Ontstaat er een heksenjacht op gelovigen?

OPINIE - Gelovige wetenschappers zijn geen goede wetenschappers, lijkt de heersende tendens te zijn. Dat schrijft Taede Smedes naar aanleiding van de Maastrichtse hoogleraar Van Schayck.

De afgelopen dagen heb ik me verbaasd over alle commotie rondom de Maastrichtse hoogleraar Van Schayck. Plotseling trekt hij zich terug als directeur van het onderzoeksinstituut Caphri, omdat hij wil voorkomen dat dit instituut schade lijdt door de ophef die is ontstaan door zijn beweringen dat hij een wonderbaarlijke beengroei heeft zien plaatsvinden.

De claims van Van Schayck zijn natuurlijk op zichzelf genomen al wonderbaarlijk. Iemand die beweert dat hij 25 jaar geleden een wonder heeft meegemaakt, dat daar fysiek bewijs van is (röntgenfoto’s), maar die vervolgens niet in staat is om dat bewijsmateriaal te overleggen, ja, dat is twijfelachtig. Dat het hier bovendien gaat om een hoogleraar in geneeskunde is des te eigenaardiger, omdat je toch verwacht dat juist zo iemand bewijsmateriaal van een wonderbaarlijke genezing zou koesteren als ware het de Heilige Graal zelf. Maar goed, vervolgens begint zo’n verhaal in onze geseculariseerde samenleving een eigen leven te leiden, en binnen enkele weken is blijkbaar de druk zo hoog opgelopen, dat diezelfde hoogleraar zich genoodzaakt ziet om zijn functie als directeur van een onderzoeksinstituut neer te leggen.

Gaat er dan niet wat mis?

Roomser dan de paus

Gisterochtend las ik een artikel van een ‘atheïstische blogger’ met als titel “Give God a Chance: Christenen hebben ook rechten.” Mark Koster, de auteur van het artikel, schrijft dat de liberale politiek zich eens achter de oren moet krabben of ze niet bezig is door te schieten. Met name deze zin trof me als een verademing:

Het is vreemd dat  een universiteit, waar gedachten toch vooral vrij zouden moeten zijn, de private levenssfeer van medewerkers inperkt.

Juist, daar dacht ik ook aan, toen ik over de “affaire Van Schayck” nadacht. Vorig jaar hadden we ook al zo’n affaire, toen ging het over ufo’s, een onderwerp dat op de Delftse technische universiteit besproken werd, maar ook plotseling tot taboe verklaard. Ik heb me toen ook nog in het debat gemengd, ook omdat ik het idee had dat er een soort kokervisie aan het ontstaan is aan Nederlandse universiteiten. Toen betrof het een relatief seculier onderwerp als ufo’s  (ofschoon er als reactie op mijn opinieartikel in de Volkskrant genoeg lieden waren die direct de analogie tussen ufo-geloof en godsgeloof legden). Maar bij Van Schayck gaat het overduidelijk om religieus geloof.

Er lopen mensen rond die blijkbaar willen uitmaken wat wetenschappers – ook in hun persoonlijke leven – mogen denken en doen, die in hun eentje bepalen wat wetenschappelijk is en wat niet. Gek genoeg zijn dat heel vaak wetenschapsjournalisten, vaak zelf gesjeesde wetenschappers die met een haast Freudiaans genoegen wetenschappers die niet met hun ideologie stroken het vuur aan de schenen te leggen. Wetenschapsjournalisten moeten kritisch zijn, dat is hun taak. Maar veelal zijn wetenschapsjournalisten Roomser dan de paus.

Vrijplaats van ongebreidelde gedachtenexperimenten

Bij de “affaire Van Schayck” is duidelijk dat het niet louter meer gaat over wat voor claims een wetenschapper vanuit zijn of haar functie mag doen, maar dat het ook gaat over wat hij of zij persoonlijk gelooft. Dat laatste gaat te ver.

