hier wel degelijk onafhankelijk zijn.

  28. 36

    @34: ik heb die zekerheid destijds niet kunnen vinden. Iedereen die volgens jou ingewijd zou kunnen zijn had ook een politieke agenda. Dat betekent dat de helft van de ingewijden mij probeerde te overtuigen van de zuiverheid van de bedoelingen van Rutte c.s. terwijl de andere helft jouw twijfel deelde. Objectiveerbare stukken waaruit bleek dat sprake was van een vermomde militaire missie heb ik gezocht en niet gevonden. Blijft over dat ik vond en vind dat “wij” verantwoordelijk zijn voor de ontstane chaos. Ik gelijke zin sprak Obama zich deze week uit.

  29. 37

    @36:

    ik heb die zekerheid destijds niet kunnen vinden

    Mmmmh:
    Ik heb dan wel de neiging om te vermoeden, dat je wat dat betreft redelijk naïef/te goedgelovig bent.
    Op zich niet zo erg, maar soms kom je dan erg bedrogen uit ;-)

  30. 38

    Heb je een link naar een bron die destijds betrouwbaar en bekend was? Ja er waren veel twijfels. Ik heb mij toen door Jolande SAP laten overtuigen die zich op haar beurt door de minister-president had laten overtuigen. Verder hebben Stronkel noch Bas en Henk zich uitgelaten over een mogelijk alternatief na onze stilzwijgende steun in Somalië, “politieke” steun in Irak en militaire steun in Afghanistan. Ook het idee van met de mond beleden steun zoals drie jaar geleden aan de Syrische oppositie vind ik geen aantrekkelijke optie.

  31. 39

    @31:
    Ik veroordeel niks, Thieme heeft het goed recht om wat voor geloof dan ook aan te hangen. Het enige lid van de eerste kamer is overigens ook zevendedagsadventist. Dat maakt dat van alle PvdD leden in de eerste en tweede kamer, twee derde zevendedagsadventist is. Voor mij een goede reden om niet op die partij te stemmen, mag dat?

  32. 40

    @39, mag dat? Het is niet verboden, omdat je vrij je keuze mag maken. Het is ook niet verboden om je stem te laten bepalen door een random generator. Maar ik vind het wel een verkeerde reden, in het licht van onze grondwet en de redenatie erachter: ik vind het persoonlijk onverdedigbaar om mensen buiten een bepaalde positie te houden op grond van hun religie, als die religie geen concrete nadelige gevolgen heeft voor hun handelen en de standpunten die ze uitdragen. En het is in veel gevallen buiten verkiezingen om ook ronduit onrechtmatig als je dat wel doet.

  33. 41

    @32:

    Natuurlijk is de PvdA nog wel links, niet voor niets is er bij de VVD kiezers zoveel weerstand tegen regeren met deze partij. De PvdA is echter links met een economisch 21e eeuwse visie

    Wat, pray tell, is er precies ‘links’ aan die ISDS-clausule in het TTIP-verdrag die van de PvdA zo nodig behouden moest blijven?

  34. 44

    @42: prima toch ? Dibi valt af omdat hij moslim is, Thieme omdat zij zevendedagsadventist is, Rutte en Buma omdat die hervormd zijn, Van der Staaij omdat hij gereformeerd is en zo nog een heel stel dat zichzelf graag voorliegt ….. ik vertrouw hun motieven niet.

  35. 45

    @42 Krekel:
    Als Tofik Dibi van zichzelf zegt dat hij praktiserend moslim zou zijn, hij zeer veel invloed in zijn partij zou hebben en heel veel andere prakstiserende moslims in zijn partij heeft, dan zou ik inderdaad ook niet op hem stemmen.

    @40 Inca:
    Ik stem ook niet op leden van CDA, SGP, Christenunie of een moslimpartij vanwege hun religieuze levensopvatingen. Wel zou ik ze eventueel in dienst nemen als ik in zo’n positie zou zitten. Schend ik de grondwet???