“Wat een voorzichtig gedoe!”

OPINIE - Scholen worstelen met integratieproblemen bij leerlingen. Volgens een recent onderzoek herkent meer dan de helft van de docenten en schoolleiders in de grote steden het beeld van mislukte integratie en scheiding van culturen. In de vier grote steden zegt gemiddeld 14% van de basisschoolleraren en 13% van de leraren in het voortgezet onderwijs dat bepaalde onderwerpen (homoseksualiteit, de coup in Turkije en de populariteit van de PVV) niet in de klas besproken kunnen worden. Voor de overgrote meerderheid van de scholen geldt dit overigens niet. Wat Kamerleden er niet van heeft weerhouden om woorden als ‘dramatisch’, ‘heftig’ en ‘ronduit zorgelijk’ in de mond te nemen.

Ex-docente Wendy Vianen verwijt de schoolleiding een gebrek aan steun. In een uitzending van ‘Dit is de Dag’ op Radio 1 van 14 februari zei ze dat schoolleiders bepaalde thema’s tot taboe verklaren. ‘Ik kreeg van de schoolleiding te horen dat ik beter niet kon vertellen dat ik ervaring heb als agent.’ Praten over de recente coup in Turkije werd expliciet verboden. Petra van Haren, voorzitter van de Algemene Vereniging van Schoolleiders vond dat leraren het probleem vooral onder elkaar en met de schoolleiding moeten uitpraten. Je moet je schoolpopulatie en de verschillen tussen leerlingen goed kennen.Scholen willen ruimte bieden voor verschillende identiteiten, volgens Van Haren.

“Wat een voorzichtig gedoe!”, riep Elma Draijer, vaste commentator in het programma, spontaan tussendoor.

De segregatie tussen kinderen met een verschillende culturele achtergrond is inderdaad ‘ronduit zorgelijk’. Maar de voorzichtigheid van schoolleiders die leraren waarschuwen voor een open gesprek in de klas is dat niet minder. Hoe is integratie mogelijk zonder een gesprek over verschillende opvattingen? Hoe bevorder je respect voor verschillende opvattingen als ze niet geuit mogen worden? Hoe kun je de waarde van de vrijheid van meningsuiting verdedigen tegenover anderen als je zelf bepaalde onderwerpen taboe verklaart?

Juist op scholen, waar de nieuwe generaties worden gevormd, zou het doorbreken van de segregatie een belangrijk speerpunt moeten zijn. Dat betekent nog niet dat leraren verschillen tussen culturen moeten negeren en in lijn met het PVV-programma Hollandse eenheidsworst moeten serveren. Ruimte voor verschillen in achtergronden is onmisbaar omdat alle kinderen zich op school veilig moeten voelen. Maar het consequent uit de weg gaan van confrontaties tussen verschillende culturen leidt in de praktijk tot het in stand houden van de gescheiden gemeenschappen. Daarmee versterken de scholen de al bestaande segregatie meer dan dat ze een bijdrage leveren aan de integratie.

Nederland heeft een verleden wat segregatie betreft. De scheidslijnen die de verzuiling hebben veroorzaakt waren wel wat minder scherp dan wat we nu zien tussen autochtonen en allochtonen. Maar het hokjesdenken heeft tot vandaag de dag zijn sporen nagelaten. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat dit meespeelt in hedendaagse discussies. Er is bovenmatig veel aandacht voor het benoemen van verschillen en de eigen aard en identiteit van groepen die in de praktijk niet altijd even goed van elkaar zijn te scheiden. Ieder zijn eigen wereld: het is, net als vroeger, meer ideologie dan werkelijkheid. Maar die ideologie leidt tot verwrongen beeldvorming over en weer en een rem op contacten.

Er zijn gelukkig nog genoeg mensen die de segregatie willen doorbreken en daar actief aan werken. Ook op scholen. Zoals de Tilburgse leraar die zijn klas meenam naar het asielzoekerscentrum naast de school waar de leerlingen door leeftijdgenoten uit Afghanistan en Syrië werden rondgeleid. Na afloop maakten ze een afspraak voor een partijtje voetbal.

Overgenomen van Free Flow of Information.

 

  1. 1

    Voor de overgrote meerderheid van de scholen geldt dit overigens niet.

    tsja, op de overgrote meerderheid van de dagen zal er *geen* terroristische aanslag plaatsvinden. zelfs niet in Irak of Afghanistan. ook maar geen aandacht aan besteden? snap wel dat je links bent (ik ook) maar iets minder wereldvreemd graag.

