Thema Economie

Hoe we van de universiteit weer een intellectuele werkplaats kunnen maken

OPINIE - Na zoveel jaar moet er op 14 december eindelijk weer eens een grote demonstratie komen tegen het regeringsbeleid voor het hoger onderwijs. Studenten, docenten en bestuurders lijken een hechte coalitie te vormen. Hun maat is vol, want zowel docenten als studenten zouden onder toenemende werkdruk lijden. Het moet allemaal radicaal anders volgens gastredacteur Hein Vrolijk.

In september waren er al wat ludieke acties om het academische protest in de media te krijgen. De eensgezindheid werd toen verstoord door Willem Schinkel, hoogleraar sociologische theorie in Rotterdam. “Waarom ik niet actievoer voor de universiteit” schreef hij in een brief, die op de website van De Groene Amsterdammer verscheen. Zijn belangrijkste boodschap: meer geld vragen aan Den Haag betekent meer van hetzelfde terwijl we juist een andere universiteit moeten nastreven.

Prompt kreeg hij uiterst kritische reacties. Hoogleraren Ido de Haan en Ingrid Robeyns vonden dat Schinkel de actievoerders “een dolk in de rug steekt door ze als een ‘onfris’ en reactionair gezelschap weg te zetten”. Hun standpunt: voordat we praten over hoe het beter kan, moet er eerst geld bij. De universiteit is immers “een publieke instelling, waarin taken worden verricht die op grond van democratische besluitvorming van essentieel belang worden geacht. Als goede wetenschap een publiek belang is, moet daar ook toereikende publieke financiering voor zijn.” Drie keer hameren op ‘publiek’ maakt echter niet duidelijker wat zij daaronder verstaan. Wat wij doen is belangrijk en daarom moet Den Haag meer geld voor ons vrijmaken, daar komt het eigenlijk op neer.

Maar waarom zouden hun goedbetaalde baantjes op de universiteit meer recht hebben op gemeenschapsgeld dan zeg een club met free lance onderzoeksjournalisten zoals Follow the Money?

Ook Schinkel excelleert niet in duidelijkheid, behalve dan zijn schets van de sfeer op de huidige universiteit: “een institutie waar haat en nijd onderdeel zijn van de dagelijkse organisatie van het werk, waarbij zo vaak ‘feedback’ en ‘peer review’ met een overschot aan venijn geserveerd wordt”. Misschien moet hij proberen W.F. Hermans te evenaren met een “Onder professoren, in de 21e eeuw”.

Zodra het gaat om een betere universiteit komt hij helaas niet veel verder dan “het vormgeven van publieke relaties, het opgaan in publieken, het gezamenlijk componeren van werelden in plaats van het uitleggen hoe de wereld eruitziet aan ‘het publiek’ “. Ook hij is dus dol op het woord ‘publiek(en)’ en laat een nadere uitleg achterwege. Wat jammer is want zijn actie heeft mijn sympathie.

In dit artikel kom ik met een paar radicale voorstellen over hoe het anders kan en moet. Ze zijn vooral bedoeld om de creativiteit aan te zwengelen die we zo hard nodig hebben om van de universiteit weer een intellectuele werkplaats te maken, en (daardoor) de werkdruk bij docenten en studenten te verminderen. Zo pleit ik ervoor om organisatorisch en arbeidsrechtelijk een scheiding aan te brengen tussen onderzoek en onderwijs.

Quote du Jour | Tientallen procenten

Quote du Jour

Als die malle doelstellingen niet gehaald worden, komt er een CO2-heffing. Dan wordt alles – biertje in de kroeg, jaarkaart op de staantribune, loodgieter – tientallen procenten duurder. Wat zouden de #gelehesjes daarvan vinden?

Simon Rozendaal voorspelt prijsstijgingen van vele tientallen procenten als gevolg van de invoering van een CO2-heffing. Gelukkig zijn er nog oplettende lezers als Pol Knops die het gebazel van Simon corrigeren:

Groep rondom Thomas Piketty komt met plan voor een eerlijker Europa

A group of progressive Europeans led by the economist and author Thomas Piketty has drawn up a bold new blueprint for a fairer Europe to address the division, disenchantment, inequality and rightwing populism sweeping the continent.

