Weekendquote: De infantiele consument

Ook buiten de populaire cultuur overheerst een infantiel ethos: in politiek en religie verdringt een dogmatisch zwart-witdenken de genuanceerde complexiteit van een volwassen moraal, terwijl de merktekenen van eeuwige kinderlijkheid worden ingebrand bij volwassen, die zich overgegeven aan kinderachtigheid zonder voldoening en lusteloosheid zonder argeloosheid.

Kortom, een nieuwe hang bij consumenten naar leeftijd zonder waardigheid, kleding zonder vormelijkheid, seks zonder voortplanting, werk zonder discipline, spel zonder spontaniteit, aankopen zonder nut, zekerheid zonder twijfels, leven zonder verantwoordelijkheid, en narcisme tot op hoge leeftijd, tot de laatste snik, zonder spoor van wijsheid of nederigheid. In het tijdperk waarin wij nu leven is beschrijving niet een ideaal of streven, het is een videogame.” (*)

Aldus de bevlogen Benjamin Barber in stevige uithaal naar de kwalijke gevolgen van het consumentisme op de democratie, vandaag in het NRC.
Dit naar aanleiding van de volgende week te verschijnen Nederlandse vertaling van zijn boek “Consumed, How Markets Corrupt Children, Infantilize Adults, and Swallow Citizens Whole

  1. 1

    Doet me denken aan een stukje wat ik een tijdje terug last over instant maaltijden, on demand televisie en internet e.d. Dat we allemaal in een tijd van instant gratificatie leven en daardoor de waarde van dingen niet meer kunnen inschatten.

  2. 7

    civ is een van de beste games ooit gemaakt imo ;p

    Sja, in ons dromen schuilt onze grootste kracht.
    Er moet wel afentoe geherijkt worden natuurlijk. Maar daar zorgen kanker en economische depressies wel voor.

  3. 9

    Ongecontroleerd, hersenloos consumeren is stupide. Net als alleen maar tv kijken. En inderdaad vele instituties en tradities hebben hun maatschappelijke waarden verloren. Dat heeft niet aan de vrijhandel gelegen, maar aan de constante cultuurkritiek van al die intellectuelen. “ach, het huwelijk is maar een papiertje”, “doe wat je leuk vindt”, “Nederland heeft geen cultuur”, competentie gericht onderwijs, enzovoorts. (Overigens keur ik die houding niet af, iedereen moet zelf weten hoe ze het leven leven.)

    Vrije markten en vrijhandel zijn juist goed voor de mensheid. Zo wordt iedereen rijker en kunnen zelfs landen als China en India eindelijk honderden miljoenen mensen in enige welvaart opvoeden en leven mensen er langer dan ooit. (kijk maar op gapminder.org) Elk land dat aan vrijhandel doet, wordt gestaag rijker en gezonder.

    BB is een bekende, ingelezen intellectueel en als schrijver over deze materie weet hij eigenlijk wel beter. Dat hij zonder empirische onderbouwing weer dit soort onzin in de wereld kan slingeren, vind ik vreemd.

  4. 10

    Ik hoop dat hij overdrijft om zijn punt te maken. Misschien lees ik er teveel in, maar hij lijkt elke vorm van escapisme als infantiel te beschouwen. Wat escapisme met consumentisme te maken heeft, zie ik sowieso niet – het is juist één van die dingen die ons mens maakt…

    Je mag Lord of the Rings een kutboek vinden, het is op geen enkele manier instant gratification. En leuk dat je linkt naar Civilisation – als er iets is wat het duwen en trekken van beschavingen en culturen inzichtelijk maakt, is het dat spel wel.

    En ik gok dat de beste man nog nooit een computerspelletje gespeeld heeft. Was beschaving maar een videogame, dan zouden we tenminste met z’n allen naar iets toe werken…

  5. 11

    Hij had inderdaad betere voorbeelden kunnen gebruiken. Wat LOTR in het rijtje doet (ook al vind ik er geen fuck aan, ik zie het belang van het boek wel) en GTA (gewoon een mijlpaal in de gamesgeschiedenis (heb weinig met games verder) snap ik niet.

