Volentekriebels | Een euro of niet?

COLUMN - Wat te doen met een zwerver die om een eurootje vraagt?

Toen ik studeerde waren er dagen dat ik meerdere keren al mijn broekzakken navoelde, op zoek naar een euro voor een half brood of een litertje melk. Uiteindelijk at ik dan meestal bij vrienden die hun uitgaven iets beter over de maand gesmeerd hadden. Dat was nooit een probleem. Ze wisten dat het een maand later precies andersom kon zijn.

Ik heb in die tijd veel mensen teleurgesteld. Daklozen met name. Als ze me vroegen om een bijdrage voor het slaaphuis of uit schaamte een of andere rotsmoes verzonnen, dan kon ik ze in alle eerlijkheid mededelen dat ik ze graag zou helpen, maar dat het er helaas niet inzat.

Tegenwoordig is dat anders. Niet dat ik bulk van het geld, maar een eurootje kan er meestal wel vanaf. Bovendien, zo’n zwerver heeft er, mag ik hopen, niet zelf voor gekozen. Iedere dakloze heeft zijn geschiedenis en die zal er zelden uit bestaan dat ze op een goede dag besloten hun werk op te zeggen om eens fijn te gaan zwerven.

En dus geef ik ze af en toe wat geld. Stiekem hoop ik dat ze daarmee inderdaad naar het slaaphuis gaan. Dat ze op die manier onder de mensen komen. Dat ze hulpverleners spreken. Langzaam maar zeker in gaan zien dat de situatie niet hopeloos verloren is. Dat het leven meer te bieden heeft dan harde bankjes en opgeraapte sigarettenpeuken. Dat ze afkicken van drank en drugs, een eerste baantje vinden, een dak boven het hoofd, collega’s, vrienden, een relatie, kinderen misschien. Geluk. En dat allemaal dankzij mijn euro.

Toch zie ik telkens dezelfde mensen voorbij hobbelen. Misschien is het wel mijn schuld. Verzacht die euro de pijn een beetje, zodat het zwerversbestaan dragelijk blijft en de noodzaak om eruit te stappen ontbreekt. Door mijn euro’s zullen ze altijd blijven zwerven. Ze zullen honger hebben en kou lijden. Steeds meer in een isolement raken. Vaker naar de drank grijpen, of naar andere middelen, en uiteindelijk, over tien ongelukkige jaren, worden ze op een koude winterdag in juni doodgevroren op een bankje aangetroffen door een jogger, want dat doen joggers.

Misschien moeten we dus hard zijn. Verstand boven gevoel. Neen meneer, u krijgt geen euro. Ga maar werken voor je centen, net al iedereen. Als wij dat allemaal zouden volhouden, dan is de grootste lol er voor de zwerver na een paar weken wel vanaf. Hij zal het zó zat zijn, dat hij besluit te stoppen met dat kansloze gebedel. Hij schrijft een brief naar PostNL, krijgt een eigen wijkje toegewezen, voelt zich nuttig, gaat van brug naar kamer naar appartementje.

Of werkt dat niet zo? Slaat het juist de andere kant op? Dan wordt bedelen stelen, stelen wordt roven, roven wordt moorden. Dan kan je ze beter af en toe een euro toestoppen.

Die zwervers weten niet half met wat voor dilemma’s ze ons opzadelen, met dat gebedel van ze. Voor straf geef ik ze de volgende keer niks.

Of was dat nou juist geen straf?

  1. 1

    Een straatkrantje vind ik soms wel leuk. Straatmuzikanten geef ik ook graag wat als het om aan te horen is. Collectanten geef ik niks omdat ik aan specifieke goede doelen doneer en aan de rest niet meedoe.

    Maar bedelaars geef ik niks. Om verschillende redenen. Soms vind ik het niet veilig genoeg om een voor ongure snuiter mijn portemonnee te pakken, vaak vind ik de benadering vervelend. Maar het meest stoort het me dat er geen enkele poging wordt gedaan er iets voor te willen doen. Desnoods stellen ze iets totaal nutteloos voor, maar zelfs dat doen ze niet.

