Politiek Kwartier | Rutte op een roze olifant

COLUMN - Waarin Klokwerk Rutte’s participatiesamenleving bij de slurf neemt en stelt dat het dier niet kan overleven zonder verzorgingsstaat.

Ruim twee weken geleden vergeleek Rutte een visie nog met een olifant die het uitzicht belemmert. Ten onrechte stelde hij daarmee een visie gelijk aan dogmatisch idealisme.

Zeker valt het kabinet gebrek aan visie te verwijten. Maar die olifant, die staat er wel degelijk. In de troonrede werd hij meerdere keren bij naam genoemd. Rutte’s olifant heet “participatiesamenleving”.

Het woord gonsde daarna rond op twitter en politieke zwaargewichten als Femke Halsema en Wouter Bos namen meteen afstand van de term, die ze ook al van Balkenende kenden. Maar is dat zo terecht?

Met de term “participatiesamenleving” verwijst Rutte naar het beeld van een samenleving van leuke blije burgers die hun schouders eronder zetten en opkomen voor elkaar, en als het kan te trots zijn om afhankelijk te zijn van collectieve voorzieningen.

Op zich is dat een prachtig ideaal, waar ook ondergetekende in gelooft. Maar laten we met dit prachtige idealisme wel realistisch blijven. Mensen zijn gelijkwaardig, maar niet gelijk. Er is in het leven een fundamentele ongelijkheid.

Lichamelijk ongemak, daar heeft niemand om gevraagd. Ook het hebben van een geestelijke beperking is niet iets waar mensen zelf voor kiezen. Noch kiezen ze voor het hebben van buren of familieleden met beperkingen. Toch zetten al deze zaken mensen op achterstand ten opzichte van hen die hier niet mee te maken hebben. En meestal buiten hun eigen schuld.

Om dit wat te compenseren zijn er collectieve voorzieningen. Zij ontlasten de mensen die tegenslagen hebben, en creëren zo meer gelijke kansen voor mensen om hun talenten te ontplooien. Daarom zijn ze hard nodig voor het constitueren van het liberale ideaal, waarin het beste beloond wordt en het slechtste afgestraft.

Volgens de troonrede is een participatiesamenleving een samenleving die past bij mondige burgers. Daarbij zou ik dan denken aan een samenleving met veel inspraak en vrijheid in de manier waarop die collectieve zaken worden vormgegeven en ingezet.

Dat is iets heel anders dan een samenleving waarin mensen door de overheid in de steek gelaten worden.

De troonrede spreekt bovendien van de participatiesamenleving als samenleving van zelfstandige burgers. Daarvoor lijkt het mij een vereiste dat mensen die voor anderen zorgen daar ook eerlijk voor worden beloond.

Dat is iets heel anders dan dat ze gezien worden als bezuinigingspost en als stank voor dank nog meer shit op hun nek geschoven krijgen.

Het liberalisme is waardevol, maar kent een aantal schadelijke dogma’s. Eén ervan is het idee dat de verzorgingsstaat mensen lui zou maken en particulier initiatief wegdrukt. Deze aanname wordt door geen enkel onderzoek ondersteund. Het geloof dat mensen vanzelf wel in het gat zullen springen dat een overheid creëert is een gevaarlijke illusie.

En waar dat wel zo is, worden juist deze waardevolle mensen onterecht op achterstand gezet. Zo werkt de vrije markt.

Een participatiesamenleving kan niet zonder een goede verzorgingsstaat. Door het dogmatische idealisme van Rutte komt de participatiesamenleving eerder verder weg te liggen dan dat deze dichterbij komt.

Het vervelende hiervan is dat Rutte dat zelf niet lijkt te beseffen. Ook dat is blind idealisme. Rutte ziet zijn eigen roze olifant niet, omdat hij er bovenop zit. En in 2014 gaat hij er weer vrolijk mee door de porseleinkast. Dat u het even weet.

  1. 1

    De VVD heeft een heldere visie voor Nederland.

    Meer macht naar het grootkapitaal.

    Ze weten echter dat het beter is om deze visie niet eerlijk naar buiten te brengen. Dat kost ze namelijk stemmen.

    De verzorgingsstaten stammen uit de tijd dat de burger de macht had. Na de zeventiger jaren hebben multinationale ondernemingen steeds meer grip op het openbare bestuur gekregen. Nieuwe machthebbers brengen nieuwe wetten en het grote geld wil niet meebetalen aan een verzorgingsstaat.

