Wat nu voor de VVD?

Rutte viert feest na verkiezingsoverwinning (Foto: Flickr/Maarten Dirkse)

De confetti is opgeveegd, de feestmuts verzamelt stof op de archiefkast: de wittebroodsweken voor premier Mark Rutte en zijn partij zijn voorbij. Het is weer knokken geblazen. De volgende horde wordt het verkrijgen van een meerderheid in de Senaat op 2 maart. Maar daarna komt misschien wel Rutte’s grootste uitdaging: de doorbraak van de VVD bestendigen. Het probleem is dat hij dat alleen maar kan bereiken door naar links op te schuiven.

Fier als een pauw lopen de VVD-Kamerleden door het parlement. Na de kenmerkende uitgelatenheid wennen ze aan het idee dat hun Mark in het Torentje zit. Een VVD-premier! Ze hebben er veel voor moeten opgeven tijdens de onderhandelingen met CDA en PVV, maar het is gelukt.

Natuurlijk schuurt het hier en daar. De VVD heeft wel veel moeten laten liggen. Een enkeling durft zelfs wel toe te geven dat men qua sociaal-economische hervormingen net zo goed een meerderheidsregering had kunnen hebben in de vorm van Paars-Plus. Maar ja, samenwerken met de PvdA, dat had een flink deel van de VVD-achterban nooit gepikt. Dus is het goed zo, al wordt het nog verdomd lastig om die meerderheid in de Senaat voor elkaar te boksen. Maar, en dat volgt altijd na de twijfels: wij hebben de premier. Wij zijn nu de grootste partij van het land.

Optimisten binnen de partij dromen van een nog mooiere nabije toekomst, één waarin de VVD het CDA definitief achter zich laat en de partij uitgroeit tot de nieuwe, centrum-rechtse middenpartij. De grote volkspartij die de VVD in hun ogen altijd al had moeten zijn.

Ze maken de analyse dat het CDA echt op zijn gat ligt en tot nu toe niet in staat blijkt te zijn te herstellen. Het is kort dag sinds de rampzalige verkiezingen van 9 juni, toen de christendemocraten 20 zetels verloren, maar de weggelopen kiezers vertonen nog niet bepaald de neiging om weer terug te keren op het nest. Inmiddels is duidelijk dat op 9 juni behoorlijk wat CDA-kiezers wegliepen naar de VVD, de PVV en – jawel – zelfs D66 en de PvdA.

Rechts, waar de VVD zijn natuurlijke kiezersbasis heeft, vertoont een interessante overloop-dynamiek. Er waren VVD-kiezers die juist weggingen bij de VVD en overliepen naar de in sociaal-cultureel opzicht rechtsere partij, de PVV. Rutte maakte dat verlies meer dan goed door veel CDA’ers aan zich te binden en het heeft er alle schijn van dat die kiezers hem het voordeel van de twijfel blijven gunnen. Dat schept perspectief.

Het CDA zag natuurlijk dat de kiezers overstapten naar VVD en PVV, zoals ook blijkt uit het rapport Frissen, en de partij is daarom sinds de verkiezingen met een flinke ruk naar rechts opgeschoven. In een typische CDA-reflex probeert de partij zich te kleuren aan coalitiepartners PVV en VVD, in de hoop weer een aanlokkelijk alternatief te worden voor die twee partijen. Dat lukt nog niet; het CDA blijft in alle peilingen zetels lekken. Met minder dan twee maanden te gaan tot de Provinciale Statenverkiezingen belooft dat weinig goeds voor de christendemocraten.

De VVD ziet zich dus geconfronteerd met een unieke kans om in het midden van stuivertje te wisselen met het op apengapen liggende CDA. Maar dan zal de VVD wel een aantal veren moeten laten. Om bepaalde kiezersgroepen, zeker die in het lagere inkomenssegment, aan zich te binden zal de VVD de scherpe randen van de in het programma gewenste hervormingen in de sociale zekerheid en de zorg moeten wegvijlen. Handen af van de AOW en de WW, en meer handen aan het bed, is dan het devies.

