Peak Wealth

Op een borrel stond ik naast een econoom uit de babyboomgeneratie. Hij constateerde dat zijn kinderen harder werkten dan hijzelf had gedaan, en voor minder geld.
‘Ik heb met ze te doen,’ zei hij. ‘Bij mijn generatie kwam het allemaal aanwaaien.’
Ik vroeg hem of hij zich daar schuldig over voelde.
Dat vond hij een merkwaardige vraag. ‘Je kunt je niet schuldig voelen over het tijdsgewricht waarin je geboren bent.’

In de krant las ik dat het Sociaal en Cultureel Planbureau had geconstateerd dat kinderen steeds vaker achterblijven bij hun ouders.
In de energiesector spreekt men al jaren over “peak oil” – het moment waarop de wereldwijde olieproductie op zijn hoogtepunt is, waarna deze onomkeerbaar zal afkalven. Volgens het International Energy Agency passeerden we dat moment al in 2006. Misschien moeten we eveneens over peak wealth gaan spreken. Er zijn tekenen dat ook dat moment al achter ons ligt.

Meer op Bijzinnen.

  1. 1

    Loonmatiging is voor dommeriken in loondienst.

    Misschien zou je ook van peak visie kunnen spreken. Dit is zo’n Westers-centrisch praatje, zo’n koloniale observatie uit het heart of darkness tijdperk. Het gemiddelde inkomen van de wereldbevolking neemt nog steeds hard toe, mensen krijgen het gemiddeld nog steeds snel beter.

  2. 4

    Ik zou willen zeggen; laat de babyboomgeneratie hun eigen pensioenen betalen. Dat zal al heel veel druk van de ketel halen. Immers; er zijn voldoende babyboomers die ontzettend veel hebben kunnen sparen, om hun pensioen te bekostigen. Er zijn er ook veel, die afhankelijk zullen zijn van den ‘uitkering’.

    Als we nu die uitkering verhalen op de spaarders, kan de babyboomgeneratie hun eigen kloof financieren. Dat is eerlijker dan de babyboomers zonder spaargeld te laten financieren door de generatie erna en zelf op de Caraïben te gaan liggen.

    “Peak Wealth” is trouwens een mooie term; ze is ook van toepassing op “peak population”: De piek in bevolkingsaanwas is al voorbij. Degenen die daar van het meest profiteren, gaan nu met pensioen. En diegenen die daar het meest onder gaan lijden, zijn de kinderen die nu geboren worden.

  3. 5

    Je kunt je niet schuldig voelen over het tijdsgewricht waarin je geboren bent.

    Maar je kunt je wel kapotschamen over hoe je de kosten voor je eigen levensonderhoud doorschuift naar een ander tijdsgewricht.

  4. 6

    IMHO is de top van de welvaart nog lang niet bereikt, als er al een top is. We komen er nu alleen achter dat als we nog meer welvaart willen voor veel meer mensen, die niet behaald kan worden zoals we dat sinds de Industriële Revolutie hebben gedaan.

    En als ‘peak population’ al achter ons ligt of binnenkort zal liggen, dan lijkt me dat alleen maar een betere kans op welvaart.

  5. 8

    @Jah; de piek van de welvaart is zeker nog niet bereikt. Echter, de piek per persoon, op basis van de industriële revolutie inderdaad, is al wel bereikt. Als we weten over te schakelen op een duurzame economie, zal er nog voldoende ruimte zijn voor extra welvaartscreatie.

    Tot die tijd echter, daalt de gemiddelde koopkracht(wegwerpprodukten =! duurzaamheid) per hoofd van de bevolking waarschijnlijk gestaag. Dat kan en flinke dip zijn, of een kleine, afhankelijk van de snelheid waarop we overschakelen.

    Feit is echter, dat wat zmmmmc zegt: “Maar je kunt je wel kapotschamen over hoe je de kosten voor je eigen levensonderhoud doorschuift naar een ander tijdsgewricht.”