  6. 12

    Ik vond hem nogal uit de bocht schieten in de derde kolom waarin hij een gouden eeuw van het morele kapitalisme probeert te omschrijving. Alsof consumenteren een hogere doel nastreeft als het in armani pak of film noir wordt genuttigd.

  7. 13

    Als het niet zo oud was zou ik bijna zeggen dat het idee gejat was:

    De televisie, mijn beste Daniel, is de antichrist en ik zal je zeggen dat er slechts drie of vier generaties voor nodig zijn om van de mens een wezen te maken dat niet eens meer op eigen initiatief een scheet kan laten, en dat terug keert naar zijn hol, naar middeleeuwse barbarij en naar een staat van imbeciliteit die de naaktslak ten tijde van het pleistoceen al overwonnen had. Deze wereld zal niet ten onder gaan aan de atoombom, zoals de kranten schrijven, ze zal sterven van het lachen, en te gronde gaan aan de banaliteit door overal een grap van te maken, en een slechte grap ook nog.

    (Uit De schaduw van de wind; Carlos Zafón)

  8. 14

    Nee vroeger werd er nog geproduceerd naar behoefte. Nu is dat volledig doorgeschoten ( vanaf de jaren ’50 eigenlijk al ) naar het creeeren van behoefte omdat er jaar na jaar meer groei moet zijn.

    Je kan afvragen of daarvoor er inderdaad over na werd gedacht of dat we eigenlijk pas sinds die tijd overschot hebben in plaats van tekorten.

    Al met al beschrijft hij denk ik ook een van de kwalijke gevolgen van het aandeelhouderskapitalisme die juist die groei als voorwaarde stelt voor een succesvol bedrijf. Een bedrijf dat immers jaar na jaar evenveel succes behaalt is een bedrijf dat steeds minder waard word en daarmee vanzelf de afgrond in gaat.

    Daarnaast worden mensen weldelijke steeds meer geconditioneerd. Reclame en marketing worden onzichbaarder en steeds slimmer. Mensen zijn meer geinteresseert de materiele bevrediging die links en rechts minder te onderscheiden is van een junk. Het gebruik van middelen waar maatschappelijk / mondiaal geluk niet meer gebaat is en de kick tijdelijk. Daarna is het maar weer werken om de volgende shot te kunnen betalen.

  9. 16

    Die vent heeft op zijn zachtst gezegd een nogal beperkt wereldbeeld. Zie bijvoorbeeld:

    Socialisme, sociaaldemocratie, communisme en anarchisme hebben weinig historische invloed gehad, dat wil zeggen niet in de vorm van reëel bestaande samenlevingen, en evenmin als cultureel paradigma.

  10. 17

    In zijn boek Verstandig denken, infantiel handelen doet Paul Postma een poging uit te leggen waar dat infantilisme vandaan komt: het zit ergens tussen oren en wel op een plek waar alleen in ingewikkelde hersenoperatie wat aan zou kunnen doen.
    Als we verstandig denken komen we op zaken die goed of leuk voor ons zouden zijn. Tegelijkertijd maken we er ook een rommetlje van.
    Met het verstand is dus een aanbod van produkten ontwikkeld waar we a) geen raad meer mee weten en b) daarom misschien niet zo verstandig mee om kunnen gaan. We klooien maar wat aan.
    Het verstand laat het afweten. Dat is niet infantiel. Met infantiliteit behouden we het kind in ons, of anders gezegd: de spelende mens. Daar vind ik niks mis mee.
    Dat we de overdaad aan consumptie niet aan kunnen, is niet kinderlijk maar dom. Maar volgens die Paul Postma is daar niks aan te doen of we zouden de “oudere delen” van ons brein moeten wegsnijden.

  11. 18

    @Peter
    Jij linkte naar van Dale als argument dat infantiel helemaal niet verkeerd is.

    in·fan·tiel (bn.)
    1 behorend tot het kinderlijke stadium => kinderlijk
    2 [pej.] kinderachtig => kinderlijk

    Het lijkt me toch dat er te concluderen valt dat volwassenen niet infantiel behoren te reageren of te handelen. Doen ze dat wel dan is er OF sprake van regressie OF sprake van een manipulatie. Of hebben we het hier uitsluitend over het consumentengedrag van kinderen?