Er zijn bepaalde signalen die erop wijzen dat de VVD-top in Den Haag die kant wel uit wil. Onlangs nog zette de VVD-minister van Volksgezondheid de verdere introductie van marktwerking in de zorg stil. Dat mag in VVD-kringen gerust een kleine revolutie worden genoemd; zelfs de SP reageerde verheugd. Of het gemeend is en voor de langere termijn, of slechts een stunt om de PVV in het vaarwater te zitten zal moeten blijken. De WW laat de VVD in deze regering met rust en de AOW wordt volgens de plannen slechts verhoogd tot 66 in 2020, niet 67.

Om eindelijk de premier te kunnen leveren was de VVD bereid in te leveren. Het is niet ondenkbaar dat de partij diezelfde bereidheid aan de dag zal leggen om op centrum-rechts de grootste partij te worden.

Dan moet de partij wel iets naar links opschuiven, namelijk links van het CDA. De vraag is of het hele VVD-kader daar zomaar mee instemt, premier Rutte of niet.

[kaj]

  1. 1

    Leuk stuk, maar ik heb juist het idee dat VVD kamerleden en bewindslieden op hun tenen lopen. Juist daarom staan (stonden) ze op winst. Zodra, iemand (de premier bijvoorbeeld) maar een beetje kritiek heeft op Geert Wilders zal de kiezer Rutte inwisselen voor Wilders. Is het dan nooit iemand opgevallen dat wanneer Wilders weer eens onder vuur ligt, Rutte dit chronisch bagatelliseert? In feite wordt de VVD dus gegijzeld, niet zozeer door Wilders, maar door de gemiddelde VVD-stemmer, en dat is ander volk dan het gemiddelde VVD-lid.

  2. 3

    Leuk stuk, voor 80% is het wel een open deur. In iedere coalitie ben je als grootste partij afhankelijk van de clubs die jou een meerderheid gunnen/geven en hebben ze dus een sterke onderhandelingsbasis.

    de VVD hoeft niet naar links op te schuiven maar wellicht wat meer naar de basis terug moeten keren zonder alle verkiezingsretoriek. (wellicht is dat dan naar links schuiven) ik zie dat meer als trouw blijven aan je (klassiek) liberale roots.

    de provinciale staten zou trouwens nog wel eens een verassing kunnen worden dan bijvoorbeeld het CDA hoog scoort doordat haar achterban bij een lage opkomst van anderen tóch op komt dagen.

  3. 4

    op zich prima analyse, maar ik snap niet waarom ze naar links zouden moeten opschuiven. Ze worden het neiuwe CDA omdat ze voor betrouwbaarheid staan en verantwoordelijke boekhouding. De VVD kan tegenwoordig prima op de winkel passen. Dat ze wat rechtser zijn geworden is daarin juist een pre.

  4. 5

    Die laatste zin over het opschuiven van de VVD naar links omwille van een stabiel groot electoraat voelt een beetje aan alsof de auteur zoekende was naar een goede afsluiter en dan maar iets uit de hoge hoed heeft getoverd.

  5. 6

    Inderdaad, VVD (ers) kun je prima op een winkel laten passen. Zie de boekhoudkundige prestaties die VVD-ers Gerrit Zalm, Frank de Grave, Robin Linschoten en Ed Nijpels leverden bij de DSB bank. Bij de lagere overheden denkt men nog vaak aan wat de VVD-ers Geert Dales, Harry Groen en Frits Huffnagel achterlieten.
    VVD-er Dales deed ook als schoolbestuurder weer van zich spreken. Het is begrijpelijk dat @inje denkt dat VVD-ers het best in staat zijn de overheid weer respectabel te maken. De daarvoor nodige vaardigheden leren zij elkaar, onder andere in het bedrijfsleven.

  6. 7

    @6
    Zalm was een zeer goede minister van financien, en het is wat makeklijk die lui de schuld te geven omdat ze het klimaat bij de DSb niet op tijd wisten te keren. Dat je iets niet repareert op tijd is wat anders dan dat je scchuld hebt aan de oorzaken. Tevens kun je wel wat namen noemen van locale overheden. Maar dan kun je t zelfde zeggen van alle partijen. Zie bijv. de gemeentes Reinderland, Pekela’s en dat hele zooitje daar rechtsboven op de landkaart. Allemaal SP ers en Pvda ers die die gemeentes omgetoverd hadden in artikel 12 gemeentes.
    Wel weer typisch van je, die poging tot karaktermoord. Voor groenlinks kunnen we natuurlijk opperprutser Borghouts noemen. Al met al kan er gesteld worden dat de VVD een economisch solide en betrouwbare partij is. Dat jij nou eenmaal er een sport van maakt je grote tegenstanders rechts een negatieve identiteit aan te meten doet daar weinig van af.