    Totdat we een pensioenenstelsel hebben opgezet waarin de kosten niet worden overgeheveld naar de volgende generatie, zal dit leiden tot een ontzettende druk op de bevolking. Waarbij het besteedbaar inkomen kleiner en kleiner wordt, in vergelijking tot het bruto inkomen (of bruto nationaal product). Simpelweg omdat de in 1965 beloofde (en wellicht gespaarde maar al weer vergokte) pensioengelden er niet meer zijn en dus moeten worden opgehoest door belastinggelden die op dit moment worden geïnd.

    Aanrader: Silly Money (Bremner, Bird & Fortune) – part 3
    http://video.google.com/videoplay?docid=7722507045427920026#docid=9223003242751315789

  6. 9

    @8: Pensioenfondsen hebben dit jaar een niveau record van 700 miljard euro bereikt. Probleem is vooral het langlevenrisico. Ik zeg na bv 80 jaar zeggen “het is wel leuk geweest”.

  7. 10

    Ik vroeg hem of hij zich daar schuldig over voelde.
    Dat vond hij een merkwaardige vraag. ‘Je kunt je niet schuldig voelen over het tijdsgewricht waarin je geboren bent.’

    Nou, er is wel zoiets als inkomenspolitiek. En zoiets als ruimtelijke ordening beleid.

  8. 11

    De gemiddelde babyboomer heeft 40 jaar premie betaald voor anderen. Die hoeft zich echt niet te schamen voor het ontvangen van pensioen.

  9. 12

    Je bedoelt: De gemiddelde babyboomer heeft 40 jaar veel te weinig premie betaald voor zijn eigen pensioen, en verwacht nu dat de huidige en komende generaties dat wel even ophoesten.

    Extra hint: over dertig jaar is d’r geen gronings aardgas meer waar je allerlei leuke ‘regelingen’ en uitkeringen van kunt bekostigen.

  10. 13

    Vandaar dat je een pensioensysteem moet hebben gebaseerd op opgebouwd vermogen en niet op het nu betalen voor een ander en straks een ander voor mij.

  11. 14

    @Minik: Niet dat ik het eens met gronk ben – de pensioenen zijn *niet* het grootste probleem van de vergrijzing – maar om te beweren dat de Babyboomgeneratie heeft betaald voor een ander gaat mij iets te ver. In 1980 waren er 1,3 miljoen AOW’ers, in 2009 bijna 3 miljoen.

  12. 15

    We leven in een paddestoel; als je kijkt naar de bevolkingsaanwas, dan is die de afgelopen 100 jaar pijlsnel gestegen (stam van de paddestoel) en begint ze nu ‘af te bollen’. Wij zitten midden in de hoed van die paddestoel. De bevolkingsgroei stopt nog niet, we groeien nog wel naar 10, 12 miljard mensen, maar de groei zwakt af.

    En als je geld ziet als de meerwaarde die mensen creëren, dan zie je dat de groei afzwakt. Niet enkel in bevolkingsaanwas, ook in de economie. Dat betekent, dat economische groeimodellen die zijn gebaseerd op onbeperkte groei hun beste tijd gehad hebben? Deze waren een feit voor de babyboomgeneratie, maar zijn een vloek voor ‘onze’ generatie (ik ben 38).

    Dat heeft zo zijn gevolgen…

  13. 16

    “In de krant las ik dat het Sociaal en Cultureel Planbureau had geconstateerd dat kinderen steeds vaker achterblijven bij hun ouders.” Tja, maar alle kranten hebben het fout. Het SCP stelt dat zonen van hoog opgeleide ouders gemiddeld minder hoog opgeleid zijn, dochters nog niet, en dat kinderen van allochtonen beter opgeleid zijn dan hun ouders. Er is dus helemaal geen algemene trend, en de zg. achteruitgang van de zonen kan worden verklaard door een algemeen statistisch verschijnsel dat “regressie naar het gemiddelde” heet. Als je ouders al hoog opgeleid zijn, is het moeilijker of zelfs onmogelijk om nog hoger opgeleid te zijn, dus het gemiddelde niveau daalt ten opzichte van de ouders.

    Een tweede opmerking is dat het SCP de mythe dat de baby-boomers zo veel meer van de staat hebben geprofiteerd dan de generaties daar na, geheel ontkracht.

