Politiek medeverantwoordelijk voor moordpartij?

Blauwe lucht is het laatste wat je ziet (Foto: Flickr/Varin Tsai)

Een parlementslid in het hoofd geschoten, 12 anderen gewond en zes doden. Dat is de treurige balans nadat een man zijn pistool leeg schoot in een menigte die was komen kijken naar Gabrielle Giffords, het Democratische parlementslid dat werd neergeschoten.

Het parlementslid stond op een ‘hitlist’ van Sarah Palin. Een lijst met Democratische parlementsleden die voor de omstreden gezondheidshervormingen van Obama hadden gestemd. Deze moesten vervangen worden volgens Palin. Een legitieme oproep, maar bij de lijst stond een kaartje waarop met schietschijven de  ‘slachtoffers’ stonden aangegeven.

Een van die schietschijven kan nu dus verwijderd worden, of is al verwijderd, want Palin heeft – waarschijnlijk geschrokken – álle schietschijven van de lijst gehaald na de aanslag. Wat er nu gebeurd is zal niet haar bedoeling geweest zijn, maar wat ze deed kan wel hebben bijgedragen aan de gebeurtenissen. Misschien is het logisch voor een natie die al bijna een decennium constant in oorlog is, maar oorlogs- en geweldsretoriek heeft zich daar de laatste tijd sterk vermengd met de gewone politieke retoriek. De Tea Party is daar een goed voorbeeld van.

Van de huidige dader is het motief nog niet bekend, maar wat wel bekend is dat hij het specifiek op Griffords gemunt had. Er is bekend geworden dat hij was de laatste tijd online politiek actief was, wat zou kunnen duiden op een politieke aanslag vanuit de rechter hoek. Anderen koppelen hem aan een anti-zionistische groep – Giffords was joods.

Of de aanslag rechtstreeks verband houdt met de Tea Party en het verharde retorische klimaat is dus onzeker. Maar punt is dat er in elk land voldoende gekken te vinden zijn om woorden in daden om te zetten en dat je daar in de politiek rekening mee moet houden, zeker als je op het scherpst van de snede politiek bedrijft. Je figuurlijk bedoelde woorden kunnen letterlijk worden geïnterpreteerd, of een plaatje met schietschijven kan als een aanmoediging gezien worden het afgebeelde in de praktijk te brengen. Wie grote woorden en beelden gebruikt kan verwachten medeverantwoordelijk gehouden te worden als je grote woorden of beelden letterlijk in de praktijk worden gebracht.

Saillant detail: Een ander slachtoffer van de schietpartij was een negenjarig meisje, geboren op 11 september 2001. Het is wrang dat de gebeurtenis op de dag van haar geboorte misschien ook haar dood veroorzaakte.

  1. 1

    ‘Saillant detail: Een ander slachtoffer van de schietpartij was een negenjarig meisje, geboren op 11 september 2001. Het is wrang dat de gebeurtenis op de dag van haar geboorte misschien ook haar dood veroorzaakte.’

    Huh? En precies hoe creatief moet je zijn om dat directe verband zelfs maar misschien te leggen? Beetje goedkope uitsmijter.

  2. 2

    Ik ben van mening dat het huidige politieke klimaat, en vooral de verharding daarvan, in de VS voor een groot deel veroorzaakt is door 11 september. Ik vraag me af hoe goedkoop dat is.

  3. 3

    Het is een beetje goedkoop omdat op deze manier je alles wel aan 9/11 kunt verbinden. Kom met bewijzen of redelijke vermoedens dat deze gebeurtenis een direct verband heeft met 9/11 in plaats van een beetje in de lucht laten hangen dat misschien, niet onmogelijk zo’n verband er zou kunnen zijn. Voorlopig kom je niet verder dan de geboortedatum van het meisje, wat natuurlijk een te mooie inkopper is om te laten gaan.

  4. 4

    Ik durf te stellen dat het in 9 van de 11 gevallen gaat om krankzinnigen, die de trekker overhalen. Zij kunnen elke aanleiding gebruiken om definitief te flippen.
    Hoort deze dader bij die 9, of bij de overige twee?

