Rivaliteit van voetbalsupporters en foute spreekkoren

OPINIE - Geen voetbal zonder rumoer van hooligans. Volgens de Schotse socioloog Waiton bestaat er een elitair vooroordeel over voetbalsupporters en worden zij zwaarder gecriminaliseerd dan anderen die zich misdragen.

De rivaliteit van voetbalsupporters brengt bepaald niet fijnzinnige omgangsvormen met zich mee. Er wordt onder invloed van overvloedig alcoholgebruik nogal eens stevig gevochten rond de stadions. En dan zijn er in het stadion nog de spreekkoren, de liedjes, de scheldpartijen over en weer, en de haatdragende uitingen tegen individuele spelers. In de wedstrijd van Ajax tegen Feyenoord van begin dit jaar had doelman Kenneth Vermeer van Feyenoord (ex-Ajax) het bijvoorbeeld zwaar te verduren. Hij werd voor ‘hoerenjong’ en ‘NSB’er’ uitgemaakt. Voor de wedstrijd werd een pop met zijn naam opgehangen alsof hij de doodstraf kreeg.

Regelmatig zijn er incidenten vanwege racistische of antisemitische uitingen. “We gaan op Jodenjacht” is een kreet, die al uit de jaren tachtig dateert, en inmiddels volledig is ingeburgerd bij  voetbalsupporters die bij Ajax op bezoek gaan. De Ajax-supporters zelf gebruiken “Joden” als geuzennaam, en hangen naast het clubvaandel de Israëlische vlag. De reacties daarop van de tegenpartij worden door de buitenwacht opgevat als een kwalijke vorm van antisemitisme.

Net als in de gevechten buiten het stadion kennen de meest fervente supporters bij de wedstrijd geen enkele rem in hun uitingen. Ondanks alle maatregelen van de KNVB.  Het aantal incidenten met spreekkoren in het Nederlands voetbal is volgens het Centraal Informatiepunt Voetbalvandalisme (CIV) wel gedaald van rond zeventig per seizoen in het vorige decennium naar rond de vijftig de afgelopen vier seizoenen. Misschien zijn we er inmiddels ook aan gewend? Terwijl de roep in de maatschappij en media om het stilleggen van een duel na elk incident groot is, wordt in de praktijk die stap nog zelden genomen.

Moet er strenger worden opgetreden? Kun je er iets tegen doen?

Jurist Menno van der Veen wijst in reactie op de incidenten met Kenneth Vermeer op het verschil tussen aanstoot en schade. “Als gedrag of uitlatingen tot schade leiden, moet er worden ingegrepen. Als je er alleen maar aanstoot aan neemt, hoeft dat niet,” vindt hij. “Discriminatie bij sollicitaties veroorzaakt schade. Het tonen van je blote billen tijdens teamuitjes is aanstootgevend, maar niemand ondervindt er schade van. Als je het gedrag van voetbalfans beschouwt, zou de vraag moeten zijn: aanstoot of schade?” De Trevi-fontein is door Feyenoord supporters beschadigd, om even een makkelijk voorbeeld te noemen. De belediging van Vermeer, het gooien met bananen naar zwarte spelers, en de antisemitische spreekkoren zijn aanstootgevend. De schade van het verbale geweld is een stuk moeilijker vast te stellen. Los van het feit dat het heel lastig is te bewijzen wie wat geroepen heeft.

Smakeloze, aanstootgevende en kwetsende spreekkoren zijn op de eerste plaats een uiting van de rivaliteit tussen twee clubs die voetbalfans ook graag in stand houden, meent Van der Veen. De club Ajax mag best beslissen dat het niet op dit soort spreekkoren jegens een oud werknemer zit te wachten. Maar strafrechtelijke vervolging? Soms moet je gewoon je schouders ophalen. Of, als je toevallig in het stadion zit, een ander liedje zingen.

