Jezus redt

ELDERS - De Poolse katholieke kerk wil godsdienstles verplicht stellen voor alle scholen. Een poging om de nieuwe generatie op te  voeden met conservatieve waarden.

Het Poolse centrum-linkse weekblad Polityka maakt zich zorgen over de conservatieve waarden die kinderen in Polen meekrijgen via de godsdienstlessen (360 Magazine, nr. 50, alleen voor abonnees). Het godsdienstonderwijs op openbare scholen is nu nog vrijwillig. Maar de meeste scholieren kiezen het om niet uit de toon te vallen en lastige vragen te vermijden als het vak op hun eindlijst zou ontbreken. Kinderen staan onder grote druk om mee te doen, ook als hun ouders dat niet willen. Niet-godsdienstig opgevoede kinderen worden zo via de school opgenomen in de katholieke kerk. Een veelgehoord motief is ook dat je langs deze weg kunt deelnemen aan het ‘vormsel‘, een katholiek ritueel dat in Polen verplicht is als je in de kerk wilt trouwen.

Toen het godsdienstonderwijs in 1989 werd ingevoerd leek er geen kwaad te steken in een kennismaking met de catechismus. Maar in de praktijk gaan de godsdienstleraren wel een stukje verder. Kennis over godsdienst is in Polen praktisch nihil volgens Jozef Baniak van de Universiteit van Poznan. Wat er wel wordt overgedragen is een “infantiel beeld van seksualiteit”. Middelbare scholieren leren dat masturberen erger is dan de atoombom (volgens anderen is het gelijk aan gewond raken op het slagveld).  Anticonceptie zou tot tot onvruchtbaarheid leiden. Het gebruik van voorbehoedmiddelen is volgens de gebruikte leerboeken een “godslasterlijke daad die de macht van de goddelijke schepping schendt.”

De indoctrinatie begint al op de basisschool waar volgens Polityka de schokkende beelden van de anti-abortusfilm de Silent Scream worden vertoond. De juf vertelt er gruwelijke verhalen over bloedende en slangen spuwende vrouwen, die zonder vooraf te biechten ter communie gingen. “Mijn zoon was getraumatiseerd”, vertelt een moeder die bedankte voor deze godsdienstles. Haar kind ontkwam toch niet aan de propaganda toen op de “dag van het verwekte leven” de school vol hing met foto’s van geaborteerde embryo’s.

In deze sfeer komt er van een open gesprek over homoseksualiteit natuurlijk ook niets terecht. Een docente maatschappijleer uit Warschau vertelt dat ze onder druk werd gezet discussies over dit thema te laten vallen.  De homofobie gaat in Polen even ver als in buurland Rusland en neemt soms belachelijke vormen aan. Veel homoseksuele Polen zochten al een liberaler klimaat in andere EU-landen. Een nieuwe generatie die op school is geïndoctrineerd met conservatieve, homofobe denkbeelden biedt weinig perspectief op  verandering. En dat wordt alleen maar erger als dit godsdienstonderwijs volgens de wens van de katholieke geestelijkheid ook nog eens verplicht wordt opgelegd aan alle kinderen.

Het initiatief van het Oostenrijkse Europarlementslid Ulrike Lunacek (Groenen) voor een Europees actieplan tegen homofobie dat deze week is aangenomen (zonder de stemmen van de PVV) komt bepaald niet te vroeg. Het is niet alleen een steun in de rug voor homoseksuelen in Oost-Europa. Ook in andere landen voeren  met name katholieken de ‘strijd tegen de homolobby‘ op. In Frankrijk demonstreerden zondag opnieuw minstens honderdduizend mensen voor “familiewaarden” naar aanleiding van een plan dat lesbisch ouderschap eenvoudiger maakt. De organisatoren, de beweging Manif pour tous, die door een minister de Franse Tea Party is gedoopt, zetten nu kandidaten voor lokale verkiezingen onder druk om een verklaring te ondertekenen waarin zij zich uitspreken voor het gezin als hoeksteen van de maatschappij. De ondertekenaars beloven onder meer het kind te beschermen tegen ‘experimenten’ in het onderwijs en de kinderopvang die worden uitgevoerd ‘onder het mom van de strijd tegen stereotyp denken en voor gelijke behandeling van mannen en vrouwen’.  Katholiek Frankrijk is  niet zo heel ver verwijderd van katholiek Polen.