  12. 19

    @Hans (#18): Zo vatten we het wel op, ja. Toch kun je het ook zo lezen: van het kind. De 2e omschrijving kan net zo goed op het kinderlijke stadium slaan. Zien we dat stadium als de eerste perioden van een menseleven (en niet de laatste waar ouderen kindsheid wordt toegedicht, maar waar verwarring of degeneratie wordt bedoeld), dan past het wel bij mijn argument.
    Ik vind trouwens dat de betekenis van woorden iets anders meegeven dan het letterlijk is bedoeld wel een mooi verschijnsel in het taalgebruik, maar ook een “bewijs” van waar dit topic over gaat: uiteindelijk doen we maar wat. Dat over de oorzaken te twisten valt, toont aan dat het te ver gaat dat dan meteen als infantiel te bestempelen.

  13. 20

    Het stuk gaat over de feminisering van de maatschappij.

    In het internet tijdperk zijn vrouwen meer dan ooit aanwezig in de publieke ruimte, en de “verleging” van die ruimte volgt daar direct op.

    Voorheen wist ik niet eens dat het percentage volstrekt lege mutsen zo idioot hoog was. Dezer dagen lijkt het echter steeds moeilijker te zijn om nog een stuk ruimte te vinden dat niet al bezet is door over niets anders dan uitgaan, dansen, make-up en sex/liefde brallende vrouwbeesten.

    En met die laatste categorie houdt men dan ook nog eens de gemiddelde man geinteresseerd waardoor er ook van die kant geen algemeen soelaas te verwachten is.

    Vrouwen zijn schijnbaar gemiddeld genomen voldoende dommer om een direct, omgekeerd evenredig verband tussen de prominentie van hun aanwezigheid en het niveau onvermijdelijk te laten zijn.

    Heren — ik raad de mannen-liefde aan.

  14. 23

    Zit ik een vermogen te betalen voor het papieren NRC en nu zie ik dat je grateloos de pagina’s in JPG formaat kan bekijken. Hoe vind je die, want je kunt er volgens mij niet naartoe navigeren vanuit hun site.

  15. 27

    @25: Je voelt je inderdaad terecht aansproken. Maar, is dit artikel niet het zoveelste voorbeeld van het snobisme van zelfverklaarde intellectuelen?

  16. 28

    Gewoon een truuk van moraliserende generaliserende ouwe sokken… Schilder iedereen af als een kind, dan kun je over iedereen een “waar gaat het heen met die jeugd” zaagverhaal houden.

  17. 29

    Als het al zo zou zijn dat mensen door consumerism infantiel worden, wat stelt de schrijver dezes dan voor? Een staatsindeling waarbij de overheid de resources eerlijk over de bevolking verdeelt? Brrrrr dank je beleefd…

  18. 32

    Om met Midas Dekkers te spreken: mensen zijn en blijven gewoon apen. Ik heb liever mensen die zich verliezen in consumeren dan in welke ideologie dan ook, van de eersten heb ik tenminste weinig last.

  19. 33

    @JSK,

    Ik vind dat nogal meevallen als ik het vergelijk met andere werkplekken, jij begeeft je liever in kringen waar de problemen wat simpeler benaderd worden?

  20. 34

    Ik zal het zo zeggen: verreweg de meeste *echt* intelligente mensen die ik ken hebben zoveel mentaal/emotionele gebreken – een extreme wereldvisie, minachting voor mensen in andere vakgebieden, etc – dat ik niet kan zeggen dat zij ‘volwassenere’ beslissingen maken dan de ‘infantiele consument’.

    Wat nodig is een lezende hogere middenklasse die zich ‘serieus’ bezig houdt met de problemen vandaag de dag. Helaas heeft de verkindsing het hardst toegeslagen onder die groep, lijkt het zo.

  21. 35

    @JSK#27
    Aangesproken? Je hebt vaker aangetoond dat je niets begrijpt maar deze is wel sterk.

