Simplisme leidt niet tot beter onderwijs

Een gastbijdrage van Hartger Wassink, universitair docent bij het Ruud de Moor Centrum van de Open Universiteit. Deze bijdrage is een aangepaste versie van een bijdrage in het NRC van zaterdag 23 april. Op zijn eigen site schrijft hij over onderwijs en management.

De avond dat de NRC kopte dat het voortgezet onderwijs in de gevarenzone zat, zat ik met een groep schoolleiders in een restaurant. De kop van het artikel en ook de aantijgingen die verderop in het stuk gedaan werden, vielen niet goed. De onvrede over het artikel ging verder dan alleen de onaangename ervaring om publiekelijk aan de schandpaal genageld te worden wegens vermeende slechte prestaties. Het is vooral het aanhoudende simplisme in de discussie over het onderwijs dat de schoolleiders stoorde, en de vaststelling dat de inspectie hier kennelijk aan mee meent te moeten doen.

In het artikel wordt Annette Roeters, hoofdinspecteur van het onderwijs, geïnterviewd naar aanleiding van de meest recente rapportage over de resultaten van het voortgezet onderwijs. Zij doet voorkomen alsof de problemen in het voortgezet onderwijs groot zijn, maar dat de oplossing niet zo ver weg is, als de scholen maar iets beter op hun resultaten zouden letten. Daarmee verengt ze het debat over ‘goed onderwijs’ tot de smalst denkbare opvatting van kwaliteit van het onderwijs: de hoogte van de scores van Nederlandse leerlingen op taal en rekenen.

Die beweging is al een tijdje merkbaar. Hoe hoger Nederland staat in de internationale PISA-rankings, hoe beter. Dus, zo is de gedachte, moeten leraren vooral veel aandacht besteden aan deze scores. En dat gaat het best als je maar veel toetst en tussen die toetsen door ‘repareert’ wat er nog aan schort. Dat heet opbrengstgericht werken. Ik wil niet ontkennen dat basisvaardigheden in het onderwijs belangrijk zijn—niet voor niets heten ze basisvaardigheden. Maar er is zoveel meer wat onderwijs ‘goed’ maakt, en we moeten die brede kwaliteit niet uit het oog verliezen. Dat lijkt nu wel te gebeuren, en dat is jammer, omdat we daarmee op langere termijn nog veel meer schade aanrichten.

De meeste schoolleiders die ik sprak in het restaurant lopen al een tijdje mee, en hebben nog meegemaakt hoe in 1995, als gevolg van de lumpsum financiering, directeuren ineens verantwoordelijk werden voor leermiddelen, inrichting, personeelsbeleid, financiën en later ook huisvesting. Met deze operatie werd de basis werd gelegd voor het chronische geldtekort waar alle scholen in het voortgezet onderwijs mee te kampen hebben. Een rector uit Amsterdam heeft al eens becijferd dat het, door achterblijvende indexatie van de vergoedingen, om circa 20% minder koopkracht voor de scholen gaat, terwijl scholen wel steeds meer taken hebben gekregen.

De meest recente voorbeelden hiervan zijn de implementatie van de maatschappelijke stage en Passend Onderwijs, beide ingezet door de huidige minister Van Bijsterveldt (Onderwijs, CDA). Los van de vraag of dit goede ideeën waren: veel extra geld hebben scholen er niet voor gekregen (op Passend Onderwijs wordt nu zelfs bezuinigd), en de implementatie ervan heeft wel veel tijd en energie gekost.

Het is verwarrend dat Van Bijsterveldt om een paar jaar later weer volledig de nadruk legt op kernvaardigheden—Nederlands, Engels, en wiskunde. Als je jarenlang bezig bent geweest met het verbreden van het onderwijs, en het aanbrengen van samenhang tussen vakken (zoals in de nieuwe onderbouw en in de Tweede Fase gebeurd is), dan moet je niet vreemd opkijken als dat leidt tot een verminderde aandacht voor de kernvakken.

