Verdonk moet in de verdediging

Gisteren haalde oud-VVD-fractievoorzitter Van Aartsen in de NRC ongenadig hard uit naar Verdonk. Hij constateert dat ze niet meer bij te sturen is, sinds ze haar eigen populariteit heeft ontdekt. “Er was een gebrek aan moedige advisering in haar eigen omgeving. Ze kreeg er moeite mee nog te luisteren -zowel naar haar politieke omgeving als naar haar ambtelijke omgeving. Ze is gaan geloven in haar imago met conservatieve trekken.”

Het is al langer duidelijk dat Verdonk bij de partij inmiddels flink wat vijanden heeft gemaakt. Bij de lijsttrekkersverkiezing was duidelijk dat de partijtop liever Mark Rutte als lijsttrekker zag. Verdonk reageerde daarop niet door in gesprek te gaan met het hoofdbestuur, maar door hen direct als “onbetrouwbaar” neer te zetten door een waarnemer te eisen. Dat is geen nieuw verschijnsel bij Verdonk. Kritiek of tegenwind accepteert ze niet en ze reageert daarop dan ook alsof het een persoonlijke aanval is. Kalou en Taïda Pasic waren al kansloos op het moment dat hun zaken in de publiciteit kwamen, domweg door het feit dát hun zaken in de publiciteit kwamen.

Haar campagne was inhoudsloos en gericht op het ontwikkelen van een persoonlijkheidscultus. Campagneleider Kay van der Linde moet gesmuld hebben van de koppen met “Rita” erin in plaats van “Verdonk”. Met Professor Pim werkte dat trucje ook al zo fijn. Maar toen ze midden in de campagne met haar eigengereid optreden rond het paspoort van Hirsi Ali in moeilijkheden kwam, werd ze al snoeihard teruggefloten door Zalm en Balkenende. In een zaal vol sympathisanten in Hardenberg liet ze vervolgens blijken lak te hebben aan de een dag eerder gemaakte afspraken door haar oude standpunten te herhalen.

In het tweede debat over Hirsi Ali was ze weer zo buigzaam als een betonnen brugpilaar. Dat begon al met de verklaring van Hirsi Ali die Verdonk helemaal moest vrijpleiten, maar in het debat bleef ze voortdurend verdedigen wat niet te verdedigen was, zonder ook maar enige toegeeflijkheid te tonen. In het VVD-fractieberaad moet het er stevig aan toegegaan zijn met harde kritiek van Van Aartsen en Bibi de Vries (“als er iets met Ayaan gebeurt, hebben er VVD-ministers bloed aan hun handen”). Zij en een flink aantal anderen in de fractie hebben genoeg van het solistische optreden van Verdonk, die haar populariteit blijkbaar ziet als legitimatie van haar opvattingen, of de VVD die nu deelt of niet.

Maar kritiek in de fractie is nogal wat anders dan kritiek in de NRC. Zeker een oud-fractievoorzitter die nog in de Kamerfractie zit zal dergelijke uitspraken niet doen zonder instemming van de VVD-top. Het is niet ondenkbaar dat Mark Rutte in de huidige situatie zijn kans schoon ziet om Verdonk haar hok in te jagen. Van Aartsen, die voor de gemeenteraadsverkiezingen Rutte als zijn campagneleider koos, staat aan het einde van zijn politieke loopbaan en kan dus kritiek uitoefenen zonder daar grote schade van te lijden. Rutte kan daarmee haar macht binnen de VVD intomen door haar aan te vallen op het enige punt waar ze zich druk om maakt: haar zorgvuldig bewaakte imago.

Wat moet Verdonk doen? Ja en amen zeggen, en volgzaam achter Rutte op de lijst gaan staan in de hoop op een ministerspost? Dat lijkt niet in haar karakter te zitten, het zou immers impliciet een knieval zijn.

Maar opstappen en een eigen lijst beginnen is nu wel heel lastig, hoe gunstig de peilingen ook zijn. Bij Fortuyn was te zien tot wat voor ongelukken een inderhaast bij elkaar geharkte lijst kan leiden. De LPF haalde veel zetels, maar heeft daar feitelijk niets mee kunnen doen. Ook Fortuyn had dat zootje ongeregeld niet in toom kunnen houden. Met verkiezingen in eind november heeft ze feitelijk nog maar een maand of drie om een lijst met kandidaten te krijgen en een partijprogramma op te stellen. Met de LPF in gedachten, die in drie jaar tijd zijn hele achterban heeft weten te verspelen, kan dat geen aanlokkelijk idee zijn.

Aansluiten bij Pastors en Eerdmans is nog een mogelijkheid, omdat die al een tijdje bezig zijn met de organisatie van hun partij. Maar met diezelfde Pastors en Eerdmans treft ze ook mensen die haar binnenhalen als stemmentrekker, maar haar nooit de vrije hand zullen geven. Integendeel, beiden zijn ook straatvechterstypes, in plaats van beleefde debaters zoals in de VVD. Ze heeft binnen de VVD zo’n machtspositie weten te verwerven doordat ze zich als straatvechter opstelde, terwijl haar opponenten zich naar de VVD-gewoonten voegden en niet even hard terugsloegen. Met een partijtop vol straatvechters zal ze het een stuk moeilijker krijgen.

