Moldavië tussen oost en west

ELDERS - Moldavië is een arm, gespleten land tussen Oekraïne en Roemenië, op de geopolitieke grens van oost en west. Een deel kijkt naar Rusland, een ander deel verwacht het heil uit de EU.

Begin deze maand vond in Berlijn onder auspiciën van de OECD een conferentie plaats die tot nieuwe stappen zou moeten leiden voor de hereniging van de twee delen waaruit Moldavië sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie bestaat. De besprekingen, waar ook Rusland, Oekraïne, de EU en de VS bij betrokken waren hebben weinig opgeleverd. De spanningen tussen Rusland en de NATO die sinds de oorlog in Oekraïne weer zijn opgelaaid zetten een enorme druk op de politieke situatie in Moldavië.

Transnistrië, het oostelijke deel van Moldavië, waar Russen in de meerderheid zijn, heeft zich al in 1990 afgescheiden en functioneert sindsdien als een niet erkende dwergstaat die beschermd wordt door de aanwezigheid van Russische troepen en verder ook economisch volledig afhankelijk is van Rusland. In de hoofdstad Tiraspol zetelt nog steeds de Opperste Sovjet als parlement. Het landsdeel is een reservaat van ouderwets sovjetcommunisme. Ze hebben goedkoop Russisch gas, de geheime dienst heet KGB, er wordt Russisch gesproken en er is geen McDonalds. In 2006 stemde een overgrote meerderheid van de bevolking in een niet-erkend referendum voor aansluiting bij Rusland. Sinds de bezetting van de Krim door Rusland in 2014 en de oorlog in Oost-Oekraïne is het separatisme weer opgelaaid.

In Chisinau, de officiële hoofdstad van Moldavië aan de westkant van de Dnjestr, vonden begin dit jaar grote demonstraties plaats tegen de pro-Europese regering die beschuldigd wordt van corruptie. In 2014 was er een groot bankschandaal toen ontdekt werd dat meer dan een miljard euro uit drie Moldavische banken was verdwenen. In verhouding tot de omvang van de economie van het land een van de grootste bankdiefstallen ooit, schreef de New York Times. De demonstranten verweten achtereenvolgende regeringen in gebreke te zijn gebleven bij het opsporen van het geld en het straffen van de misdadigers. In september was er ook al een grote demonstratie geweest van meer dan 40.000 mensen. In het regeringskwartier werd een tentenkamp opgericht dat deed herinneren aan de Maidan-revolte in buurland Oekraïne.

Teleurgesteld door achtereenvolgende regeringen krijgen de pro-Russische socialisten in Moldavië steeds meer steun. De oppositie beschuldigt de regering er van uitsluitend te werken voor de belangen van oligarchen. De opperste oligarch is Vlad Plahotniuc. Tot grote irritatie van veel Moldaviërs werd hij onlangs in Washington ontvangen door Victoria J. Nuland, een onderminister van Buitenlandse Zaken van de VS. “Niemand beschouwt Plahotniuc als pro-Europees. Hij is pro-Plahotniuc en pro-corruptie”, zei Natalia Morari, de presentatrice van een talk-show die veel aandacht had besteed aan de demonstraties eerder dit jaar. Ze zegt daarna door vrienden van Plahotniuc bedreigd te zijn met een lastercampagne waarin geheime opnames uit haar slaapkamer zouden worden gebruikt.

Het vertrouwen van Moldaviërs in de politiek is tot nul gedaald. De Roemeens sprekende inwoners uit Bessarabië hopen op het in vervulling gaan van een lang gekoesterde wens: aansluiting bij Roemenië. Veel Roemeense Moldaviërs hebben al een dubbel paspoort en kunnen dus van de voordelen van een EU-land profiteren. Maar ook in Chisinau wordt nu volgens het Roemeense Romania Libera (360 Magazine €) steeds openlijker gesproken over een unie met Roemenië waar het economisch veel beter gaat. De nieuwe eenheidsbeweging is meer pragmatisch dan nationalistisch. Mensen hebben genoeg van de corruptie en verwachten van een adoptie door ‘grote zus Roemenië’ vooral economische voordelen. Roemeense politici vermijden het onderwerp of zeggen dat de tijd er nog niet rijp voor is.

