Post-atheïst | Homohuwelijk

COLUMN - Ik had voor vandaag eigenlijk een lief stukje over negende-eeuwse moslims aan de Zijderoute in gedachten, waarin ik dan wilde vertellen dat de islam ook toen al een enorme variatie vertoonde, maar de actualiteit moest natuurlijk weer tussenbeide komen. Die bestaat uit een van de wonderlijkste opiniestukken die ik in tijden heb gezien. Het is helaas niet meer online, maar hier vindt u een samenvatting: drie godsdienstwetenschappers (Hector Avalos, Robert Cargill en Kenneth Atkinson) herinneren de lezers van de Des Moines Register eraan dat de Bijbel het huwelijk nergens definieert als de verbintenis tussen een man en een vrouw.

Duh.

De Bijbel veronderstelt wel meer bekend. Wat een messias is, wordt bijvoorbeeld onvoldoende uitgelegd, zodat wetenschappers zich nog altijd het hoofd breken over de vraag hoe Jezus’ zelfbeeld zich verhoudt tot de bekende messianologieën. De Bijbel is nu eenmaal een millennium of twee, drie oud en veronderstelt ideeën die destijds gangbaar waren. Dat geldt voor elke antieke tekst. De dromen in het Gilgamesj-epos veronderstellen kennis van de Mesopotamische waarzeggerij, Homeros neemt aan dat je de Griekse goden kent, de historische teksten van Tacitus veronderstellen dat je weet dat op de randen van de aarde de agressiefste barbaren wonen. Er is altijd een onuitgesproken context. Dat de Bijbel geen definitie van het huwelijk geeft, is daarom een zeer slecht argument voor een alleszins respectabel standpunt.

Zelfs bij eigentijdse teksten, zoals opiniestukken, moet je rekening houden met hun context. Ik weet best dat Avalos, Cargill en Atkinson in feite positie kiezen in de Amerikaanse discussies over het homohuwelijk wegnemen van discriminerende bepalingen in het verbintenissenrecht. En natuurlijk is het als tactiek slim christelijke tegenstanders te wijzen op de onhoudbaarheid van wat ze over de Bijbel zeggen. Maar doe het dan wel goed.

Dat de drie geleerden hun wetenschappelijke kennis, dat elke antieke tekst een verloren context veronderstelt, opofferen aan hun politieke boodschap, is simpelweg extreem onprofessioneel. Ze hebben koren gelegd op de molen van rechtse polemisten die vinden dat de universiteit een ideologisch verblind links bolwerk is dat de vernietiging van traditionele waarden als geheime agenda heeft.

Het stuk van dit drietal is echter niet alleen onprofessioneel, het is ook slecht gericht. De drie voeren namelijk de discussie over het homohuwelijk met de aanname van hun tegenstanders: dat de Bijbel een relevante tekst zou zijn. Dat mogen christenen uiteraard vinden, maar het openstellen van het huwelijk voor niet-hetero’s heeft niets met religie te maken en alles met het verbod op discriminatie. Het is effectiever om, zoals onlangs bepleit in The Huffington Post, de Bijbel autoriteit te ontzeggen in zaken die niets met religie te maken hebben.

De Bijbel is immers niet geïnteresseerd in homoseksualiteit. Er is één opmerking in Leviticus. De context: de reinheidswetten voor de tempelcultus. In het christendom spelen deze bepalingen geen rol. Niet-joden die in Christus gelovigen, hoeven uit de Wet van Mozes alleen over te nemen dat ze

zich dienen te onthouden van wat door de afgodendienst bezoedeld is, van ontucht, van vlees waar nog bloed in zit en van het bloed zelf. (Handelingen 15.20)

Ik denk niet dat veel christenen zich hieraan houden, hoewel het is bepaald door een vergadering die alle toenmalige christenen vertegenwoordigde. Als je als gelovige zo omgaat met de voorschriften, is het wat wonderlijk als je een of twee opmerkingen uit de correspondentie van Paulus zó belangrijk vindt dat je het discriminatieverbod eraan ondergeschikt maakt.

De simpele waarheid is dat de Bijbel een oud boek is en veel vergeten context veronderstelt. Die onduidelijkheid verklaart de talloze interpretaties en die talloze interpretaties verklaren waarom de ene groep de nadruk legt op sociale gerechtigheid, de andere op de wederkomst van Christus en de derde groep op seksuele onthouding. Ze hebben allemaal een beetje gelijk en allemaal een beetje ongelijk. Dat maakt het christendom zo pluriform, zo rijk en zo ongeschikt als politiek fundament.

  1. 1

    De Bijbel is immers niet geïnteresseerd in homoseksualiteit. Er is één opmerking in Leviticus.

    Twee in Leviticus, eerst de verbodsbepaling (“gruwel in de ogen van Jahwe”), een paar hoofdstukken later de straf (“zij zullen zeker ter dood gebracht worden”); ook seks met dieren en menstruerende vrouwen en van alles meer wordt trouwens streng bestraft, sla Leviticus 20 er maar eens op na;

    Er is het verhaal over Sodom en Gomorra in Genesis 19 dat een lange uitlegtraditie kent als veroordeling van homoseksualiteit als pregnant symbool van ontaarding (anale seks = “sodomie”);

    En dan zijn er tal van passages bij Paulus: een lang stuk in de Romeinenbrief over hoe afgoderij leidt tot allerlei barbarij, decadentie en bandeloosheid – eigenlijk standaard antiek Joodse kritiek op de Griekse en Romeinse samenleving als decadent en pervers want niet monotheïstisch; naast tal van denigrerende opmerkingen elders over mietjes, jongenshoeren en knapenschenders.

