Extreem-rechts wint in Kiev

ELDERS - De opstand in de Oekraïne tegen het autoritaire en corrupte regime van Poetin’s vriend Janoekovitsj is vreedzaam begonnen met Europese vlaggen. Het geweld van de afgelopen weken komt vooral van extreem-rechtse nationalisten.

Als vertegenwoordigers van de oppositie die op het Maidan plein en in de media in beeld komen zien we de ex-bokskampioen Vitali Klitsjko, Arseni Jatsenjoek, fractievoorzitter van de Vaderlandpartij van de gevangen genomen ex-premier Timosjenko, en Oleg Tyagnybok, voorzitter van de nationalistische Svoboda partij. Klitsjko kan met zijn eigen partij UDAR (een acronym voor ‘stoot’) nog wel gezien worden als Europa-minded. Hetzelfde geldt voor de Vaderland partij. Maar Tyagnybok gaat echt alleen voor het vaderland. Svoboda (Vrijheid) is een extreem-rechtse partij die geliëerd is aan de Hongaarse racistische Jobbikpartij, het Franse Front National en de Britse Nationale Partij. Ook Tyagnybok schuwt antisemitische uitspraken niet. In 2004 werd hij uit het parlement verwijderd na een toespraak bij de herdenking van aan de nazi’s geliëerde Oekraïense partizanen. Hij beweerde dat het land geregeerd werd door een “Russisch-Joodse maffia”. Joodse organisaties in de VS en elders reageerden in december dan ook geïrriteerd toen republikeins senator McCain in Kiev samen met Tyagnybok de demonstranten toesprak.

Svoboda’s electorale basis zit vooral in het westen van de Oekraïne. Boze tongen beweren dat huidig president Janoekovitsj de partij graag steunt als opponent van zijn grootste tegenstander, de Vaderland partij van Timosjenko die het ook vooral van het westen van het land moet hebben. Bij de verkiezingen van 2012 haalde Svoboda 38 zetels met ongeveer 10%  van de stemmen, tegen nog geen 1% vijf jaar eerder. In Lviv, de hoofdstad van de meest westelijke provincie in Oekraïne haalde Svoboda meer dan 50%.

Zoals dat ook bij zijn Europese partners het geval is vormt de partij van Tyagnybok het “gematigde”, parlementaire gezicht voor nog extremere neonazi’s. In Kiev hebben autonome fascistische groepen die aangeduid worden met “de rechtse sector” een belangrijk aandeel gehad in de gewelddadigheden van de afgelopen weken. Daarbij horen de voormalige paramilitaire vleugel van Svoboda en allerlei groepen hooligans die ook actief waren bij het Europese voetbalkampioenschap in 2012. De extreem-rechtse jongeren hebben zich de afgelopen weken erg populair gemaakt in Kiev, zegt Maksim Butkevich, activist van een organisatie die strijdt tegen discriminatie en vreemdelingenhaat. Als er verkiezingen komen verwacht hij een enorme overwinning voor Svoboda. En dus niet voor de meer Europees gezinde democratische partijen. Fascisme is in de mode, zegt Sergey Kirichuk van de antifascistische groep Borotba. De militante extremisten hebben met succes een vooraanstaande rol veroverd in de Oekraïense opstand, schrijft Volodymyr Ischchenko in de Guardian.  “Dit is een nieuwe stap in het normaliseren van extreem-rechts.” Deze groepen vechten nu de wetten van Janoekovitsj aan, maar mochten ze aan de macht komen, dan zullen ze maatregelen nemen die de democratie volledig om zeep helpen.

In Nieuwsuur gaf parlementslid Lesya Orobets dinsdag in  vloeiend Engels het beeld dat Europa graag wil zien. Eensgezind, tégen het regiem en vóór Europa, trotseren de demonstranten op “Euromaidan” de kou. Oud-NRC correspondent in Rusland Michel Krielaars nuanceerde haar verhaal. De oppositie is helaas verdeeld, hooligans en neonazi’s domineren de straat, een gewelddadig einde is niet ondenkbaar. Een beeld dat Poetin beter zal bevallen.

 

  1. 2

    @1 Geeft aardig weer waar dit artikel ook mank gaat.

    ‘ I think that the vilification of Putin in this country, demonization, is the worst press coverage by the American media of Russia that I’ve seen in my 40 years of studying Russia and contributing to the media. It’s simply almost insane. This idea that he’s a thug’

    Nee het is een democraat.

    In elk geval maakt de schrijver ook de fout door ‘De Oekraine’ te schrijven. En doet het voorkomen alsof iedereen die op dit moment demonstreert ( schrijver doet het voorkomen alsof dat alleen in Kiev gebeurt ) gelijk fascist is. Een kleine groep is dat zeker, alhoewel er bij ‘right sector’ ook links-anarchisten zitten, ook op de barricades en bezetting van gebouwen. De realiteit is dus een stuk verwarrender dan de makkelijke abstracties in de media.

