Post-atheïst | Racisme

COLUMN - U heeft het nieuws gehoord en gezien. Een schietpartij, vorige week, in de Emanuel African Methodist Episcopal Church in Charleston. Negen doden. Over de motieven van dader Dylann Roof bestaat weinig twijfel: hij riep zelf “I want to shoot black people” en “You rape our women and are taking over our country – you have to go”. Foto’s tonen hem met symbolen van het apartheidsregime en inmiddels is ook een website geïdentificeerd die hij met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid heeft ingericht. “A loner well-versed in white-supremacist thought”, zoals de inhoud is samengevat.

Een Einzelgänger dus, maar wel een die verrotte goed begreep wanneer hij moest schieten: op het moment dat de pers paraat stond om verslag te komen doen. Hillary Clinton was die dag in de stad en Jeb Bush zou er de volgende dag zijn. Op wat de laatste dag van zijn leven zou zijn, had de vermoorde dominee Clem Pinckney nog campagne gevoerd voor de democratische presidentskandidate. Bush zegde zijn bezoek af. Deze schietpartij was slecht nieuws voor de republikeinen.

De omroeptak van de republikeinse partij, Fox TV, zat er maar mee. Gelukkig kwam iemand op het idee om voor de verandering een keer genuanceerd te zijn. Hoe waren we immers zo zeker van dat racisme van die dader? Het waren ten slotte zijn slachtoffers die getuigden, en die konden het, geschokt als ze waren, makkelijk verkeerd hebben begrepen. Het was net zo aannemelijk dat het een aanval was op de christelijke waarden die de kerk uitdroeg. En zo bracht Fox, zoals zo vaak, het nieuws niet zoals het was maar zoals het de republikeinse partij het beste uitkwam.

Die avond had Jon Stewart, de presentator van de Daily Show, even geen woorden voor wat er was gebeurd. De presentator van de daarop volgende Nightly Show, Larry Wilmore, wist daarentegen heel goed wat hij te zeggen had over Fox’ poging de tragedie te presenteren als “a horrifying attack on faith”. Hieronder is het filmpje. Het loont de moeite het helemaal uit te kijken, tot aan het verrassende en ontroerende einde.

Fox’ poging de aanslag van een religieuze dimensie te voorzien, is mislukt, maar is desondanks interessant. We zagen in detail hoe mensen, als het erop aankomt, dingen kunnen toeschrijven aan godsdienst die er tot dan toe weinig mee te maken hadden. De terughoudende seksuele moraal van het christendom is een ander voorbeeld: in de Bijbel is seksualiteit – anders dan bijvoorbeeld sociale gerechtigheid en de voorwaarden van het Verbond – een volstrekt verwaarloosbaar motief. Het is een middeleeuwse toevoeging, niet meer.

Omgekeerd kunnen delen van de geloofsinhoud betrekkelijk snel worden opgegeven. Van de voor christenen geldende spijswetten (Handelingen 15.19-22) hebben de gelovigen zich de afgelopen vijftien eeuwen maar weinig aangetrokken.

Religie is een supermarkt. De gelovige haalt eruit wat hij nodig heeft. Dat is al eeuwen zo: godsdiensten veranderen voortdurend. Alleen zo kunnen mensen er steun van ondervinden. Wie desondanks religie beschouwt als een eeuwig, onveranderlijk fundament en probeert er politiek op te baseren, heeft domweg niet begrepen wat godsdienst is. De republikeinse presidentskandidaten en Fox TV bijvoorbeeld.

  1. 4

    @0

    Fox’ poging de aanslag van een religieuze dimensie te voorzien, is mislukt

    Weet je zeker dat het mislukt is? Ik vind het moeilijk om de gevolgen te overzien – dat Fox ons niet overtuigt is duidelijk maar wij zijn ook niet de doelgroep. Wat het effect is op de mensen daar, op allerlei bewuste en onbewuste niveau’s is best moeilijk in te schatten… maar ik denk dat het effectiever is dan we zouden willen.

  2. 5

    Religie is een supermarkt. De gelovige haalt eruit wat hij nodig heeft. Dat is al eeuwen zo: godsdiensten veranderen voortdurend. Alleen zo kunnen mensen er steun van ondervinden. Wie desondanks religie beschouwt als een eeuwig, onveranderlijk fundament en probeert er politiek op te baseren, heeft domweg niet begrepen wat godsdienst is. De republikeinse presidentskandidaten en Fox TV bijvoorbeeld.

    Religie en politiek zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Religieuze dogma’s en idealen zijn als het ware proto-politiek, de socialist heeft “gelijkheid” als ideaal om naar te streven, de Christen het koninkrijk van god. Je begrijpt domweg niet wat religie is als je het loskoppelt van politiek. Inderdaad, religie verandert, hoe hieruit de conclusie volgt dat er geen politiek op te baseren valt me is een raadsel. Voor iemand die religieus is, en daar gaat het in dit geval om, is een halfbakken sociologische analyse ervan betekenisloos, dat is immers niet de reden waarin hij gelooft of waarom hij gelooft.

    Hebben de volgelingen van ISIS afgehakte hoofden nodig, is dat de reden waarom ze in de Islam geloven, uit bloeddorst? Dit zou impliceren dat de Arabieren een verdorven ras zijn, waaruit de Islam volgt, in plaats van andersom.

  3. 8

    “Het is een middeleeuwse toevoeging, niet meer.”
    Dat is te gemakkelijk. Kerkvader Ambrosius schreef al een verhandeling over maagdelijkheid en hij was niet de enige. Toen waren de middeleeuwen nog lang niet in zicht.
    Een vijandige houding jegens sex is te vinden in alle drie de abrahamistische religies.