Ik durf te stellen dat wetenschappers ook vanuit hun functie als wetenschappers uitspraken moeten mogen doen die niet direct de status quo van de wetenschappelijke kennis weerspiegelen. Als een wetenschapper vindt dat ufo’s wetenschappelijk serieus genomen moeten worden, omdat er ten eerste ongelooflijk veel goed gedocumenteerde waarnemingen zijn, en bovendien wetenschappelijk helemaal niet uit te sluiten valt dat een veel verder ontwikkelde civilisatie technologie ontwikkeld heeft die de voor ons onoverbrugbaar lijkende afstanden in de kosmos te overbruggen, dan moet een wetenschapper dit mogen zeggen. De universiteit moet een vrijplaats zijn van ongebreidelde gedachtenexperimenten. Dat is altijd al zo geweest. Was niet Isaac Newton gefascineerd door alchemie? Sommigen beweren dat zijn occulte oeuvre groter is dan zijn wetenschappelijke. En William James was, zoals zoveel van zijn wetenschappelijke tijdgenoten, gefascineerd door het occulte. Geen universiteit die hem op de vingers tikte. Juist door het occulte serieus te nemen en te onderzoeken was James in staat om de claims van occultisten te ontluisteren als bedrog.

Is er een grens? Die is moeilijk aan te geven. Ik denk dat ideeën die op een volstrekt ongefundeerde wijze ingaan tegen de wetenschappelijke status quo in een lastig parket zitten. Ik doel hier dan met name op creationisme en Intelligent Design. Dit zijn ideeën die lijnrecht conflicteren met een enorme hoeveelheid goed-onderbouwde wetenschappelijke gegevens, maar zonder dat hun eigen zaak echt hard gemaakt kan worden met argumenten. Bovendien is een uitspraak als ‘de evolutietheorie kan het niet verklaren, dus heeft God het gedaan’ verre van wetenschappelijk, hoe rekkelijk je criteria van wetenschappelijkheid ook interpreteert.

Een gelovige wetenschapper is geen goede wetenschapper?

Moet dan dus geaccepteerd worden dat God een rol in de wetenschap mag spelen? Nee. Je kunt God wetenschappelijk operationeel maken door er een hypothese van te maken – zoals Dawkins doet in zijn The God Delusion – maar dan is het de vraag of je het dan over dezelfde ‘God’ hebt als de God van het christelijk geloof. Bovendien is het twijfelachtig of je zo’n hypothese empirisch kunt toetsen. God is, theologisch gesproken, geen hypothese, geen onderdeel van het universum, maar wordt in het christelijk geloof beleden als schepper van het universum, en kan dus als zodanig niet wetenschappelijk bestudeerd worden (zie ook mijn God en de menselijke maat voor verdere argumentatie). Maar iemand als Van Schayck heeft nooit zoiets geopperd, bij mijn weten. Hij heeft blijkbaar iets meegemaakt dat vanuit zijn persoonlijke perspectief wonderbaarlijk was, en heeft hierover openlijk gesproken. En dat mag blijkbaar niet.

Dat een wetenschapper openlijk zegt in God te geloven, is een indicatie dat hij of zij geen goede wetenschapper is. Dat is het signaal dat wordt afgegeven. Een wetenschapsjournalist wiens naam ik maar niet noem twitterde dat hij het ‘prachtig’ vond dat Van Schayck aftrad. Een paar tweets later kwam boven tafel dat de journalist in kwestie Van Schayck al eens eerder benaderd had vanwege ‘aan fraude grenzende’ praktijken. Met andere woorden: dat Van Schayck zegt in God te geloven en in wonderen, onderstreept nog maar eens het blijkbaar ongeloofwaardige karakter van de persoon.

Geloof een waanidee?

Het huidige sentiment ten aanzien van religieus geloof wordt prachtig verwoord door een van de reaguurders op Kosters blog, ene “Giacomo”:

Mensen hebben mijn inziens weldegelijk het recht om “iets” te geloven.
Echter, aangezien geloof gelijk staat aan het hebben van een waanidee, moet de gelovige niet raar staan te kijken als hij/zij wordt geconfronteerd met de gevolgen.

Geloof staat blijkbaar gelijk aan een waanidee – het wordt zonder blikken of blozen gesteld, argumentatie is blijkbaar overbodig. En deze manier van argumenteren lijkt in ons Nederland gemeengoed te worden. Pure ideologie, pure censuur, daar is niets redelijks aan.

