Privacy

OPINIE - Edward Snowden is een dapper man, laat daar geen misverstand over bestaan. Hij is als de Iraniër die aantoont dat zijn land een atoombom aan het ontwikkelen is, de Rus die onthult dat Poetin gaat scheiden omdat hij het heeft aangelegd met een man, of de Noord-Koreaan die wereldkundig maakt dat Kim Jong Un bang is in het donker en geen appelmoes lust.

Een tikkeltje naïef misschien, maar: dapper, dat zonder meer.

Wanneer je dergelijke leeuwenmoed weet te koppelen aan de goede zaak en een flinke portie persoonlijk leed, fysiek dan wel emotioneel, ben je op de sociale media al snel een onvolprezen held. Voorbeeld: steek jezelf op een Arabisch plein in de hens uit naam van de vrijheid en eeuwige heldenstatus is onmiddellijk je deel, ongeacht de uitkomst van de ongewisse en bloedige toekomst die je mogelijk in gang zet.

Je eigen vrijheid opofferen als ultieme daad in een situatie die je als uitzichtloos ervaart: het is zeker iets wat bewondering afdwingt, ook al motiveren types als Anders Breivik hun daden met een soortgelijke argumentatie.

Gelukkig valt er tegen de motieven van Edward Snowden weinig in te brengen. Hij kon de meedogenloze inbreuk op de privacy van gewone burgers door de Amerikaanse overheid niet langer aanzien en kon de aanvechting om in actie te komen niet langer onderdrukken. Ondergedoken en met een theedoek over zijn laptop gedrapeerd – je vraagt je af waarom, denkelijk niet om zijn Gmail-wachtwoord af te schermen – stuurde hij zijn vertrouwelijke stukken naar The Guardian. Driewerf hoera, want privacy, daar kunnen we niet genoeg van hebben.

De vraag is nu wat Snowden eigenlijk onthuld heeft. Je kunt toch moeilijk van verbazing van je stoel zijn gevallen door het nieuws dat inlichtingendiensten je internetgedrag in de gaten kunnen, en dus zullen houden; goed, op mijn werk zijn er collega’s die braaf hun inloggegevens verstrekken als daar in gebroken Engels om gevraagd wordt, maar zo naïef zijn we met zijn allen toch niet meer? En dan, is het de overheid niet, dan zijn het Google, Facebook en Apple zelf toch nog altijd die zich onbeperkte toegang tot je privéleven kunnen, en dus zullen verschaffen? Dat weten we toch gewoon allemaal?

Maar goed, laat dan de omvang van het PRISM-programma schokkend genoeg zijn om de wereld in rep en roer, en Obama in verlegenheid, te brengen. Prima, nogmaals driewerf hoera. Maar dan dient de volgende vraag zich aan: wat wil die man, of wat willen wij als sympathisanten, nu eigenlijk bereiken? Bij welk meetbare resultaat kunnen we vaststellen dat Snowdens offer niet voor niets is geweest?

Snowden zelf kan zich reeds verheugen in een persoonlijke triomf. Hij wilde van dit leven af, en die wens is per ommegaande vervuld. Maar de kans lijkt me vooralsnog gering dat ze bij de NSA zullen zeggen: nee jongens, dat hele internet afstropen is wel lekker makkelijk en zo, maar dat moeten wij als inlichtingendienst toch echt niet meer willen anno 2013. Kom op, wij zijn professionals, zo makkelijk moeten we niet aan onze informatie willen komen. Hup, de straat op jullie, bleekscheterige computernerds!

Obama zou kunnen zeggen: je hebt helemaal gelijk Edward. We kappen ermee, we verkopen de hele flikkerse bende aan een bevriende staat en gaan ons richten op de wereldvrede. Of misschien iets genuanceerder. Maar dan? Wie zegt dat het gebeurt? Wie gaat het controleren? Is het idee van een geheime dienst niet dat die in het geheim opereert? Of onthul ik nu iets wereldschokkends?

Misschien moeten we een voorbeeld nemen aan Estland. Daar schijnt werkelijk alles gedigitaliseerd te zijn, maar ontvang je wel netjes een sms’je wanneer de overheid je gegevens heeft ingezien. Dat zullen ze dan overigens ook niet doen als je een aanslag aan het beramen bent. (‘Dit gesprek kost 10 cent per minuut. Mogelijk wordt dit gesprek opgenomen om onze slagvaardigheid te vergroten.’)