Het lijkt heel daadkrachtig om nu weer ‘terug te gaan naar de basis’, maar veel leraren hebben nog maar net de ontwikkelingen richting verbreding en samenhang verwerkt. Wat het resultaat daarvan is, is nog niet helder. Wel is duidelijk dat dit resultaat breder moet worden geïnterpreteerd dan alleen de cijfers op taal en rekenen. Het gaat ook om samenhangen zien, logisch redeneren en kennis in een context kunnen plaatsen. Om dat nu allemaal maar weer af te doen als franje, is een belediging van alle tijd en energie die hier door leraren en leidinggevenden de afgelopen jaren in is gestopt. En dat is wel wat de inspectie met dit rapport impliciet doet.

Het interessante is, dat in een land als Finland, toch een voorbeeld voor veel andere landen, zo’n uitgebreide inspectie als we in Nederland hebben, helemaal niet bestaat. Net zo min als de verplichte gestandaardiseerde Cito-toetsen die straks over het hele onderwijsveld uitgerold worden. Goed beschouwd hebben we voor goed onderwijs die hele inspectie niet nodig.

Het gaat er me hier niet om iemand ‘de schuld’ te geven van de problemen in het onderwijs. Het idee dat er één partij hoofdschuldige is (leraren, bestuurders, leidinggevenden, inspectie, overheid) en dat de oplossing eruit bestaat om die partij de duimschroeven aan te draaien, moeten we nu juist eens loslaten. Ik wil betogen dat we zouden moeten accepteren dat goed onderwijs een lastig te definiëren begrip is en we moeten stoppen met het opleggen van eendimensionale sjablonen aan het hele onderwijsveld.

Voor veel leraren is hun belangrijkste motivatie om in het onderwijs te werken juist de veelkleurigheid van het contact met leerlingen. Wil je het beroep aantrekkelijk houden en leraren gemotiveerd houden in hun werk, dan moeten we oppassen ze niet voortdurend af te rekenen op een steeds nauwere set indicatoren.

Natuurlijk willen we dat leerlingen goed leren lezen en rekenen, maar de echte voldoening van het werk van de leraar bestaat uit het zien hoe een kind zich ontwikkelt tot een volwassene, zijn of haar talent leert ontdekken en ontwikkelen, zelfvertrouwen opdoet in relaties met anderen. Als we die ontwikkeling centraal stellen, hanteren we een veel bredere opvatting van kwaliteit. Een opvatting waarvoor alle betrokken partijen hun verantwoordelijkheid zullen moeten nemen. Niet alleen directeuren en bestuurders, ook leraren, leerlingen zelf, daarbij gesteund door hun ouders. En niet in de laatste plaats de overheid, die weer een verlengstuk is van alle burgers.

Onderwijs is niet een losstaande dienst die je als maatschappij inkoopt alsof het een verzekeringspolis is. Ieder land krijgt het onderwijs dat ze verdient, en als we kritiek hebben op het onderwijs, zullen we altijd moeten beseffen dat dat ook iets over onszelf zegt.

  1. 1

    Met deze operatie werd de basis werd gelegd voor het chronische geldtekort waar alle scholen in het voortgezet onderwijs mee te kampen hebben.

    Nederlandse scholen zaten toch op een enorme zak spaargeld ? Dat hoor ik keer op keer in elk geval. Misschien nog even goed onder de matras kijken.

    Het lijkt heel daadkrachtig om nu weer ‘terug te gaan naar de basis’, maar veel leraren hebben nog maar net de ontwikkelingen richting verbreding en samenhang verwerkt.

    Dus je werkt in het onderwijs en het volstrekt schizofrene karakter van de elkaar opvolgende missiven van het ministerie komen als een verrassing ?

    Goed beschouwd hebben we voor goed onderwijs die hele inspectie niet nodig.

    Kind en badwater en shoot the messenger enzo.

  2. 2

    Leuke titel van dit stukje.

    Laat ik eens wat simplisme uit de lucht buksen:

    > een rector uit Amsterdam heeft al eens becijferd dat het, door achterblijvende indexatie van de vergoedingen, om circa 20% minder koopkracht voor de scholen gaat, terwijl scholen wel steeds meer taken hebben gekregen

    Feit is:
    – De uitgaven per leerling in het primaire en secundaire onderwijs zijn sinds 1995 meer dan verdubbeld
    – De uitgaven voor het secundaire onderwijs zijn nu per leerling hoger dan in het tertiaire onderwijs.

