De Trump-stemmer wil géén verandering

COLUMN - Om van het populisme te winnen moeten progressieve politici radicaal durven zijn

Opvallend

Wat mij opvalt van veel commentatoren op de winst van Trump, is het herhaalde mantra dat de kiezer voor verandering en tegen de gevestigde orde gestemd zou hebben.

Zo schrijft bijvoorbeeld Rob Wijnberg het bij de Correspondent:

“Een groot deel van het electoraat is de gevestigde orde zó zat dat het bereid bleek te stemmen op een racistische, vrouwen-minachtende, moslimhatende narcist, omdat hij één belofte deed: dat niets bij het oude zou blijven.”

Onzin

Dat is leuk geschreven Rob, maar het is grote onzin. Het is helaas romantisch links wensdenken te veronderstellen dat het de kiezer op Trump daar of Wilders hier vooral gaat om de economische agenda, en de xenofobe agenda dan maar voor lief neemt. Een groot deel van het electoraat heeft helemaal geen moeite met vreemdelingenhaat, of heeft juist daarvoor gestemd, Rob. Juist omdat hun xenofobie op één lijn ligt met hun economische agenda. Juist om er vooral voor te zorgen dat alles juist wél bij het oude blijft.

Zorgen over de afbraak van het vangnet? Die maken die stemmers zich niet. Want voor arme mensen die hun baan verliezen willen ze net zo min betalen als voor andere buitenstaanders. Boos over de oneerlijke verdeling van bezit, waar je in je stukje zo mooi over schrijft, Rob? Dat zijn deze mensen nooit geweest. Wel zijn ze boos op de Grieken, omdat ze simpelweg niet voor de slachtoffers van het systeem willen betalen.

Zielig?

Laten we in eens kappen op te doen alsof die midlanders in hun trucks met hun wapens op zak zielig zijn, en alsof de Vinexwijkbewoners die varkenskoppen gooien naar asielzoekerscentra eigenlijk vooral bezorgd zouden zijn over de stand van zaken in de zorg.

Deze mensen, zowel in de VS als in Nederland, worden vaak romantisch afgeschilderd als de wanhopige losers. Alleen, dat is het probleem, het zijn in praktijk zeker niet alleen de losers die op Trump stemden, maar juist ook de mensen die zijn bang om te verliezen wat ze hebben. En terecht. Want ze beseffen dat hun levensstijl niet klopt, en uiteindelijk maar moeilijk houdbaar is. Ze zijn bang voor de toekomst, maar vooral voor rechtvaardigheid. Want rechtvaardigheid is niet in hun belang.

Niet in onze broekzak

Laten we nu eindelijk eens beseffen dat die gasten niet in onze linkse broekzak passen, Rob, en we ze er ook nooit in gaan krijgen. In ieder geval niet op deze manier. Mensenrechten, dat boeit ze niet. De rechtsstaat? Die zien ze als een blok aan het been, als vervelend moralistisch gezwatel waar zij, aan de goede kant van de streep, alleen maar last van hebben. Ongelijke verdeling? Daar gaan ze de straat niet voor op. Wel tegen vluchtelingen. En ga dan niet doen alsof dat eigenlijk andersom is.

Er is werk aan de winkel, en de strijd is minder ingewikkeld dan je denkt: het gaat simpelweg om de aloude strijd van de ‘haves’ tegen de ‘have-nots’, conservatief tegen progressief. Progressief is voor eerlijker delen, conservatief vindt het wel best zo. Besef nu voor eens en voor altijd: de midlanders en de vinexwijkers die op Trump respectievelijk Wilders stemmen, dat zijn niet de have-nots in onze samenleving. Het wordt voor links progressieve intellectuelen tijd eens om te stoppen zich druk te maken over die ‘arme’ klagende ‘whitey’. Naar dat kiezersvolk loopt links ook hier in den lande al sinds Fortuyn te hengelen, met als enig gevolg dat het discours steeds verder naar rechts gaat.

Gelukszoekers, bankhangers, negers, flikkers en wijven

En dat is niet zo gek. Want om van het populisme te winnen moeten we ons niet richten op ‘bezorgde burgers’ die bang zijn voor iedere beweging, maar ons richten op de slachtoffers van de status quo, op die mensen waar die bezorgde burgers zo bang voor zijn dat zij ze haten.

Op de ‘bankhangers, gelukszoekers, negers, flikkers en wijven’ dus, en op ieder links watje dat sympathie op kan brengen voor de verdrukten in die groepen. Op de mensen die juist schrokken van de winst van Trump, die aanstoot nemen aan de kop boven deze alinea, de mensen die zich écht druk maken over de oneerlijke inkomensverdeling en de uitholling van de sociale zekerheid en de zorg, en die er daarom ziek van zijn dat het discours altijd maar moet gaan over vluchtelingen en de Islam. Die kiezers, die al tijden daadwerkelijk verwaarloosd worden in het politieke systeem.