    Ik trof eens iemand die gekopieerde gedichtjes stond te ‘verkopen’. Het was eigenlijk bedelen met een gedichtje als bedankje, maar ik vond het een grappige onderneming die mocht worden beloond. In tegenstelling tot de hufter die me een verwensing namompelde toen hij niets van me kreeg.

    Overigens moet je bedelaars niet gelijkstellen aan daklozen. Er is wel een overlap, maar lang niet altijd.

  2. 3

    Ik weet niet of @kalief ook uit Rotterdam komt, maar daar liep een poos een kerel rond die zijn gedichtjes zelf schreef en daarna “verkocht”.
    Op verzoek maakte hij ter plaatse een nieuwe en actuele voor de mensen.
    Hij wilde op zijn manier iets “leveren” voor die euro.

    Op de vraag of je wel of niet iets moet geven moet je eerst zelf antwoord geven (wil je iets betekenen en heb je het er voor over) en daarna helpt het als je een gesprek met ze aangaat.
    Dan wordt snel duidelijk wat ze er zelf aan doen om uit doe situatie te komen en hoe je het best kunt helpen.

  3. 5

    Twee stellingen: A) bedelen is best hard werken
    B) De meeste mensen die dan wel regulier geachte arbeid verrichten, zitten tamelijk nutteloos werk te verzetten, dat er op gericht is mensen geld uit de zak te kloppen voor zaken waar ze niets aan hebben. (loop maar even door de koopgoot).
    Dus wat is het probleem? Ik geef vaak wel wat, als ik een euro op zak heb. Sommigen hier niet. Ik hoop (voor hen) dat ze nooit in de omstandigheden komen…

  4. 7

    Als ik weer eens een straatkrant koop, ben ik altijd weer boos op mijn samenleving die het zover laat komen. Kom op zeg, wat is dat nou voor maatschappij dat we accepteren dat ik in een groot huis woon met kachel, inkomen en eten en dat de ander zo’n straatkrantje moet verkopen?

  5. 9

    Als ik zwerver zou zijn zou ik ook drugs gebruiken.

    Overigens ga ik er vanuit dat de meeste ernstige psychische problemen hebben en neem ik ze het dus ook niet kwalijk als ze niet in staat zijn iets te doen voor de moeite.

  6. 10

    We hebben hier hele aardige daklozen(-krantverkopers). En ze doen hier wel wat: mensen vriendelijk begroeten. En dat maakt de wereld alweer net een stukje zonniger. Dus ik geef af en toe wat. Als ze mijn geld willen gebruiken voor drank of drugs, dan hoop ik dat ze er in elk geval van genieten.

  7. 11

    @9 Ik denk niet dat ik in staat zou zijn om te bedelen, de schaamte zou me weerhouden. Maar ja, dat dachten die bedelaars misschien vroeger ook.

    De bedelaars met zichtbaar psychische problemen die ik in Amsterdam tegenkom zijn over de jaren heen steeds dezelfden en vormen een klein groepje. Ik vermoed dat zij bedelen bij wijze van sociaal contact en gewoonte, ook omdat zij er bij tijd en wijle opgelapt en opgeknapt uitzien. Misschien dat zij regelmatig terugvallen in oude gewoonten. Zij spreken Nederlands.

    Maar de meeste bedelaars (ik heb het alleen over degene die ik zie, niet in het algemeen) spreken geen Nederlands of alleen aangeleerde zinnetjes en komen op mij over als een soort alternatieve toeristen van over de hele wereld. Zwervers in de letterlijke betekenis. Ik vertrouw ze niet.

    In de Amsterdamse metro 50 tussen Amsterdam Zuidoost en het Sloterdijkstation was ruim een week geleden een man die geen Nederlands sprak en gekopieerde briefjes uitdeelde met de Nederlandse tekst dat hij geld nodig had voor zijn tweejarige dochtertje die iets dringend nodig had, ik ben vergeten wat, medicijnen, eten whatever. Voordat hij de volgende halte uitstapte haalde hij de briefjes weer op, en geld van een sukkel, en voegde zich op het perron bij zijn collega’s die in de andere coupés hetzelfde hadden gedaan. Allemaal hadden ze tweejarige dochtertjes die hetzelfde nodig hadden. Psychische problemen, zwervers? No way. Criminelen, oplichters. Bedelen in groepsverband. Gevaarlijk.