    Ook dat pensioenen-verhaal van Groink is volstrekte onzin. Te weinig premie betaald? Toen er te veel geld in de fondsen zaten hebben de meeste werkgevers een flinke greep in die potten gedaan, toch echt van de vooral door babyboomers opgebrachte premies. Gelukkig heb ik de laatste 20 jaar een privé-pensioenpot opgebouwd waar nu bijna mijn gehele pensioen uit wordt betaald.

  14. 18

    #14 Om te beweren dat de Babyboomgeneratie heeft betaald voor een ander gaat mij iets te ver. In 1980 waren er 1,3 miljoen AOW’ers, in 2009 bijna 3 miljoen.

    (1) 40% van de AOW-premie wordt nu al betaald uit de belastingen en dat percentage loopt elk jaar op, want het AOW% is bevroren.
    (2) van die elders al genoemde 700 miljard pensioenreserves wordt via de belasting over de pensioenuitkeringen dus fors belasting betaald.
    (3) De staatschuld is dus nog nooit zo laag geweest. 408 miljard minus latente 35% belasting van 700 miljard of netto 163 miljard.

    In een gespreid bedje zou ik zeggen.

  15. 20

    Ook dat pensioenen-verhaal van Groink is volstrekte onzin.

    Eindloon vs middelloon. Plus de gewoonte om werknemers in de laatste paar jaar voor hun pensionering even een salarisverhoging te geven. VUT-regelingen waar de huidige generatie voor mag betalen maar geen gebruik van mag maken. Wil je nog meer?

    Als mensen aan komen zetten met de populistische kreet ‘wij hebben 40 jaar krom gelegen voor ons pensioen*, en dus hebben wij daar recht op’ — waarom gaat dat opeens niet op voor op te bouwen pensioenen van de huidige generatie?

    *waarbij de vorige generatie opeens allemaal in hele zware beroepen heeft gewerkt.

  16. 21

    Dat heeft misschien een reden. Het Westen moet voortdurend iets nieuws roven om economisch te blijven groeien. Bijvoorbeeld men had Irak binnen een paar maanden moeten kunnen beginnen met roven, tegen tientallen miljard dollar verwachte kosten. Maar dat is anders gelopen, het einde van de oorlog is niet in zicht en de kosten zullen rond drie triljoen oplopen.

    Dit is een trend ook in andere delen van de wereld waar het niet meer lukt om te roven. En het komt door de technologische ontwikkelingen van de laatste 100 jaar.

    Terwijl men honderd jaar geleden een technologische overmacht had in wapens, communicatie, informatiecontrole en vervoer, is technologie voortdurend goedkoper geworden, toegankelijker en vele malen groter in vernietigingskracht. Denk bijvoorbeeld aan 911, de twee sluipschutters, die Amerika voor maanden hebben gegijzeld, de straatbende die Amerika, het sterkste leger in de wereld, al tien jaar in Irak en Afghanistan bezig houdt, wikileaks, telefoon- en satelliettelevisie, die alles leed live vertonen, bloggers en internetsites, die van alles ontmaskeren, internet die eenlingen met dezelfde gedachtegang bij elkaar brengt, in staat brengt zich te organiseren, goedkoop te informeren, te indoctrineren, propaganda te maken en informatie te verzamelen.

    Al deze technologische ontwikkeling hebben een verandering in de machtsstructuren geproduceerd, de machtigen verliezen hun macht en de machtelozen worden sterker. En daardoor daalt de Westerse welvaart, want roven gaat niet meer zo makkelijk.

  17. 23

    @20:

    “Eindloon vs middelloon.” – nee hoor, ik had al een middelloon regeling, dus dat geldt lang niet voor iedereen. Het verschil is ook veel minder groot dan je hier mee suggereert.

    “Plus de gewoonte om werknemers in de laatste paar jaar voor hun pensionering even een salarisverhoging te geven.” — is een broodje aap verhaal. De meesten die de rit uitzitten staan al jaren stil in inkomen.