    Wat in dit stukje staat is gewoon klets. Een akelig soort linkse prietpraat dat we maar meer en meer en meer geld aan een stelletje incapabele ambtenaren moeten geven en vooral niet moeten vragen naar resultaten. Want afrekenen: dat doen we niet. Ambtenaren zijn namelijk liev en daar mag je niet teveel eisen aan stellen. Het is een schande dat we maar meer-meer-meer blijven betalen en geen verbetering zien in de PISA scores. En dit soort gepreek voor eigen parochie: stick it where the sun don’t shine.

    Uiteindelijk betalen mijn en jou kinders de rekening.

    Nare cijfertjes voor linksdragende schoolmeesters staan hier (als die kunnen rekenen, wat helemaal niet zo vanzelfsprekend is tegenwoordig)

    http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?VW=T&DM=SLNL&PA=80393NED&D1=1,53&D2=1-3&D3=a&HD=110429-1111&HDR=T,G1&STB=G2

  3. 3

    Inderdaad merkwaardig @Richard. Voor alle praat over het afknijpen van het Nederlandse onderwijs is het nog steeds de derde kostenposten van de Rijksoverheid (a 35 miljard per jaar).

  4. 4

    @2,3 heb je die verdubbeling netjes uitgerekend ? OF is het puur de inflatie ? Wat ik wel bijna zeker meen te weten. Knap waardeloze constatering dan.

  5. 5

    JSK,

    Dit mannetje is een front voor de vakbonden. Doet niks anders dan dit soort bedriegelike selfserving bs rondspuiten.

    Lobbyclubje noem je dat: Dit is de poep die er uit komt.

    Feit is gewoon dat in een klasje van 30 kinderen er voor 270.000 euro aan subsidie binnen komt. Het gebouw kost ca 12k per jaar, het materiaal ook zo iets en een leraar kost 75k, incluis werkgeverslasten. Kom je nog 170k te kort: Waar gaan die centen heen?

  6. 6

    @0 de verdomming van leraren en lesstof die sinds 1985 gaande is moet ergens gecompenseerd zijn. B.v. in makkelijker examens en lakser nakijken. De inspectie werkte daar even hard aan mee.

  7. 7

    Knelistonie,

    De inflatie over 15 jaar is ca 30%. Dat is geen factor 2.2

    Jij bent typisch een van die mannetjes die wel een mening heeft, maar niet kan rekenen. De schoolmeester van hierboven dus.

  8. 8

    Dit zijn de uitgaven als percentage van BBP.
    Vanaf 1995 lijkt er toch eerder sprake van een lichte toename in uitgaven aan onderwijs.

    CBS Uitgaven aan onderwijs
    In % bbp
    Onderwijssectoren Totaal onderwijs Primair onderwijs Secundair onderwijs Tertiair onderwijs
    Perioden %
    1995 5,9 1,6 2,5 1,8
    1996 5,8 1,6 2,4 1,7
    1997 5,5 1,5 2,3 1,6
    1998 5,6 1,6 2,4 1,6
    1999 5,5 1,6 2,4 1,6
    2000 5,5 1,6 2,4 1,5
    2001 5,7 1,7 2,5 1,5
    2002 5,9 1,8 2,5 1,6
    2003 6,2 1,9 2,6 1,6
    2004 6,2 1,9 2,7 1,6
    2005 6,2 1,9 2,7 1,7
    2006 6,1 1,8 2,7 1,6
    2007 6,0 1,7 2,6 1,7
    2008 6,0 1,8 2,6 1,7
    2009* 6,6 1,9 2,9 1,8

  9. 9

    Maargoed, wat Richard in @2 beweert is dus ook enigszins overdreven.

    Wat de auteur hier beweert:
    “Het interessante is, dat in een land als Finland, toch een voorbeeld voor veel andere landen, zo’n uitgebreide inspectie als we in Nederland hebben, helemaal niet bestaat. Net zo min als de verplichte gestandaardiseerde Cito-toetsen die straks over het hele onderwijsveld uitgerold worden. Goed beschouwd hebben we voor goed onderwijs die hele inspectie niet nodig.”

    is ook weer erg suggestief. Hij moet hier ook bij vermelden dat een leraar in Finland veel meer maatschappelijk aanzien heeft, itt hier. Dit betekend dat daar de meest capabele mensen met plezier leraar worden. Dat een inspectie in Finland niet nodig is wil dus niet zeggen dat dit hier ook per se geldt. Kijk bv naar InHolland.

