Waarom de markt niet vrij kan zijn

De blaaskaken krijgen de bonussen, het toptalent kan de tering krijgen. Een betere samenvatting van waar het mis gaat in een groot deel van het (westerse) bedrijfsleven is er niet.

Een bedrijfsbobo die in een half jaar tijd 10 procent van de werknemers kan lozen in het kader van “costcutting” krijgt onmiddelijk waardering van de aandeelhouders. Een visionair directeur die ervoor zorgt dat over vijf jaar het toptalent volledig tot bloei komt die vervolgens de nieuwe generatie producten het levenslicht laat zien, is een loser. Nauwelijks meetbaar, duurt te lang, geen bonus, daag.

Veel bedrijven kunnen door hun aandeelhouders niet anders doen dan korte termijn sturing. Aandeelhouders spinnen er garen bij, werknemers en de economie in het algemeen niet. Al het geklets over marktwerking en stimulans ten spijt.
Maar aandeelhouders en bedrijven gaan echt niet zelf hun gedrag veranderen. Waarom zouden ze? De mensen met de grootste belangen (geld) denken geen baat te hebben bij verandering.

En dus kan een markt niet vrij zijn. Wil je als land een bloeiende economie op lange termijn, moet je de perverse prikkels uit het systeem halen. Bijvoorbeeld door bij wet vast te leggen dat aandelen minimaal 2 jaar in handen moeten zijn voor ze weer verhandeld kunnen worden. Dan gaat het aandeelhouderschap weer terug naar de essentie, het doen van lange termijn (risico-)investeringen in bedrijven. Aandringen op de zoveelste panieksnijronde staat gelijk aan schieten in je eigen voet.

En natuurlijk is het dan ook slim om alle financiële derivate producten te verbieden of de grond in te belasten. Ze voegen niets toe aan de economie anders dan dat het een enkeling rijk maakt en de rest na het klappen van de zoveelste bubbel armer dan noodzakelijk.
Terug naar de saaie degelijke economie. Dan maar even wat minder pieken. Maar dan ook minder extreme dalen.

Nu nog politici die werkelijk begrijpen wat op lange termijn goed is voor de economie: vertrouwen, echte productkennis, rust, investeringen en visie.

  1. 2

    Waarom moet het op sargasso toch altijd populistisch als het over geldzaken gaat?

    “”Een bedrijfsbobo die in een half jaar tijd 10 procent van de werknemers kan lozen in het kader van “costcutting” krijgt onmiddelijk waardering van de aandeelhouders.””

    Dat kan dan ook een verstandige keuze zijn.

    “”Een visionair directeur die ervoor zorgt dat over vijf jaar het toptalent volledig tot bloei komt die vervolgens de nieuwe generatie producten het levenslicht laat zien, is een loser. Nauwelijks meetbaar, duurt te lang, geen bonus, daag.””

    Steve Jobs, Mark Zuckerberg?

    “”En natuurlijk is het dan ook slim om alle financiële derivate producten te verbieden of de grond in te belasten. Ze voegen niets toe aan de economie anders dan dat het een enkeling rijk maakt en de rest na het klappen van de zoveelste bubbel armer dan noodzakelijk.””

    Complete onzin, boeren gebruiken derivaten om zich tegen een slechte graanprijs te verzekeren.

    “”En dus kan een markt niet vrij zijn. Wil je als land een bloeiende economie op lange termijn, moet je de perverse prikkels uit het systeem halen. Bijvoorbeeld door bij wet vast te leggen dat aandelen minimaal 2 jaar in handen moeten zijn voor ze weer verhandeld kunnen worden. Dan gaat het aandeelhouderschap weer terug naar de essentie, het doen van lange termijn (risico-)investeringen in bedrijven.””

    Heb je wel nagedacht over de nadelen hiervan?
    Op deze manier zitten mensen aan hun aandelen vast als het misgaat met een bedrijf. En zo zijn er veel meer gevolgen die jij niet bedacht hebt.

  2. 4

    Als een bedrijf niet goed bestuurd wordt – doordat er bijvoorbeeld alleen naar de korte termijn gekeken wordt – valt het vanzelf om.