    Het tegenovergestelde type zag ik tien jaar geleden op de Haarlemmerdijk. Een roodharige slungel die in de ochtend rondhing op de brug bij de kaaswinkel en de Appie. Tegen lunchtijd zag ik hem weer, hij durfde toen wat mensen aan te spreken, super verlegen overkomend. Toen hij mij aansprak viel het me op dat hij duidelijk niet in orde was. Nederlands sprekend, maar met zinnetjes die zo beleefd waren dat ze angstig overkwamen. In de middag zag ik hem nog steeds rondhangen, opvallend losgezongen van de doelgerichte langslopende mensen om hem heen. Toen ik aan het eind van die middag van mijn werk terugging naar huis zag ik hem naast de brug in elkaar gedoken zitten.

    De ouderwetse bedeljunks zijn er overigens al heel lang niet meer. Die gasten die altijd om een rijksdaalder vroegen om precies 27,50 GLD bij elkaar te krijgen, want dat kostte hun shot.

    Een straatkrantverkoper is geen bedelaar.

  8. 12

    Bedelaars kennen we hier niet , Oostblokkrantenverkopers genoeg en die dekken systematisch ieder winkelcentrum af.
    Af en toe een brakke muzikant met trekzak erbij en om 18.00 stappen ze met zijn allen in het busje terug naar hun huis, pure bizniz en daar geef ik niet aan.

  9. 13

    @9:
    Laten we het er in ieder geval van uitgaan, dat er een hoop mensen met een geestelijk probleem tussen zitten.
    Gelukkig hebben we een overheid die, onder het mom vrijheid blijheid, niet te heftig aandringt op hulp:
    Dat zou immers geld kosten ;-)

    Overigens geef ik liever geld aan een straatkrantverkoper dan aan zo’n “trekzakverkrachter”
    Eigenlijk zouden de meeste van hen verplicht op muziekles moeten uiteraard tegen een vergoeding+ gratis maaltijd :-)

  10. 14

    Leuk al die reacties.
    Het bedelen door stakkers, idioten en losers is geen hobby maar een raar probleem omdat er al heel lang iets gaande is in de wereld. Het toeval van de realiteit staat je dan in de weg, iemand heeft behoorlijke problemen en dan gaan we hier wat ethisch doen over dingen die we (nog?) niet begrijpen maar die ons allemaal kan overkomen.
    Geven we nu wel of niet, ja een mooi dilemma voor ons diersoort. Soms valt het kwartje niet en dan ga we er maar om vragen of iets over vinden. Eten moeten we allemaal maar dat is blijkbaar bijzaak.

  11. 16

    @15
    Die kunnen dus zo meedraaien in onze economie waar exact hetzelfde gebeurt maar dan heet het ondernemerschap of carrière.

  12. 17

    @16; tjsa.. als je psychisch gestoorden en verslaafden wilt laten concurreren met oost Europese bendes is het snel klaar zoals bleek in rotterdam..

    Maar persoonlijk vind ik het toch ook wel wrang dat die lui geld loskloppen van naïeve nederlanders die denken een goede daad te doen..

    Maar goed, de mens wil blijkbaar graag bedrogen worden..

  13. 20

    “Maar persoonlijk vind ik het toch ook wel wrang dat die lui geld loskloppen van naïeve nederlanders die denken een goede daad te doen..

    Maar goed, de mens wil blijkbaar graag bedrogen worden..”

    Dat doet de overheid toch ook al heel lang? Dus eigenlijk is de overheid de grootste geweldadige bedelaar/zwerver qua loskloppen ooit.

  14. 21

    @20 Ok. Maar belasting heffen is wat anders dan geld “loskloppen” in mijn vocabulaire.

    Als je nou over Becel met hartkrachtversterkers begint, over balance bandjes of groene stroom, ok.

    Maar je hebt waarschijnlijk een overheidsding?