    Het blijft wel oppassen. De Amerikaanse law & order verklaart wel heel snel dat het om een idioot gaat. Dat de dienstdoende hoofdsherrif even uithaalt naar het verziekte publieke debat, is wel mooi. Reken maar dat verhitte aanvallen van politici onderling, heel wat kunnen losmaken in dwalende geesten. En als die dan veel makkelijker dan hier, aam schiettuig kunnen komen, is de schade al gauw een stuk groter dan een schreeuw op de Dam of een waxinelichtje tegen de gouden koets. Alleen de aanslag in Apeldoorn kosste bijna net zo veel levens en gewonden als de aanslag in Tuscon.

    Tot slot: het drama in Tuscon heeft misschien helemaal niets te maken met 09-11-2001. Maar dat er daarna heel wat is veranderd in negaqtieve zin, is treurig voor de mensen die dan zijn geboren en de komende 41 jaar met de consequenties van doorgedraaide conservatieven moeten leven.

  5. 5

    @Painted: Na 9/11 volgde de verharding in het politieke discours, ingezet door GW Bush. Die gebruikte oorlogsretoriek om de strijd tegen het internationale terrorisme aan te duiden. Vanaf 2001 in Amerika eigenlijk constant in oorlog geweest.

    Als je vaak bepaalde frames gebruikt treedt gewenning op en worden ze – ook op andere gebieden – overgenomen. Daar zit weinig rocket science bij en lijkt me niet erg vergezocht.

    (http://www.cnas.org/node/4545, http://gradworks.umi.com/14/78/1478211.html, http://live.psu.edu/story/27851#nw1)

  6. 6

    Palin had het ook maar afgekeken van de Democraten.

    Of van joop.nl natuurlijk.

    De Jonge Socialisten doen een verbale duit in het zakje met hun nieuwe slogan ‘Reken af met rechts voordat rechts met jou afrekent!’.

    Grootste probleem blijven die gekken die het letterlijk nemen. Zullen er ook altijd zijn.

  7. 9

    “Vreemd voorbeeld van GS, aangezien “afrekenen” een financiële achtergrond heeft, en geen gewelddadige.”
    Leg dat maar uit aan een gek.
    Maar even serieus, die malloten zijn alleen verantwoordelijk. Niemand anders. Als je retoriek of een harde toon niet kunt onderscheiden van daadwerkelijke orders die ‘noodzakelijk’ zijn, dan hoor je in t gesticht.

  8. 10

    @5 ‘Het is wrang dat de gebeurtenis op de dag van haar geboorte misschien ook haar dood veroorzaakte.’

    Je hebt helemaal gelijk met de verharding na 9/11. Maar gekken zoals deze knul heb je altijd gehad. Daarvan vind je door de eeuwen heen voorbeelden genoeg. In die zin kunnen we ook WOII en Vietnam er bijslepen. Echter is er ook dan enkel sprake van een indirecte verbinding. Hoe artistiekerig aantrekkelijk ook kun je werkelijk niet zeggen dat 9/11 in directie relatie tot de dood van dit meisje staat, laat staan dat het met haar geboorte werkelijk iets te maken heeft gehad.

  9. 11

    @Inje: praat jij ook zo over Mohammed B?

    Natuurlijk niet. Dan is het de schuld van de Islam, en zij alle moslims verdacht.

    Als imams dag in dag uit staan te roepen van de preekstoel dat er mensen dood moeten, en er worden aanslagen gepleegd, dan zie ik het verband wel.

    In Amerika roepen veel rechtse politici voortdurend dat de democraten landverraders zijn, en dat en wet niet slechts onverstandig is, maar op zijn minst het communisme of de islamitische staat oplegt, het liefst allebei tegelijk.
    Als er dan een democratisch politica wordt neergeschoten is het niet gek dat dat wordt aangegrepen om het taalgebruik nog eens ter discussie te stellen. Het is bovendien niet het eerste incident van deze aard. Maakt dat Palin medeschuldig? Niet in strafrechtelijke zin, dit was immers niet haar bedoeling. Maar het zou haar wel aanleiding moeten geven om nog eens kritisch te kijken naar hoe ze zich uit.

  10. 13

    @12 De kaart is ‘weg’ maar de begeleidende tekst is nog steeds even kwalijk. En, zeer opvallend, de naam Gabrielle Giffords is (nog) niet weggestreept…

  11. 15

    @9: Iemand die door “afrekenen” getriggerd wordt, die heeft al een massaslachting aangericht in een restaurant voordat hij door de PvdA-jugend wordt overgehaald tot een moordpartij.