Volgens de psycholoog Bartlomiej Dobroczynski zijn de Polen zo aan hun kerk gehecht omdat ze niets anders hebben dat hen bindt. “Het is vooral angst door een gebrek aan identiteit. Polen zijn doodsbang voor mensen die anders zijn, omdat ze niet goed weten wie ze zelf zijn.” Dobroczynski voorspelt wel dat de geestelijkheid zijn greep op de bevolking gaat verliezen. Hij vergelijkt de positie van de kerk met de Titanic. “Het schip zinkt, terwijl het orkest doorspeelt. [De kerk] verliest op eigen terrein door alle financiële en seksschandalen.”

Moeten we het conservatieve Poolse onderwijs en het Franse gezinsactivisme zien als de laatste oprispingen van een achterhaalde ideologie? Een onderzoek onder Duitse katholieken laat volgens Der Spiegel een diepe frustratie zien onder katholieken over de seksuele moraal van hun kerk. Der Papst und der verdammte Sex kopt het blad. Sommigen verwachten kennelijk dat Franciscus hier het verlossende woord zal spreken. De paus? In welke tijd leven wij? Het doet me denken aan het inmiddels wel zo’n vijftig jaar oude lied van Robert Long “Jezus Redt”, met de onvergetelijke woorden: Hij die door zijn orgaan slechts pist heeft steeds voor duizenden beslist.

  1. 1

    Jaren geleden zijn er over de kerk veel discussies geweest hier op Sargasso. Ik deed daar enthousiast aan mee als fervent tegenstander van het Vaticaan en haar politieke staatje (let wel: de religie vind ik fout maar interesseert me aanzienlijk minder, dat is gereedschap naar een doel). Ik zie dat niet zo gauw weer gebeuren omdat men 1) geobsedeerd is door andere religies en het christendom niet aan wenst te vallen en 2) Men het een beetje moe lijkt.

    Ik denk nog steeds dat de katholieke kerk een gangmaker is in de Europese politiek en dat er ondergronds veel meer gebeurt dan je denkt. Ondergronds omdat het Vaticaan niet deelneemt aan het EU parlement of commissarissen levert maar wel deelneemt aan politiek met ambassadeurs, gezanten, staatsbezoeken enz.

    Dit logje maakt duidelijk dat de katholieke kerk niet dood is en dat ze nog steeds invloed heeft. Een niet te onderschatten invloed. Je mag je afvragen of het wel laatste oprispingen van een achterhaalde ideologie zijn en dat [De kerk] verliest op eigen terrein door alle financiële en seksschandalen. Het is een megainstituut met enorm veel aanhangers.

    In Frankrijk is de kerk vanouds een speler van betekenis. Vroeger maar zeker ook nu. Alle protesten tegen ‘het huwelijk voor allen’ die nu al bijna twee jaar aan de gang zijn worden uitgebreid georganiseerd en bericht door katholieke organisaties en media. Er zijn miljoenen deelnemers.
    Polen is een oude basis en heeft onlangs een paus geleverd wat een enorme boost heeft gegeven.

    En onthou, dat Giscard d’Estaing, de architect van de Europese grondwet, katholiek tot in zijn nieren is. De bisschoppen van Frankrijk noemden hem indertijd : Onze President.

    De katholieke kerk is niet te onderschatten, nu niet, nooit niet en zeker niet tijdens een verrijzenis toen iedereen dacht dat ze stervend was, misschien zelfs al overleden.

    En Franciscus is een wolf in schaapskleren.

  2. 2

    NB: zouden jullie de tag cultuur kunnen wijzigen in ‘RK kerk’ of zoiets. Cultuur is echt iets anders dan wet hier gebeurt. Vermenging met KOZ is toch geen goed signaal naar Peter toe. Toch?

  3. 3

    @1: En je kunt ook nog stellen, dat die actie tegen Hollande – de gossip over Valerie – aangezet is door die katholieke bewegingen. Hollande is een socialist en die dien je te vernietigen. Zie de Poolse paus en zijn verzet tegen het communisme.

  4. 4

    Een detail:
    ik kreeg het vormsel toen ik 12 jaar oud was.
    Ik kan mij niet veel van de voorbereidingen herinneren, maar hiervoor was dus geen keuzevak op de middelbare school nodig.

    Is godsdienst in Polen een keuzevak op de middelbare school?
    En vanaf welke leeftijd gaan Poolse kinderen naar de middelbare school?

