Opkomen voor de wetenschap

COLUMN - Er zijn vele redenen waarom ik aanstaande zaterdag mee wil lopen in de mars voor de wetenschap in Amsterdam. Maar de belangrijkste is omdat ik graag, tegen de trend in, meer onafhankelijk gefinancierd onderzoek wil.

De “March for Science” is vooral in het leven geroepen omdat bij het aantreden van President Trump nog duidelijker werd dat wetenschappelijk onderzoek steeds meer de rol krijgt van “een mening”. En daardoor worden besluiten genomen met grote gevolgen die vaak geheel tegen de realiteit ingaan.
Ja, de realiteit. Als er iets is waar de wetenschap aan bijdraagt is uitleggen hoe dingen werkelijk in elkaar zitten en werken. Een belangrijke basis voor een debat.
Maar als die wetenschap terzijde geschoven wordt omdat het diverse belangen in de weg zit, dan hebben we een probleem. Dan gaan we terug naar de besluitvorming uit de tijd van voor de verlichting.

Het is moeilijk om de nieuwe trend in het maatschappelijke en politieke debat zomaar te keren. Hoe vaak ik ook schrijf dat wetenschap niet “maar een mening” is of een winkel waar naar willekeur uit geshopt kan worden.
Juist daarom mijn roep om meer onafhankelijk gefinancierd wetenschappelijk onderzoek. Dat niet meer de economische of politieke belangen bepalen waar wel en niet naar gekeken wordt. Maar dat de wetenschap zelf, steeds op basis van de laatste inzichten, de stappen voorwaarts bepaalt.

Zie het als een onderdeel van de scheiding der machten. Alleen dan weet je zeker dat macht en belangen niet misbruikt worden, ook niet via een omweg.

Natuurlijk wil ik ook meelopen om bijvoorbeeld aandacht te vragen voor onderzoek naar hoe mensen het beste gezond kunnen blijven. Of om te pleiten voor meer onderzoek naar de lange termijn invloed van vervuiling, geluid, licht en nog veel meer op ons welbevinden.
Of vragen om meer onderzoek naar ons brein en ons geestelijk welzijn. Al was het maar om op termijn die miljoenen Nederlanders van de antidepressiva af te krijgen.

Wist u trouwens dat lopen goed is tegen depressie? Ik heb het onderzoek even niet bij de hand. Maar loop voor de zekerheid zaterdag mee! Voor uw eigen gezondheid en toekomst.

  1. 2

    Doel je op een systeem zoals beschreven in onderstaand artikel ?

    https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs11192-016-2110-3

    Bij dit systeem krijg elke wetenschapper een bepaald bedrag, maar hij is verplicht om een vast deel van dat bedrag aan collega’s te geven. Ik ben er nog niet helemaal over uit of dit een goed idee zou zijn; het klinkt sympathiek, maar het zou vriendjespolitiek in de hand kunnen werken.

    Wat mij ook belangrijk lijkt is het vergroten van structurele financiering. Het is vrijwel onmogelijk geworden om na een promotie ergens een vaste aanstelling te krijgen. Dat is niet alleen slecht voor de individuele onderzoekers, maar het zorgt er ook voor dat vakgroepen eigenlijk geen lange termijn beleid kunnen voeren. En het zorgt voor veel te veel tijdverspilling bij het aanvragen van alle incidentele financiering, natuurlijk.

  2. 4

    Het zien van wetenschap als slechts een mening is niet zozeer een oorzaak van het probleem, maar het gevolg. Want het lijkt er steeds meer op dat wat je van wetenschap gelooft afhankelijk is van je politieke orientatie, want anders zou klimaatscepsis niet zo gecorreleerd zijn met anti-moslim/anti-EU etc.

    En om de bij je politieke voorkeur horende standpunten te kunnen innemen moet je wetenschap wel zien als een mening, of als iets dat naar de conclusie toewerkt wegens financiele belangen. Anders hef je die cognitieve dissonantie niet op, he.

    Het probleem met onafhankelijke financieren is dat het niet bestaat. Door de overheid gesubsidieerd onderzoek op klimaatgebied wordt nu ook als links gezien. En als je de financiering niet tot links kan verklaren, dan kan je de wetenschappers wel als zodanig classificeren.

    Hoewel sympathiek, het gaat het probleem dus niet oplossen. De doelpaaltjes worden straks gewoon weer verzet.

  3. 7

    “Als er iets is waar de wetenschap aan bijdraagt is uitleggen hoe dingen in elkaar zitten en werken. Een basis voor een debat”
    – helaas zie je weinig onderzoek / promoties die zo’n basis zijn. Erg veel meer van hetzelfde zonder uitdagende vraagstelling.

  4. 8

    Probleem van de moderne wetenschap is dat ze religie moet vervangen. De generatie van mijn ouders legden al hun problemen voor aan God en die zorgde voor een oplossing. Moderne mensen in complexe samenlevingen willen alles weten en stellen vragen. De wetenschap als antwoordindustrie. Vind je het gek dat sommige onderzoeksterreinen zijn ontspoord ? Let wel, alle makkelijke vragen zijn al beantwoord, het laaghangend fruit is al geplukt. Hoe meer vragen beantwoordt, hoe complexer de wereld die overblijft, met mensen die steeds minder geneigd zijn om te leven met raadselen in hun bestaan. Het is simpelweg onmogelijk om op alle vragen een juist antwoord te geven. Dat vermogen bestaat helemaal niet en heeft nooit bestaan. Derhalve de voornaamste oorzaak van de erosie van zuivere wetenschap. Dat gaan we niet oplossen door zaterdag op straat te gaan lopen.

  5. 9

    Zo, dat zijn een hoop non sequiturs in een reactie, @8

    Maar goed, de wetenschap is dus zelf de schuld aan haar eigen erosie, maak ik op uit je reactie. Is er geen rol weggelegd voor industriën die actief wetenschap ondermijnen? Politici die wetenschap ondergeschikt achten aan hun eigen agenda?

  6. 10

    Wist u trouwens dat lopen goed is tegen depressie? Ik heb het onderzoek even niet bij de hand. Maar loop voor de zekerheid zaterdag mee! Voor uw eigen gezondheid en toekomst.

    Geen erg wetenschappelijke uitspraak als afsluiter van een stuk over wetenschap. Onderbuikelijk onderschrijf ik het gestelde echter wel. En zo ga ik vaker op mijn gevoel af ipv de wetenschap. Sciëntisme is ook niet alles.

  7. 14

    Een goed initiatief, al denk ik dat verschillende doelen op 1 hoop gegooid worden, want het voeren van een feitenvrije politiek vind ik veel bedreigender dan alu-hoedjes die denken dat vaccinaties autisme veroorzaken.

    http://marchforscience.nl/statement/
    Volgens mij zou een manifestatie zich vooral op overheidsbeleid moeten richten, en dan denk ik met name aan:
    – het stoppen van pogingen tot censuur of intimidatie (dus niet turven hoeveel onderzoekers links zijn)
    – de financiering van van onafhankelijk onderzoek (als onderzoek door een bedrijf betaald wordt, krijg je wc-eend onderzoeken, en dat voedt bijvoorbeeld het wantrouwen tegen vaccinaties. Deels terecht, want onderzoeken naar medicijnen zijn commerciëel interessant, een onderzoek naar gezond eten niet).

    (ik had dit oorspronkelijk in het café geplaatst, mijn excuses voor de dubbele plaatsing)