The plan, crafted by more than 50 economists, historians and former politicians from half a dozen countries, includes huge levies on multinationals, millionaires and carbon emissions to generate funds to tackle the most urgent issues of the day, including poverty, migration, climate change and the EU’s so-called democratic deficit.

Gratis miljarden belastinggeld voor Shell – voor altijd

Er ligt een akelig vuiltje uit het verleden. Dat vuiltje heet Shell. En het kan nog vervelend worden.

Sinds 2005 heeft Shell via die constructie 45 miljard uitgekeerd, becijferde de Stichting onderzoek multinationale ondernemingen (Somo). Wat betekent dat de staat een slordige 7 miljard aan belastinginkomsten heeft laten lopen.

Uit onderzoek van RTL Nieuws blijkt nu dat in die deal met Shell uit 2004 helemaal geen einddatum is opgenomen, zo bevestigen bronnen.

Pieter Klein van RTL Nieuws doet nog eens uit de doeken wat voor smerige deal Shell met de Belastingdienst heeft gesloten. Met hulp van de vriendjes van de VVD. Van die 7 miljard euro hadden we mooie dingen kunnen doen in Nederland.

Crisisplan NAM: Zo reageert de NAM na een dodelijke aardbeving

NIEUWS - Na een zware aardbeving waarbij doden vallen, houdt de NAM rekening met relletjes en grote verontwaardiging. Zowel gaslocaties als directieleden worden dan beveiligd. Dit en meer staat in het crisisplan van de NAM dat na een Wob-verzoek is gepubliceerd op de site van toezichthouder SodM. Het document stamt uit 2017 en beschrijft nauwkeurig hoe het aardoliebedrijf moet handelen na een crisis. Het draaiboek wordt elk jaar geactualiseerd.

In het document staat verder onder meer dat NAM in de communicatie wel haar verantwoordelijkheid moet nemen, zonder daarbij de schuld op zich te nemen.

Het hele crisisplan van NAM uit 2017 is hier te vinden. Het is overigens niet ongebruikelijk om crisisplannen voor extreme situaties te hebben. Het is wel cru dat de versterkingsoperatie en het vergoeden van mijnbouwschade tergend traag gaat, terwijl de NAM in het ergste geval wel van een aardbeving met doden uitgaat.

Kernenergiecoöperatie Nederland

ELDERS - Jan Coen van Elburg, directeur van Rebel Group, komt op Energieplus nog even terug op een onderbelicht punt in de discussie over kernenergie:

U heeft wellicht wel weer genoeg over kernenergie gehoord. Het zogenaamde taboe is namelijk door Lubach doorbroken en van een politiek correct sausje voorzien door de slimste mens van Nederland, Klaas Dijkhoff.

(…)

Maar er is nog iets anders, minder bekend misschien, maar wel goed om te weten. U, dus ook jij Arjan, ook jij Klaas, bent allen onvrijwillig lid van de kernenergiecoöperatie Nederland met wettelijke aansprakelijkheid. Hoe zit dat? Nederland heeft in Parijs niet alleen een klimaatverdrag ondertekend maar lang daarvoor (1960) een verdrag over schade die voortvloeit uit kernongevallen. Niet onbelangrijk, dit verdrag en daarbij behorende nationale regelgeving beperkt de aansprakelijkheid van de exploitant in geval van ongevallen tot –afhankelijk van de situatie – enkele honderden miljoenen euro’s. Dat zijn, voor het geval zich een ongeluk voordoet, de welbekende ‘peanuts’. Alleen al het opruimen van Fukushima heeft tot nu ongeveer 200 miljard gekost. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat dergelijke kosten in het dichtbevolkte Nederland kleiner zullen zijn. Begin eens met het scenario Rotterdam.