    “VUT-regelingen waar de huidige generatie voor mag betalen maar geen gebruik van mag maken.” — onjuist. Vut regelingen zijn afgeschaft, niemand betaalt daar meer via premie’s aan mee. Daarentegen heb ik, baby boomer, wel meebetaald aan Vut regelingen van anderen, maar die van mijzelf geheel zelf betaald.

    “Wil je nog meer?” — ja, ga eens in op die greep in de pensioenpotten door de werkgevers.

    “Als mensen aan komen zetten met de populistische kreet ‘wij hebben 40 jaar krom gelegen voor ons pensioen” — vast wel, maar dat heb ik niet geschreven, je moet me geen beweringen toeschrijven die ik niet heb geschreven.

  18. 24

    De realiteit is dat het Nederlandse pensioensysteem alleen kon werken met heel veel werkenden ten opzichte van de pensioengerechtigden waardoor tekorten makkelijk konden worden opgevangen door een bescheiden verhoging van de pensioenpremies voor de (vele) werkenden. En ja, het ging ook goed zolang beleggingsrendementen meevielen (en voor de insiders de reële rente hoog genoeg was). Van geen van beide is meer sprake. Het aantal werkenden ten opzichte van pensioengerechtigden neemt al jaren af, en de beursontwikkelingen kunnen moeilijk positief beoordeeld worden.[x] (Arnoud Boot 2008)
    In hoeverre is ‘weelde’ een absoluut goed eigenlijk?

  19. 25

    @18: Cor mol, (1) doet weinig af aan mijn punt (grootste gedeelte van de belastingen wordt door werkenden afgedragen, niet gepensioneerden), (2) klopt enigszins maar de pensioenpremies zijn belastingaftrekbaar en (3) is een sigaar uit eigen doos (want het belastbaar pensioen is belastingvrij gespaard) en het lijkt me sterk dat de meeste gepensioneerden onder een tarief van 35% vallen.

    @24: Arnoot Boot is wel vrij rechts hoor… en heeft wat vreemde ideeen over cultuur en volk. Zo wilde hij de schuld van de IJlanders kwijtschelden uit een soort pan-Germaanse gedachte en wijt hij de zuid Europeaanse schuldproblematiek aan hun katholieke achtergrond.

    @Pff: Klopt, maar dat komt van beide kanten. Mijn dertig jaar oudere collega gaat steevast om 3 uur s’middags naar huis terwijl ik doorgaans tot 6 a 7 doorwerk. Zijn vrije tijd wil hij niet met mij delen.

  20. 26

    @JSK, zitten tissen en wijffels dan op een categorisch ander spoor, niet in mijn beleving. L/R is voor mij in deze geen grote factor, het is economie en de systemische wetmatigheden zijn uitermate beperkt. met hem geloof ik niet in financiële zekerheden/garanties
    ik verschil van mening met boot (als de weergave correct is) dat de katholieke achtergrond een rol speelt. zuiderlijke mensen, ongeacht kleur van religie, zitten anders in elkaar dan noorderlijke mensen …

  21. 27

    Hoe ouder ik wordt hoe meer ik merk: it wasn’t called political economy for no reason. Veel (succesvolle) media-economen hebben toch wel een soort agenda.

    Maar hij heeft natuurlijk volstrekt gelijk hoewel ik zelf meer de nadruk zou leggen op de toename van de zorguitgaven. Als je over pensioenen begint kan iemand nog altijd over “opgebouwde rechten” beginnen. Dat je recht zou hebben op tonnen aan eindelevenszorg is veel minder “evident”.

  22. 30

    Nou ja zeg. Hoezo “schop ik tegen jou”? Ik ben niet de meest genuanceerde persoon ter wereld, maar de constatering dat veel ouderen het best wel goed hebben in Nederland vind ik geen vreemde.

  23. 31

    Babyboomers kijken alleen naar ‘zoals het was’ en niet ‘zoals het gaat worden’. Extra stuitend gegeven het feit dat al die grijze muizen (zie top 200 VK) nog steeds het land besturen. Na ons de zondvloed.

    Als we het niet krijgen, dan pakken we het zelf wel straks.