  10. 10

    Als we het niet eens kunnen worden over wat goed onderwijs eigenlijk is kunnen we ook moeilijk verwachten dat dit een doel is dat efficiënt nagestreefd kan worden. In zoverre ben ik het wel met het artikel eens.

  11. 11

    @7 en dat zegt iemand die dit zonder schaamte neerpent: “De inflatie over 15 jaar is ca 30%.”

    Het getal 70 rings a bell ? Hello ?

  12. 12

    @7, @11
    De inflatie over de afgelopen 15 jaar is een kleine 40% (gebaseerd op CBS-cijfers voor consumentenprijzen 1996-2011).

  13. 13

    @12 Niet om lullig te doen, maar de 1,60 in 1995 of 2 piek die ik in 2000 in de kroeg voor een biertje neerlei is nu 2 euro, dat maakt fl. 4,50.

    Consumenteninflatiecijfers van het CBS, laat die maar.

  14. 15

    Ik vind blogs zoals die van leraar Hannes Minkema erg verhelderend. De Volkskrant Opiniepagina heeft veul meer achtergrondartikelen over de ellende die hedendaags Nederlands onderwijs heet, trouwens. Dat artikel stelt dat 80% van de onderwijskosten loonkosten zijn. Kijken of ik dat kan halen.

    ff Cijferen: ik haal uit het CBS Jaarboek Onderwijs in cijfers 2010 dat de jaarlijkse overheidsuitgaven per (basisschool?)leerling €6500 bedragen. Helaas geen uitsplitsing. 30*6500 = 195000, geen 270000.

    Uit een gegoegeld voorbeeld van een basisschool voor 222 leerlingen die €6 miljoen over 40 jaar kost, haal ik €20000 per jaar voor 30 kinderen (de groepen zijn trouwens 18 kinderen groot, geen 30). Kosten van het lesmateriaal zijn die van @Richard.

    Wat ik zo 1-2-3 bij elkaar heb gegoegeld variëert de verhouding onderwijzend/niet-onderwijzend personeel zo van 2:1 tot 1:1. Tot de laatste groep behoren onmisbare mensen zoals de concierge, maar ook het secretariaat en de directie.

    Dus voor een klas van 30 kinderen: 20000 + 12000 + 75000 + 37500 = €144500.

    Dus ik kom al heel dicht bij de gestelde €195000. En de loonkosten zijn inderdaad ongeveer 80%.

  15. 16

    @13: Maar een binnenband waarvoor ik in 2000 10 gulden betaalde kost nu 2,50 euro. Dus. De bier-index is een slechte graadmeter voor de inflatie.

  16. 17

    @15/14
    Dat hangt er inderdaad maar vanaf hoeveel bier je drinkt. Tegen de inflatie zou ik overigens graag het AH-huismerk aanraden, €6-zoveel per krat. (Dat is overigens wel twee keer zo duur als in 1995, toen een krat Best Bier nog fl. 6,49 was.

  17. 18

    JanT,

    Het feit dat je budgetten over de tijd heen als % van het bbp bekijkt om aan te tonen dat ze niet bovenmatig gestegen zijn is ronduit dom. Zeg maar het bewijs dat inderdaad de onderwijsprestatie de afgelopen tijd behoorlijk achteruit is gegaan.

    Knelistonie,

    Het getal 70 waar jij op doelt is eigenlijk 100*ln(2), 69.3 dus eigenlijk. Maar ik denk dat jij niet begrijpt hoe ik daar aan kom. Als testje: Reken het maar even voor wijsneusje, kunnen wij allemaal zien wat voor flapdrol jij bent.

  18. 19

    Bovendien is het bier in de supermarkt ook alleen maar goedkoper geworden. Ik weet nog dat ik een studentenkroeg runde in de jaren ’90 – die kratjes kostten toch al snel 25 gulden, en dat was bij een groothandel.

  19. 21

    Kneldinges,

    Je weet het niet, nietwaar? Je weet niet waar je het over hebt. Geef maar toe, het is niet erg hoor.

    Er is op deze grote wereld ook plaats voor mensen zoals jij. Hoef je je niet voor te schamen.