  2. 4

    Segregatie geschiedt niet alleen via etnische lijnen. Op mijn VMBO-school is de indoctrinatie van Euroturken door Erdogan rechtstreeks merkbaar. Leerlingen met een AKP-achtergrond manifesteren zich zeer duidelijk richting andere leerlingen, elk feit dat niet past in hun referentiekader, of het nu gaat om Armenië, ISIS of de USA, is Fake News. Griezelig effectieve hersenspoeling.

  3. 6

    Ruimte voor verschillen in achtergronden is onmisbaar omdat alle kinderen zich op school veilig moeten voelen.

    Wat een vaag geklets! “Ruimte voor achtergronden” hoeft er helemaal niet te zijn: die achtergronden zijn er gewoon. Waar het de schrijver kennelijk om gaat is dat alle leerlingen zich (in beperkte mate?) zouden moeten kunnen kleden en gedragen zoals past bij de cultuur van hun ouders.

    Alleen schuilt nou juist dáár een gevaar in – voor ándere leerlingen! Laten we niet om de hete brij heen draaien: er is alleen een probleem met mohammedaanse culturen, waarin minachting voor vrouwen en niet-moslims de norm is. Het bieden van ruimte aan de opvattingen van Mohammed betekent automatisch een inperking voor de rest. Dan kan er niet meer worden gepraat over “bepaalde thema’s”, zoals wetshandhaving op grond van iets anders dan de sharia en het betreuren van de vernietiging van de joden.

  4. 7

    Aan de ene kant: vroeger zaten leerlingen die het met elkaar niet eens konden zijn op basis van hun ‘zuil’, niet eens bij elkaar op school, want artikel 23 had ervoor gezorgd dat iedereen zijn eigen kinderen mooi in hun eigen kleine indoctrinatie-fabriekje kon stoppen (voor het grootste deel) op kosten van de de staat.

    Aan de andere kant: de tijd dat katholieken en protestanten elkaar te lijf gingen met dodelijk geweld ligt hier toch al wat langer achter ons. En hebben we alleen nog maar mega-scholen.

    Ik zie persoonlijk de noodzaak van de drive om iedereen ‘correct’ te laten denken niet zo in; ik vind dat een heel ‘linkse’ reflex (de ‘partij-lijn’ etc). Ook die hele fake-news-scare snap ik dus niet. Ik ben meer van: je denkt en zegt maar wat je wil, maar zodra je qua daden over de schreef gaat, komt de knoet keihard op je neer. Handhaven dus. Maar ja, kom daar maar eens om met de huidige denkwijzen over politie-budget, misdaad en straf.

    We zijn een godverdomde brave new world aan het creëren met de beste intenties en zonder dat we het door hebben.

  5. 8

    @7, ik zou het zelf juist eerder de ‘rechtse reflex’ willen noemen, het ideedat je wel keihard met de ‘knoet’ wilt slaan, ook al is dat duurder, minder effectief en zijn er dan al slachtoffers geweest, alleen maar omdat je echt niet wilt investeren in ontwikkeling of het voorkomen van problemen. Ook al is dat op alle vlakken effectiever en in z’n totaliteit goedkoper.

  6. 9

    @8:

    alleen maar omdat je echt niet wilt investeren in ontwikkeling of het voorkomen van problemen

    Het zou inderdaad beter zijn schoolkinderen vanaf groep 1 in te prenten op welke manier ze zich dienen te ontwikkelen om in de Nederlandse cultuur probleemloos vooruit te komen. Daar hoort het afkeuren van daarop haaks staande culturen bij, zoals je kinderen die 1+1=3 volhouden niet over de bol aait maar een standje geeft.

  7. 11

    Mijn juffrouw uit de tweede klas woonde samen met een vrouw.
    Ik had tijdens een bijles taal bij haar thuis gezien dat ze maar éen slaapkamer hadden. Als we er naar vroegen, zei ze dat die andere vrouw haar zus was.

  8. 13

    @8: Oh, het is zeker een rechtse reflex, dat willen handhaven op daden. En dat in vrijheid willen laten van andermans gedachten.

    alleen maar omdat je echt niet wilt investeren in ontwikkeling of het voorkomen van problemen.