Dit artikel verscheen zondag 10 maart in de ochtend op het blog van Taede Smedes. Naar aanleiding van de eerste reacties schreef hij zondagavond een naschrift:

Naschrift, 19:30 uur: Ik merk aan de reacties dat nu vooral gefocust wordt op de “affaire Van Schayck”. Mijn punt is echter veel breder, namelijk dat wat er met Van Schayck gebeurd is, symptomatisch lijkt van een opkomende jacht op alles wat naar religieus geloof riekt (waarbij de aanval vooral op het christelijk geloof gericht is, want moslims durft bijna niemand meer openlijk te beledigen). Voor mij is het geval Van Schayck bijzaak. Ik had ook andere voorbeelden kunnen noemen, zoals de oproep tot pesten van gelovigen door Volkskrant-columnist Arjan Lubach of de achterbakse actie van de atheïst Maarten Boudry.

  1. 2

    Een gelovige wetenschapper is niet overtuigd van de waarde van de wetenschappelijke methode en dient dus gewantrouwd te worden. Aldus het probleem in een notendop.

  2. 4

    @2: Met deze opmerking maak je van de wetenschappelijke methode een geloof, dat op één lijn staat met religieus geloof. Lijkt me niet zo handig voor al die atheïstische wetenschappers.

  3. 5

    Het “mooie” van mensen is dat ze 100% rationeel naar één gebied kunnen kijken, en totaal irrationeel naar het andere.

    Ik begrijp (top)wetenschappers die geloven vaak niet, maar hij hoeft van mij pas weg als hij op zijn vakgebied feit en fictie door elkaar gaat halen.

  4. 6

    Niks heksenjacht op gelovigen.

    Een hoogleraar preventieve geneeskunde moet gewoon niet met gebruikmaking van zijn wetenschappelijke titulatuur over bovennatuurlijke genezingen beginnen.

    Net als een bioloog niet met gebruikmaking van zijn wetenschappelijke titulatuur over bigfoot moet gaan fantaseren. Of een historicus over Atlantis.

    Dat de affaire van Schayk ‘symptomatisch lijkt van een opkomende jacht op alles wat naar religieus geloof riekt’ is misschien wel mooi bedacht, maar verder niet aannemelijk gemaakt.

  5. 7

    @4 Met deze opmerking maak je van de wetenschappelijke methode een geloof

    Nietes. Geloof en wetenschap kunnen elkaar bijten. Het terrein van een wetenschapper is afgebakend tot een vakgebied en onderwerpen en zijn publicaties en reviews. Maar het terrein van een gelovige is terra caelus incognita en dus bestaat de mogelijkheid van een overlap. Hoe groter het geloof hoe groter de overlap hoe onbetrouwbaarder de wetenschap.

    Niet ik, maar de wetenschapper die geloof en wetenschap laat overlappen maakt van geloof wetenschap en van wetenschap geloof.

  6. 10

    Nu ik er nog eens wat meer over heb nagedacht, de hele aanleiding tot de ‘affaire Van Schayk’ stinkt als een beerput.

    25 jaar geleden zou een been zijn aangegroeid (een been!). Er zouden zelfs röntgenfoto’s van zijn, die – zo mogen we toch aannemen – zijn genomen door medische professionals.

    En toch heeft het zo kunnen zijn dat deze ‘genezing’ al die jaren nooit tot de rest van de wereld is doorgedrongen? Niemand is ooit opgevallen dat er – nota bene! – een been is aangegroeid. Niemand heeft ooit de moeite genomen de wonderbaarlijke röntgenfoto’s op te sturen naar een medisch tijdschrift – ook Van Schayk niet.

    En niemand weet wat er ondertussen met die röntgenfoto’s is gebeurd en waar ze zouden kunnen zijn. Met andere woorden: of deze foto’s überhaupt ooit hebben bestaan.

    Ik zou zeggen dat dit hele verhaal voldoende aanleiding vormt om niet alleen eens flink aan de wetenschappelijke bona fides van Van Schayk te twijfelen, maar ook aan zijn persoonlijke integriteit.