    Vandaar het succes van de Duitse (familie)bedrijven: lange termijnvisie, continuïteit staat voorop, ontwikkeling en fundamenteel onderzoek, het belang van de keten, samenwerken met soortgelijke partners.

  3. 6

    Je doet een hele grote aanname in je slot. Ik vind het altijd knap als mensen op basis van zo’n stukje precies schijnen te weten waar ik wel en niet over heb nagedacht.

    Maar goed, je komt met een paar kritiekpunten. Kan je die onderbouwen? Uitzonderingen maken geen regel. Heb je wat wetenschappelijke onderzoeken op de plank liggen waaruit blijkt dat ik geen gelijk heb?
    Ik heb er namelijk wel een paar waaruit blijkt dat ik wel gelijk heb.
    Ben benieuwd.

  4. 7

    Welke onderzoeken dan?
    Ik heb geen wetenschappelijke onderzoeken die aantonen dat jou verhaal niet klopt (Economie is dan ook geen wetenschap), maar dat is dan ook niet nodig aangezien je stukje aan alle kanten rammelt en nergens onderbouwd wordt.

    Je weet niet eens hoe derivaten gebruikt worden.

  5. 10

    Zowel Jobs als Zuckerberg waren zelf het talent en hebben, behalve een hele hoop van hun vrije tijd, niet bijster veel hoeven investeren. Gewoon een unieke, gelukkige combinatie van de juiste persoon met het juiste idee op het juiste moment en de juiste plek.
    De innovaties die Apple nu kan leveren zijn een gevolg van de gigantische marges op hun producten. Van aandeelhouders heeft Apple niet zo veel last. Facebook is afhankelijker van aandeelhouders, maar is dat nog niet zo lang. Ik ben benieuwd hoe zich dat gaat ontwikkelen.

    Bij veel (ik denk de meeste) bedrijven gaat het wel degelijk zoals Steeph beschrijft. En niet alleen als ze beursgenoteerd zijn. Ik zie het ook bij MKB-bedrijfjes die de start-upfase ontgroeid zijn en waar de directieleden voor hun inkomen sterk afhankelijk zijn van de jaarwinst. Investeren in de toekomst is dan toch vooral een kostenpost op korte termijn. Een blaaskaak die je naar de mond praat is daarbij prettiger dan een kritisch iemand met meer visie en inhoud.

    De truc is toch vooral om wel visie en inhoud te hebben, maar op de juiste momenten de blaaskaak te spelen. Als je dat kan, kan je het ver schoppen.

  6. 14

    Thallmann blaast wel hoog van de toren. Wat doet er zo’n pijn? Ik denk dat hij het verschil tussen verzekering en derivaat expres een beetje zoek maakt, hier, en dat hij ook de Tobin-tax liever onder de pet houdt. Is het hem wel eens opgevallen dat de VEB-manager van het jaar vaak zo’n twee, drie jaar nadien diep door het stof moet, meestal vanwege boekhoudschandalen? Dus!

    Ik ben het met Steeph eens.

  7. 16

    Lange termijn is je kleinkinderen aandeelhouder maken. Probleem is natuurlijk wie er commissaris speelt in zo’n geval.

    Geen toeval denk ik dat sommige landen relatief succesvol zijn ondanks sterke staatsinmenging: http://www.economist.com/node/21543160
    Aanname nu is dat dat tijdelijk is..
    Maar in principe is de overheid de ideale minderheidsaandeelhouder. Alleen is dat meestal een carrieretijger met eigenbelang (zie woningcorporaties)

    Werknemeraandeelhouderschap heeft ook veel keerzijdes; al je eieren in 1 mandje.. ga je dubbel nat bij faillissement..

    Reinlandmodel moet een 2.0 upgrade krijgen waarbij werknemers een efficiente, directe inbreng krijgen ipv als hindermacht achteraf. (liquid feedback) Maar het is geen slechte om door een crisis heen te komen lijkt het..

  8. 17

    Laat eens wat onderzoeken zien dan die bijvoorbeeld aantonen dat het voor internationaal opererende bedrijven nadelig is om hen valuta-risico af te dekken d.m.v. opties.

