Ook ambtenaren kunnen gevoelig zijn voor complottheorieën

In 2014 schorste toenmalig minister van Justitie Opstelten Yasmina Haifi, een van zijn ambtenaren, die op dat moment gedetacheerd was bij de Nationale Coördinator Terrorismebestrijding. Aanleiding was deze tweet die Haifi schreef in reactie op allerlei nepnieuws dat in die dagen op internet de ronde deed: ‘ISIS heeft niets met Islam te maken… is vooropgezet plan van zionisten die bewust Islam willen zwart maken’. Nadat De Telegraaf dit bericht had opgepikt kwamen er meteen Kamervragen van de PVV . En vice-premier Lodewijk Asscher reageerde geschokt over deze ‘afgrijselijke tweet (die) getuigde van een bijna onmetelijke domheid’. Hij noemde haar uitspraak bovendien ‘een klassieke vorm van antisemitisme.’ Opstelten bezwoer dat Haifi nooit meer zou terugkeren in deze functie. Haifi verwijderde de tweet onmiddellijk, realiseerde de politieke gevoeligheid van de uitspraak gezien haar functie en nam afstand van ISIS die volgens haar in strijd met de islam handelde.

De Haagse rechtbank heeft nu bepaald dat het voorwaardelijk ontslag een te zware maatregel is geweest. Haifi heeft recht op een schadevergoeding. Haar uitlatingen vallen volgens de rechtbank onder de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren.

De rechtbank volgt in dit vonnis de Adviescommissie Grondrechten en Functie-uitoefening Ambtenaren (AGFA) onder leiding van Job Cohen die in 2015 vond dat een schriftelijke berisping meer op zijn plaats was geweest. Minister Asscher had er kennelijk nog steeds moeite mee: ‘Het verspreiden van complottheorieën door mensen die beter moeten weten draagt bij aan een onverdraagzame samenleving.’

De vraag is natuurlijk of je verspreiding van dat soort informatie moet tegengaan en -voor dit geval- of ambtenaren in het bijzonder zich er niet aan zouden mogen bezondigen.

Complottheorieën, speculaties over duistere krachten achter bepaalde bewegingen, zijn van alle tijden. De verspreiding van dergelijke speculatieve verhalen kan moeilijk worden verboden zonder aantasting van de vrijheid van meningsuiting. Het beste antwoord is het aantonen van het gebrek aan bewijs en de confrontatie met beter onderbouwde informatie. Complottheorieën zijn, hoe hinderlijk ook, deel van het publieke debat. Als het goed is houden debatdeelnemers elkaar aan de feiten. Wie van mening is dat iemand misleid is door valse informatie kan dat kenbaar maken, maar het kan nooit een reden zijn om iemand de mond te snoeren. In het publieke debat zijn alle deelnemers in principe gelijk en hoort de een de ander niet een standpunt te ontzeggen of een bepaald standpunt op te leggen.

Dit geldt ook voor ambtenaren die deelnemen aan het publieke debat. Als er geen directe binding is tussen het onderwerp van debat en het werk met bijbehorende veplichtingen van de ambtenaren heeft iedere ambtenaar het recht om zijn of haar hart te luchten. Voor conflicten op dit punt is er de AGFA. In het geval van Yasmina zou je kunnen zeggen dat zij zich als ambtenaar gedetacheerd bij de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding beter had kunnen inhouden over IS. Maar aangezien zij als personeelsfunctionaris geen inhoudelijke bemoeienis had met het onderwerp had dat hoogstens kunnen leiden tot een berisping, meent de AGFA. Zoals de rechtbank dat nu ook suggereert was de maatregel van Opstelten wat al te onbesuisd genomen in reactie op de ophef in de media en het politieke circuit.

De ophef over Haifi’s tweet zou niet zo groot geweest zijn als zij in haar complotdenken andere actoren had aangewezen dan het zionisme. Hier raakte ze overgevoelige snaren. Het idee dat kritiek op het zionisme gelijk staat aan antisemitisme is onredelijk en op zichzelf een belemmering voor de vrijheid van meningsuiting in het publieke debat. Het zionisme is een politieke ideologie waarop de Joodse staat is gebaseerd. En het publieke debat zou ernstig beperkt worden als kritiek op een bepaalde ideologie of de inrichting en het optreden van een staat buiten de vrijheid van meningsuiting zou vallen. Overigens zijn niet alle Joden zionist. Kritiek op de Joodse staat kan niet zomaar gelijkgesteld worden aan discriminatie van een gehele bevolkingsgroep op basis van ras of geloof. Dat erkent ook het Nederlandse OM die de aangifte tegen Haifi wegens antisemitisme afwees. ‘Na bestudering van de tekst van de tweet zelf, de samenhang van de tekst en de context waarin de tweet is geschreven blijkt dat er onvoldoende bewijs is om aan te nemen dat in dit geval met de term “zionisten” de gehele joodse bevolkingsgroep werd aangeduid.’