    Het probleem van de oppositie is dat ze veel te lang zich hebben laten koeioneren door discussie met de regering, terwijl de regering al lang doodseskaders had opgezet om de activistische leiders aan te pakken, zoals de poging tot moord op Chornovol en Bulatov en de moord op een aantal anderen. ( http://www.kyivpost.com/content/ukraine/euromaidans-victims-include-five-killed-many-injured-and-missing-335932.html ) . Dat speelt extremisten en radicalen inderdaad in de kaart, maar die zijn niet uitsluitend van rechtse signatuur.

    De enigen die de straat ‘domineren’ is de politie en de Berkut. Op het moment is Maidan de veiligste plek van de stad aangezien je nooit weet of de politie willekeurig mensen aan het molesteren is, een vlaggetje is al genoeg.

    De spin dat geheel Euromaidan en alle demonstratie in zowel het oosten als het westen het werk zijn van extremisten is een spin van het Kremlin ( met Russia Today die graag wordt geciteerd in de ‘kwaliteitskranten’ ). De reporters die snel komen invliegen vanuit Moskou voor een reportage en daarna weer weg zijn prikken daar ook niet doorheen.

    Tot slot wil ik niet beweren dat ik iets heb met Svoboda en diens aanhangers ( verre van zelfs ), maar het zou de auteur sieren om in elk geval eens wat kritischer te kijken naar de situatie, in plaats van een beeld op te hangen dat Putin zal bevallen.

  2. 4

    @1: Interessante beschouwingen. Dank voor de aanvulling. Het is duidelijk dat de omvang en betekenis van extreem-rechts binnen de opstand verschillend beoordeeld kan worden.
    @2: Extreem-rechts groeit binnen de beweging, dat is wat ik duidelijk wilde maken (en dat is iets anders dan alle demonstranten fascisten noemen). Cohen wijst bij Democracy Now ook op het gevaar van extreem rechts, Shekhovtsov zegt dat het een ‘minor element’ is. De realiteit is ongetwijfeld complexer dan we hier kunnen waarnemen. Maar waar het om gaat is dat- anders dan sommige media hier doen geloven- daar niet alleen maar Europees gezinde demonstranten voor westerse waarden staan te demonstreren. Verder ben ik het met Cohen eens dat de keuze die de EU Janoekovitsj zou hebben voorgelegd (Europa of Rusland) voor de Oekraïne onmogelijk is. Het land kan onmogelijk meteen lid worden van de EU en zal, als er daarvoor een meerderheid zou komen, wat nog maar de vraag is, ook dan nog vele jaren afhankelijk blijven van het buurland.

  3. 5

    @4 Het gaat sinds 30 november al lang niet meer over de discussie EU-Rusland, maar over het toekomstperspectief tussen model Belarus of dat van Polen.

    Ik denk juist niet dat ‘extreem-rechts’ groeit. Dat wat er al was ziet de kans schoon om zich te manifesteren. De groep die gefrustreerd is met de gang van zaken en dus mee gaat daarin zie ik eerlijk gezegd niet ontwikkeling tot die-hard nazi. Maar goed het is zeker iets om in de gaten te houden.

    Wat me vooral tegen de borst stuitte is dat dit stukje een directe vertaling is van de Russische ‘frame’ die gebruikt wordt om honderden mensen zonder proces vast te zetten, te mishandelen en te martelen; namelijk dat het allemaal halve-gare nationalisten en/of eurofielen zijn.

    Het probleem van dit conflict is dat de media heel belangrijk is hier gezien dat mensen uit dorpjes zelfs nabij Kiev (laat staan in grote delen van het oosten waar er alleen overheidsgezinde media is ) zelfs al niet weten wat er speelt. De meeste berichtgeving is in het
    ‘cyrillisch’ en de westerse media ( afgezien van bv BBC en bepaalde andere bronnen ) laat zich misbruiken voor de agenda van enkelen. Vrijwel geen enkel bericht wat vertaalt wordt is neutraal, maar het journaille lijkt ervoor gekozen te hebben dat maar te negeren.

    Ironisch genoeg lijken diverse joodse belangengroeperingen rond de VS de kant te hebben gekozen van Rusland uit angst voor Svoboda die idd anti-semitische trekken heeft (en door Jobbik uit de groep van Europese nationalisten is gegooid wegens anti-hongarisme en pro-europisme ). Overigens met Wilders en consorten lijkt Svoboda Europeser dan ooit, maar dat terzijde.

    Uiteindelijk is de basis van echt extreme groepen klein, maar het kan mooi gebruikt worden als knuppel om Europa weer in hun hok te krijgen en de FSB zijn gang kan gaan om een verder bloedbad aan te richten. Dat is uiteindelijk het effect hiervan. En in plaats van een land wat een opwaartse groei maakt gooit de Europese Unie het land op mestvaalt Rusland ( om handelsbelang ongetwijfeld ) en daarmee krijgt Poetin zijn zin.

    De reden dat Janoekovitsj en consorten geen zin hebben in Europa is omdat ze dan corruptie (aka zichzelf) moeten aanpakken. Het is helemaal geen onmogelijke keus, dat is ook een valsheid. Die keus wordt moeilijk gemaakt door economische afpersing vanuit Rusland, verder niet ( UA haalt 30% economie via EU, 30% via Rusland).