De Schotse socioloog Stuart Waiton zegt in Trouw (€) dat voetbalsupporters te veel en te vaak worden gecriminaliseerd. Hij keert zich tegen de strenge Schotse voetbalwet die al veel supporters een strafblad heeft opgeleverd. “Beleefdheid ontstaat van onderop, níet door wetten op te stellen over hoe we ons moeten gedragen. Het is merkwaardig om te verlangen dat het voetbalstadion een oord voor beleefdheid wordt. Voor de meeste fans is voetbal een tribale arena, waarin je geacht wordt om een beetje ruw en grof te zijn, en beledigende, schunnige liedjes zingen hoort daarbij.” Waiton vindt dat we veel te gevoelig zijn geworden voor kwetsende en aanstootgevende uitingen. “Zero tolerance: herkent u de absurde ironie?” Maar daarnaast speelt hier volgens Waiton ook een sociaal verschil. “Er is simpelweg een elitair vooroordeel over supporters. Mannen uit de arbeidersklasse worden bekeken met angst en minachting. Er is een breed gedragen behoefte om die groep te reguleren en de mond te snoeren…De échte haat in onze samenleving komt van de zogenaamd liberale elite die lager opgeleiden ziet als racistisch, seksistisch, homofoob uitschot dat je moet beteugelen en opvoeden. De échte misdaad is dat zij vanwege dit vooroordeel worden bewaakt, gearresteerd, beboet en in Schotland zelfs gevangengezet als ze gewoon een potje voetbal willen kijken.”

[overgenomen van Free Flow of Information]

 

  1. 1

    De échte haat in onze samenleving komt van de zogenaamd liberale elite die lager opgeleiden ziet als racistisch, seksistisch, homofoob uitschot dat je moet beteugelen en opvoeden.

    Ik heb geen idee of hooligans laag opgeleid zijn. Maar veel intelligentie straalt er niet van af. Sowieso vind ik het niet intelligent om toe te geven aan racisme, homofobie en seksisme.

    Ben ik nu ook liberale elite? (wat dat ook moge zijn?)

    En dat ze haten lijkt mij een aanname die nergens op gebaseerd is. Ik haat niemand, maar racistische, seksistische en homofobe mensen trekken mij niet aan. Afgezien van een concert heb ik dan ook nog nooit een voetbalstadion van binnen gezien. Ik wil er niet bij horen….

  2. 2

    Het is in Nederland nu eenmaal zo dat als je je als groep maar hard genoeg en lang genoeg consequent misdraagt, de hermandad er op gegeven moment niets meer tegen doet. Het wordt een soort ‘verworven recht’. Zie ook zigeuners, etnische hangjongeren, ‘motorclubs’, etc.

  3. 3

    Ik heb ook de oplossing niet, maar ik denk wel eens: gewoon helemaal niet meer ingrijpen bij onrust rond voetbalwedstrijden. Laat het maar lekker uit de hand lopen in die stadions. Hopelijk gaan er dan ook eens flink wat van die gemismanagede “clubs” failliet en sterft die hele voetbalonzin vanzelf uit.

    En nee, fans en hooligans zijn echt niet allemaal onintelligent en/of laagopgeleid. Maar zet ze in een groep bij elkaar, dan gedragen ze zich wel als idioten.

    En dit:

    De Ajax-supporters zelf gebruiken “Joden” als geuzennaam, en hangen naast het clubvaandel de Israëlische vlag. De reacties daarop van de tegenpartij worden door de buitenwacht opgevat als een kwalijke vorm van antisemitisme.

    Ik zie de Ajax-aanhangers die dat doen óók als antisemieten.

  4. 4

    De Ajax-supporters zelf gebruiken “Joden” als geuzennaam, en hangen naast het clubvaandel de Israëlische vlag. De reacties daarop van de tegenpartij worden door de buitenwacht opgevat als een kwalijke vorm van antisemitisme.

    Het is andersom:

    Ajax heeft zelf weinig Joodse roots maar is een club uit Amsterdam oost waar veel joden woonden tot een besnorde massamoordenaar besloot daar een einde aan te maken. Supporters van tegenpartijen scholden Ajax altijd voor Joden uit en op den duur hebben Ajax supporters dit als reactie daarop als geuzenaam overgenomen.

  5. 5

    Wat als we van de voetbalstadions nu eens een grote Fight Club-arena maken? Dan kan wie er behoefte aan heeft zijn hormonen en roedeldrang daarbinnen helemaal uitleven. Zonder bewakers, zonder ehbo, zonder verzekering. Lekker, kerels onder elkaar.
    Maar één misstap buiten het stadion en je bent flink de sjaak. Dan pakken we je huis (en erger: ook de auto) af, verdwijnt je vrouw in een harem en verkopen we je kinderen aan het circus.
    Dan natuurlijk ook geen huldigingen meer op het Leidseplein.
    En als die clubs zulke miljoenen aan spelers kunnen uitgeven, dan moet het vergoeden van alle kosten aan de spoorwegen, politie en gastgemeente ook mogelijk zijn. En anders maar geen wedstrijd.