Het zal interessant worden om te zien of andere partijprominenten nu ook kritiek op Verdonk naar buiten zullen gaan brengen en zo ja, wat haar reactie zal zijn. Verdonk zal nu politiek behoedzaam moeten manoeuvreren. Dat belooft weinig goeds, want dat is iets wat ze keer op keer niet blijkt te kunnen. Deze keer zal echter Verdonk beschadigd raken als ze het niet goed aanpakt en dat is iets écht nieuws.

  1. 2

    Aardige gedachtengang. Toch denk ik dat Eerdmans en Pastors Verdonk door dik en dun steunen als ze komt. Ze wordt dan de onbetwiste partijleider, voor minder komt ze niet. Eric zinspeelt erop dat het net zo’n zooitje wordt als bij de LPF destijds, maar ik betwijfel dat. Ik neem aan dat ze er een hoop van geleerd hebben en dus als 1 blok opereren wat van hen een geduchte partij zou maken. Met een paar strategische partijpunten over AOW, huurtoeslag en hypotheekrenteaftrek kunnen ze een hoop kiezers wegpikken en komen ze wat mij betreft in aanmerking voor regeringsdeelname. Of Verdonk dan minister van integratie wordt is een tweede…

  2. 3

    Goed dat van Aartsen hier zijn mond over open doet in het NRC, velen malen symphatieker dan het gedraai van de waarheid door Zalm en Balkenende.

    Ik denk dat de VVD zelf in de hand heeft of Verdonk naar de ‘niet Lullen maar Poetsen’ partij van Pastors vertrekt. Uiteraard is ze daar meer dan welkom, maar Verdonk heeft zelf gezegd dat ze het niet wil. Zowel voor de camera als tegen Pastors zelf, tijdens een lunch een paar weken geleden. Haar afspraak-is-afspraak zal hier ook wel gelden.

    Het is ook maar de vraag of overstappen zin heeft voor Verdonk. De stemming is toch wel veranderd de afgelopen jaren, minderhedenbeleid is minder belangrijk voor kiezers schat ik in. Er staan betere jaren voor de deur. In Rotterdam deed Pastors het bij de laatste verkiezingen al niet erg goed, landelijk geef ik hem nog een stuk minder kans.

  3. 4

    Heeel erg goed stuk! Goede vraagtekens. En ik heb me inderdaad (ook) al zitten verkneukelen bij die enorme rugsteek die van aartsen probeerde uit te delen gisteren in de nrc.

  4. 5

    Ouwe: wat een gek doet weet je nooit. Laten we hopen dat we dat niet nóg een keer gaan meemaken.

    Von Richtig: zo’n zootje wordt het als ze voor zichzelf begint, domweg omdat ze de partij-organisatie nog op moet zetten.

    Bij Pastors en Eerdmans zal die wel kloppen, maar komt ze twee figuren tegen die net zulke straatvechters zijn. Volgens mij kan ze daar niet mee overweg. Ongetwijfeld zullen ze haar best lijsttrekker willen maken, maar ik geloof niet dat ze Verdonk de vrije hand zullen geven. Fortuyn was onaantastbaar bij hen, maar Verdonk is vooral een middel om het doel (veel zetels) te bereiken.

    Ik denk dat Eerdmans en Pastors wel degelijk in staat zijn een geduchte partij op te zetten. Of regeringsdeelname wel zo geslaagd zou zijn vraag ik me af. De cultuur van hoe je met elkaar omgaat is in CDA en VVD zó anders, dat dat onherroepelijk tot botsingen gaat leiden. Zeker Pastors en Sörensen roepen eerst en denken daarna pas. Dan komen ze wéér figuren tegen die om de haverklap een rel veroorzaken. Na Balkenende I en II hebben CDA en VVD daar even hun buik vol van, gok ik…

  5. 6

    VVD en Partij Pastors zouden goed samen kunnen.
    Partij Pastors voor de vastgoedkleptocraten en andere ondernemers. VVD voor het liberale geluid. Een paar dingen hebben ze al gemeen: de uitkeringen aanpakken, lastenverlichting en minder regels voor de ondernemers. Rutte kondigde al aan dat de bijstand wordt afgeschaft. Iedereen zou aan werk kunnen komen, of onder ziekteregelingen vallen. Pastors kondigde aan dat hij 3 miljard wil bezuinigen, o.a. op uitkeringen.

    Zouden ze niet samen aan de bak komen, dan is er een ander scenario: volgens Pastors (radio 1 zaterdag jl.) had Verdonk tegen hem gezegtd dat ze de vvd van binnenuit wil veranderen.