  24. 32

    @25 JSK
    (1) De pensioenreserve argumentatie klopt 100% zult u bedoelen. Indien bij de aftrek pensioenpremie geen belastingaftrek had plaats gevonden, zou die belasting gebruikt moeten worden om de staatsschuld af te lossen. De netto positie was dan gelijk. Dat door deze aftrek de 6e tot 10e inkomensdociel groepen onevenredig bevoordeeld worden is net als de HRA-aftrek een ander issue (zie studie Caminada).
    (2) Uit de berekening blijkt al dat 235 miljard niet te versmaden is, u kunt daar het op pensioengebied nog steeds actuele boek van de ex-CDA’er De Vries nog eens op nalezen.
    (3) het tarief van 35% is het door het cpb (vergrijzing verdeeld pg 47) gehanteerde percentage voor deze latente claim. Door de stijging van het inkomen van bejaarden en de daarmee samenhangende hogere BTW opbrengst stijgen de belastinginkomsten met 4% van het bbp (vergrijzing verdeeld pg 17).

    Dus voor u zegt dat iets niet klopt eerst even de feiten opzoeken c.q. nalezen.

  25. 34

    Mijn grootouders van mijn vader’s kant konden van één modal salaris een gezin met 10 kinderen onderhouden.
    Mijn grootouders van mijn moeder’s kant hadden het minder goed, maar konden desalniettemin 6 kinderen grootbrengen èn een werkster betalen.
    Mijn eigen ouders konden met gemak van één modaal salaris een gezin onderhouden met twee kinderen.

    Mijn partner en ik hebben samen ongeveer 1,5x modaal, daarvan kan ik mijn kind met gemak te eten geven. Maar ik kan me niet voorstellen dat we 10 kinderen zouden kunnen voeden, zelfs niet als we alle moderne foefjes het huis uit zouden doen (tv, pc, dvd, etc).

    Ergens is dan toch iets scheef getrokken?

  26. 36

    @ 31.
    Je slaat de spijker op z’n kop. Het is heel simpel: de lasten zijn over 15 jaar niet meer op te brengen, dus linksom of rechtsom gaan we snijden in de uitgaven. En anders betalen we geen belasting meer.

    @ 34.
    Van 1,5X modaal kun je prima 10 kinderen voeden. Je moet het dan wel op dezelfde manier aanpakken als je grootouders dat deden: elk dubbeltje omdraaien, nooit op vakantie gaan en je kinderen in lompen hullen.

  27. 37

    @cor mol: Okee, gaan we zo beginnen. Prima. Goed dat je mij heb verwezen naar CPB rapport “Vergrijzing Verdeeld”. Want zij beginnen met:

    Bij de uitgaven lopen de aow en de zorg als gevolg van de vergrijzing sterk op; de kosten van
    de aow stijgen met 3% bbp tussen 2015 en 2040, het jaar waarin de ontgroening van de
    bevolking min of meer stabiliseert. De zorguitgaven stijgen nog iets sterker, namelijk met 4%
    bbp. Dat is vooral het gevolg van de stijgende uitgaven voor de awbz, met name de
    verpleegzorg. Deze zijn gevoeliger voor de vergrijzing dan de uitgaven aan de medische zorg,
    die evenwichtiger over de levensloop zijn verdeeld.
    Tegenover de stijgende uitgaven staat dat ook de inkomsten door de vergrijzing toenemen,
    maar veel minder.

    Dus. Dat de belastinginkomsten uit pensioenuitkeringen toenemen is een leuk inverdieneffect, maar doet niks af aan de herverdeling van jong naar Babyboomer.

    Als jij als oudere de hakken in het zand zet, doe ik als jongere hetzelfde.

  28. 38

    De zorguitgaven stijgen nog iets sterker, namelijk met 4% bbp

    En da’s nog even onafhankelijk van de kans dat de farmaceuten iets heel duurs uitvinden waar je alzheimer of een andere ouderenziekte mee kunt genezen of verminderen. Neu, dat hebben we nu niet, maar ik zou d’r van uit gaan dat tegen 2030 de eerste dingen beginnen te verschijnen.

    Nog even afgezien van een mogelijke verlenging van de levensverwachting hierdoor: reken er maar niet op dat dat *goedkoper* is dan bejaarden met alzheimer verzorgen..