  12. 17

    Wat ik in deze discussie overigens wel mooi vind is dat GS nog altijd spreekt over Marcel van Dam als moordenaar van Fortuyn, maar in deze discussie diametraal het tegenovergestelde standpunt aanhangt.

    Van Dam toen, en Palin nu, het zijn voorbeelden van hetzelfde. Als politicus moet je uitkijken met wat je zegt, juist omdat er gekken zijn die bereid zijn je woorden letterlijk te interpreteren. Zie verder @cerridwen.

  13. 18

    @kropotkin: Dat plaatje van Adriaan is ook niet helemaal kies, net als het voorbeeld.

    In beide gevallen gaat het echter niet om personen die worden aangevallen, maar organisaties. Nu kunnen personen die behoren tot die organisatie zich aangevallen voelen, maar het is een stuk minder direct dan een schietschijf met je naam erbij.

    (Overigens grappig dat dit wordt aangehaald, aangezien volgens veel mensen hier moslims de aanval op de islam niet persoonlijk moeten nemen).

  14. 19

    @10 ‘Ik claim geen direct verband.’

    ‘Het is wrang dat de gebeurtenis op de dag van haar geboorte misschien ook haar dood veroorzaakte.’

    Op zijn allerminst suggereer je een direct verband, misschien.

  15. 22

    Allemachig @painted, daar moet je toch eens mee ophouden. Je zegt eerder dat ik bedoel dat de relatie direct was en dat dat onzin is, ik ontken dat en noem het een indirecte relatie (een chain of events) en vervolgens geef je me gelijk en is het daarom onzin.

    Omkeringen galore.

  16. 23

    @22 Omkeringen. Nee nee, er slap om heen draaien terwijl je laatste alinea werkelijk niet gelezen kan worden zoals jij je dat nu wenst. Waarin ik het eens ben met @20 is enkel het volstrekt abstracte van A naar B waar je dus willekeurig alles kunt invullen. Jij noemt dan 9/11, ik noem dan de Civil War. Beiden hebben we dan gelijk en ongelijk en beiden maken we dan een onzinvergelijking. Verschil is dat ik me daar bewust van ben.

  17. 24

    @18: Bij het laatste voorbeeld in de eerste link @6 worden wel degelijk direct republikeinen ‘getarget’. Ik vind het allemaal niet zo’n probleem hoor, zeker niet zo’n tekening van Adriaan. Waar ik me meer zorgen over maak zijn de ‘mag je niet zeggen/tekenen/zingen’ roepers die hierdoor mogelijk weer een grotere invloed (kunnen) krijgen.

  18. 25

    @24: Ah ja, ik had het eerste plaatje alleen bekeken.

    Ik zeg overigens nergens dat het verboden moet worden, maar dat de mensen die zulke retoriek gebruiken rekening mogen houden met/ stil mogen staan bij hun achterban en de wat gekkere vleugel daarvan. De Tea Party is een stuk gekker dan de gemiddelde Amerikaan.

    De democraten hebben niet iets dat vergelijkbaar is.

  19. 27

    @11

    “praat jij ook zo over Mohammed B?

    Natuurlijk niet. Dan is het de schuld van de Islam, en zij alle moslims verdacht”
    Wat een onzin. Ik gaf links niet de schuld van Volkert van der Graaf en geeft geef alle moslims niet de schuld van Mohammed B.
    Dat kun je ook nergens hardmaken dat ik dat zou doen. Tevens is er een onderscheid tussen islam en moslims, dat je t ff weet.

    “In Amerika roepen veel rechtse politici voortdurend dat de democraten landverraders zijn, en dat en wet niet slechts onverstandig is, maar op zijn minst het communisme of de islamitische staat oplegt, het liefst allebei tegelijk.
    Als er dan een democratisch politica wordt neergeschoten is het niet gek dat dat wordt aangegrepen om het taalgebruik nog eens ter discussie te stellen. Het is bovendien niet het eerste incident van deze aard. Maakt dat Palin medeschuldig? Niet in strafrechtelijke zin, dit was immers niet haar bedoeling. Maar het zou haar wel aanleiding moeten geven om nog eens kritisch te kijken naar hoe ze zich uit.”

    Kom jij trouwens wel met dezelfde conclusie als de volgend Mohammed B. iets flikt?

  20. 28

    Een beetje keet schoppen moet kunnen. Het probleem in Amerika is eerder dat het een serieuze aangelegenheid is geworden om de tegenpartij elke vorm van redelijkheid en menselijkheid te ontnemen. Je hebt altijd gekken rondlopen maar het klimaat dat je schept bepaalt mede of een gek uiteindelijk de trekker overhaalt.