  5. 5

    @4: In Polen is dat volgens Polityka rond het 14e jaar. Op sommige middelbare scholen, staat er, schrijven hele schoolklassen zich na het vormsel massaal uit voor de godsdienstlessen, nu nog keuzevak.
    @1: De verbinding van een heroplevend conservatief katholicisme met seculiere rechtse stromingen (Front National bv.) lijkt mij het meest verontrustend. De veronderstelling van de Poolse psycholoog dat het een reactie is op angst vanwege verlies aan identiteit trekt het verhaal breder dan de invloed van de kerk.

  6. 6

    @0: “Katholiek Frankrijk is niet zo heel ver verwijderd van katholiek Polen”
    Hoe staat het met katholiek Spanje / Italie / Ierland?
    Katholiek Frankrijk is een (kleine) minderheid, katholiek Polen een (grote) meerderheid?

  7. 9

    @7: Veertig jaar, klopt, dat zie ik nu ook. Je link leidt naar iets anders trouwens.
    @6: De kerk heeft ook elders nog een sterke positie, zeker. Er zijn ook tegenbewegingen, in Italië (tegen het machismo, zie: http://sargasso.nl/forza-italia/) en Spanje (voor handhaving abortuswetten), in beide gevallen geïnitieerd vanuit het feminisme. Misschien is dat wel de meest geduchte tegenstander van de katholieken.

  8. 10

    Het zijn nog steeds diezelfde drie K’s die ons eronder houden.

    Toevallig van dezelfde componist/zanger als al eerder werd genoemd

    Robert Long – De letter “K”

    De elfde letter van het alfabet dat is een heel gewichtige
    Omdat ie op ons leven wel een hele grote stempel zet
    Ik kom tot de conclusie, ook al is het een voorzichtige
    De letter “K” is eigenlijk de letter van de wet

    Kijk

    De letter “K” die staat voor kerk
    De letter “K” die staat voor kroeg
    De letter “K” die staat voor kut en kapitaal
    En al die zaken houden onderling verband
    Dat zegt genoeg
    Ze zijn als ’t ware een familie allemaal

    Want wie het leven niet ‘je dat’ vindt
    Gaat naar het hogere op zoek
    Wie grote rijkdom op zijn pad vindt
    Slikt alles graag voor zoete koek
    Voor wie het leven veel te mat vindt
    Zijn er cafes op elke hoek
    En wie het leven een groot gat vindt
    Haalt hem geregeld uit zijn broek

    De elfde letter van het alfabet, dat is een heel bijzondere
    Omdat ie vier begrippen door de eeuwen heen te zamen bindt
    En dat is ook de reden dat het steeds zal blijven donderen
    Omdat je nooit bij alle vier iets van je gading vindt

    Kijk

    De letter “K” die staat voor kroeg
    De letter “K” die staat voor kerk
    De letter “K” die staat voor kut en kapitaal
    Het zijn in feite zware drugs want ze verslaven nogal sterk
    Ze zijn lichamelijk of geestelijk fataal

    Natuurlijk, alcohol dat schaadt wel
    Het maakt een mens vaak tegendraads
    Maar toch doet geld het meeste kwaad wel
    Dus dat komt op de eerste plaats
    Of anders is het de prelaat wel
    Da’s ook een oorzaak van veel kwaads
    En wat te denken van de zaadcel
    Want die wil altijd buitengaats

    De elfde letter van het alfabet dat is een hele hoerige
    Omdat ie zich gebruiken laat voor alles wat verkeerd kan gaan
    Maar zonder letter “K” had je misschien niet dat rumoerige
    Dat juist een beetje kleur geeft aan het menselijk bestaan
    Het lijkt op masochisme: ’t Wordt pas leuk wanneer ze slaan

  9. 12

    @10:

    Dank je wel.

    Wij hebben de LP ” Liedjes aan de kerk” en natuurlijk de LP’s van Robert Long, maar – hoe treurig eigenlijk-we komen er zelden of nooit meer aan toe ze op de draaitafel te leggen….dus was het even geweldig leuk ze weer te horen.

  10. 13

    @12: Idd hetzelfde geldt voor mij,ik ken geen andere nederlandstalige artiest die zo fel van leer trekt tegen kerk en hypocrisie.
    Bovendien herhinnert het me aan mijn moeder,die zijn muziek vaak draaide.