    #34
    Ik vraag me af tot welke groep jij jezelf rekent. Nog meer vraag ik me af wat *echt* intelligente mensen zijn. En bovenal vraag ik me af wat jij zie als mentaal/emotionele gebreken (jou voorbeelden zijn niet voldoende).

    Laat maar te antwoorden…

  22. 36

    Als je ‘jou’ schrijft waar je ‘jouw’ bedoelt behoor je in mijn ogen niet tot de groep *echt* intelligente mensen. Zo, die zit dombo.

    Anders gezegd: alsof de zogenaamde intellectuele/culturele elite waartoe veel Sargasso-publiek zich rekent wél volwassen is. Ik heb hier de meest kinderachtige discussies en meest simpele redeneringen voorbij zien komen. Zoals op elk weblog natuurlijk, maar wie is Bassje of HansR om over infantiele consumenten te spreken? De kinderachtige neerbuigenheid spat er vanaf.

    Ik wil niet te bitter klinken, maar in een land waar mensen over het algemeen weinig weten en de educatieve standaarden vrij laag liggen, hebben de hoger opgeleiden mijn inziens een te grote mond over hoe het ‘normale volk’ zich dient te gedragen.

  23. 42

    minachting voor mensen in andere vakgebieden

    Bittere economen zouden wat dat betreft hand in eigen boezem mogen steken.

    Even ter relativering: Een van de redenen waarom slimme mensen zulke enorme planken voor de smoel kunnen hebben is dat ze proberen principieel te zijn. En daar wringt ‘m nu juist de schoen. In zeer complexe systemen hebben bepaalde “krachten” niet in alle gevallen hetzelfde resultaat. Terreinbeheerders van natuurbeschermingsorganisaties kennen dit principe erg goed. Op de ene plek leidt het afdammen van een beekje tot verlies (Vis trekt niet meer in, om maar ‘ns wat te zeggen), maar op de laatste leefplekken van de Europese rivierkreeft leidt het tot winst (Vis kan daar namelijk geen dodelijke ziektekiemen introduceren).

    Een van de eerste dingen die je ziet als je alle ideologische veren van je afschudt is de enortme complexiteit van een ecologisch systeen als maatschappijen. Allerlei “goede” principes kunnen leiden tot volstrekt onverwachte resultaten. Vluchtelingen organisaties wijzen vol afschuw op het toelatingsbeleid van Nederland direct voorafgaand aan de tweede wereldoorlog als een voorbeeld van hoe het niet moet. Maar de joodse vluchtelingen die wel werden toegelaten zaten als ratten in de val want een paar jaar later werden ze afgevoerd.

    Multiculturaliteit wordt hoog aangeschreven, maar multiculturele samenlevingen leven langs elkaar heen. De natuurlijke dynamiek van groepen mensen is namelijk etnogenese, oftewel samensmelting van culturen. De enige wijze waarop culturen niet met elkaar samensmelten is door een bepaalde vorm van apartheid.

  24. 45

    Ik vind Mary’s #43 wel aardig want n.a.v. JSK’s #34 en verder @su. Veel korter kun je denk ik niet opschrijven dat in een complexe wereld de oogkleppen van intelligente economen (laten we even aannemen dat JSK daaronder valt) problemen kunnen veroorzaken.

    Daarbij kan ik een ecologische redenering die leidt tot een maatschappelijke conclusie altijd wel waarderen. Als je daar niet te ver mee gaat kun je vaak toch wel wat duidelijk maken.

    Maar @su je hebt misschien wel een punt dat er erg veel lijntjes in #42 lopen (bittere economen ->intelligentie-> oogkleppen ->complexe systemen ->ecologische systemen ->vluchtelingensituaties ->jodenvervolgingen ->multiculturaliteit ->natuurlijke dynamiek van mensengroepen (==ecologisch systeem).

    Even ademhalen hoor.

  25. 47

    @Mary:

    Het laatste alinea lijkt het voorafgaande tegen te spreken. Multiculturaliteit is meer het omgaan met het proces van etnogenese dan dat het het tegenwerkt. Juist het met man en macht dicht houden van de culturele deur voor nieuwe invloeden duidt op het tegenwerken van etnogenese.