Sanders’ fans bleven thuis

Wie deze in mensen in de VS aansprak, was Bernie Sanders. En met zo’n ongekend succes dat alles uit de kast moest worden getrokken om hem niet te laten winnen. Om hem niet de kandidaat van de democratische partij te laten worden, en dus ook niet de volgende president.

Net als Trump is Sanders anti-establishment, dat zie je vaak geschreven staan. Maar daarmee wordt al te makkelijk voorbijgegaan dat Sanders en Trump totaal andere groepen kiezers aanspreken.

De verkiezingsuitslag in de VS is dan wel een nederlaag voor de politieke elite, maar zeker niet voor de gevestigde orde. De macht ligt in onze wereld namelijk helemaal niet meer bij de politiek. De macht ligt na twintig jaar privatiseren en globalisering bij de top van het bedrijfsleven, en bij de welgestelde conservatieve burgers. En die macht wil geen Obama, en al helemaal geen Sanders. Het is die macht die met de verkiezing van Trump heeft gewonnen.

In de analyse van de nederlaag van Clinton worden de Trump-stemmer en de niet-stemmer maar al te vaak op één hoop gegooid, maar dat is volledig onterecht. De Bernie-Sandersstemmer? Die stemde niet op Trump. Die bleef thuis. Waarom? Omdat hij geen kandidaat had die vol overtuiging en passie opkwam voor zijn belangen, zoals de Trumpstemmers die wel hadden, en zoals de progressieve stemmer die ook nog had toen hij voor Obama kon stemmen.

Stoppen met verdedigen

Wat moeten we doen om het conservatieve monster aan te kunnen? Vooral niet de fout maken twee verschillende soorten kiezers, de bange kwade Trumpstemmer en de teleurgestelde (thuisblijvende) Sandersstemmer op één hoop gooien, en vervolgens op zoek gaan naar de verkeerde achterban die de progressieve politiek nooit voor zich zal winnen.

Om te beginnen: Stoppen met in de verdediging schieten. Vooral stoppen met de mensenrechten en de rechtsstaat te verdedigen als een moreel moetje, als iets dat nou eenmaal ‘hoort’. Als een conservatieve verworvenheid. Want dat is het niet.

De rechtsstaat en mensenrechten moeten weer verkocht worden als de wapens die ze zijn: de enige gemeenschappelijke wapens om de losgeslagen aso’s van onze samenleving, die nu hun nationalistische rondedansjes maken op Twitter en op straat, weer in hun hok terug te douwen. Om ervoor te zorgen dat deze mensen met hun lompe onverantwoordelijke gedrag de wereld niet nog verder naar de gallemiezen helpen dan tot nu toe gebeurd is, ook in hun eigen belang, of in ieder geval in het belang van hun kinderen.

En als wapen tegen hun terroristische islamitische tegenspelers evengoed. Onze zwakte is waar we die idealen van vrijheid, gelijkheid en rechtvaardigheid zelf laten vieren. Dat geeft munitie aan radicale rechtse en ultrareligieuze groeperingen, oosters of westers, wit of Arabier.

Eigen agenda

Wat nog meer? Stoppen met hengelen naar kiezers die progressieve politici nooit zullen bereiken, en komen met een eigen agenda, voor de eigen achterban, de achterban die nu teleurgesteld thuis bleef. Wat willen we zelf?

Een harde reset van de beursen en het bankenstelsel. Een wereldwijde aanpak van belastingontduiking. Het keihard aanpakken van Big Pharma en ander graaigedrag in de zorg ten gunste van meer goedbetaalde handen aan het bed. Een nieuw sociaal stelsel dat past bij de nieuwe tijd, zonder vaste contracten en een minimumloon misschien, maar met een basisinkomen en aanvullende collectieve verzekeringen, zodat er altijd inkomenszekerheid is.

Een reset voor de EU, met volkomen nieuw democratisch en sociaal contract. Met direct gekozen leiders, en als centraal uitgangspunt eerlijk loon voor iedereen. Sociale rechten, EU-wijd, een hervorming van de Euro, en eindelijk eens voorrang voor de lokale ondernemer in plaats van het grote geld.

Een einde aan de moordpartijen aan de buitengrenzen van Europa. Stop met het sluiten van vuile deals met Erdogan. Een Europees gefinancierde efficiënte en humane vluchtelingenopvang, plus een oplossing voor de crisis in Syrië en het Midden-Oosten, door een nieuwe eerlijkere positie van ‘het Westen’.