Privacy is een groot goed, waarvan je nooit weet hoeveel je ervan hebt. Het is bovendien iets waar we nogal gemakzuchtig mee omspringen; ik ken althans weinig mensen die hun smartphone inruilden toen eind 2011 bekend werd dat Apple en Android hun gebruikers al jaren grootschalig bespioneren. En ook na dit nieuwe schandaal zijn er volgens mij weinigen die Facebook, Google en Apple hebben afgezworen.*

Ik wens Edward Snowden een succesvolle kruistocht, en al zijn sympathisanten een onmetelijke privésfeer toe, maar ik vrees dat zijn naam niet al te lang in ons geheugen blijft hangen. Net zoals die ene, wiens naam ik dus ook vergeten ben. Met als ironisch zij-effect dat Snowden zelf over een paar jaar wellicht weer in betrekkelijke privacy zijn oude verfoeide leven terugkrijgt.

* (Wat een cool statement trouwens van de NSA, tussen twee haakjes, om Twitter gewoon links te laten liggen: het enige medium waarop iedereen zijn privacy openlijk te grabbel gooit en smeekt om bespioneerd te worden.)

  1. 1

    Grappig dat de heisa (wat heisa? kouwe drukte? beetje gedoe?) meer tot dit soort reacties leidt, dan dat iedereen roept: kappen ermee? Ja, kappen ermee!

    Natuurijk beperkt privacy tot die zeldzame momenten waarop echt iedereen je met rust laat.
    Natuurlijk kunnen we weten dat onze digitale handel en wandel wordt bekeken en opgeslagen.
    Natuurlijk kunnen we er dus zo verstandig mogelijk mee omspringen.
    En ja, natuurlijk, als de overheid het niet doet, doet een of ander commercieel bedrijf het wel.

    Maar, zoals elders al is betoogd, is dat dan een reden om het allemaal maar te laten voor wat het is?
    Omdat je er toch niks tegen kunt doen? Kortzichtige bescheidenheid! Zulke nullen zijn we nou ook weer niet.
    Omdat we niet zo moeilijk moeten doen over privacy? Pardon? De zaken niet omdraaien. Er wordt in onze privcay gesnuffeld, omdat wij niet te vertrouwen zouden zijn.

    Ach, krijg nou wat, ik ben er weer ingetrapt. Iamzero hekelt op subtiele wijze de moralisten die de foei-roepers de les willen leren.

  2. 3

    De vraag is of Obama zijn geheime diensten wel in de hand heeft. De rechtsstaat is hier nl ernstig in het geding. Onder het mom van veiligheid wordt alles geheim gehouden en is dus democratisch oncontroleerbaar en onbespreekbaar (en ongeremd en grenzenloos). En dat nog wel onder een democratische president. Kennelijk is het nodig dat een insider een boekje open doet, zodat het punt nu wél bespreekbaar wordt (en niet alleen in de US).

  3. 5

    Zeer verwarrend stukje. #1 zegt dat hij er in is getrapt, ik betwijfel dat. Iamzero meent wat hij zegt. Ik lees geen enkele relativering van zijn woorden: hij ziet Snowden als een ietwat pathetische naïeveling – wel sympathiek maar verder niets – en wenst hem het beste. #2 kan er blijkbaar helemaal niets mee.

    Dit soort privacybreuk waar het hier over gaat – willen weten wat anderen doen en denken – is oud als de mensheid. Geheime diensten hebben altijd bestaan en de bijbehorende brainwash om te voldoen aan de normen heeft ook altijd bestaan.

    En iamzero vindt Snowden maar een zielig mannetje.
    Iamzero meent wat hij zegt.

    @iamzero zegt: Je eigen vrijheid opofferen als ultieme daad in een situatie die je als uitzichtloos ervaart…

    Maar het gaat juist niet om het opofferen van de eigen vrijheid, het gaat om het herwinnen ervan. Het is de vrijheid je eigen keus te maken, ook al kost dat je leven, die mensen in dit soort situaties drijft tot handelen. Het is die individuele drang tot vrijheid die ook totalitaire systemen doet breken, die systemen als PRISM doet omvallen.

    Voorbeelden?

    – Verzet in WOII.
    – De Katharen, Waldensers en hervormers van de RK kerk.
    – Het verzet in het getto van Warschau.
    – Bradley Manning?

    De vraag is dan waarom dat soort systemen opgetuigd kan worden. Ik zou zeggen dat mensen genegen zijn tot luiheid en geloof in het goede. En dan is men bang om in verzet te komen.

    Iamzero meent wat hij zegt.
    Maar ik zal het wel niet goed begrepen hebben.