  15. 22

    Ik heb geen ding, ik wil meer vrijheid voor alle mensen so to speak. Wij moeten meer zwerver worden en die kutoverheid eens een lange dikke vinger geven. Zij spelen de valse viool en wij geven ze onze euro’s en stemmen en gaan zelf dat concert van rommel niet te lijf omdat we zo onzalig netjes blijven. Ik weet ook niet goed hoe dat te organiseren (allemaal op vioolles?).

    De mensen die wat vragen met (gestolen) gedichtjes zijn eigenlijk iconen van wat er gaande is. Pech is niet meer dan een opeenvolging van zaken die uiteindelijk niet meer passen in onze heilstaat. Die heilstaat is de grote nachtmerrie die we nu gezamenlijk laten ontstaan. De bedelaar is misschien ons angstprofiel, daarom geven we wel of niet.

  16. 24

    Vroeger bestaat niet, het is een herinnering aan persoonlijke gedachtes en/of ervaringen over een tijdsbestek maar niemand heeft hetzelfde ‘vroeger’.
    Misschien leven we teveel in het verleden en vergelijken dat met het ‘heden’ en hopen dat de toekomst meer gaat brengen. Dat betekent dat als je iets doet het meteen ‘vroeger’ wordt (ongeveer per seconde maar dat is maar een tijdsregistratie). Het heden is daarmee waarschijnlijk de grote boosdoener. Dat maakt de toekomst zo poëtisch en onzinnig als het heden, dat komende verleden.

  17. 25

    @24; ik stelde mijn vraag naar aanleiding van wat je schreef in @22

    De mensen die wat vragen met (gestolen) gedichtjes zijn eigenlijk iconen van wat er gaande is. Pech is niet meer dan een opeenvolging van zaken die uiteindelijk niet meer passen in onze heilstaat. Die heilstaat is de grote nachtmerrie die we nu gezamenlijk laten ontstaan. De bedelaar is misschien ons angstprofiel, daarom geven we wel of niet.

    Mijn vraag is dus eigenlijk waarom je vindt dat bedelaars “iconen” zijn van ons huidige tijdsgewricht. Waren de bedelaars pakweg 100 jaar geleden geen iconen van hun tijd?

  18. 28

    Zwervers krijgen veelal geen uitkering of bijstand (daar heb je een woonadres voor nodig). Dat die paar gebedelde euro’s of de opbrengsten van de straatkrant opwegen tegen bijstand of een uitkering lijkt me stug.
    Laatst een volle boodschappentas vol lekkers aan de zwerver bij de supermarkt gegeven. Ondanks dat het me niet uitmaakt of een gegeven euro aan een shot of aan een beter bestaan wordt uitgegeven, voelde de boodschappentas beter. Zeker toen ik als ongelovige door de zwerver woordelijk gods zegen ontving. Blij dat ik iemand blij heb kunnen maken.

  19. 29

    Noortje,
    Een dak-of thuisloze kan via de gemeente in aanmerking komen voor een uitkering. Tegenwoordig hoef je daar niet eens meer een postadres voor te hebben, hoewel de gemeente dat wel stimuleert ivm de registratie. Een postadres kun je ook bij het leger de heils oid krijgen.

    De uitkering tenslotte, kan in geld of in nature worden betaald.

    de daklozenkrantverkoopster alhier staat er al ruim een jaar en werkt gedurende de winkeluren, haar man bij de noord uitgang en dochter aan de zuidkant.
    Laten ze 8 euri per uur pakken dan zitten ze op 1600 euro extra zwart in het handje in de 4 weken.

  20. 30

    @29 Nee maar 8,- per uur, 1600 per maand, je zou bijna je baan er voor opzeggen.

    Uit het jaarverslag 2011 van de Stichting Z, de straatkrantuitgever in Amsterdam:

    Er werden in 2011 247168 kranten verkocht over 24 edities (tweewekelijks) door gemiddeld 165 verkopers per editie.
    Dat maakt ca. 10.300 kranten per editie en ca. 62 verkochte kranten per verkoper per editie. Dat zijn dus 62 kranten per twee weken!