  20. 23

    @20 richard

    je hebt een punt, maar doe es niet zo aggressief man. argumenten alleen zijn stukken overtuigender.

    Overigens is het helemaal niet dom om de onderwijs-uitgaven als deel van het BBP te bekijken. Onderwijs is een dienst, het is moeilijk om de productiviteit in het onderwijs te laten stijgen, zeker als je tegelijkertijd verwacht dat de kwaliteit omhoog gaat. Je wil nog steeds een leraar per 25 a 30 leerlingen (in het lager en middelbaaronderwijs dan), en die leraren willen graag ook een (duurder) huis, vaker op vakantie en meer electrische tandenborstels, net als iedereen. Blijft overigens nog steeds de vraag 170k per klas in gaat zitten. Is de strekking van dit artikel niet dat een groot deel van dat geld verdwijnt in kwaliteitsinstrumenten van de inspectie?

    In het hoger onderwijs is het aantal studenten behoorlijk toegenomen, dus als je daar een goede vergelijking wilt maken moet je uitgaven per leerling als uitgangspunt nemen.

  21. 24

    Richard,

    > In het hoger onderwijs is het aantal studenten behoorlijk toegenomen, dus als je daar een goede vergelijking wilt maken moet je uitgaven per leerling als uitgangspunt nemen.

    Shit. Weer zo’n onnozelaar die niet kan lezen.

    Anyhow: rustig blijven, diep ademhalen: komt allemaal goed.

    > het is moeilijk om de productiviteit in het onderwijs te laten stijgen

    Tja. Waarom zijn de uitgaven voor tertiair onderwijs -het onderdeel van het onderwijs pallet waar wel een (klein) beetje concurrentie is- niet/nauwelijks gestegen de afgelopen 15 jaar? Waarom is secundair onderwijs nu duurder dan tertiair onderwijs? (*)

    Klinkt een beetje alsof jij -ook- niet weet waar je het over hebt?

    ———-
    (*) Een school draaien is niet moeilijker dan het draaien van een restaurant hoor. En dat is de afgelopen 15 jaar alleen maar goedkoper geworden.

  22. 26

    @richard
    Ik baseer me slechts op het lijstje van JanT. daarin staat dat de uitgaven voor het tertiair onderwijs al jaren rond de 1,7 procent van het BBP is gebleven. Aangezien we economische groei hebben gekend de afgelopen 15 jaar zijn de kosten in verdisconteerde euros dus gestegen.

    Ik weet absoluut niet waar ik het over heb. Dit is een site waar ter lering en vermaak gediscussieerd wordt. Als je op jouw niveau wilt discussieeren zijn er twee opties: geenstijl, of elsevier of iets dergelijks (zelfde hautaine toontje) of een clubje experts zoeken.

    wil je hier een zinnige bijdrage leveren dan stel ik voor dat je argumenten levert in plaats van ad hominems.

  23. 27

    Knelidinges-vet-gaaf-koel-men,

    Hoe is het met je scooter?

    Richard,

    Het feit dat je je baseert op de post van JanT: Dat moet je niet doen. Eerst zelf nadenken, werkt meestal het beste.

  24. 28

    @17 Richard

    Oh grote alwetende denker. Leg alstublieft uit waarom dat dom is?

    Want dat het niet de perfecte maat ben ik met je eens, maar mijn cijfers waren vooral bedoeld om jouw oneindig veel dommere (en niet onderbouwde) statistieken in @2 op een makkelijke manier te vervangen. Hier poneer je namelijk de oneindig onbruikbare feiten:

    “Feit is:
    – De uitgaven per leerling in het primaire en secundaire onderwijs zijn sinds 1995 meer dan verdubbeld
    – De uitgaven voor het secundaire onderwijs zijn nu per leerling hoger dan in het tertiaire onderwijs.”

    Sorry, maar wat kunnen we in Godsnaam leren uit deze ‘feiten’?

    Kijk Richard, talent kun je niet trainen, live with it.

  25. 32

    Richard, JanT,

    In mijn postje bij (2) zit een linkje van het CBS. Daar staat precies in wat de uitgaven in totaal aan primair/secundair/tertiair onderwijs de afgelopen 15 jaar zijn geweest, zowel in totaal als per leerling. Dat is dezelfde tabel als waar Richard naar linkt.