Yasmina Haifi zelf meent dat de heftige reacties waarmee zij is geconfronteerd naar aanleiding van haar tweet zelf discriminerend zijn. Ze heeft haar zaak voorgelegd aan het College voor de Rechten van de Mens. Daar heeft ze aan de hand van diverse voorbeelden betoogd dat racistische uitingen van witte ambtenaren milder zijn beoordeeld dan haar -zo heeft ze later met excuses toegegeven- wat ongelukkige tweet. ‘Mijn kop moest eraf, ik ben finaal afgeslacht, terwijl andere ambtenaren die op sociale media controversiële uitlatingen deden, door het ministerie in bescherming zijn genomen.’

[overgenomen van Free flow of Information]

Cartoon van Benjamin Kikkert 

 

  1. 1

    Een excuses is geen excuses als je er een ‘maar’ achter plakt. Duidelijk niet de goede lessen geleerd uit deze ervaring.

  2. 2

    ISIS heeft niets met Islam te maken… is vooropgezet plan van zionisten die bewust Islam willen zwart maken

    Is een klassieke antisemitische troop, verschuilen achter zionisme is hetzelfde spelletje dat Wilders speelt die “niets tegen andere rassen heeft maar slechts wat tegen een geloof”. Ook dat is bij de rechter niet als racisme te bewijzen.

  3. 3

    Het lijkt mij dat ambtenaren beter gescreend dienen te worden op het aanhangen van complottheorieën. Afhankelijk van de positie welke zij bekleden uiteraard. Als je gedetacheerd bent bij de Nationale Coördinator Terrorismebestrijding, dan dien je van onbesproken gedrag te zijn. De uitlatingen van Yasmina Haifi zijn polariserend in de huidige samenleving. Dat voedt de gedachte dat het antisemitisme onder allochtonen wijd verbreid is.

    Het is wel in strijd met de vrijheid van meningsuiting. Het is per slot van rekening mogelijk om de mening aan te hangen dat de Joden/zionisten *) achter IS zitten. Net zoals een ambtenaar een PVV mening zou moeten kunnen aan hangen. Maar wenselijk is het niet. Als werkgever mag je daar onderzoek naar doen lijkt me.

    *) Naar keuze in te vullen

  4. 4

    @2 Iemand afkeuren vanwege zijn huidskleur of andere genetische kenmerken is de puurste vorm van racisme. Maar iemand afkeuren vanwege zijn geloof staat toch nog een paar treden hoger op de racismeladder dan iemand afkeuren vanwege zijn politieke overtuiging. Een geloof op zich zegt namelijk weinig over de standpunten en het gedrag van een persoon. Een politieke overtuiging doet dat wel.

    Ik ben er geen voorstander van om alle kritiek op Israelische politici te vangen onder een Zionistische paraplu. Dat is net zo onproductief als het plakken van een neo-liberaal of, erger nog (want vager), cultuur-marxistisch label. Maar racistisch vind ik het niet en ik wil niemand de wettelijke vrijheid ontnemen dat soort termen te gebruiken.

  5. 5

    @2: Even klassiek als de reactie dat wie ook maar iets over het zionisme zegt in het foute antisemitische hokje wordt gezet. Zo maak je elke kritiek op de ideologie en de uitwerking daarvan verdacht.

  6. 6

    Het ‘zionisme’ in de bewuste tweet heeft niks meer te maken met ‘kritiek op het beleid van de israelische regering’, het antisemitisme achter de complottheorie is hier vrij duidelijk.

    De dubbele standaard zit veel meer op moslimfobie: vergelijkbare complottheorieën getweet door een niet-moslim zouden veel minder reuring opleveren, en daarmee ook geen ontslag.

  7. 7

    @5: Oh dus met:

    ISIS heeft niets met Islam te maken… is vooropgezet plan van zionisten die bewust Islam willen zwart maken

    zeg je iets over zionisme? Wie maakt wat verdacht?

  8. 8

    @0 Het zionisme is geen politieke ideologie. Het enige overeenkomstige punt is dat zij vinden dat Joden recht hebben op een thuisstaat rondom de berg Zion. Voor de rest verschillen ze politiek of religieus als ieder ander. Net zo min als Joden zionist zijn, zijn alle zionisten Joods.