Volledige onafhankelijkheid van fossiele brandstoffen in tien jaar. Een reset van het buitenlandbeleid op basis van respect voor de mensenrechten en fair trade, waarin om te beginnen zowel afscheid wordt genomen van Israel als van Saoedi-Arabië, en Erdogan en Poetin de wacht worden aangezegd.

Leg de wapenhandel aan banden. Beboet vervuiling in plaats van arbeid in een nieuw belastingstelsel. Een deltaplan met harde maatregelen tegen discriminatie op de arbeidsmarkt en door de politie. Legaliseer softdrugs EU-wijd en reguleer de verkoop van harddrugs, breng daarmee de georganiseerde criminaliteit een genadeslag toe. En pleit voor democratisering in besluitvorming, door meer directe invloed van de kiezer op beleid.

Onrealistisch?

Dat soort idealen. Onrealistisch? Waar rechtse populisten mee komen, dat is uiteindelijk nog veel minder realistisch. Geen muur is namelijk hoog genoeg om de tijd tegen te houden. En dat weet die achterban ook heus wel. Maar waar die achterban voor valt, is het vergezicht dat de ‘populistische’ politici en columnisten bieden.

Het is dat vergezicht dat de progressieve politici hun eigen achterban al jaren hebben onthouden. En dat is precies waarom die achterban nu ook niet warm of koud van ze wordt, niet voor ze gaat stemmen, en al helemaal niet de straat voor ze opgaat.

Het kan en moet ook hier

En dat terwijl die achterban er wel degelijk is. Wat Sanders, Syriza, Podemos en Corbyn kunnen, dat kan hier ook. En we hebben de plicht dat te doen, om die bewegingen in andere landen te steunen, zodat over een jaar of vier de progressieven het zijn die de politieke agenda van de EU bepalen.

En dan niet als stoffig sociaal-democratisch bijgerecht bij een neoliberaal kabinet. Of als nederige gesprekspartners van het grootkapitaal die kleine correcties vraagt op een corrupt systeem, zelf behept met een vals verlangen naar de geromantiseerde verzorgingsstaat van de jaren 70 van de vorige eeuw. Laat het verlies van Hillary de les zijn dat die politiek nooit zal winnen. Omdat dit niet is waar iemand nog enthousiast van wordt.

In plaats daarvan snakken miljoenen mensen naar een nieuwe politieke elite die de teugels op durft te pakken, de macht teruggrijpt voor de mensen, en een nieuw en beter systeem ontwerpt, een systeem dat nu nog een onrealistische droom lijk, maar dan uiteindelijk niet alleen simpel in te stellen, maar ook gewoon vanzelfsprekend zal zijn, zodat zelfs conservatieve mensen er uiteindelijk vrede mee zullen kunnen hebben.

Werk aan de winkel

Een bewijs dat het ook hier kan is overigens diezelfde Correspondent van Wijnberg, een blog dat met hoog idealistische verhalen tot op grote hoogte de progressieve politieke discussies op de sociale media wist te kapen. Je vindt er helaas in de partijprogramma’s van de ‘progressieve’ partijen maar nauwelijks wat van terug. Omdat ze te laf en te behoudend zijn.

Weg met die laffe compromissen, met het begrip voor discriminatie, de flirt met nationalisme en het heulen met neocons. Dat is de weg naar de verdommenis. En er is werk aan de winkel.

  1. 1

    Lekker, Klokwerk.
    Ik kan het gehalte van de politieke correctheid nog niet helemaal overzien, maar de woedende schrijfstuip spreekt me aan.
    Het systeem zit volkomen vast. Ik was gisteren voor de tweede keer in een maand op een bijeenkomst van een politieke partij en het ging weer helemaal nergens over.
    Iedereen zwatelt wat over arbeidsmarkt, over vluchtelingen, maar we doen vooral een gezellig quizje. Hebben we geen idee? We hebben 80 pagina’s klein bier en tuttifrutti, maar geen visie of richting.
    Zo’n schrijfstuip mag je van mij vaker hebben.

  2. 2

    Mensen die uit angst of onmacht gevoelig zijn voor populistische leuzen moet je niet als ‘verloren’ of ‘deplorable’ (Clinton) wegzetten. Dat gebeurt wel als we vanuit een links standpunt Trump/Wilders stemmers op een hoop gooien en beschrijven in termen van zij, de tegenstanders dus. Dit bevestigt het funeste wij-zij-denken dat de sociale cohesie al jaren schaadt.

    Verder denk ik dat het onschadelijk maken van rechtse, conservatieve stromingen begint bij een eerlijk verhaal en praktische maatregelen op het gebied van immigratie, een onderwerp dat je hierboven bewust of onbdewust hebt vermeden. Het is al jarenlang veel te veel pappen en nat houden en dat irriteert.