    Ja, en andere mensen zouden het idee dat je daarin maar beperkt mee gaat, dus ‘vrijheid’ noemen. Het feit dat jij dat zonder ironie als een acceptabele methode naar voren brengt om met mensen om te gaan, toont alleen al aan hoe geïndoctrineerd je bent. Happy to be a slave, and happy to advocate it.

  9. 14

    @6: Zoals gezegd gaat het er mij om alle kinderen ongeacht hun afkomst veiligheid te bieden op school. En dat houdt ook in dat je rekening houdt met verschillende gezinsachtergronden, zoals het Nederlandse onderwijs dat uit pedagogische overwegingen altijd heeft gedaan. Dat hoeft integratie helemaal niet in de weg te staan. Alle kinderen leren op school dat er meer is in de wereld dan wat ze thuis meekrijgen.

    @7 en @8 De ‘partijlijn’ die ik zie is inderdaad een rechtse: er is maar één cultuur en daar moet iedereen zich aan aanpassen. Zelfs de kledingvoorschriften op feestdagen worden door deze partij van bovenaf opgelegd.

  10. 15

    @14:

    alle kinderen ongeacht hun afkomst veiligheid te bieden op school. En dat houdt ook in dat je rekening houdt met verschillende gezinsachtergronden

    Wat heeft de gezinsachtergrond nou te maken met de veiligheid? Of bedoel je soms dat het in sommige soorten gezinnen normaal is met een mes rond te lopen en dat dat op school even moet worden afgeleerd?

    Maar ik zal me niet van de domme houden. Je bedoelt met het “bieden van veiligheid” natuurlijk iets anders, namelijk het vermijden van onderwerpen en stellingnames die de kindertjes in conflict brengen met wat ze thuis hebben geleerd. Hierboven zijn al een paar van die zaken genoemd.

    En laten we meteen maar man en kameel noemen: deze hele discussie gaat eigenlijk alleen over hoe we moeten omgaan met de islam die via kinderen op school belandt. Het is jammer dat we enerzijds lijden aan een cultureel minderwaardigheidsgevoel en anderzijds (nog) veel te naïef zijn waar het de islam betreft, anders wisten we al lang wat ons te doen stond.

  11. 16

    Heb je mijn stuk wel gelezen? Ik pleit tegen taboes. En ik vind dat je juist in het onderwijs confrontaties van culturen niet uit de weg moet gaan Maar als ik jou ook even vrijelijk mag interpreteren dan krijg ik het idee dat er in jouw ideale klas maar een cultuur overblijft. Daar zijn volgens mij 21e eeuwse kinderen toch echt niet mee geholpen.

  12. 17

    @16 pleit tegen taboes in een omgeving van scholieren die zich in hun groepie drijvend houden met de meegegeven extreme & fundamentele dogma’s die je kunt bedenken.

    Succes hè!

  13. 18

    @16: Ik begrijp je vraag. Je zegt te pleiten tegen taboes, maar in je hele stuk noem je de islam nul keer. Je vindt dat er confrontaties tussen culturen moeten zijn, maar tegelijk pleit je voor “ruimte voor verschillen in achtergronden”. En tenslotte prijs je een Tilburgse leraar voor het zogenaamd doorbreken van de segregatie als hij zijn klas meeneemt naar een bolwerk van segregatie. Je lijkt het goed te bedoelen, maar je snapt niet dat kinderen uit andere culturen moeten worden meegenomen in de onze, niet andersom.

  14. 19

    @18: Een nogal rare bijdrage. Waarom zou je het woord “Islam” moeten gebruiken als je tegen taboe’s pleit, volgens jou ? En sinds wanneer zijn AZC’s “bolwerken van segregatie” ?

  15. 21

    @19: In 2011 bleek uit onderzoek van het COA dat twee derde van de asielzoekers niet veilig is vanwege bedreiging door (vooral) moslims. Christenen worden uit AZC’s weggepest, om over homo’s, atheïsten en ex-moslims nog maar te zwijgen. Is dat segregatie? Nou en of! En nog wel meer dan dat.

    Het is vrij duidelijk hoe de integratie kan worden verbeterd, maar dan moet er één taboe sneuvelen: het aanwijzen van de islam als het voornaamste probleem.

  16. 22

    @21: Van al die verhalen blijft heel weinig over als je het nepnieuws eruit filtert …

    Sinds wanneer is het aanwijzen van de Islam als voornaamste probleem een taboe ? De afgelopen jaren is er juist uitermate fel hierover gediscussieerd. Dat het volslagen flauwekul is is waar, maar een taboe ?