  9. 9

    Kennelijk is de heksenjacht op Yasmina Haifi regeringsbeleid en gezien wat walgelijke reacties in dit draadje had ik voor een andere titel gekozen: Vrijheid van meningsuiting in gevaar zodra Israel genoemd wordt. Goed artikel verder.

  10. 10

    @8: Zionisme = dit land is ons beloofd door God. Van links (Ben Goerion) tot rechts (Jabotinsky) werd daarmee bedoeld dat het hele mandaatgebied van de Engelsen bij de joden moest worden ingeleverd vanwege ‘historische rechten.’

  11. 11

    @3: het hangt inderdaad van de positie af. Als Yasmina Haifi alleen personeelszaken doet, hoeft haar mening haar werk niet te hinderen (totdat ze vindt dat 1 ambtenaar zionist is, vrees ik. Maar dan moet de werkgever aantonen dat ze haar werk niet goed doet).

  12. 12

    @5: u en ik zijn het eens dat niet elke kritiek op Israel anti-semitisch is.
    Dat betekent niet dat elke kritiek op israel, zionisten of joden toelaatbaar is.
    Het is duidelijk dat Yasmina Haifi hier zionisten belastert.

  13. 13

    @11: Ze was gedetacheerd bij de Nationale Coördinator Terrorismebestrijding en dan is zo’n tweet/mening op zijn minst dubieus. Bij de overheid heb je een voorbeeldfunctie, daar word je en de overheid door de buitenwereld op afgerekend en dat moet je jezelf in die hoedanigheid ook goed beseffen.

  14. 14

    @6: Ook ik denk dat iemand die een complot-theorie over zionisten verspreidt, waarschijnlijk ook complot-theorieën over joden gelooft (en wil verspreiden).

    Verder staat een mooie vergelijking in reactie @2:

    Maar @6: , is het werkelijk zo dat alleen opgetreden wordt als een moslim over zionisten twittert?
    (ik weet niet hoe vaak anderen over zionisten twitteren, en of dit dan ook zo vaak gedeeld wordt).

  15. 15

    Overigens heb ik op nieuw-sites de bewering gelezen dat de ISIS opgericht is door een geheime dienst.
    Of beter: door de geheime dienst van Syrië, en voormalige medewerkers van de geheime dienst van Irak, die ontslagen werden toen Saddam Hoessein afgezet werd.

    Ook heb ik gelezen dat Syrië, aan het begin van de opstand, veel radicale moslims uit de gevangenis vrijliet.

    De verklaring zou zijn dat Syrië in binnen- of buitenland zich wil presenteren als beschermer tegen terroristen.
    (de vrijgelaten gevangenen zijn in de gevangenis waarschijnlijk niet minder radicaal geworden).

  16. 16

    Vrijheid van meningsuiting, ja, maar…

    Als minister van A zegt dat zijn ministerie X gaat uitvoeren en vervolgens gaat topambtenaar C (met naam en onder vermelding van werkgever Ministerie A) lopen twitteren dat jouw minister A het compleet verkeerd ziet, dan zaag je de poten onder zijn stoel vandaan en verliest hij mogelijk het vertrouwen van het parlement. Ook werk je openlijk de andere werknemers van ministerie A tegen bij de uitvoering. Als rechter zou ik dan toch minimaal verstoorde arbeidsverhouding accepteren.

    Een medewerker P&O is misschien niet direct een topambtenaar, maar heeft wel toegang tot zeer vertrouwelijke gegevens en is verder gewoon werknemer die mede de sfeer in een bedrijf kan bepalen. Als zo’n persoon roept “jullie doen het verkeerd, zien het verkeerd, jullie moeten achter de zionisten aan ipv IS” dan maak je je m.i. onmogelijk.

  17. 17

    @5

    In dit geval wordt het zionisme gebruikt/misbruikt om een antisemitische uitlating te doen. Zionisme is hier een eufemisme voor “de eeuwige jood”. Dit soort uitlatingen maakt het alleen maar moeilijk om kritiek te leveren op het zionisme. Voor je het weet wordt je voor een extreemrechtse fake nieuws aanhanger aangezien. De uitlating van Yasmina Haifi zouden we in de jaren 30 als het resultaat van nazi-propaganda hebben gezien en niet als een complottheorie. Complottheorie is ook al een eufemisme voor extreemrechtse uitlatingen.