  7. 8

    #7, er kan van alles gesteld worden, ook het claimen van fatsoen voor je VVD. Dat de VVD vaardig de belangen van bovenmodaal verdedigt is hun goed recht. Alleen fundamentalistische gelovigen noemen het wijzen op onbetwistbaar falen van hun aanbedenen ‘poging tot karaktermoord’. Veel plezier ermee.

  8. 9

    Ach, in alle ‘discussies’ die ik tot nu toe met je gehad heb doe je systematisch een ding: je maakt de Ander, rechts in jouw wereld, belachelijk. Dat doe je door middel van moeilijke woordjes, generalisaties , ze zijn bloeddorstig en wraakzuchtig, asociaal, dom , gefrustreerd, onbetrouwbaar ect etc…. Je onderbouwd niks, je richt je continu op de vijand en die pas je een identiteit aan die zeer negatief is. That’s it. Je reactie in @6 is gewoon de zoveelste in een reeks. Jij discussieert niet, je wilt je tegenstander gewoon kleineren en dan trek je de loftrompet voor ‘eigen’ groep. Heel etnocentrisch van je. Spreek ik je daarop aan of blijf ik proberen gewoon met je te discussieren, dan zie je daarin aanleiding om je toon nog iets verder te verharden.

    Deze opmerking is daar wel tekenend voor: “Alleen fundamentalistische gelovigen noemen het wijzen op onbetwistbaar falen van hun aanbedenen ‘poging tot karaktermoord”

  9. 10

    Mooie manier om discussiëren of argumenteren uit de weg te gaan! Toon verifieerbaar aan dat je helden niet faalden. Kom met feiten.
    Lees eens iets, probeer dingen te begrijpen die niet in je straatje passen.

  10. 11

    Onderbouw eest nou maar jouw stelling, dan falsificeer ik hem daarna voor je. Afgesproken? Kun je dan ook gelijk even aantonen dat het mijn helden zijn? Wie mijn helden dan precies zijn. Dat het slechts mijn helden zijn die falen. Waar je precies de norm legt. Of falen in de private sector ook falen betekend als bestuder etc ect. Je kunt wel stellingen poneren, maar dan moet je echt met feiten komen en een goed verhaal, ipv beetje beledigen. Je lijkt Wilders wel in je manier van discussieren.

  11. 12

    @7: Zalm was een zeer goede minister van financien

    Pardon? Hebben we het dan over dezelfde prutser die zijn economie voor beginners niet eens beheerste en tijdens de dotcomzeepbeel toen de inflatie de pan dreigde uit te reizen het vuurtje nog eens aan wakkerde door de belastingen te verlagen?

  12. 13

    @12
    Precies die man.

    Luitjes, ik houd het hier voor gezien. Nooit gedacht dat ik het zou zeggen, maar ik mis Pedro en andere ‘oudere’ reaguurders. Sinds de verkiezingen hebben nogal wat lui frustratie en zit normaal discussieren er niet meer in. Zie bijv. de opmerking hierboven van die van Jolo aanhanger. En dan nog commentaar hebben op Geenstijl ook….pffff

  13. 16

    @13:

    Sinds de verkiezingen hebben nogal wat lui frustratie

    Verkiezingen die een klinkende overwinning opleverde voor de partij waar ik lid van ben hebben geleid tot frustratie?

    Zie bijv. de opmerking hierboven

    De waarheid moet gezegd worden.

    van Jolo aanhanger.

    Ook iemand die de heersende opinie – die over het links zijn van de media – op overtuigende wijze aan heeft gevallen, wat hem niet door iedereen in dank is afgenomen. Overigens maakt me dat nog geen ‘aanhanger’; in tegenstelling tot Wilders heeft Van Jole geen beweging achter zich. Dat moet je als journalist ook niet willen.