  2. 7

    Ha ja, ik zie dat ook niet zitten: de Nederlandse kiezer maakt zo van Wilders de grootste partij. Die belt dan daags na de verkiezingen Mark Pruttel weer op – want dat is de enige die hem serieus neemt – en dan gaan die twee gezellig samen partners zoeken. De SGP, 50+ en het CDA zullen wel na veel vijven en zessen om gaan, en dan zitten de grootste engerds van het Binnenhof weer in het kabinet en gaat de afbraak van onze sociale verzorgingsstaat en rechtstaat in de vorm van jaren 50 idealen met een neoliberaal sausje weer gewoon door.

  3. 8

    Liberalisme versus verzorgingsstaat is een valse tegenstelling. De verzorgingsstaat is nodig als tegenwicht van het kapitalistische systeem. En dat systeem is helemaal niet liberaal. Moeten de entiteiten die over het geld beschikken, met name de banken, niet eens wat meer gaan participeren?

  4. 9

    Komop mannen daar hebben jullie toch voor gekozen. Er zijn mensen die participeren of parasiteren er zijn veel ongeletterden, velen zijn hulpbehoevend en binnenkort komt er een groep die gratis en voor niets uw zakken en zaken zullen rollen. Zoveel diversiteit dat had u niet kunnen dromen. Zet uw schouders eronder. Niet klagen maar dragen (en bidden om kracht). Mocht u nog een stem in het kapittel willen houden dan kunt u overwegen het https://www.burgerforum-eu.nl/ te tekenen.

  5. 10

    De VVD en liberalisme hebben in de praktijk niets meer met elkaar te maken. Zo af en toe borrelt er in een achterkamertje weleens iemand over persoonlijke vrijheid maar in de praktijk hebben de neoconservatieven de macht binnen de vvd. Met ministers als Opstelten die een totalitaire toezichtstaat voorstaan is bijna iedereen liberaler dan de vvd.

  6. 13

    @7: Ik vrees dat je gelijkt hebt met je coalitie voorspelling. We mogen aannemen dat de PvdA voor de komen 10 jaar wel weer genezen zal zijn van het VVD avontuur (door het zetelverlies, niet doordat ze er echt iets van leren vrees ik).

    En oh ja, vergeet d66 ook niet. Die willen zóóóó graag met de liberalen samen regeren. Nee, de VVD heeft voor de komende 10 jaar voldoende regeringspartners om het karwij – de afbraak van de verzorgingsstaat – af te maken.

  7. 14

    Participeren in warme chocoladesaus.
    Ingrediënten:
    1 kilo participeren (in stukken gehakt, ontpit en volledig uitgekookt)
    Pers ze vervolgens tot moes.
    Verwarm de Brusselse chocolade, en giet als laagje over de prut.
    Eet smakelijk.

  8. 17

    @13: Dee zassenzastig, die was ik nog bijna vergeten. Dat ze met Wilders gaan regeren is niet zo waarschijnlijk maar bij een VVD-coalitie aanschuiven is inderdaad hun natte droom. Het gelik van Pechtold naar Rutte is ronduit gênant. Het afgelopen halve jaar zagen we dan ook dat D66 niet te belazerd is om via dealtjes met de SGP en de CU mee te kunnen schrijven aan de verschillende flutakkoorden, zoals met name het woonakkoord. En net een blauwtje gelopen in de zomer loopt hij nu alsof er niets gebeurd is weer kwispelend achter de bende aan.

  9. 18

    @Maxm / @10: Helemaal gelijk. De VVD winkelt zeer selectief in het liberale gedachtegoed. Feitelijk hebben ze niet zoveel met het liberalisme, alleen gebruiken ze het idee van de vrije markt en de kleine overheid, en lijken ze op dat punt ondanks de crisis blinde believers te zijn. Dat het echter puur opportunisme is zien we aan het gemak waarmee dat idee opzij wordt geschoven als er een duur gevechtsvliegtuig of villa moet worden gesubsidieerd. Uiteindelijk heeft @1 natuurlijk groot gelijk.

  10. 19

    @Anna: Ik ben er gegeven dit kabinet absoluut niet van overtuigd dat Den Haag het beter doet dan Brussel, dus ik zie de link niet. Liever heb ik dat Brussel zelf veel democratischer wordt dan dat de EU vleugellam wordt gelegd door nationalisten, zodat de banken vrij spel houden – we zien immers waar dat toe leidt.

  11. 20

    @13/17: D66 = coalitiestopverf.
    Intussen snakt de burger naar verandering maar vreest hij de verkiezingen, want elke nieuwe regering blijkt erger dan de vorige.