    Bernie Sanders’ kansen zijn bewust om zeep geholpen door het Democratische establishment. Clinton moest winnen. Dat soort processen spelen hier net zo goed. Ik ben het helemaal eens met de koerswijzigingen die je voorstelt. Maar ik betwijfel of de Nederlandse Clintons er toe in staat zijn. Sociaaldemocraten hebben zich in de loop van de geschiedenis eigenlijk altijd genmanoeuvreerd in de rol van ‘bijgerecht’, laat staan dat ze zelf het menu hebben kunnen samenstellen. Ik zie de zittende politici de sprong nog niet maken die nodig is om links aan de macht te krijgen. En helaas is de aanhang over het algemeen braaf volgend.

  3. 4

    Ik sla Rob Wijnberg er nog maar eens op na m.b.t. de les na Trump:

    Tegen alle progressieven die, net als ik, op 9 november opstonden met een kater, zou ik zeggen: dit is een goed moment om alvast afscheid te nemen van drie misvattingen in ons denken. Ten eerste: feiten zijn niet links. Ten tweede: de juiste moraal is niet links. En ten derde: gelijk heb je niet, gelijk moet je verdienen. Of in gewoner Nederlands: mensen die jouw wereldbeeld niet delen, zijn niet dom. Mensen die jouw wereldbeeld niet delen, zijn niet slecht. En dat ze jouw wereldbeeld niet delen, ligt minstens voor de helft aan jou.

    En dat vind ik toch verstandiger dan hier vanaf Sargasso prediken dat de waarheid bij Sanders, Syriza, Podemos en Corbyn ligt. We mogen al blij zijn als we na de verkiezingen van maart een beetje redelijk kabinet krijgen. Ik snak helemaal niet naar een nieuwe politieke elite. Ik vind dat Nederland het zo slecht niet doet met dat poldermodel. En in een poldermodel paste geen woedende schrijfstuip zoals @1 het noemt.

    Dus beste Klokwerk. Je zult je revolutie zonder mij moeten doen. Ik ben al tevreden als onze samenleving niet vertrumpt. Daarvoor hebben we iedereen nodig die democratie en samenheid voor staat. Al zitten ze voor mijn part bij de VVD.

  4. 5

    Het is helaas romantisch links wensdenken te veronderstellen dat het de kiezer op Trump daar of Wilders hier vooral gaat om de economische agenda, en de xenofobe agenda dan maar voor lief neemt.

    Precies, dat stoort mij ook aan de vele commentaren. Ik hoor allemaal gepraat dat de Trump-stemmers “de verliezers van de globalisering” zouden zijn, en dergelijke bla. Leuk en aardig, maar je ziet dat ook als een land economisch flink in de lift zit het electoraat sterk hangt naar populistisch rechts. Zie b.v. Polen, een land dat sterk in de groei zat, enorm profiteerde van de globalisering, en toch PiS koos.

    Volgens mij is het juist andersom. Een aanzienlijk deel van het electoraat is boos en tot in de haarvaten xenofoob en racistisch. En inderdaad vooral BANG. Vooral die xenofobe agenda van rechts-populistisch spreekt hen aan, want he, al die buitenlanders is een bedreiging van onze positie. De economische agenda nemen ze op de koop toe.

  5. 6

    Wat een drukte allemaal. Amerikaanse politiek is nu eenmaal onderhevig aan slingerbewegingen en nooit voorspelbaar en wordt uitgebalanceerd door het Congres. So what ? Net of we dat niet wisten. Maakt echt niet uit of er nu een zwarte buurthuiswerker uit Chicago aan het hoofd staat of een blonde pussygrabber uit New York City. En, Amerika nu is geen Weimar Republiek. Echt niet. Wie dat gelooft, moet zich beter op de hoogte stellen van de geschiedenis, de grondwet, de instituties en de tradities van dat land.

  6. 7

    Progressief bestaat niet in de VS, je hebt rechts of conservatief rechts. De demografische groep die in Europa links stemt, stemt daar op Trump. De strijd was vooral de oude politiek versus de populisten.

    Syriza, Corbyn, Sanders en Podemos zijn net zo populistisch als Trump. De resultaten zijn er naar, Griekenland staat op de rand van de afgrond, Corbyn splijt Labour zo erg dat ze zelfs een Brexit niet kunnen omzetten in wins. Wat Podemos brengt moeten we maar zien, voorlopig . Trump zal heel hard zijn best moeten doen om dat te evenaren.

    Wouter Bos is een van de eerste van links die dat in ziet, nu de rest nog:

    http://pauw.vara.nl/media/366171

  7. 8

    @4:

    mensen die jouw wereldbeeld niet delen, zijn niet dom.

    Nee, dat niet. Maar mensen die keihard feiten ontkennen, ook al zegt de hele wetenschappelijke wereld anders, die noem ik toch dom.
    En dat is er b.v. aan de hand met klimaatontkenner Trump.