(…)

Aan politieke partijen die het taboe op kernenergie willen doorbreken het vriendelijk verzoek om eerst eens uit dit verdrag van Parijs te stappen en de nationale beperking op aansprakelijkheid op te heffen. We zijn immers tegen dergelijke vormen van onrechtmatige en concurrentievervalsende staatssteun toch? Die zonnepanelen op je dak zijn toch ook ‘gewoon meeverzekerd’ om een aardige reclame te parafraseren.  Daarbij, als het allemaal zo veilig is dan kan verzekerbaarheid toch geen probleem zijn? Welke verzekeraar wil nu niet die fall out ‘gewoon’ meeverzekeren?

Ook Britse onderhandelingen met de WTO zitten vast

ACHTERGROND - Als de onderhandelingen tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU over nieuwe handelsrelaties vastlopen, kunnen de Britten altijd nog terugvallen op de WTO-regels, zo is de veronderstelling. Maar dan moeten het VK wel zelfstandig lid zijn van de WTO. Ook de gesprekken daarover vlotten echter niet.

Ergens vorig jaar werd de Moldavische diplomate Corina Cojocaru de toegang geweigerd tot Groot-Brittannië. Dat boeide toen niemand, want Moldavië is een onbetekenend land aan de rand van Europa en daarbinnen stelde Cojocaru ook niet zoveel voor. Behalve dat ze de officiële onderhandelaar namens haar land is bij de Wereldhandelsorganisatie WTO. En toen ze zich moest buigen over het Britse verzoek om deel te nemen aan een verdrag aangaande overheidsaanbestedingen, dacht ze: als ik al niet toegelaten word, hoe kunnen onze bedrijven dan eerlijk toegang krijgen tot de Britse markt?

En dus zei Cocojaru: nee. Zo dreigt het VK de toegang ontzegd te worden tot een markt die wereldwijd 1,7 biljoen dollar omvat. Voor de Britten is het een reminder dat Brexit niet alleen betekent dat Londen zelfstandig met Washington kan praten, maar dat het ook met Cisinau om tafel moet.

Quote du Jour | Demonen

“The sewer that exists, the disgraceful behaviour of the government in how they are selling us out means that if I had my time again, I think we would have been better to probably remain and not unleash these demons.”

Arron Banks, de grootste financier van de Brexit-campagne, wiens donatie onderzocht wordt op de herkomst ervan (Rusland?), vraagt zich inmiddels af of de hele actie wel zo slim was.

DNB bepleit CO2-heffing van 50 euro per ton CO2

NIEUWS - DNB directeur Job Swank pleit in een interview met NRC Handelsblad voor de invoer van een CO2-heffing van 50 Euro per ton CO2 voor de industrie. De Nederlandse industrie is relatief vervuilend en grote bedrijven betalen veel lagere energieprijzen dan elders in Europa. Daar komt nog bij dat die prijzen voor de grote bedrijven ook veel lager zijn dan wat gezinnen en kleinere bedrijven in Nederland betalen. Dat biedt volgens Swank ruimte voor het voeren van nationaal beleid. Onderzoek van DNB laat namelijk zien dat Nederland en zijn grote bedrijven wel een stootje kunnen hebben. Juist omdat de industrie lange tijd ontzien is. Swank geeft aan dat de gemiddelde CO2 prijs in Nederland 60 Euro per ton CO2 is, als alleen naar de industrie gekeken wordt bedragen de kosten 15 Euro per ton CO2.

Een belasting van 50 Euro per ton CO2 bovenop de bestaande energiebelasting en emissiehandelsprijs kan dit meer in evenwicht brengen.

Amerikaanse energiebedrijven blijven kolencentrales sluiten

ANALYSE - Amerikaanse energiebedrijven willen dit jaar 15,4 GW aan kolencentrales sluiten, 11 GW aan centrales is dit jaar al gesloten. Daarmee lijkt 2018 een nieuw record aan sluitende kolencentrales te vestigen. Kolencentrales hebben in de VS last van de lage kosten van aardgas en van de dalende kosten van hernieuwbare energie en energieopslag.