Eén warme voorstander van de unie heeft Moldavië deze week in de armen gesloten. Ex-president Traian Basescu en zijn vrouw is het Moldavische staatsburgerschap aangeboden wegens zijn verdiensten om de banden tussen de twee landen aan te halen. Hij was het die na de toetreding van Roemenië tot de EU vele Moldaviërs binnenhaalde door hen op grond van familiebanden een Roemeens paspoort te gunnen. Onlangs klopte hij zelf bij Moldavië aan om daar als staatsburger erkend te worden. In eigen land is Basescu minder geliefd. Hij kreeg wegens onconstitutioneel gedrag in corruptie-affaires te maken met impeachment-procedures in het parlement en een referendum tegen zijn aanblijven dat door het Hoogerechtshof ongeldig werd verklaard.

 

 

  1. 1

    Moldavië is een arm, gespleten land tussen Oekraïne en Roemenië, op de geopolitieke grens van oost en west. Een deel kijkt naar Rusland, een ander deel verwacht het heil uit de EU

    En beide zijn ze naar goed oost Europees gebruik zo corrupt als de pest, daar moeten we geen samenwerking mee willen zo lang het daar een corrupte bende is.

  2. 2

    @1: Gelukkig is corruptie in West-Europa volstrekt ondenkbaar. Ons parlement is onafhankelijk en laat de belangen van iedereen even zwaar gelden. Daarnaast draagt iedereen netjes een evenredig deel van de belastingdruk.

  3. 4

    “Teleurgesteld door achtereenvolgende regeringen krijgen de pro-Russische socialisten in Moldavië steeds meer steun.” Hebben de PVV’ers toch nog ergens gelijkgestemde kameraden in Europa.

  4. 5

    De rafelrand van Europa. Die niet opgelost wordt zolang Moskou er nog een voet tussen de deur heeft. Een unie met Roemenië lijkt mij ook het beste. En het boevenstaatje Transnistrië maar laten voor wat het is. We mogen immers Rusland niet boos maken.

  5. 6

    @1: Zonder samenwerking is er ook geen verbetering. Als het land al sinds de tweede wereldoorlog een arm corrupt land is, dan kan je stellen dat het uit zichzelf niet zal herstellen

  6. 7

    @0: “Transnistrië, het oostelijke deel van Moldavië, waar Russen in de meerderheid zijn
    Het spijt me, maar dat is echt onzin. Verder vraag ik me af waarom je de oude naam Bessarabië verderop gebruikt, anders dan om verwarring onder de lezers te stichten.

    @5: Reken er maar op dat de Russen vervolgens ook in Moldavië ten westen van de Djenster onrust stichten. Bender is bv. ook door de Russen bezet en in het zuiden van Moldavië leven Bulgaren en Gagaoezen, die makkelijk tegen de Moldavische meerderheid in het land op te zetten zijn.

  7. 8

    @3: Ik zou wel eens willen zien hoeveel Nederland wegsluist via brievenbussen en hoeveel invloed lobbies hebben op wetgeving. Ik denk dat ‘onze’ tranferwaarde een stuk hoger blijkt.

  8. 9

    Transnistrië, het oostelijke deel van Moldavië, waar Russen in de meerderheid zijn

    Transnistrië:

    Roemenen: 34% (1989: 40%, 1959: 60%)
    Oekraïners: 29% (1989: 28%)
    Russen: 29% (1989: 25%)
    Anders: 8%

    Kennelijk is in het HBO onderwijs tegenwoordig 29% een meerderheid en zo klopt er wel meer niet.