  8. 9

    @8

    Je zou ook de stelling kunnen overwegen dat mensen die op een klimaatontkenner stemmen, zó desperaat zijn, dat zij tot een ander wereldbeeld zijn gekomen.

    Willen we tot de kern van de zaak doordringen zullen we toch eerst dienen te begrijpen waarom 50 miljoen (?) mensen op een bewezen leugenaar stemmen. Die mensen bij voorbaat tot ‘dom’ bestempelen bevestigd alleen maar het wij/zij denken.

    En waar was die ‘nobele’ Sanders aanhang op 9/11? Hadden zij niet de taak om Trump tegen te houden? Of waren zij misschien tóch onderhevig aan hetzelfde mechanisme als de Trump aanhang?

  9. 10

    De kakofonie aan berichten, commentaren, analyses en wat al niet over waarom en door wie Trump heeft kunnen winnen, is na dinsdagnacht zo overstelpend, dat ik er geen wijs meer uit kan en zeker niet één oorzaak durf te benoemen. Het loopt uiteen van verklaringen dat Trumpstemmers vooral laagopgeleide, kansloze, boze, witte mannen zijn; het zogeheten ‘white-trash’. Dan lees ik weer een stuk over hoger opgeleiden die welbewust op Trump hebben gestemd. Facebook zou de druppel geweest zijn die de emmer heeft doen overlopen. En dan heb je nog de christentaliban die al haar hoop heeft gesteld in de farizeeër die Trumps running mate was. Dan zijn er de aanhangers van Sanders die thuisgebleven zijn, omdat ze Clinton niet zagen zitten (geef ze eens ongelijk). En zo nog een handvol verklaringen die als pepernoten zijn rondgestrooid.
    Interessant vind ik het stuk van George Monbiot in de Guardian over het neoliberalisme (https://www.theguardian.com/books/2016/apr/15/neoliberalism-ideology-problem-george-monbiot?CMP=share_btn_tw).
    En kom niet aan met de bewering dat ‘neoliberalisme’ een containerbegrip is, of zelfs niet bestaat – het bestaat en is bezig onze planeet naar de klote te helpen en iedere vorm van solidariteit te ondermijnen door van ieder individu te verlangen dat-ie een BV wordt.
    ‘Neoliberalism’s triumph also reflects the failure of the left. When laissez-faire economics led to catastrophe in 1929, Keynes devised a comprehensive economic theory to replace it. When Keynesian demand management hit the buffers in the 70s, there was an alternative ready. But when neoliberalism fell apart in 2008 there was … nothing.’
    &
    ‘What the history of both Keynesianism and neoliberalism show is that it’s not enough to oppose a broken system. A coherent alternative has to be proposed. For Labour, the Democrats and the wider left, the central task should be to develop an economic Apollo programme, a conscious attempt to design a new system, tailored to the demands of the 21st century.’

    @0 Je schrijft: ‘Onrealistisch? Waar rechtse populisten mee komen, dat is uiteindelijk nog veel minder realistisch.’ Maar realisme, feiten of haalbare kaarten doen er helemaal niet toe. Dat maakt het rechts-populisme zo moeilijk te bestrijden: het is zo lekker makkelijk te roepen.
    U vraagt, wij draaien.

    Probeer dat maar eens met de klimaatdiscussie, of het vluchtelingenprobleem. Probeer dan nog maar eens uit te leggen dat die twee ook nog met elkaar samenhangen. Dat de burgeroorlog in Syrië mede veroorzaakt is door jaren van extreme droogte, voedselgebrek en trek naar de steden. En dat dit, als we niets aan de uitstoot van broeikasgassen doen, alleen maar erger zal worden.
    Sterker nog: misschien moeten we wel zeggen dat u op termijn niet meer twee of drie keer per jaar met een of andere prijsvechter naar uw vakantiebestemming kan vliegen.
    Wel verdomme! Maar dat is een verworven recht!

    Trump (Wilders) heeft voor u de oplossing: klimaatverandering bestaat niet. Het is een hoax van Chinese makelij. Daar hoeven we niets aan te doen. Klimaatwetenschappers zijn subsidieverslaafde fantasten. Gaat u maar lekker slapen, dan kunt u morgen lekker naar Thailand, Nieuw-Zeeland, de Bahama’s of Turkije vliegen.
    De vraag is misschien niet of stemmers op Trump of Wilders dom zijn, maar hoe dom ze gehouden worden, maar toch vooral hoe dom ze zichzelf willen houden.

  10. 13

    @10: Wat raar Willem Visser. Mensen mogen niet meer naar Thailand en Nieuw-Zeeland vliegen, maar wel naar Marrakesh om de meest overbodige conferentie aller tijden te bezoeken. Sommige mensen zijn meer gelijk dan andere.