  4. 7

    Hoho, je vergeet wel een belangrijk argument: dat is dat er geen democratische keuze vooraf is gegaan aan deze NSA actie. Het congres in de VS heeft nooit gezegd: wij vinden het ok als we van iedereen alles gaan bijhouden en bewaren. Het is nu tamelijk ongewis wat er gebeurt en dat is natuurlijk ook niet vreemd waar het gaat om geheime operaties. Maar feitelijk beschikt de VS hiermee over een belangrijk wapen, dat tegen iedereen te hanteren is. Als ons parlement problemen heeft met het toelaten van Monsanto-voeding: even in de database peuren en de lastige kamerleden zijn om. De VS zijn al een tijdje bezig de problemen met de wereldwijde inzetbaarheid van hun leger op te lossen en dit maakt deel uit van die oplossing, net als het gebruik van drones en wie weet wat niet nog meer. Ze geven biljarden uit aan nieuwe wapens en informatietechnologie. Je kunt het ermee eens zin of niet, dat is zo, maar nu wordt het in ieder geval een democratische keuze: wil het Amerikaanse volk een permanente surveillance van alle burgers ter wereld of niet en is het bereid risico’s te nemen als dit wapen wordt ingezet in handelsgeschillen, door bedrijven ipv de natie, of andere situaties die eigenlijk niets met terrorisme te maken hebben?

  5. 8

    Slap artikel waaruit op geen enkele wijze enig geloof in de democratie doorklinkt.

    Ten eerste is er een groot verschil of iemand willens en wetens besluit zijn of haar gegevens aan een commerciele partij afstaat, bij de glurende overheid heeft iemand daar de keuze niet voor.

    Ten tweede zijn ook de mensen die vanwege privacy bewust geen gebruik maken van commerciele privacyovertredende bedrijven ook onderwerp en worden juist als verdacht aangemerkt.

    Ten derde is nooit aangetoond dat het massal afluisteren via een sleepnet ook werkelijk zoden aan de dijk zet.

    En ten vierde is een meerderheid van de bevolking hierop tegen en dient het in een democratie alleen al daarom niet plaats te vinden.

    De kans dat een amerikaan door een terrorist om het leven komt is een op twintig miljoen. Dit is bij lange na geen geldige reden om vele tientallen miljarden ( want om zoveel geld gaat het) in een systeem te investeren dat we collectief afwijzen, zie de DDR, de tweede wereldoorlog etc.etc.

    Dit accepteren is je als een loser bij voorbaat al bij een mogelijke toekomstige dictatuur neerleggen en is voor een meerderheid van de mensen volstrekt onacceptabel.

    De vraag is dan ook of de democratie nu al afgeschreven mag worden en de schrijver het verder prima vindt in een politiestaat en dictatuur te leven.

    Als ik het dan even om mag draaien: Hoe zou mem het vinden als burgers op eenzelfde wijze hun oor te luister zouden leggen bij degenen die de burger besturen? Dat ga je er straks namelijk op deze weg wel van krijgen en dan is de wereld in een bijna staat van oorlog.

    Korrtom dit is eng, heel erg eng, een grove schending van fundamentele mensenrechten en het recht op privacy. Reken er maar niet op dat toekomstige generaties zich hierbij wensen neer te leggen, ook al doen de papzakkerige ellendelingen die voor hun kwamen dat wel doen. Zij zullen een gelijke mate van transparantie eisen van diegenen die in het duister opereren.

    Oftewel, een grote schande en een breuk van het sociaal contract.

    Een van de redenen waarom overheden het vetrouwen van de bevolking in rap tempo aan het verliezen zijn, en veel ernstiger dan bovenstaand wordt gedownplayed en in gelatenheid wordt geaccepteerd. Zo ver heen zijn sommigen al, blijkbaar.

  6. 9

    Wantrouw vooral iedereen die je wil wijsmaken dat dit allemaal gedaan wordt om terroristen te vangen. Jullie waren dan misschien zo dom om te denken dat je niet permanent geregistreerd en afgeluisterd wordt, maar de professionals onder ons weten al lang beter. Dus die vang je op deze manier niet.

    Nee, dit programma is toch echt gericht op
    “das leben der Andern”.

  7. 11

    Goede clip Andy, daaruit blijkt dat geen mens ongevraagd bespiedt wenst te worden, en dat daar toestemming voor nodig is.

    Het ongebreideld afluisteren en bespieden van alle burgers door een overheid is dan ook niet iets dat middels politieke besluitvorming geregeld kan worden omdat de politiek daarmee aangeeft niemand te vertrouwen.

    Het directe gevolg daarvan is dat niemand de politiek zelf nog zal vertrouwen, een glijdende schaal waarin de cohesie in de samenleving niet gebaat is.

    Dit punt dient echt, echt heel serieus opgepakt te worden en kan niet genoeg worden benadrukt.