    Voor de discussie hier wat getallen:


    Uitgaven per jaar per kind:

    Jaar: Prim Secu Tert
    --------------------
    1995: 2917 4768 6687
    2009: 6484 9734 9259

    Hier kun je uit concluderen dat de kosten per leerling voor het primaire onderwijs sinds 1995 met een factor 6484/2917 = 2.2 is gestegen. Voor het secundaire onderwijs geldt een factor 2 en voor het tertiaire onderwijs een factor 1.38

    De afgelopen 15 jaar is er een kleine 40% aan inflatie geweest, ietsje meer dan ik hier boven zei en dus kun je concluderen:
    – We geven inflatie gecorrigeerd 60% meer geld uit aan primair onderwijs (2.2/1.4), per kind
    – We geven inflatie gecorrigeerd bijna 50% meer geld uit aan secundair onderwijs, per kind
    – We geven inflatie gecorrigeerd ongeveer hetzelfde uit aan tertiair onderwijs, per kind.
    – We geven nu ook meer geld uit aan secundair onderwijs per kind dan aan tertiair onderwijs.

    Dus samengevat: We betalen nu ruim 50% meer aan basisonderwijs en de middelbare school terwijl de PISA scores niet stijgen. Dat klopt niet. En dat hoeft ook helemaal niet, zie het voorbeeld van het tertiaire onderwijs.

    Leraren (en ambtenaren in het algemeen) hebben in Nederland een soort ‘wij zijn zielug’ mistrook gecreeerd. Zie het postje van hier boven. Alsof het normaal is dat de prijs met 50% gestegen is en je er niets van mag zeggen. Dat is natuurlijk niet zo. Want laat je niet in de luren nemen: Die PISA testen zijn niet de testen voor de kinderen, maar voor het onderwijs systeem. Niet de kinderen wordt de maat genomen, maar de onderwijzers. Kinderen zijn overal hetzelfde. En daarom hebben ze er zo de pest aan. Het wordt glashelder dat het onderwijs vol zit met een bende amateurs die maar wat aanklooien.

    Het probleem zit er in dat het onderwijs georganiseerd is via de overheid. De belangrijkste factor -de ouders- hebben geen zeggenschap over hun eigen kinderen. Dat moet veranderen. Ouders moeten een voucher krijgen voor hun kinderen en scholen moeten als commerciële bedrijven georganiseerd worden.

    Zo’n geintje als met InHolland (kijk maar op geenstijl) kan alleen maar omdat de overheid het betaalt. Mensen kijken wel link uit als ze hun eigen geld daar aan uit moeten geven. Als een school niet presteert, dan moet hij failliet gaan. Leraren die niet kunnen rekenen moeten ontslagen worden. En scholen moeten met elkaar concurreren: Bij de een extra pianoles voor je kinderen, de ander zorgt voor naschoolse opvang. Zo moeten ze tegen elkaar opbieden en je kinders plukken er uiteindelijk de vruchten van.

  26. 33

    @32
    hehe. dat is een verhaal. Dat waardeer ik, ondanks dat ik flink wat aanmerkingen heb.

    maar toch zit je met een paar ononderbouwde vooronderstellingen. Bijvoorbeeld dat die 60-procent verhoging van budget is gaan zitten in de salarissen van leraren. Ik weet niet wat de loonontwikkelingen zijn in het onderwijs, maar ik heb niet het idee dat het bestaan van een leraar in het primair en secundair onderwijs van de bonussen aan elkaar hangt. Ik gok dat dat geld ergens anders aan opgaat. Maar goed, ik weet er dan ook niks van.

    Als tweede haal je het geintje van Inholland erbij als bewijs voor van het falen van overheidsgefinancierd onderwijs. Laat Inholland nou net een voorbeeld zijn waar men uitvoerig gepoogd heeft door fusies de kosten te drukken. Dat is ten koste gegaan van de kwaliteit, en leverde geen bezuinigen op. Wel een duur middenkader en gedemotiveerde leraren, overigens. Inholland valt onder het tertiar onderwijs overigens.