    Lifestyle Changes for Thee, but Not for Me !

    Misschien kan Willem uitleggen wie er nu eigenlijk moet beginnen met stoppen met vliegen. Ik heb het aan Leo DiCaprio gevraagd, maar die weet het ook niet.

  11. 14

    @13: Je vraagt naar de bekende weg.
    Het is een verworven recht, dus…
    Ik geef slechts een hypothetisch voorbeeld.
    Ik schrijf het niet voor.
    Ik ga dat ook niet bepalen.
    Wie dat wel of niet gaat bepalen, zou ik evenmin weten. Misschien komt er een moment in de discussie dat er een quotum komt op luchtreizen. Zou zomaar kunnen.
    Dan kom je dus aan een ‘verworven’ recht?
    Vooralsnog is het niet aan de orde.
    Maar stel je voor dat in sommige landen de voeten niet meer droog gehouden kunnen worden vanwege een stijgende zeespiegel?
    Is droge voeten ook een ‘verworven recht’ of moeten we dat maar beschouwen als ‘collateral damage’?
    En welk ‘verworven recht’ moet dan zwaarder wegen?
    Nogmaals: het is een hypothetisch voorbeeld.
    Concrete voorbeelden:
    In Rotterdam hebben ze een mileuzone, schijnt 20% in de roetuitstoot te schelen; in Athene is (of was) het zo dat op even dagen een deel van het wagenpark mocht rijden en op oneven dagen een ander deel vanwege de smog. Dat heeft de gemeentelijke overheid in een democratisch proces afgesproken.
    Welk ‘verworven recht’ moet zwaarder wegen: het recht om onbeperkt auto te rijden of het recht op schone(re) lucht. Als inwoner zou ik het wel weten. Als bezoeker van buiten ligt dat misschien weer anders natuurlijk.

    Wat die ‘meest overbodige conferentie aller tijden’ betreft: het zou beter zijn als de deelnemers op de fiets kwamen. Maar dat zie ik niet gebeuren. En wat Leo DiCaprio doet, zal mij verder worst zijn. Ik ga niet over zijn vlieggedrag. Er bestaat geen verbod op vliegen, dus het is aan hem om zich daarover te verantwoorden (of niet – zijn keuze).

  12. 15

    @14: We staan dus weer terug op het begin van de rotonde.
    Het bewijst maar weer eens dat veel “oplossingen” inzake klimaatverandering, meestal het begin zijn van een nieuw probleem. Zo liggen er nog veel dode paarden klaar om aan te gaan trekken.

  13. 17

    @7: Syriza heeft Griekenland niet naar de afgrond gebracht, de Grieken hebben op Syriza gestemd omdat ze in de afgrond waren gebracht door de oude partijen

  14. 19

    Ik vroeg om argumenten op wat ik poneer, niet om oude koek. Bovendien gaat deze discussie om de verkiezing van Donald Trump en de gevolgen daarvan. Klimaat is daarin een element, maar niet de hoofdmoot.
    Je gaat gewoon nergens op in.
    Wat mij betreft is daarmee deze discussie gesloten.

  15. 20

    @15: wat ironisch dat juist jij met een rotonde aankomt, gezien jij nagenoeg altijd in cirkelredeneringen argumenteert. Vermakelij khoor, maar na 2 keer kennen we het wel.

  16. 22

    eens met de strekking van Klokwerk. Trump heeft minder stemmen dan Romney gekregen hoewel de bevolking met ongeveer 10 miljoen is gegroeid. Zo populair is de man dus niet. Wel is technocraat/miljonair Clinton nog minder populair, vandaar de republikeinse overwinning.

    Verder denk ik dat het onschadelijk maken van rechtse, conservatieve stromingen begint bij een eerlijk verhaal en praktische maatregelen op het gebied van immigratie, een onderwerp dat je hierboven bewust of onbdewust hebt vermeden. Het is al jarenlang veel te veel pappen en nat houden en dat irriteert.

    gaap, pappen en nahouden wordt nu al 15 jaar lang genoemd. in tussen heeft NL een van de strengere migratiewetgeving in Europa. dus, kan je even ophouden aub? wanneer is het dan genoeg? als er geen enkele (moslim/gekleurde)immigrant er bij komt?

  17. 23

    @Tom: Dank je.

    @Jos: Ik zeg wel degelijk dingen over immigratie hoor (vanaf “Een einde aan de moordpartijen (…) positie van ‘het Westen’). Ook de alinea daarna raakt daaraan. Verder is EU wijde sociale rechten ook geschreven met het oog op de interne arbeidsmigratie die je nu waarneemt.

    En inderdaad, dat politieke elan waar ik toe oproep mist hier.