    Het is die dollemansagressie op straat die het probleem is. Maar ga niet jammeren over een spreekkoor. Daarmee laat je vooral zien dat je zelf als de dood bent om voor antisemiet aangezien te worden, want dat is met pedofilie het grote taboe van deze tijd. En even kunstmatig. Alsof “gewone discriminatie” van bijv. negers of zigeuners of vrouwen met een kinderwens minder erg is.

  6. 6

    @2: Dat lijkt me een nogal overdreven negatief beeld van onze rechtsstaat. Het gaat er hier overigens om dat er juist wel wordt opgetreden (af en toe) en de vraag is of dat wel iets uithaalt en of je het niet beter kunt laten gaan, zo lang het binnen het stadion blijft, zoals @3: en @5: suggereren.
    Ik zou zelf geneigd zijn de context van de voetbalsupporterscultuur, hoe vreselijk ik die ook vind, mee te wegen bij de be- of veroordeling van kwetsende uitingen. Het “antisemitisme” is binnen die context iets anders dan de discriminatie van Joden door een neonazi.

  7. 8

    De belediging van Vermeer, het gooien met bananen naar zwarte spelers, en de antisemitische spreekkoren zijn aanstootgevend. (in plaats van beschadigend).

    Wat een diep beschamende uitspraak is dit. Iemand hatelijk toezingen en roepen op grond van zijn donkere huidskleur en daarnaast ook nog een pop aan de galg. Mogelijk kan Kenneth Vermeer tegen een stootje (daar lijkt het op), maar dit soort uitlatingen zijn zo*enorm*beschadigend voor veel meer mensen die zich in Nederland en elders achter voelen en weten gesteld vanwege hun huidskleur.

    Gaat er hier een of andere filosoof een beetje oreren dat het alleen maar aanstootgevend is. Bah. Bah!

  8. 9

    De Schotse situatie kan niet zomaar op één hoop geveegd worden met wat er in Nederland aan de hand is. In Schotland is een supporter strafrechtelijk vervolgd (én veroordeeld!) voor het zingen van dit liedje:

    https://www.youtube.com/watch?v=FnqZA2q-ToY

    Ik vind het smakeloos om het doorgeslagen Britse beleid zonder verdere nuancering te betrekken bij racistische uitingen die gewoon, terecht, strafbaar zijn op grond van artikel 137. ‘Aanstoot’?! Hou toch op.

  9. 10

    (overigens is dat een onderscheid (tussen kwetsen en racistische uitingen) dat Menno van der Veen ook heel duidelijk maakt in het aangehaalde stukje)

  10. 11

    De échte haat in onze samenleving komt van de zogenaamd liberale elite die lager opgeleiden ziet als racistisch, seksistisch, homofoob uitschot dat je moet beteugelen en opvoeden.

    Hoe moet ik dat nou weer interpreteren?

    Dat, als lager opgeleiden racistische, seksistische en homofobe uitspraken doen, dat de liberale elite dat gewoon moet laten gebeuren, omdat het minder erg is dergelijk gedrag te hekelen/haten?

  11. 13

    @11

    Warhoofdigheid van iemand die de wereld verdeelt in liberale elite en laag opgeleide, racistische, seksistische homofoben.

    Ongeveer de wereld van de complotdenker.

  12. 14

    Keihard aanpakken die eikels. Ik heb zelf 7 a 8 jaar wedstrijden gefloten. Ben ermee gestopt nadat ik onder andere klappen heb ontvangen tijdens een wedstrijd, waar ook toeschouwers in elkaar zijn geslagen. De leiding van die club probeerde het ook nog eens te verhinderen dat de KNVB erbij aan te pas kwam. Uiteindelijk heb ik de politie moeten bellen, omdat ik de bestuurskamer niet uit kon wegens dreigend rondhangen rond mijn auto.

    Voetbal is te volks geworden. En de rangen sluiten zodra iemand van hun ‘stam’ gepakt kan worden wegens gedrag waarvoor je tijdens het stappen een strafblad voor ontvangt.

  13. 15

    @4: Heb je een bron voor je stelling dat er veel joden in de Watergraafsmeer woonden? Meer dan in bijvoorbeeld de Rivierenbuurt.