  29. 39

    #37 JSK
    Het probleem zit dus in de zorgkosten en niet de AOW. Fijn dat u zich eindelijk even ingelezen heeft.Hopelijk komt u ook verder dan de eerste pagina en kijk dan ook nog even naar:
    Wisseling van de wacht:generaties in Nederland
    http://www.scp.nl/dsresource?objectid=27175&type=org
    En omdat u zo graag over generatieconflicten leest met name hoofdstuk 18.

    P.S. Ik geloof niet dan mijn drie kinderen te klagen hebben en ik heb ze daar ook nog nooit over gehoord.

    #38 gronk
    Wat betreft die zorgkosten? Hoeveel stoommachines hebben we nu nodig om de huidige wereldproductie te kunnen draaien? Extrapoleer dat maar even vanaf zeg 1850.

  30. 40

    Het probleem zit dus in de zorgkosten en niet de AOW.

    Nee, weer mis: zorgkosten zijn een groter probleem dan de AOW. Maar goed, omdat meneer mol zich toch zo goed heeft ingelezen: vertel ons even waar de opvulling van het AOW-gat twv 3% BNP (dus ruim 6% overheidsbegroting) in 2040 vandaan moet komen. Als het toch “geen probleem” is.

  31. 41

    @JSK

    In tegenstelling tot het cpb weet ik niet wat het gat in 2040 is, misschien hebben we wel een griepepidemie gehad. Aan extrapolaties over 30 jaar hecht ik niet zo veel waarde. Het cpb heeft ook de kredietcrisis in 2008 (één jaar vooruitkijken) zo ontzettend goed voorspeld. Een kwart procent meer groei per jaar (boven de 1,7% van het cpb) geeft een toename van bijna 8% van het BNP in 2040
    We hebben in het verleden wel voor hetere vuren gestaan, u kunt er een fotoboek van Nederland in mei 1945 op naslaan. Onze schuld was toen 220% van het nationaal inkomen.
    U doet alsof er geen maatregelen genomen worden om de AOW leeftijd te verhogen. Voor enkele kritische opmerkingen over de AOW-problematiek verwijs ik naar het artikel van Verbon in tijdschrift openbare financiën: http://tvof.nl/page/downloads/TvOF_2009_-_n3_-_art3.pdf

  32. 42

    In tegenstelling tot het cpb weet ik niet wat het gat in 2040 is, misschien hebben we wel een griepepidemie gehad. Aan extrapolaties over 30 jaar hecht ik niet zo veel waarde.

    Okee, je hecht niet zoveel waarde aan je eigen bron. Daarmee diskwalificieer je jezelf enigszins.

    Een kwart procent meer groei per jaar (boven de 1,7% van het cpb) geeft een toename van bijna 8% van het BNP in 2040

    Gezien de krimp van de nationale aardgasvooraad kan uberhaupt niet op groei gerekend worden.

    We hebben in het verleden wel voor hetere vuren gestaan, u kunt er een fotoboek van Nederland in mei 1945 op naslaan. Onze schuld was toen 220% van het nationaal inkomen.

    Eum… hadden we dat ook niet liever voorkomen? En de weigering van ouderen om afstand te doen aan hun “opgebouwde rechten” vergeleken met de Oorlog is vrij absurd.

  33. 43

    Okee, je hecht niet zoveel waarde aan je eigen bron. Daarmee diskwalificieer je jezelf enigszins.

    JSK: je moet de bevolkingsprognoses (en sterfte/geboortecijfers) van de afgelopen 20 jaar eens afzetten tegen de daadwerkelijke bevolkingsgroei. Best amusant om te zien hoe groot de variaties/fluctuaties zijn ten opzichte van de o-zo-strakke voorspellingen.

    Wat natuurlijk niet wegneemt dat ’t best OK is om de betaalbaarheid van je huidige regelingen op de lange termijn door te rekenen. Als nulde-orde benadering.

  34. 44

    Cor mol gebruikt de toekomstige belastinginkomsten op pensioenpremies om te betogen dat de vergrijzing helemaal niet zo erg is. Dat is evengoed een raming omgeven met grote onzekerheid.