    @Lutine: Ik vind het quasi verstandig relativistisch gezwam. Uiteindelijk zegt hij niets. En ik zeg nergens dat wat ik zeg een politieke waarheid is. Alleen een mening die door politici te weinig verkondigd wordt.

    Naar mijn mening verTrumpt de samenleving vanzelf wel als we die gezapigheid van jou gaan volgen en geen alternatief bieden.

    @Okto: Een ongemakkelijke waarheid, maar het zou slecht zijn die te ontkennen.

    @Michiel: Dat zeg ik toch ook niet? Het is alleen wel zo dat binnen dat systeem de progressieve politiek een zware klap heeft gehad (eigenlijk een paar maanden geleden al). Daar mag ik toch best over schrijven?

    @Redoutable: Progressief bestaat wel degelijk in de VS. Ze noemen het daar ‘liberal’.

    Dat Griekenland op de rand van de afgrond staat, kan je wel het laatst aan Syriza toeschrijven. En al die bewegingen die ik noem zijn niet te belazerd vergaande veranderingen voor te stellen in plaats van een muur te willen bouwen, en maken ook niet gebruik van de volk-versus-eliteretoriek, dus dat populisme lijkt me zeker niet even groot. (@Cycloop: Juist)

    Wouter Bos… degene die dit fantastische kabinet waar zoveel linkse mensen zo blij mee zijn in elkaar geflanst heeft bedoel je?

    @Willem: Ik vrees dat je gelijk hebt.

    @Su: Klopt.

  18. 24

    @22: Ik bedoel eigenlijk meer maatregelen in de zin van snellere beslissing over toelating, een veel grotere inzet op integratie, werkplekken in plaats van jarenlang AZC en daarna jarenlang de bijstand. En verder veel meer geld naar vluchtelingenopvang in de regio. Nederland is en blijft net zoals andere landen in Europa een migratieland. De ongelijkheid in de wereld leidt daartoe en daar zal niet snel iets aan veranderen. Laten politici beginnen met dat in alle eerlijkheid te erkennen en de bevolking daarvan te overtuigen zodat we van het gezeur van ‘grenzen dicht’ af zijn. Zodat er ook voldoende middelen ter beschikking komen om verder te gaan dan het halfslachtige beleid van de laatste jaren (wel mondjesmaat toelaten maar verder niets bieden).

  19. 25

    een veel grotere inzet op integratie,

    ja *hoe* dan? Nog een verplichtte taal en inburgeringscursus erbij dan? ben je er eigenlijk wel van bewust wat er tegenwoordig aan eisen wordt gesteld aan nieuwe Nederlanders?

  20. 26

    Ik ben het er helemaal mee eens Jos, heb daar al wel een keer wat over geschreven, maar vond dat te ver in detail gaan voor mijn lijstje. Inderdaad, het hoort in het programma dat ik voor sta. En het is ook een goed voorbeeld, want dit programma zal de conservatieve kiezer tegen het plafond jagen, maar heel veel progressieve kiezers vragen zich af waarom er nauwelijks partijen zijn die dit hardop durven te roepen.

    Het cynische is dat ‘grenzen dicht’ feitelijk het staande beleid van de afgelopen decennia is. Daar is heel Frontex voor opgericht. Het heeft duidelijk gefaald.

  21. 27

    @ Klokwerk
    Het programma van de Democraten is vanuit Europees oogpunt gewoon rechts, uiterst rechts noemen ze liberals en links omdat ze dat vanuit hun oogpunt zijn en om zich er vanaf te zetten. Een gezondheidszorg als Obamacare vinden de Republikeinen links, maar 90% van de rechtse Europese partijen zouden zich schamen voor zo’n beperkte voorziening. The Guardian en diverse andere linkse media in Europa noemt de Democraten “Neo Liberal” wat in hun woorden zeer rechts betekend.

    De bewegingen die je noemt zijn wel degelijk anti elite en gebruiken ook regelmatig letterlijk die bewoording. Ze geloven ook bijna allemaal in een Neoliberaal complot wat feitelijk ook een synoniem voor elite is. Deze groeperingen stellen dan wel geen muur voor, maar wel gelijksoortig bizarre ideeën. Ik moet ook nog zien hoe letterlijk Trump die muur bedoeld.

    Griekenland, had nooit een echte een degelijke regering of die nu links of rechts was, voor Syriza waren ze echter wel op weg naar herstel, wat na hun verkiezing compleet stil is komen te liggen. Landen die er vergelijkbaar slecht aan toe waren, maar voor een ander weg kozen zijn nu bijna of geheel hersteld van de crisis.

  22. 28

    “Ik moet ook nog zien hoe letterlijk Trump die muur bedoeld.”

    Hij had het vanmiddag over een hek…
    Overigens is dit voor de EU weer heel ‘links’, want wij hebben die hekken al lang.

