Politiek kwartier | Rutte op rozen

COLUMN - Waarin Klokwerk in het koffiedik van 2013 kijkt en de voorspelling aandurft dat dit kabinet nog wel even zal blijven zitten.

Dat 2013 een roerig politiek jaar zal worden lijkt wel vast te staan. Voor het kabinet gaat het nu pas echt beginnen. Op de agenda staan bijzonder forse maatregelen: voor de huizenmarkt, in de sociale zekerheid en in de zorg. Ondertussen is het regeerakkoord over de inhoud en uitvoering van die maatregelen nog uiterst vaag. Bovendien hebben we al gezien dat zelfs die vage voornemens niet in beton gegoten zijn. Drie zaken die garant lijken te staan voor heel wat politiek geweld.

Ondertussen roepen vele boze tongen dat zo’n coalitie niet stabiel kan zijn. En een mooie start had dit kabinet dan ook niet. PvdA en VVD kelderen in de peilingen, en met name Rutte heeft zich in een lastige positie gemanoeuvreerd. Voor de verkiezingen heeft hij de zelfverklaarde hardwerkende Nederlander immers duizend euro belastingverlaging beloofd. Dat doet het natuurlijk leuk tot het stembusmoment. Maar eens komt het moment van de waarheid. Zelfs met de VVD aan het roer.

Dit heeft de mooiweerpartij inmiddels gemerkt. Met het vrijkomen van het regeerakkoord werd rechts Nederland ernstig verstoord tijdens het vingerlikken. Het was een harde schok te beseffen dat de rekening van de crisis niet enkel naar de onderkant van de samenleving kan gaan.

De PvdA-bestuurders lijken daarentegen een handigere strategie te kiezen dan hun collega’s. Ze hebben zich inmiddels gespecialiseerd in het vooral-niets-toezeggen. Zei Samsom voor de verkiezingen al keer op keer dat hij uiteindelijk niets kon beloven, momenteel schreeuwt Asscher van de daken dat we er vooral op moeten rekenen dat hij in de toekomst nogal tegen zal vallen. En ondertussen doet zijn collega Van Rijn er nog een schepje bovenop door alvast de demonstraties die tegen hem georganiseerd zullen worden te voorspellen.

Slim, want daarmee is de kans dat ze werkelijk teleur stellen natuurlijk weer een stuk kleiner. De PvdA kan zo feitelijk alleen maar winnen, de VVD alleen verliezen. Theoretisch gezien dan. Want het is nog maar zeer de vraag of deze strategie bestand is tegen de klap die de uiteindelijke resultaten zullen geven.

Spannend dus. Van zoveel onzekerheid worden veel mensen zenuwachtig. Mij lijkt het echter een zegen voor de democratie dat er een kabinet zit dat niet alles heeft dichtgetikt in een regeerakkoord, maar punt voor punt draagvlak gaat zoeken in de samenleving.

En daarbij zie ik dit kabinet het jaar wel overleven. Ome Maurice de Wafwaf mag dan iedere week wel een nieuwe virtuele verkiezingswinnaar aanwijzen, de algemene boodschap is eigenlijk vrij saai. Het politieke landschap ziet er na de verkiezingen namelijk gewoon weer zo uit als een aantal maanden daarvoor. Een stuk of vijf partijen die om de twintig zetels hangen en om beurten een zeteltje winnen of verliezen.

De PvdA en de VVD zullen daarmee waarschijnlijk beter dan de critici begrijpen dat hun winst behoorlijk incidenteel was, en de kans vrij klein is dat ze de volgende ronde weer zullen winnen door in de laatste weken weer met tien tot twintig zetels te stijgen. Ondertussen hebben ze toch maar rond de veertig zetels elk, een kabinet, en een tot op het bot verdeelde oppositie waarin het goed winkelen is. En wanneer krijg je opnieuw de kans om een coalitie te vormen met maar één partij, waartegen je je ook nog prachtig af kan zetten? Niet zo snel meer.

Alleen maar goede redenen dus voor beide partijen om het kabinet vooral nog maar even te laten zitten. De volle vier jaar het liefst. Rutte zit op rozen.

  1. 4

    Spannend wordt het hooguit in de portemonnee van de doorsnee burger. Voor wat betreft de politiek: sprake van doordacht, opbouwend beleid is er allang niet meer. Het is hakken met de botte bijl, als in een goedkope horrorfilm. Welke poppetjes van welke partijen het van hogerhand opgelegde (EU-) beleid moeten uitvoeren is daardoor eigenlijk helemaal niet interessant meer. Het maakt weinig uit of je door de hond of door de kat wordt gebeten. Al met al is de politieke geloofwaardigheid gedaald tot een absoluut minimum. Als gevolg daarvan wordt ons complete democratische systeem ernstiger bedreigd dan de afgelopen 65 jaar ooit het geval was.

  2. 5

    Een heftige uitspraak, maar door wat wordt het bedreigd?

    Door “de elite”? Die is meer verdeeld en zoekende naar de kiezer dan ooit. Door “Europa”? Europa is dat evenzeer, alleen op abstracter niveau, maar wordt net zozeer gevoed door sentimenten van onderaf.

    Misschien is dat juist wel het probleem. Misschien is het wel mooi dat de VS, Nederland en Europa geen naderende verkiezingen meer hebben, zodat regeringsleiders wat meer zekerheid kunnen tonen. Ik heb wel het vertrouwen in mensen als Asscher en Samsom, en zelfs in Rutte, dat ze daarbij het maatschappelijk debat daarbij levend weten te houden. Daaruit komt dan niet per se beleid dat ik zou willen zien, of mooi beleid, of zelfs wenselijk beleid, maar wel doordacht beleid. Althans, dat voordeel van de twijfel gun ik ze.

  3. 6

    De wafwaf kan een hoop zeggen, maar peilingen worden nog steeds dagdagelijks gevolgd om ook maar iets te zeggen incluus auteur alsof het de heilige graal van politiek is. Als er iets verstorends is geweest in het landschap is dat het wel. En dat iemand die kerel nog serieus neemt is een gotspe.

  4. 7

    Als je zegt dat het verstorend is neem jij hem dus ook serieus, en moet je vooral niet gaan klagen over dat anderen dat doen ;).

    Overigens is er niets mis met die onderzoeken serieus nemen. Zolang je maar weet hoe de cijfers te interpreteren: iedere week een andere winnaar uitroepen slaat nergens op, peilingen geven trends aan. En wat we volgens mij kunnen leren uit al die dagkoersen is dat we in een gammel veelpartijenland leven met een tamelijk consistente links-rechtsverdeling.

    Dat peilingen zelf door middel van zwaan-kleef-aan en de omgekeerde effecten de peilingen en de verkiezingen zouden beïnvloeden klinkt aannemelijk, maar hoe die invloed nu precies is en hoe groot, dat is koffiedik kijken.