    Dus om nou te zeggen dat de Bijbel ‘niet geïnteresseerd’ is in homoseksualiteit… het is meer dat de Bijbel in van alles en nog wat is geïnteresseerd en dat christenen de overgrote hoop daarvan gewoon negeren, vergeten of voor niet langer relevant verklaren (slavernij bijvoorbeeld).

  2. 3

    “zich dienen te onthouden … van vlees waar nog bloed in zit en van het bloed zelf. Ik denk niet dat veel christenen zich hieraan houden”
    No shit! Ik geef toe dat het in onze regio alweer een paar decennia achter ons ligt, maar in wat geloofsvastere katholieke streken zal het toch nog steeds wel gewoonte zijn om bij het slachten van een varken de pastoor een bloedworst/brik karboet te brengen.

  3. 5

    @1 Ja, maar…
    Waar Jona het volgens mij over heeft, is die passages waar het overduidelijk is dat het alleen maar over homofilie (en eigenlijk alleen tussen mannen!) zou kunnen gaan. Inderdaad, het staat er twee keer in (Lev 18:22; Lev 20:13). De uitleg van Genesis 19 over de Sodomieten wil van oudsher inderdaad verklaren waarom ‘anale seks’ ‘sodomie’ wordt genoemd. Ik denk dat je doelt op de passage, die zo staat in de NBV:

    ’Luister, ik heb twee dochters die nog nooit met een man geslapen hebben. Doe met hen wat jullie willen. Maar laat die mannen met rust, ik heb hun niet voor niets hier een veilig onderkomen geboden'

    De vraag is: welke misdaad wordt hier geïmpliceerd? In de meeste christelijke leren wordt er uit gegaan van homofilie, ja. Maar… nu ben ik niet zo thuis in de joodse scholen, maar er is genoeg bewijs dat rabbijnen dit meer zien als misdaad tegen de gastvrijheid (aldaar uitgelegd met het bed van Procrustes).

    En dan nog, dat lijkt me niet het punt van Jona Lendering. Homofilie (‘je hoeft het niet te praktiseren!’) wordt niet zo expliciet genoemd, dat wil niet zeggen dat ze er toen geen probleem mee hadden! Verder natuurlijk met je eens!

    @0
    Ik denk dat je een dimensie mist. De meeste Amerikaanse christenen zien de bijbel als hoge (of hoogste) wettelijke bron. Voor hardcore protestanten komt daar nog de Sola Scriptura bij: de menselijke uitleg van de bijbel kan dwalend zijn, en de paapse poespas eromheen ronduit zondig. Door de Sola Scriptura stellen ze de Bijbel als allerhoogste, onfeilbare wetsbron. Het is meestal ook die protestants-christelijke groep die grote moeite heeft met het homohuwelijk, electoraal belangrijk is, en best mondig zijn, maar wier (tegen)argumenten toch op een bijbelse of goddelijke basis moet berusten. De enige manier om die groep te overtuigen is dan ook door middel van de bijbel.

    The Huffington Post is ergens dan ook vrij makkelijk: ze ontkennen het frame van die conservatieven, maar dat heeft wel tot gevolg dat de HuffPost ook nooit die conservatieven zal overtuigen. En dat vinden ze beide prima, maar het is het intellectuele equivalent van vingers in de oren en ‘LALALA IK HOOR JE NIET’ te zeggen. Jij noemt het effectiever, ondertussen worden homo’s aldaar nog steeds gediscrimineerd. Als het effectiever is, dan zou dat resultaat er nu niet zijn (dunkt me).

    Cargill, Avalos en Atkinson begaan misschien een zonde door als wetenschappers iets te zeggen over een politiek issue, en wel het tegenovergestelde standpunt van de mensen die die bijbel zo goed zeggen te kennen en wat ook het wantrouwen in de ‘linkse universiteiten’ bevestigt. Maar denk je eens in hoe groot die zonde is? ‘Echte’ christenen die er zo achter komen dat ze zijn misleid door hun voorsprekers, die zeiden dat de bijbel het homohuwelijk verbied, zullen toch wel degelijk de mensen moeten vergeven die hen dat verhelderd hebben. Waarbij de ‘zonde’ om als wetenschapper politiek te bedrijven hen misschien niet zint, maar een pekelzonde (alhoewel katholiek!) is vergeleken met het volgen van valse profeten!

    Wetenschappers die politiek bedrijven geven altijd een ongemakkelijk gevoel. In hoeverre worden de politieke voorstellen dan bepaald door gedegen onderzoek, en in hoeverre worden onderzoeksresultaten ‘gestuurd’ door politieke overtuigingen?

  4. 6

    Ik sluit me volledig aan bij #5. Binnen de context van de conservatief-protestantse groepering heeft een beroep op de bijbel wel degelijk betekenis. Daarom slaan deze heren de plank dus _niet_ mis. Je moet even in de gaten houden aan wie zij dit stuk richten. Niet tot ons, seculieren.