  18. 18

    @7: Nou ja, met zo’n uitspraak maak je zionisten wel zwart, zou ik zeggen. Degenen die het bericht verspreidden dat Haifi er toe bracht haar tweet de wereld in te sturen, hebben dat vermoedelijk ook zo bedoeld.

    Ik vind het nog steeds verantwoord een onderscheid te maken tussen anti-zionisme, de politieke stroming die zich keert tegen de Joodse staat enerzijds, en antisemitisme anderzijds. Het laatste is veel ouder, bestaat ook nog steeds in Europa in de vorm van aversie tegen een etnische groep als zodanig, zonder dat er een relatie wordt gelegd met de Joodse staat.
    @14: /@17 in het nog steeds emotionele debat over dit onderwerp kan ik me voorstellen dat je een overlap ziet of ‘waarschijnlijk’ acht, maar het lijkt mij beter daarover niet al te stellig te zijn om een redelijke uitwisseling van standpunten nog enige kans te geven.

  19. 21

    ISIS is in de eerste plaats een vijand van een sjiitisch bolwerk als Iran. Israel interesseert hen nauwelijks. De belangen van de zionisten lopen voor een deel parallel aan ISIS, althans in het achterlijke idee dat Iran een existentiele bedreiging zou vormen voor Israel. Dat laatste gaf desalniettemin Bill Clinton de aanleiding voor zijn ‘Dual Containment:’ Iran in de gaten houden en ondertussen ruimte te geven voor het zgn. ‘I/P vredesproces.’

    Sara Roy werd bij Harvard niet geconfronteerd met een heksenjacht toen deze stelde dat Hamas tot 2004 gesteund werd – dus tot na de afgrijselijke zelfmoordacties – door rechtse facties inclusief Likud in hun verdeel en heerspolitiek. In feite kwam Hamas tot stand door een idee van Sharon. Hoewel onwaarschijnlijk, is het idee van Yasmina Haifi niet on-indenkbaar. Het mag niet uitgesloten worden van het discours. Als dat wel gebeurt, moet de compensatie ruim zijn. Het gaat om het goed functioneren van de democratie en om niets anders.

  20. 22

    @20: Berisping plus onmiddellijke detachering elders zou minimaal op zijn plaats zijn.

    En technisch gezien kun je wel anti zionistisch zijn zonder antisemitisch, maar dit soort opmerkingen over IS komen veelal uit antisemitische hoek die zich verschuilt achter zionisme of “Khazaren”. Verdacht ben je dan minimaal in mijn ogen als je zionisme+complotdenken hanteert, of je nu katholiek of moslim bent.

    Dat anderen in het verleden misschien niet zo zwaar gestraft zijn als deze mevrouw moet dan rechtgetrokken worden, maar niet door strafvermindering voor deze mevrouw maar strafverzwaring voor die andere gevallen.

  21. 23

    @21:

    Hoewel onwaarschijnlijk, is het idee van Yasmina Haifi niet on-indenkbaar. Het mag niet uitgesloten worden van het discours.

    Er is een flink verschil tussen “iets indenken” en “iets stellig feitenvrij beweren”.
    Feitenvrije beweringen horen niet thuis in een discussie.

  22. 25

    @23: Onzin. Einstein: The only justification of a physical concept lies in facts we can experience (zo uit mijn hoofd). De algemene relativiteitstheorie van E. was pas toetsbaar na 25 jaar denken. Niets komt tot stand zonder een idee. Als we allemaal wachten op ‘feiten’ in een discours, dan is er in feite geen discours. Analoog: Yasmina Haifi stelt iets en moet bewijzen. Hoe weet jij dat de redenering van Haifi feitenvrij is?

  23. 26

    @23

    Het idee dat de zionisten achter IS zit, heeft twee kanten. De zwarte kant van de islam wordt er mee ontkent. En van die zwarte kant krijgen de joden de schuld. Wat in deze kwestie mee speelt is de beeldvorming. Een PvdA ambtenaar bevestigd voor populistisch rechts wat zij toch altijd al dachten; links én allochtonen ontkennen de zwarte kant van de islam.

    Maar feiten doen er steeds minder toe in de samenleving van nu. Het gaat om de emotie, het zwart maken van de ander. Laten we ons er van bewust zijn dat het niet alleen de PVV is die dat doet.

  24. 27

    @15:

    Overigens heb ik op nieuw-sites de bewering gelezen dat de ISIS opgericht is door een geheime dienst.

    Dat zijn geen beweringen maar feiten; Assad met steun van Iran en Rusland zit achter IS om de oppositie die niets meer wilde dan meer burgerrechten weg te zetten als jihadisten.