  6. 7

    Kranteninterviews als deze geven aan dat het binnen de VVD niet snor zit. Uit dit soort feiten leid ik af dat men een poging doet om van Rita af te komen, Te vaak heeft zij gezorgd voor problemen. Wat als zij zich bij de poetsers aansluit? Ik las in de VK dat Pastors verbaasd is dat er zich geen bekende Nederlanders hebben aangemeld. Je gelooft je ogen niet, hij heeft niets geleerd de laatste jaren.. F = een te moeilijke hoofdletter om een zin mee te beginnen

  7. 10

    Gemiste kans VVD
    Steeds meer lijkt de VVD in haar maag te zitten met Rita Verdonk. Stom, wat een strategen ! Keurig de wens van D66 uitvoeren en RV had op een zijspoor gestaan. Dan hadden ze D66 daarvan de schuld kunnen geven. De strategen van de VVD hebben zich echter vergist in de strategen van D66. Nu niets dan lof voor de strategie van D66, en de VVD zit nog steeds met RV. Haalt straks veel (extreem) rechtse stemmen binnen waardoor VVD niet aantrekkelijk als coalitie partner, noch voor CDA, noch voor PvdA.
    Gevolg in de banken, knappe strategie van de VVD !!!

  8. 13

    Rondo: ik denk dat ze er in de VVD pas bij het gedonder rond Hirsi Ali achter zijn gekomen dat ze Verdonk moeten laten zitten, wat ze ook uithaalt. Haar nog even binnenboord houden en na de verkiezingen langzaam naar buiten werken lijkt me electoraal gezien een heel verstandige strategie…

  9. 14

    @ Eric: Hmmm, dat zou wel een hele slinkse actie zijn van de VVD. Ik weet niet of ik daar wel zo vrolijk van wordt. Dan gaat de partij zich rechtser voordoen tijdens de verkiezingen om vervolgens meer naar het midden gaat regeren (als dat ze lukt). Dat riekt naar kiezersbedrog.

  10. 15

    Von Richtig: en dat zou je verbazen van de partij die acht jaar in Paars zat en vervolgens campagne voerde tegen Paars en van de partij die een hard asielbeleid voorstond, maar een kamerlid met dubieuze achtergrond in de fractie haalde?

  11. 16

    Ik vond het moedig van Lousewies van der Laan – en het leek niet op een goedkope truc -, om Balkenende te laten kiezen tussen Verdonk en D66. Dacht daarover > Als Rita Verdonk, niet alleen maar machtsbelust, maar ook intelligent zou wezen, dat zij dan, uit zichzelf (eventueel na een onderonsje met Balkenende en de partijtop van de VVD, voorzover die nog niet van haar gruwde) had behoren te vragen om ontslag als minister. Via de media, had zij dan vervolgens, zo op het oog diep bedroefd aan het Volk duidelijk kunnen maken hoe edel zij is, hoe nobel haar motieven zijn. Dat zou haar stellig veel extra voorkeursstemmen hebben opgeleverd op 22 november. En aan D66 zou zij op deze wijze de genadeslag hebben kunnen geven. Iets dat zowel het CDA als de VVD – ook omdat het kabinet zou dan niet gevallen zou zijn – stellig goed zou zijn bevallen. Na de verkiezingen zou dan extra veel bidden door CDA gelovigen voor de echte liberalen in de VVD natuurlijk wel wenselijk zijn geworden. Tja.

  12. 17

    Rita staat evenals Pim stond, voor transparantie in politiek. Hier is niets mis mee. Doch onze partijpolitiek is hier niet bij gebaat. Om meer stofwolken te voorkomen moeten heldere standpunten naar buiten verkondigd worden omdat sommige interne standpunten niet in elk referentiekader passen. Ook al komen deze grotendeels overeen met Rita’s gedachtengoed. Per slot van rekening komen de liberale gedachten van zowel de multnationale leiders als de middenstand en die van de visboer met zijn viswijf de economie ten beste. Laat de zieken, ouden en kreupelen maar werken dat geeft hen meer eigenwaarde en voor de economie is het ook een oppepper. Belasting verlaging, minder hinder voor bedrijfsleven door lastige of zelfs tegenstrijdige regels. Meer blauw op straat en verdergaande bevoegdheden voor controles door de politie. Het recht voor het bedrijfsleven om vrijwillig afgestane gegevens door privépersonen te gebruiken voor o.a. reclame doeleinden. Dan de lijsttrekkersverkiezing, een zendtijd om de hoed te lichten, prachtig toch hoeveel eenvoudige mensen Rita aangetrokken heeft. Wie weet levert het ons dadelijk de eerste krachtige vrouwelijke leider op. Laten we haar nu niet gelijk met een eigen partij laten starten. We gaan voorlopig gewoon door a la lijsttrekkersverkiezing en geven gewoon flink op elkaar af. Sympathie voor de zwakke én volgzaamheid van de krachtige leidster. Waar dat uiteindelijk niet toe kan leiden: Triomph, heil en zegen. Ja, ja, laat ons VVD-ers maar schuiven en de economie maar naar ons rollen. Hoera, hoera, hoera!