    Nogmaals: met een heksenjacht op gelovigen heeft dit alles niets van doen.

    EDIT: Eigenlijk vind ik dat Taede Smedes hier best eens kritisch over na had mogen denken in plaats van meteen in een kramp te schieten over de wrede manier waarop de arme Christenen worden vervolgd in dit kille seculiere landje.

  7. 11

    In het geval van Schayk geldt toch dat de hoofdpersoon in kwestie zelf er scheutig was met het mengen van privémening en wetenschappelijke bedrijfsvoering. Het verhaal van de wonderbaarlijke genezing is daar zeker niet het enige voorbeeld van, heb ik uit eerste hand vernomen.

    “Bij de “affaire Van Schayck” is duidelijk dat het niet louter meer gaat over wat voor claims een wetenschapper vanuit zijn of haar functie mag doen, maar dat het ook gaat over wat hij of zij persoonlijk gelooft.”

    Dit lijkt me feitelijk onjuist. van Schayk deed zijn uitspraken juist vanuit zijn functie.

  8. 14

    @9 Newton heeft naast wat getheoretiseer omtrent limieten en vallende appels het grootste deel van zijn leven vergooid aan theologie en alchemie.

    De beknopte wetenschapper herkent men aan de voetnotendop.

    En verder denk ik dat een wetenschapper beter brandt dan een christen omdat hij droger is.

  9. 16

    @14: “Members of the public and Royal Society scientists, both Fellows and Research Fellows, were asked to vote in two separate polls for who they thought had made the greater contribution out of Einstein and Newton. They were asked firstly to say who made the bigger overall contribution to science, taking into account the state of knowledge during his time, and secondly to say who they thought had made the bigger positive contribution to humankind.

    A total of 1363 members of the public voted online and 345 Royal Society scientists responded to an email questionnaire.

    The results showed Newton to be the winner on all counts, although opinion was much closer on the overall contribution to humankind. When asked who made the bigger overall contribution to science the public voted 61.8% for Newton and 38.2% for Einstein and the scientists voted 86.2% for Newton and 13.8% for Einstein.

    When asked who made the bigger positive contribution to humankind the public voted extremely closely with 50.1% for Newton and 49.9% for Einstein and the scientists voted 60.9% for Newton and 39.1% for Einstein.”

    Te lezen op royalsociety.org.

    Ik kon helaas geen beknoptere versie vinden.

  10. 17

    Ik kwam dit nog tegen met meer details.

    Blijkbaar zou toch niet een volledig been zijn aangegroeid, maar een te kort been was wel een stukje langer gebeden.

    Niettemin is het treffend hoe Van Schayk reageert op verzoeken om meer informatie:

    Om aan uw verzoek te voldoen zal ik terug moeten naar de persoon die genezen is. Het lastige is dat dit meer dan 25 jaar geleden plaats vond. Ik heb geprobeerd om in mijn archief de naam of andere informatie terug te vinden. Dat is tot nu toe niet gelukt, maar ik blijf het nog even proberen. Mocht ik wat vinden dan laat ik u dit weten.

    Kortom: Van Schayk heeft een wonderbaarlijke gebedsgenezing meegemaakt – waar bovendien concreet bewijs van zou bestaan! – maar hij is de naam van de persoon vergeten en kan de case niet meer terugvinden in zijn archief.

    Riiight.

    Tien tegen één dat Van Schayk gewoon een ordinaire leugenaar is. Een leugenaar, bovendien, die zijn leugens aan de man trachtte te brengen met behulp van zijn academische titel. (En indien geen leugenaar dan toch ernstig verdwaasd.)

    En dan gaat Smedes klagen dat zo’n figuur niet langer directeur van een medisch onderzoeksinstituut kan zijn.

  11. 18

    @9: Ten tijde van Newton stond de wetenschappelijke methode nog in zijn kinderschoenen. Overigens geldt ook voor vele latere wetenschappers (denk oa. aan Darwin), dat ze hun theorieën ontwikkelden ondanks hun geloof (en in Darwins geval heeft dat voor jaren vertraging gezorgd, pas toen Wallace ook zover was en in zijn naïviteit zijn manuscript naar Darwin opstuurde, voelde de laatste zich gedwongen tot publicatie om de boot niet te missen).