    Een paar bronnen:

    https://www.theguardian.com/books/2015/mar/28/inside-army-of-terror-rise-of-isalmic-state-review
    http://www.thedailybeast.com/assad-henchman-heres-how-we-built-isis
    http://www.newsweek.com/how-syrias-assad-helped-forge-isis-255631
    https://kyleorton1991.wordpress.com/2015/05/26/does-iran-support-the-islamic-state/
    http://www.dailymail.co.uk/news/article-3569934/Leaked-documents-ISIS-headquarters-terror-group-Syrian-dictator-Assad-colluded-city-Palmyra.html

    Een documentaire met een paar van de hoofdrolspelers zelf (is in het Engels ondertiteld):

  25. 29

    @18:

    Ik vind het nog steeds verantwoord een onderscheid te maken tussen anti-zionisme, de politieke stroming die zich keert tegen de Joodse staat enerzijds, en antisemitisme anderzijds.

    Natuurlijk, dat is heel belangrijk.

    Maar als jij niet zit dat deze tweet aan de antisemitische kant van de lijn zit, heb jij het niet begrepen. Alleen maar omdat iemand het woord ‘zionisme’ gebruikt betekent nog niet dat we hier te maken hebben met keurige kritiek op de joodse staat.

  26. 33

    @25: De algemene relativiteitstheorie had Einstein al in 1915 getoetst aan de verschuiing van het perihelium van Mercurius:
    https://arxiv.org/pdf/1411.7370

    Dat was vóór Einstein zijn theorie publiceerde.

    Zijn theorie voorspelde ook dingen die nog niet (nauwkeurig) gemeten waren,
    https://en.wikipedia.org/wiki/Tests_of_general_relativity

    M.a.w., als deze voorspellingen niet uit zouden komen, zou zijn theorie alsnog onderuit gaan.

    En mensen hebben het geprobeerd!
    Onder andere waren er 2 expedities om aan een zonsverduistering te meten (zoals vorige maand bleek, is een complete zonsverduistering niet tegelijk op de hele aarde te zien).

    (Oneerlijk toch? Als ik beweer dat de kern van de aarde uit aarbeienjam bestaat, wil niemand de moeite nemen om het te controleren. )

    Als de bewering van mev. Haifi zo’n sterke test doorstaat, mag ze hem twitteren.

  27. 35

    Je mag een mening hebben (al zou ik als ik ambtenaar was, uiterst voorzichtig wezen), maar dit gaat niet alleen over het hebben van een mening: dit gaat ook over geschikt zijn voor de job. Als je vanuit VE&J gedetacheerd bent bij de NCTB, dan is dit een dubbel brevet van ongeschiktheid voor de baan.

    Dus terugnemen? Sure. Whatever. Op die positie? Never.

  28. 36

    @33: Hoofdstuk 1.11. in ‘Speciale relativiteitstheorie’ van A.P. French (een boek uit 1968 dat nog steeds door wetenschappers aan natuurkunde-studenten wordt aanbevolen) is me te lang om het uit te typen, maar enkele zinnen daaruit kunnen je op weg helpen:

    – bovendien kan men zich wel eens afvragen wat dit alles te maken heeft met de dingen waaraan men gewoonlijk denkt als het gaat over de relativiteitstheorie, zoals de Lorentzcontractie, coordinatenstelsels, tijdruimte, de proef van Michelson and Morley Men kan er op antwoorden dat er een zéér nauwe relatie bestaat. –
    &
    – Het was bij de poging om optische verschijnselen te verklaren dat de behoefte naar een drastische herziening van onze ideeen over ruimte en tijd uiteindelijk overstelpend werd. De ontwikkeling van dit probleem, dat zijn hoogtepunt bereikte in het experiment van Michelson and Morley, is het onderwerp van hoofdstuk 2. En dan zullen we zien hoe Einstein, door zijn aandringen op een fundamenteel heronderzoek van de basis van dynamische metingen. het mogelijk gemaakt heeft alles met elkaar te doen kloppen in een enkel dynamisch schema. –

    Tussen het experiment van M&M (1887) en de publicatie van de Algemene relativiteitstheorie in 2015 zit 28 jaar. Een prestatie van ongekend formaat in een wetenschappelijk gezien korte tijd zeker gezien het feit dat het hier om een contra-intuïtieve theorie gaat. Dus ik begrijp je reactie niet.

    Bij aardbeienjam moet ik denken aan een bepaalde wetenschap die het helaas niet gehaald heeft.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

| Registreren