  9. 18

    Steeph ++
    Het lange termijn vasthouden van aandelen kan je gewoon ook doen door kansspelbelasting op koerswinsten te heffen. Verder helemaal eens met zaken als afschaffen van de derivatives en dergelijke.

  10. 20

    Er zit al 30% belasting op koerswinst. Trouwens de overheid moet oprotten en met haar poten van mensen hun geld afblijven. Hoe moeten we ons anders wapenen tegen die mongolen in de politiek? Moeten we lijdzaam toezien hoe ze ons vermogen verneuken?

  11. 23

    Als je een opiniestuk schrijft, prop je het niet vol met onderbouwing.
    Maar lees gerust even de afgelopen 25 jaargangen van HBR. Lees de analyses of de crises in de jaren 80 en 90, over hoe nadelig het langetermijn effect was van het snel snijden in het personeel (beetje minder kosten op korte termijn, heeeeeel veel extra kosten op lange termijn). Lees de onderzoeken over hoe veel slechter bedrijven die werken met extreme bonussen voor de top het doen op de lange termijn t.o.v. bedrijven die dat niet doen (en hoe het toch gemeengoed werd).
    Etc…
    Dat het stuk lijkt te rammelen komt misschien meer omdat jij niet weet wat ik weet.

  12. 25

    “Van aandeelhouders heeft Apple niet zo veel last.”

    – Aandeelhouders zijn de bezitters van Apple. Als je naar de beurs wil, dan mag je blij zijn, dat er mensen bestaan die je aandelen willen kopen. Eigenlijk verdienen de mensen die het risico namen in een bedrijf te investeren wanneer ze hun aandelen verkopen een bedankbriefje van degenen die dankzij hun investeringen konden werken. Bedrijven zijn beursgenoteerd omdat ze zo geld willen ophalen, geen bedrijf is onvrijwillig beursgenoteerd.

    “Ik zie het ook bij MKB-bedrijfjes die de start-upfase ontgroeid zijn en waar de directieleden voor hun inkomen sterk afhankelijk zijn van de jaarwinst.”

    – Directieleden werken of met hun eigen bezit, dan wel met het bezit van wie ze heeft aangesteld om hun bezit te beheren. Het risico is voor wie het bezit ter beschikking stelt, dan wel met eigen bezit werkt.

  13. 26

    Daarom wil ik dit ook niet via de belasting doen liefst. Dan raak je de essentie niet. En gaan mensen wegen vinden om het te omzeilen.
    Aandelen in NL bedrijven zijn na verkrijging pas na 2 jaar weer verhandelbaar, simpel.
    En ja, dat maakt ze minder aantrekkelijk voor Jan met de pet die eigenlijk te weinig vrij geld had om uberhaupt te beleggen. Maar daar waren aandelen ook nooit voor bedoeld.
    Verder wel voor om werknemers altijd deel van de aandelen te geven. Op basis van werkelijke prestaties (niet hun positie en grote mond).

  14. 28

    Die ‘werkelijke prestaties’ zullen qua beoordeling altijd neerkomen op het aantal ‘georganiseerden’, dus op de hoeveelheid leden van de vakbond in een bedrijf. Waarom zou een werknemer een deel van zijn loon verplicht uitgekeerd willen zien als aandeel in een bedrijf, om het beheerd te gaan zien worden door de andere patser met de grote bek, de vakbondsleider? Als een loontrekker ergens een aandeel in wil, kan hij met dat deel van zijn honorarium naar de beurs.

  15. 30

    Janee, degene die iedere dag weer iets van zichzelf moet investeren moet de schoenen kussen van de grote sjaak met zijn zak vol geld.. Pleur toch op, man.

  16. 32

    Mee eens. Desalniettemin blijkt korte termijn toch vaak de boventoon te voeren bij beursgenoteerde ondernemingen. Bijzonder schadelijk bij ondernemingen die een vorm van publiek belang dienen, zoals banken.

  17. 33

    Het vrije markt idee is complete onzin.
    De meest perfecte markten zijn hoog gereguleerd.

    Al in de 17e eeuw hadden Britten door dat onze boter daarom van zo goede kwaliteit was vanwege de vele voorschriften.