  21. 29

    @28 ‘Je hebt altijd gekken rondlopen maar het klimaat dat je schept bepaalt mede of een gek uiteindelijk de trekker overhaalt.’

    Ja en nee. Het ultieme kenmerk van ‘de gek’ is natuurlijk dat hij/zij zich buiten de normen van de maatschappij plaatst. Soms een keuze, vaker niet. Het klimaat kan wel negatieve invloed hebben maar zal zelden bepalend zijn. A horse is a horse is a horse of course, en een gek zal altijd de trigger vinden die hem/haar het beste past.

  22. 31

    @29: “een gek zal altijd de trigger vinden die hem/haar het beste past.”

    Weet ik niet. Misschien komt de trigger niet boven de vereiste threshold uit. Het punt van het verwijt is dan ook niet dat het niet zou kunnen gebeuren zonder zo’n klimaat, maar dat het (iets) minder waarschijnlijk wordt.

    Maar misschien is het beter als er wat duidelijker verschil te ontdekken is tussen de uitspraken van politici en de uitspraken van gevaarlijke gekken. Vrij naar Jon Stewart en in reactie op @28.

  23. 32

    @30
    Ik geef links helemaal niet de schuld van de moord op Pim Fortuyn. Daarnaast geef ik de Islam niet de schuld, maar zie wel een oorzakelijk verband. De radicale islam (ja ik maak onderscheid tussen de radicale en “normale” islam) is zeker wel een oorzaak, aangezien die ideologie denkt de wereld te kunnen verbeteren door middel van gruwelijke daden, net als t fascisme en communisme. Maar de schuldige is de persoon zelf natuurlijk, de oorzaak is zijn of haar ideologie in deze. Je kunt immers moeilijk een boek als schuldige aanwijzen. Boeken doden geen mensen, mensen doden mensen… Volkert van der Graaf is gewoon een persoon die zijn redicale ideologie uitvoert. Ik verwijt links (lees pvda/groenlinks enz…) in Nederland helemaal niks in deze.

  24. 33

    @31 Dan moet je je wel eerst afvragen in hoeverre er verschil is tussen politici en gevaarlijke gekken. In Nederland zie ik dat verschil niet bij bijvoorbeeld een Lucassen. Maar wat heeft hij nodig gehad om te triggeren? Als we het ergste al gehad hebben… Volgens onze huidige maatschappelijke normen helemaal niets. Of je moet al vinden dat mensen met honden in je straat niets te zoeken hebben en dat je dat met ‘gepast’ geweld af mag handelen.

    Gekken vinden misschien wel een zekere goedkeuring in kaarten zoals die van Palin maar ben je in staat om willekeurige mensen te doden om een statement te maken zit er gewoon een draadje los. Ook zonder kaart en harde taal van politici was deze knul eens vreselijk over de rooie gegaan. En bij de United Stupid is daar makkelijk een vuurwapen bij betrokken.

    Overigens ben ik het met de toon van Stewart helemaal eens. Alleen zie ik het meer omgekeerd, Niet politici scheppen een hard klimaat maar hun kiezers. Politici zijn opportunisten die weten dat harde taal op het moment het beste scoort. En in die zin lopen ze achter de feiten aan. Een steeds harder wordende samenleving waarin consensus steeds meer een vies woord wordt.

  25. 34

    “Niet politici scheppen een hard klimaat maar hun kiezers.”

    Het is volgens mij een wisselwerking. Maar inderdaad, een zich verhardende samenleving levert inderdaad ook hardere politici op. Ik denk dat misschien – zeker in de VS – die relatie wel directer te leggen is, dan andersom.

  26. 35

    @29 Dus we hebben misschien niet te maken met een gek maar met de nieuwe modelburger ;)

    In alle gekheid, ik kan me vinden in wat #Joost zojuist zei.

  27. 36

    @34 Die relatie is ook in Nederland direct te leggen. Wilders is groot geworden op al bestaande sentimenten. Mensen stemmen op hem omdat hij zegt wat ze zo nodig hebben te horen. Eindelijk iemand die zegt wat zij zo lang niet hebben durven zeggen. Dat hij daarin overdrijft wordt voorlopig nog voor lief genomen.

    @35 In Nederland mag zo iemand in de Tweede Kamer blijven ;)