    De gemiddelde Oekrainer zit ook niet te wachten op de EU an sich, maar wel op bepaalde waarden (minder corruptie, eerlijke verkiezingen, einde staatsterreur )

    Ik tik teveel geloof ik :P

  4. 6

    Uw zo makkelijk geciteerde ‘borotba’ :

    ‘ Union “Borotba” stands for Revolutionary Marxism, and its most important task – to extend Left ideology implementing Marxist methodology in the political discourse of Ukraine. The Manifest also states that the organization will support principles of Anti-Capitalism, Internationalism, Anti-Fascism, Political radicalism and Gender equality. ‘

    – En ze zitten naar verluid bij de communisten tegenwoordig. En de communistische partij .. ondersteunt de huidige regering en ziet het liefst op stalinistische wijze een paar tanks over maidan walsenn

  5. 7

    @2: “wat kritischer te kijken naar de situatie, in plaats van een beeld op te hangen dat Putin zal bevallen.”

    Ja, dat kan natuurlijk niet, want die wetten tegen homosexuele uitingen zijn natuurlijk in strijd met de rechten van de mens en dan deugt de rest ook niet.

    @5: “dit stukje (is) een directe vertaling is van de Russische ‘frame’ die gebruikt wordt om honderden mensen zonder proces vast te zetten, te mishandelen en te martelen.”

    Inderdaad, je zou bijna denken dat het om de VS gaat: je hoeft iemand maar als “terrorist” te brandmerken en dan mag alles.

    “Het probleem van dit conflict is dat de media heel belangrijk is hier gezien dat mensen uit dorpjes zelfs nabij Kiev (… ) zelfs al niet weten wat er speelt.”

    Daar heb ik me ook al vaak aan geergerd: alsof gewone Afghanen en volkjes aan de rand van de Sahara er iets van snappen: opeens wordt het dorp bezet door vreemde militairen verkleed als een soort marsmannetjes die ongevraagd en met geweld “vrede en democratie” komen brengen. Leg dat maar eens uit.

    “Ironisch genoeg lijken diverse joodse belangengroeperingen rond de VS de kant te hebben gekozen van Rusland uit angst voor Svoboda die idd anti-semitische trekken heeft”

    Je wilt toch niet beweren dat die joodse belangengroeperingen alleen denken aan hun eigen interesses en zich niets gelegen laten liggen aan de belangen van de plaatselijke bevolking? Foei!

    “En in plaats van een land wat een opwaartse groei maakt gooit de Europese Unie het land op mestvaalt Rusland”

    Nou ja, die jongens op de mestvaalt boden gewoon 10x zoveel geld. Maar het was natuurlijk wel dom dat de Europese gemeenschap zich op deze wijze liet aftroeven, want anders hadden ze weer een blik goedkope en redelijk goed opleidde arbeidskrachten kunnen opentrekken ten bate van onze werkgevers.

    En die hebben het toch al zo moeilijk.

  6. 8

    @7 Beetje flauw allemaal, Oekraine is geen Afghanistan. En zit bovendien in de spagaat tussen Europa en Rusland, daardoor gaan veel van de makkelijke punten niet meer op. Ik ben ook geen voorstander van zowel uitbreiding EU, Amerikaans interventionisme en misbruik van Oost-Europese arbeider, maar soms moet het duidelijk worden dat de realiteit weerbarstiger is dan ideologie.

  7. 9

    @8: “maar soms moet het duidelijk worden dat de realiteit weerbarstiger is dan ideologie.”

    Het was vooral spottend bedoeld: ik zou er vooral meer zicht op willen krijgen wat de realiteit nou precies is. Ik heb het al eens eerder geschreven:

    Sinds Mossadeq en Arbenz weten we hoe het werkt: je veroorzaakt chaos en daarna “snel je de burgerbevolking te hulp”. En de manier waarop Zelaya en Lugo uit hun ambt zijn gezet, laat zien dat er een nieuwe variant is. Zelden vindt je in de pers een reeele afspiegeling van wat er gebeurt, maar alleen spin, spin en nog eens spin. Toen al, op een manier die nu primitief aandoet (het rode gevaar), maar nu net zo goed: alleen ondoorzichtiger.

    Welke net gevestigde democratie is daar tegen opgewassen? Wat voor type persoonlijkheid is er nodig om weerwerk te kunnen bieden tegen de vorm van politiek die de VS/NAVO/Europa bedrijft? Een Putin?

  8. 10

    @9: Hier op Sargasso schijnen reaguurders anders de illusie te hebben te weten wat die realiteit inhoudt.
    Maar dat dachten ze ook in het geval van Egypte,Libie ,Syrie , het Balkan conflict etc,etc.
    Het enige dat ik zeker weet is dat we helemaal niets weten,we worden de godsganse dag gemanipuleerd door media en overheden.En dat is een realiteit waar ik wel zeker van ben.

    Kijk eens naar wat films van Sam Peckinpah,een regiseur die de realiteit volgens mij aardig weet te benaderen door fictie.
    Niemand is goed je hebt alleen mensen die wat minder slecht zijn dan de rest..Noem het nihilisme maar volgens mij is er geen andere instelling mogelijk.