    Eén van de meest perfecte markten is (was ?) de effectenmarkt, ook daar wemelt (wemelde ?) het van de voorschriften.

    Na effectenzwendel in Duitsland rond 1880 vond daar regulering plaats.
    Na de 1929 Wall Street crash was het VS toezicht nog steeds slechter dan het Duitse na 1880.

    De VS hypotheekzwendel kon alleen plaats vinden doordat er geen toezicht was op derivaten, Greenspan vertrouwde op de marktwerking.
    Die was er inderdaad, faillissementen.

    De euro ellende is alleen het gevolg van volstrekt falen van Brussel.

  18. 34

    De VS hypotheekzwendel kon alleen plaats vinden doordat er geen toezicht was op derivaten
    Nee, de hypotheekzwendel kon alleen plaatsvinden doordat de banken hypotheken verstrekten aan mensen die het totaal niet konden betalen en daar onduidelijke financiele constructies voor bouwden die meer weg hadden van beleggingshypotheken. Toen eenmaal de beurs in elkaar klapte, waren veel mensen hun beleggingswinsten kwijt en kon men de hypotheken niet meer betalen.
    Bovendien: Greenspan is het equivalent van Nout Wellink, Wim Duisenberg enz. die houden toezicht op de banken, niet op (persoonlijke) derivaten. Je kletst dus.

  19. 35

    Verplichting om aandelen 2 jaar te houden –> investeren in de vorm van eigen vermogen minder aantrekkelijk –> hogere VV/EV-ratio bij bedrijven –> groter risico op nieuwe (krediet)crisis.

    Nee echt, geniaal.

  20. 39

    “Het is geen kwestie van gezondheid om aangepast te zijn aan deze diepzieke maatschappij.”

    De huidige maatschappij is samengesteld uit een serie politieke, wettelijke en religieuze instellingen, instellingen van sociale klassen, gezinswaarden en beroepenspecialisatie. Het is duidelijke welke diepgaande invloed deze traditionele structuren hebben bij het vormgeven van ons bewustzijn en perspectief. Ondanks alle structuren waarin we geboren zijn, waardoor we gestuurd worden en waarin we geconditioneerd zijn, er schijnt geen systeem te zijn dat zo vanzelfsprekend wordt gezien en zo onbegrepen is als het monetaire systeem.
    Het neemt bijna religieuze proporties aan. De heersende monetaire systemen bestaan alsof ze een onbetwistbare vorm van geloof zijn. Hoe geld gecreëerd wordt, het beleid waarmee het wordt geregeld en hoe het werkelijk de maatschappij beïnvloedt interesseert de grote massa niet.

    In een wereld waarin 1% van de bevolking 40% van ’s werelds rijkdom bezit, in een wereld waarin elke dag tienduizenden kinderen sterven uit armoede en aan te voorkomen ziektes en waarin 50% van de wereldbevolking leeft van minder dan twee dollar per dag is één ding duidelijk: er zit iets goed fout.
    En of we dat nu beseffen of niet, het levenselixer van al die instellingen en dus ook van de maatschappij zelf is geld. Daarom is het begrijpen van het monetaire systeem essentieel om te begrijpen waarom onze levens zijn zoals ze zijn. Helaas wordt de economie vaak bekeken met verwarring en verveling. Eindeloze stromen aan financieel jargon gekoppeld aan intimiderende wiskunde schrikt mensen snel af in hun pogingen het te begrijpen.
    Nochtans, het feit is: de ingewikkeldheid verbonden aan het financiële systeem is een dekmantel, ontworpen om één van de sociaal meest verlammende structuren te verbergen die de mensheid ooit heeft ondergaan.

    “Niemand is hopelozer verslaafd dan zij die onterecht geloven vrij te zijn.”

  21. 40

    Veel mensen denken dat iets “geen wetenschap” is als de resultaten tegenvallen. Economie is een wetenschap voor zover de stellingen systematisch getoetst worden aan de cijfers. Net als bij alle andere sociale wetenschappen levert de economie minder harde resultaten. Niet zo gek, want menselijk gedrag is gecompliceerder dan het gedrag van een glas water of zelfs maar een planeet of kwantumdeeltje, zelfs als dat gedrag in geld wordt uitgedrukt. Tegenvallende resultaten rechtvaardigen het echter niet de wetenschappelijke methode vaarwel te zeggen en zomaar wat te gaan roepen.