    Je korte pleidooi voor meer marktwerking in het onderwijs als middel tegen de kostenstijgingen is onterecht. Aangezien lager en middelbaar onderwijs geld als recht van ieder kind, zal dat onderwijs direct of indirect gefinancierd worden door de overheid. Je kunt je het als maatschappij niet veroorloven kinderen uit te sluiten van onderwijs simpelweg omdat hun ouders het geld niet hebben. De vernietiging van talent is te groot. Dat wordt dus werken met “rugzakjes”: sommen geld waarmee kinderen en ouders hun onderwijs kunnen “inkopen. De marktpartijen die dan naar die rugzakjes mogen vissen zullen er alles aan doen om zoin mogelijk te doen voor de prijs die ze min of meer met de overheid hebben afgesproken. Daar krijg je nou inholland-taferelen van. Malloterige lesprogramma’s om zoveel mogelijk leerlingen te lokken, een uitdijende middenkaders om de boel te verkopen aan de overheid, en vetbetaalde directeuren, want men is toch wel verantwoordelijk voor heel veel geld.

    Tertiar onderwijs is een ander verhaal, omdat daar de onderwijsplicht niet geld, en studenten in principe de studie uit hun eigen zak (lening) zouden kunnen betalen. ook daar is marktwerking niet perse zaligmakens, zelfs wanneer de overheid zich helemaal terugtrekt als financier. Er is een fundamentele ongelijkheid voor informatie in het hoger onderwijs, meer nog dan in het primair en secundair onderwijs. Je kunt als individuele student niet beoordelen of de kwaliteit van de opleiding voldoende is, want daar heb je als student de kennis niet voor. Pas gedurende de rit weet je of de opleiding goede kwaliteit levert, en dan zijn je investeringen (geld, tijd)al voor een groot deel gedaan. Studenten zijn dus aangewezen op andere criteria dan de intrinsieke kwaliteit van een opleiding: klinkt de opleiding leuk, studeren er studenten op wie ik wil lijken, dat soort onzin. Om die reden zijn er zoveel onzinstudies en kunstacademies. Omdat die opleidingen goed zijn in het doen alsof hunopleiding van goede kwaliteit zijn. ook hier is inholland weer een uitstekend voorbeeld.

    Daarnaast is onderwijs geen product dat je consumeert als een brood, maar een coproductie, het resultaat van interactie tussen studenten en medestudenten. een opleiding waar alleen maar gefluimd wordt is een slechtere opleiding dan een opleiding waar studenten elkaar uitdagen. Marktwerking zal heus wel een of twee werk-universiteiten opleveren, er zullen ook een heleboel zesjes-universiteiten ontstaan.

    Markten, Richard, werken alleen in zeer specifieke omstandigheden. Er moet een zekere symmetrie van informatie (over dekwaliteit) zijn, je moet makkelijk van “provider” kunnen switchen, en je moet het resultaat van je investeringen kunnen toegeigenen. Die drie voorwaarden gaan wel op voor brood of telefonie, maar niet voor de onderwijs-sector. Onze premier gelooft dan weer van wel, maar die weet dan ook niks van economie.

    MAg ik vragen waar jij je autoriteit op het gebied van onderwijsbeleid op baseert?

  27. 34

    TRichard,

    > 60-procent verhoging van budget is gaan zitten in de salarissen van leraren

    Dat zeg ik niet en dat is ook niet mijn ervaring. Wat er aan de hand is, is dat er een enorme overhead gekweekt wordt. Er zijn in het onderwijs allerlei kliekjes van mensen in overkoepelende commissies en besturen die het geld wegslurpen. Ondertussen is de leraar voor de klas een pabo student die tegen modaal salaris een meute pubers in het gareel moet houden.

    > Laat Inholland nou net een voorbeeld zijn waar men uitvoerig gepoogd heeft door fusies de kosten te drukken

    Je begrijpt het niet. Het gaat er om marktwerking in het onderwijs te brengen. Door overheidsdiensten te fuseren (=centraliseren) neemt de marktwerking alleen maar af. Het idee alleen al dat kinderen goed onderwijs krijgen als ze met 3000 tegelijk in een beton kolos zitten. Dat kunnen alleen maar ambtenaren bedenken.

    Dit is een nep-liberalisatie bedacht door ambtenaren (=pvda) Die weten helemaal niet wat liberalisatie is en doen net alsof. Maar het critieke punt -ouders de zeggenschap geven- laten ze gaan en drie keer raden: de marktwerking faalt. Zo kan ik het ook, pipo’s.