  9. 10

    Ik heb uit behoorlijk eerste hand een praktijkervaring van die corruptie aldaar vernomen; d.w.z. na drie kwartier vond ik dat de beleefdheid het mij wel toestond de spreker af te breken, want we stonden in zijn voordeuropening en ik kwam voor iets anders. Maar al zou hij e.e.a. flink hebben overdreven, dan nog kan ik me voorstellen dat je je daar als West-Europees politicus liever niet de vingers aan brandt.
    Het is inderdaad een vergeten rafelrand met als belangrijkste exportproduct de ongeïnformeerde plattelandsdochters die onder valse voorwendselen in West-Europese bordelen belanden.

  10. 12

    @11: Beter is het te zeggen dat het Russische 14-de leger in Transnistrie de macht heeft overgenomen, met een pistool tegen het hoofd is meestal de meerderheid Russisch gezind.

    De aanwezige Russen zijn voornamelijk het gevolg van Sovjet bezetting net als in de Baltische staten

  11. 13

    @7

    Als Moldavië een unie met Roemenië aangaat herstel je eigenlijk de vooroorlogse situatie. Toen was de Dnjestr ook grensrivier. Formeel kan Moldavië de oostoever aan Oekraïne cadeau doen.

    Het herenigde Roemenië is automatisch NAVO en EU lid. (als ik goed op de hoogte ben van de regels tenminste)

    Bender is een uitzondering. Maar ik zou daar niet weer oorlog om voeren.

    Ik ben altijd voorstander van de pragmatische aanpak. Niemand zit op weer een brandhaard te wachten. Dan moet Brussel maar weer de knip trekken om de plooien wat glad te strijken.

  12. 14

    @13 helemaal mee eens

    Afgezien van corruptie en voormalige grenzen (werkelijk overal heeft in de geschiedenis wel ergens een grens gelopen waar iemand denkt rechten en/of rechtvaardiging aan te kunnen ontlenen) lijkt het me heel wenselijk om ‘frozen conflicts’ op te lossen.
    Om dan natuurlijk wel te zorgen dat er niet een nieuw conflict frozen kan gaan worden. Hulp vanuit het buitenland lijkt daarbij onontbeerlijk.
    Dat was een heel pragmatische kijk op de zaak.
    Maar laten we wel wezen Transnistrie is al meer en meer gewoon aan het worden. Er wordt ook gewoon naar toe gereisd door toeristen (kvint fabriek, sanatorium in kamenka). Etc.

    Overigens is een groot deel van de transnistriers gewoon voor handhaving van de huidige situatie. Rusland steunt volop om het conflict in stand te houden wat een overvloedige geldstroom naar het “land” heeft gebracht. In vergelijking met Moldavie is men een stuk rijker, is de infrastructuur beter op orde (zowel ict als wegennet). Veel mensen geven niet om vrijheid als ze niet direct merken dat het gebrek er aan nadelig werkt.

  13. 15

    @14

    Dat Transnistrië kunnen we dus maar beter een beetje laten gaan.
    Maar als we niets doen zakt Moldavie helemaal weg in de ellende.
    (voor zo ver dat niet al het geval is)

    Maar er zal niks van komen. De stemming in Europa is dat er geen geld meer mag naar landen die er slechter voor staan dan wij. Het inzicht dat ook wij gebaat zijn bij een stabiel Europa is er niet.

  14. 16

    @13: “Het herenigde Roemenië is automatisch NAVO en EU lid”
    Alleen al daarom zal Rusland een hereniging niet over zijn kant laten gaan. Daarom bestaat Transnistrië (inclusief het cisnistrische Bender) en daarom bestaat ook Gagaoezië (dat zelfs grondwettelijk bepaald van Moldavië zal afscheiden als dat land zich met Roemenië verenigt).

  15. 17

    @15:

    Dat Transnistrië kunnen we dus maar beter een beetje laten gaan. Maar als we niets doen zakt Moldavie helemaal weg in de ellende.

    Wie zijn die ‘we’ in dit citaat? Hebben zij iets te zeggen over de toekomst van het land? Ik vind het nogal arrogant om zo over landen (mensen) te spreken alsof het om het een schaakspelletje gaat.