    Ik raad aan het boek van Kuitenbrouwer ‘het recht om met rust gelaten te worden’ een fundamenteel mensenrecht waar niet mee te marchanderen valt.

    De veiligheid in ons land is gebaat bij wederzijds vertrouwen tussen burger en politiek. Als dat vertrouwen eenzijdig wordt opgezegd zijn de negatieve mogelijke gevolgen niet te overzien.

    Vraag je af waarom het openbaar bestuur aan vertrouwen inboet, en je hebt hiermee een van de grootste redenen bij de staart.

  8. 12

    De mythe dat Big Brother ons allemaal in de gaten houdt en ons ieder moment kan oppakken is een heel krachtig middel.
    Snowden en de auteur van dit artikel houden die mythe in stand.
    De autoriteiten zijn daar zeer dankbaar voor.

  9. 13

    @12: Probeer maar eens om ietsje meer te doen dan alleen maar wat schrijven, hier bij Sargasso. Daadwerkelijk iets, iets materieels. Dan kom je er gauw genopeg achter

  10. 14

    Grappig dat je daarover begint: ik ben hier op Sargasso een van de weinigen, die zijn eigen officiële naam gebruikt.
    De schrijver van dit stuk durft dat niet aan, omdat hij wel in de Big Brother mythe gelooft.
    Houd ze bang, Andy.

  11. 16

    @Willem: de één heeft daar een heel andere beleving van dan de ander. Sommige mensen zijn vooral bang voor terrorisme en anderen vooral voor de terrorismebestrijding.

    Ik denk dat daar een soort evenwicht zich vormt in de samenleving tussen die groepen.

  12. 18

    @Hans Verbeek: (potentiële) werkgevers en klanten Googlen ook en dat is genoeg reden om niet me je volledige naam op het internet te willen komen.

    Het is een kleine inspanning voor de geheime diensten om onze echte naam te achterhalen, daarover hoeven we ons geen illusie te maken.

  13. 19

    @18: Johan, ik zou niet eens een baan willen bij een werkgever, waar ik niet mijn eigen mening kan geven en een masker op moet houden.

    Ik ben niet bang om werkeloos te worden, of bang om arm te worden, of bang om bespioneerd te worden.
    Ik ben ook niet bang voor voor het duimpje omlaag. Jullie wel?

  14. 20

    @19 dacht ik ook altijd tot ik er middenin bleek te zitten. het gaat heel sluipend. Eerst hangt er een worst van een vaste baan voor je neus, dan wordt je contract verlengd, dan wordt je contract waarschijnlijk niet maar uiteindelijk toch verlengd en heb je een nieuwe manager, dan wordt je contract weer opnieuw verlengd en gaat de nieuwe manager ineens moeilijk doen over je urenbriefjes. Dan blijk je dit niet goed te doen en dat niet goed te doen. En dan geef je je mening zoals altijd maar ben je ineens een subversief element die moet worden kaltgestelt in een eins aber nie wieder gesprek. En dan geef je je mening niet meer want over een maand moet je contract weer verlengd.

  15. 23

    @22: Ach, hij is niet bang om werkeloos te worden, arm te worden, of bang om bespioneerd te worden.

    Kennelijk verkeert hij in een luxe positie en heeft hij ook niet de ambitie om zich te engageren met iets waarbij je ook maar enig risico zou kunnen lopen. Of het nou om kernenergie gaat, illegale vreemdelingen, bontkwekerijen of intensieve veehouderij, Hans Verbeek zal daar zijn vingers niet aan branden,

    verkondigt hij hier trots.

  16. 25

    @24: Je mist het punt: het gaat gewoon om een variatie op het aloude “ik heb niks te verbergen – argument”. Afgezien van het feit dat het argument niet geloofwaardig is (@10), geeft Hans met dit commentaar een inkijkje in zijn persoonlijkheid.

  17. 27

    Als de auteur vraagt om meetbare resultaten zou ik zeggen: kijk naar Duitsland, daar is het bij wet verboden om ongezien gegevens van burgers op te slaan. Daar hebben ze geleerd dat wat de overheid doet niet altijd per definitie ok is. Benieuwd of de terroristische aanslagen zich nu in Duitsland zullen concentreren.

  18. 28

    @26: bij de SPAR, Andy.

    Leg eens uit waarom ik iets zou moeten ondernemen tegen bontkwekerijen of intensieve veehouderij.
    Om bij jou in een goed blaadje te komen?
    Om een duimpje omhoog te scoren?

  19. 30

    hm.. iets zegt me toch dat we dat elektronisch stemmen ook nog maar even uit moeten stellen. Kwestie van tijd of dat loopt ook fout.