  22. 41

    Economie is geen wetenschap maar een ideologie of religie, met als duidelijke doelstelling de rijkdommen van de planeet te herverdelen. De hoge priesters van deze religie komen voort uit de universiteiten van onze Westerse samenleving, maar ze hebben vaak geen benul van de realiteit van onze mondiale economie. Die realiteit wordt op de economische faculteiten namelijk maar zijdelings en mondjesmaat behandeld, en in geen geval gaat men in op de diepere samenhang van de elementen van onze wereldeconomie.

    De tijd is meer dan rijp om wakker te worden en hopelijk op een vreedzame manier een nieuw tijdperk in te luiden. Het potentieel aan wakkere mensen neemt alsmaar toe, maar dat geldt helaas ook voor de groep “besmette” systeemaanhangers, wiens angst voor de vrijheidsstrijd te groot is. Men is bang de vaste bodem onder de voeten te verliezen. Wanneer men die angst echter weet los te laten openen zich geheel nieuwe kansen.

  23. 42

    Niemand die beweert dat de economie een wetenschap is, want het is een vorm van menselijk gedrag die samenhangt met schaarste. De economische wetenschap bestudeert dat gedrag.

  24. 44

    Het probleem zit in het publieke bezit. Wanneer iedereen verantwoordelijkheid heeft wil niemand het nemen. Lang leven het familie bedrijf waar een foto van opa oordelend over de bestuurstafel kijkt.

  25. 46

    Het was ongelukkig geformuleerd, ik had moeten schrijven ‘omdat in de VS bankiers op zichzelf toezien’.
    Dat is al heel lang zo, zie Larry G. Gerber, ´The Limits of Liberalism, Josephus Daniels, Henry Stimson, Bernard Baruch, Donald Richberg, Felix Frankfurter and the Development of the Modern American Political Economy’, New York, London, 1984.
    Gerber laat zien dat de VS ‘regulering’ altijd door de VS monopolies in hun voordeel is gebruikt, omdat het geloof in de goede werking van het marktmechanisme onuitroeibaar is in de VS, en er grote vrees is voor overheidsbemoeienis.

    Gerber laat ook zien dat door die monopolies de dertiger jaren depressie voortsleepte.
    Flynn is dan weer van mening dat Roosevelt daarom oorlog wilde, Keynes had al in 1933 uitgelegd dat alleen oorlog tot voldoende deficit financiering zou leiden.
    John T. Flynn, ´The Roosevelt Myth, A critical account of the New Deal and its creator’, New York 1948, 1949

    Frankfurter zette Keynes aan tot het schrijven van zijn open brief aan Roosevelt.
    Bruce Allen Murphy, ‘The Brandeis/Frankfurter Connection, The Secret Political Activities of Two Supreme Court Justices’, New York, 1983

    Het subprime schandaal was in opzet heel simpel, verkoop hypotheken aan mensen die zich die hypotkene niet kunnen veroorloven, en bouw twee ‘zekerheden’ in, dat de huizenprijzen zouden stijgen, en verzkere de hypotheken met staatsgarantie.
    Bij betalingsproblemen zouden die in eerste instantie worden ‘opgelost’ door de hypotheek te verhogen, gebaseerd op de verwachte stijging van de waarde van het onroerend goede, daar kon dan ook weer aan worden verdiend, op papier.

    Verder was het idee deze subprime hypotheken te bundelen en te verkopen aan b.v. onnozele Europese pensioenfondsen.

    Het liep spaak, de huizenprijzen stegen niet, en de verzekeraars van de hypotheken gingen failliet, en moesten een beroep doen op overheidssteun, Fanny May en Freddy Mac, of hoe ze precies mogen heten.

    De ellende begon dus met verstrekken van hypotheken aan mensen die die nooti zouden kunnen betalen, en dat was bekend, dus.
    Ik noem zoiets zwendel, mogelijk gemaakt door ontbrekend toezicht.