    Dit tijdschriftje wordt door de verkoper eerst gekocht van de uitgever voor €1,10 en verkocht aan ons voor €2, de verkoper verdient dus €0,90 per krantje.
    De verkoper verdient dus 62×0,90 = €56 per twee weken, oftewel €112 per vier weken. Wel wat anders dan de €1600 die jij denkt te kunnen verdienen. Maar misschien ben jij wel een briljante verkoper die daar zijn hand niet voor omdraait.

  21. 31

    Kalief ,niet iedere verkoper hoeft een krant te verkopen om geld te ontvangen.
    Menigeen doneert maar neemt de krant niet af ( vodje ).
    De oostblokverkopers zitten er 6 dagen in de week 8 uur per dag ,dat doe je niet voor 112 euro in de maand…

  22. 32

    Over het algemeen is het in Nederland niet nodig om geen dak boven je hoofd te hebben, dus het overgrote deel van de daklozen in NL is psychiatrisch patiënt die zelf uit de hulpverlening is gestapt, en/of er niet mee overweg kon.

    Dat maakt Nederlandse zwervers in mijn beleving gevaarlijker dan zwervers in landen waar iedereen op straat kan komen te staan. Misschien heel slecht, maar ik vermijd ze daarom.

    Ik las trouwens ooit een artikel waarbij een journalist een weekje als zwerver verkleed ging bedelen bij St. Pauls cathedral, Londen. Hij haalde in die week 600 pond per dag op, maar kreeg ook heel veel te verduren (van schelden tot mishandeling).

    Daar kan je een aardige verslaving voor in stand houden.

  23. 33

    @32:
    Beetje goedkoop experiment van die journalist.
    Iemand met redelijk sociale vaardigheden (let wel: ik bedoel journalisten en geen Powed-reportertjes e.d.) haalt makkelijker geld op dan een, al dan niet door eigen schuld, door de maatschappij uitgekakte “verschoppeling”.

  24. 34

    @15: Klopt als een zwerende vinger,de echte zwervers zijn verdreven door Oost Europese criminele bendes die handlangers posteren op strategische bedelpunten.
    En het ergste is nog dat die lui de hand boven het hoofd wordt gehouden door verschillende winkelcentra,die liever een Oost Europeaan dan een haveloze Nederlander voor de deur hebben staan.

  25. 35

    @32: wat een klets.

    Overigens: is de hulpverlening kwalitatief goed genoeg om een alternatief te zijn? Wat ik ervan meekrijg is dat ze er soms een flinke zwijnestal van maken.

    Overigens: hoezo niet nodig om op straat te staan? http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/Binnenland/article/detail/3464780/2013/06/25/Kabinet-introduceert-maand-wachttijd-voor-bijstand.dhtml
    Ik lees daar alleen maar in dat het voor weer een groep mensen zonder spaarreserves vrijwel onmogelijk wordt om aan hun verplichtingen te voldoen.

    Zouden zwervers trouwens in aanmerking komen voor een uitkering? ’t Is duidelijk dat die niet echt actief op zoek gaan naar werk – en dwangarbeid zal ze ook niet trekken. Dan blijft dakloos zwerver toch slechts over als alternatief? (En zelfmoord. Ook dat komt voor lijkt me.)

  26. 36

    Ik ga niet iemands verslaving betalen. ’s Ochtends naar m’n werk staan bijna alle zwevers bij de supermarkt te wachten, want zodra die open gaat kunnen ze weer bier kopen.

    Er zullen trouwens vast veel psychisch gestoorden tussen zitten, maar wat wil je als je decennia lang alleen maar vergif tot je neemt.

    PS: waarom proberen die lui altijd m’n hond te lokken?

  27. 38

    http://nos.nl/artikel/522370-cel-voor-uitbuiten-krantenverkopers.html

    Een Roemeense Roma-familie die mensen in Nederland heeft uitgebuit door hen straatkranten te laten verkopen, is door de rechtbank in Leeuwarden veroordeeld tot celstraffen. Onder valse voorwendselen werden vijf Roemenen, onder wie twee minderjarigen, naar Nederland gehaald. Na aankomst in Nederland moesten zij vrijwel dagelijks straatkranten verkopen. Het verdiende geld ging naar de familie.