    In ieder geval: ik betwijfel of hij zijn persoonlijke financieen benadert als de overheidsfinancieen. Namelijk, er hoeft niet gespaard te worden want de economie zal toch wel voldoende groeien. Dat is een onverantwoord risico nemen.

  35. 45

    #44 JSK
    Het gaat niet om toekomstige belastingen, dat is misleidende terminologie. Op de huidige inkomsten, die nu dus worden verdiend,is ten onrechte geen belasting ingehouden en deze wordt in de toekomst geïnd. Men had die belasting ook nu kunnen innen en daarmee de staatsschuld verminderen. Dit geldt te meer voor topinkomens die tonnen premie aftrekken tegen 52% om ze straks tegen een lager tarief te laten uitbetalen.(de Kam, Caminada 2010)
    Ik gebruik dus niks, u doet of de buffer er niet is omdat u dit uitkomt.

    De AOW is overigens niet waardevast zoals het CPB graag doet voorkomen en op basis waarvan waarmee hij ten onrechte prognoses doorrekent, gezien onderstaande historie:
    “De overheid kan besluiten de koppeling van de uitkeringen aan de cao-lonen achterwege te laten, wanneer tien economisch actieven meer dan zeven mensen met een uitkering moeten onderhouden, of in het geval van een ‘bovenmatige’ loonontwikkeling. Om deze redenen bleef het brutominimumloon na 1980 in twaalf van de sindsdien verstreken 28 jaren bevroren of werd het minder verhoogd dan overeenkwam met de stijging van de cao-lonen. Het verlies aan koopkracht dat uitkeringsontvangers hierdoor leden is voor een deel gerepareerd via lastenverlichting. Als gevolg van het gevoerde beleid is de hoogte van het brutominimumloon in de periode 1982–2008 cumulatief meer dan 25% bij de stijging van de cao-lonen achtergebleven.”

    Zie ook eerder geciteerde artikel Verbon in Me judice die nog eens laat zien hoe een verdubbeling van het aantal AOW-trekkers in het verleden moeiteloos werd opgevangen zonder een relatieve stijging van de AOW-premie tov bbp.

  36. 46

    @cor: Kan je nog onduidelijker formuleren? Maar goed, ik geloof dat je zei in #18:

    (2) van die elders al genoemde 700 miljard pensioenreserves wordt via de belasting over de pensioenuitkeringen dus fors belasting betaald.

    Je maakt wel degelijk gebruik van CPB-voorspellingen om te betogen dat de Vergrijzing eigenlijk een zegen is. Als ik het tegenovergestelde betoog, eveneens met CPB-voorspellingen in de hand, kom je met de dooddoener

    Aan extrapolaties over 30 jaar hecht ik niet zo veel waarde. Het cpb heeft ook de kredietcrisis in 2008 (één jaar vooruitkijken) zo ontzettend goed voorspeld.

    Dat is een bijzonder zwakke manier van discussieren, en eigenlijk niet zo boeiend voor mij.

  37. 47

    @JSK
    Die 700 miljard pensioenvermogen = 700 miljard in 2010 (zelfs al hoger). Die 245 miljard belasting is net zo hard als de stand van het pensioenvermogen nu mits belastingtarieven ongewijzigd blijven. Dat heeft niets maar dan ook niets met over dertig jaar te maken en het CPB staat hier al helemaal buiten. Gewoon een kwestie van Bartjens en enige economische kennis. Duidelijker kan ik het niet formuleren en ik ben zo vrij om te stellen dat eventueel onbegrip niet aan mij te wijten is.

  38. 48

    @Cor, Dat vermogen is geïnvesteerd, de waarde van deze investering (bezittingen) is op het moment dat het liquide gemaakt moet worden toch helemaal niet zo hard, of mis ik iets?

  39. 49

    @DJ: Nee je mist niks, het is gewoon typisch “na mij de zondvloed”-denken van zijn kant. Wat mij stoort is dat als cor de CPB-voorspellingen niet serieus neemt, moet hij niet het CPB als bron aanhalen.