    “voor Syriza waren ze echter wel op weg naar herstel”

    Helaas, dat klopt niet. Syriza werd vrijwel gelijk met een nieuw bezuinigingspakket geconfronteerd. Mocht er bij aantreden van Syriza werkelijk een neergang is aan te tonen (en dat is er), dan is dat eerder aan het strengere bezuinigingspakket gelegen dan aan het economisch beleid van Syriza, want die kunnen ze helemaal niet voeren.

    De democratische partij krijgt de gemiddelde liberal in de VS niet de veren uit.

  23. 29

    @28 Geld wat je niet hebt kan je ook niet uitgeven. Syriza haalde de keizer over met het populistische verhaal dat dat wel kon, maar dat bleek in de praktijk niet zo te zijn. Nu zitten ze in een soort status quo tussen hun beloftes en de alledaagse realiteit. Trump gaat dat probleem overigens ook krijgen een hek bouwen en stevig investeren in de infrastructuur gaat niet samen met de belofte tot belastingverlaging. Landen als Spanje en Ierland hebben bewezen dat het ook anders kan dan als in Griekenland. Alleen heb je daar serieuze politici voor nodig i.p.v. populisten als Syriza. Je wordt daar namelijk niet populair van, wat dan weer nieuwe populisten als Podemos de kans geeft.

    De linkse hekken in Europa waren om te voorkomen dat de bevolking wilde ontsnappen aan de gevolgen van linkse politiek, het hek van Trump is andersom, dat moet toch te denken geven.

    Populist Bernie Sanders heeft het vandaag weer over de elite:
    https://www.theguardian.com/us-news/2016/nov/13/bernie-sanders-democratic-party-progressives-grassroots

  24. 30

    @29: Syriza haalde de kiezers over met een aanname over de Troika, die achteraf niet bleek te kloppen. Die aanname was, dat de Troika rationeel zou zijn, en dus wel zou besluiten om het totaal gefaalde beleid te stoppen. Helaas bleek de Troike vooral ideologisch gedreven te zijn …

  25. 31

    @29: Eh … er worden helemaal geen linkse hekken gebouwd. De hekken die gebouwd worden, worden gebouwd om Europa te vrijwaren van de gevolgen van het rechtse, neo-imperialistische beleid …

  26. 32

    De economische situatie in Spanje en Ierland is wel even wat anders dan die in Griekenland en dat was ook voor Syriza zeker al zo. Wat jij doet, Redoutable, is alsof het austeritybeleid de enige mogelijkheid is, terwijl de hele wereld, inclusief het IMF, behalve dan de EU, imiddels al heeft toegegeven dat dit beleid waarschijnlijk in heel Europa maar in ieder geval in Griekenland de crisis alleen maar ernstig verdiept heeft. Het is goed om tegenover zo een blinde ideologische opstelling een andere politiek-economische visie te stellen en dat zou in de EU veel meer moeten gebeuren.

    Alleen maar praten over een elite maakt nog geen populist, trouwens. Populisme is het wanneer gesuggereerd wordt dat er één volk is dat met één mond spreekt, dat onderdrukt wordt door een elite die de politiek en de media overheerst. Het gaat dan juist met name over dat ideaalbeeld van ‘het volk’. Dat er in de VS een politieke elite is lijkt me deze verkiezingen wel weer bewezen.

  27. 33

    @31: Redoutable is in de war. Inderdaad noemde ik de hekken om vluchtelingen tegen te houden die er al meer dan tien jaar staan. De jacht van Frontex op bootjes, lijken aan de kust, het is allemaal echt niet nieuw. De schaal is alleen toegenomen, met een piek vorig jaar, nu is het eigenlijk alweer ‘back to normal’. Ik zeg het maar voor wie geshockeerd is door die Trump in dat ‘rechtse’ Amerika: wat hij voorstelt is bij ons al decennia lang de praktijk.

    Redoutable denkt misschien aan het ijzeren gordijn of de grens van Noord Korea. Die regimes werden/worden nou niet echt bestuurd door ‘liberals’. Die hekken werkten/werken trouwens net zo slecht als hekken met het omgekeerde doel. Een kwart van de Noord Koreanen woont inmiddels al in Zuid Korea of in China.

  28. 34

    Obama had trouwens ook al hekken neergezet en criminele ongedocumenteerden uitzetten is in de VS ook al een tijdje staand beleid. Wat Trump deed is shockerend door de heftigheid waarmee hij het verkondigt. Het cynische is dat hij, net als extreem rechts hier, staand (en overigens falend) beleid als een nieuwe oplossing verkoopt. En dat is populisme ten voeten uit: net doen of je nieuw bent maar in feite gewoon harder op dezelfde doodlopende weg door willen pakken.