    > onderwijs direct of indirect gefinancierd worden door de overheid

    Klopt, ben ik het mee eens. Maar het is niet de overheid maar de burgers. Volgens mij -sorry to say- begrijp jij niet wat marktwerking is.

    Jij blijft er van uit gaan dat de overheid een uitvoerende rol in het onderwijs moet hebben. Dta is nergens op gebaseerd.

    > Dat wordt dus werken met “rugzakjes”

    Rugzakjes is een akelig overblijfsel van het gelijkheidsdenken uit de jaren ’70. Het gaat er van uit dat iedereen ‘gelijk’ is. Mensen hebben weliswaar verschillende talenten, maar met wat geld van de belastingbetaler is dat zo weer recht getrokken.

    Dat is niet zo. Een rugzakje in de klas betekent dat kinderen die wel het talent hebben, minder aandacht krijgen. En ik verdom het dat mijn kinderen moeten opdraaien omdat andere ouders te lamlendig zijn om hun kinderen te leren lezen en schrijven.

    Als je rugzakjes invoert, dan moet je scholen ook de mogelijkheid geven om kinderen te weren.

    > Om die reden zijn er zoveel onzinstudies en kunstacademies.

    Onjuist. De reden waarom er zoveel onzin studies zijn is dat de individuele student maar een klein deel van de rekening (=het collegegeld) moet betalen. Als studenten 9k per jaar moeten schokken -en terugbetalen- dan neemt het aantal flutstudies snel af en het aantal mensen dat sjeest ook.

    > Daarnaast is onderwijs geen product dat je consumeert als een brood, maar een coproductie

    Dat is klets. De top-20 beste universiteiten ter wereld zijn amerikaanse prive universiteiten.

    > Markten, Richard, werken alleen in zeer specifieke omstandigheden

    Dat is onzin. Waar baseer je dat op? Jij roept maar wat. De onderwijs markten in nederland zijn diep en divers. Het zou voor het eerst in de geschiedenis van de mensheid zijn dat concurrentie geen betere resultaten biedt in een markt die zo groot en zo divers is dan de eenheidsworst van de socialisten.

    Jij hebt er niet over na gedacht. Je redeneert vanuit het idee dat de overheid een positieve bijdrage heeft en dat het enige dat nodig is een betere coordinatie en organisatie. Maar dat kan helemaal niet.

  28. 35

    @34
    Hou nou eens op met die aaname dat anderen niet nadenken. je hoeft het niet met me eens te zijn, maar hou op je zelf voor de gek te houden door in discussie te treden met mensen die je dom vindt. Je bijdragen hier worden beter gewaardeerd wanneer je argumenten brengt, en wie weet leer je ook nog eens wat.

    ik heb nu niet de tijd om op al je punten in te gaan, en ga daarom alleen in op je punt over marktwerking.

    het is een welbekende paradox dat “de markt” de neiging heeft de voorwaarde voor haar eigen functioneren om zeep te helpen. Daarom zijn er instituties zoals de nMA.Jou aanname dat markten sowieso functioneren, en concurrentie altijd betere resultaten biedt is al gefalsificeerd door hordes economen, waaronder nobelprijswinnares van 2009, Ostrom. Markt produceert een verdeling van goederen, kapitaal en kennis. Niet perse de beste verdeling.

    Daarnaast bestaan markten bij gratie van een autoriteit, in het huidige geval de staat. markten vergen regulering, net als een andere organisatie van de verdeling van welvaart.

    Dat wil niet zeggen dat ik voor gecentraliseerde organisatie door de overheid ben, en het hersenloze fuseren zou wellicht voorkomen zijn door de belanghebbenden (ouders, leerlingen) een grotere stem te geven. Ik denk alleen niet dat een marktpartij geinteresseerd is in het betrekken van ouders in hun beslissingen.

    Overigens is ook op harvard onderwijs een co-productie. amerikaanse ivy-league universiteiten worden hoog gewaardeerd omdat het er uitstekend netwerken is, en omdat men goed onderzoek doen. De kwaliteit van het onderwijs is veel minder belangrijk in die vergelijkingen.