    Bij veel streng gelovigen zie je dat op eerder of later moment bijna onvermijdelijk de zekerheid van de religie het overneemt van de inherente twijfel in de wetenschap en dat de laatste door de eerste vervangen wordt.

  12. 19

    Eerlijk gezegd begrijp ik na het lezen van het naschrift niet zo goed wat voor respons Smedes graag zou willen zien.

    Enerzijds voert hij de zaak Van Schayck op als representatief voor de wijze waarop gelovige wetenschappers tegenwoordig bejegend worden; anderzijds is het kennelijk niet de bedoeling dat mensen in reacties op die specifieke kwestie ingaan en toetsen of dit geval Smedes’ beweringen over de hand over hand toenemende intolerantie tegenover gelovigen staaft.

    Wat wil Smedes eigenlijk? Beetje vrijblijvend in de ruimte fabuleren over denkbeeldige heksenjachten?

    Je hebt voorbeelden die hout snijden en weten te overtuigen (en dan mag het daar ook over gaan), of je hebt ze niet.

  13. 20

    Ik had ook andere voorbeelden kunnen noemen, zoals de oproep tot pesten van gelovigen door Volkskrant-columnist Arjan Lubach

    Lubach wil de invloed van de kerk op de staat beperken, wat eerder voorgesteld is door D66. Nota bene de SGP noemt dit ‘Christenpesten’ en Lubach, die zich niet al te druk maakt om dergelijke hyperbolen, neemt die terminologie keurig over.

    Niks aan het handje dus. Taede is een huilebalk.

  14. 21

    “En toch heeft het zo kunnen zijn dat deze ‘genezing’ al die jaren nooit tot de rest van de wereld is doorgedrongen? Niemand is ooit opgevallen dat er – nota bene! – een been is aangegroeid. Niemand heeft ooit de moeite genomen de wonderbaarlijke röntgenfoto’s op te sturen naar een medisch tijdschrift – ook Van Schayk niet.”

    Gods wegen zijn ondoorgrondelijk.

  15. 22

    @18: “Ten tijde van Newton stond de wetenschappelijke methode nog in zijn kinderschoenen.”

    Lekker nuttig dan, die wetenschappelijke methode. Last time I checked was de fysica waarin wij onze vwo-scholieren onderwijzen nog gewoon newtoniaans :-P

    “Overigens geldt ook voor vele latere wetenschappers (denk oa. aan Darwin), dat ze hun theorieën eerder ontwikkelden ondanks hun geloof”

    Interessant. Dat wist ik niet. Heb je meer voorbeelden?

  16. 23

    @17 – ‘Beenverlengingen’ behoren tot het standaardrepertoire van genezingsbedienaren in het Pinksterwereldje.

    Twee tellen zoeken op Youtube, en je hebt de ontmaskering van dit circustrucje gevonden.

    James Randi liet in de jaren ’80 ook al zien hoe dat trucje zoal in z’n werk gaat.

    Pinkstergenezers halen deze gimmick al tientallen jaren keer op keer uit om hun goedgelovige toeschouwers te bedotten. En dan moeten wij Van Schayck op z’n woord geloven dat hij röntgenfoto’s gezien heeft van zo’n anonieme vrijwilliger, 25 jaar geleden, van vóór en na?

    Kom op nou… De man zit gewoon een mooi verhaal nog wat mooier te maken! Hij gebruikt dus zijn academisch-medische titels, en nogal doorzichtige leugens over röntgenfoto’s, om bijgeloof en volksverlakkerij aan de man te brengen.

    Ja, heel gek dat daar dan een tegenreactie op volgt. Een heksenjacht op gelovigen, dat is het!

  17. 24

    Maxwell deed zijn belangrijkste werk dankzij zijn geloof. Voor mij geen probleem. Als dat wat hij als resultaten presenteert maar wetenschappelijk onderbouwd is.

    Je geloof kan je inspiratiebron zijn en je kan denken dat er een god achter die mooie natuurwetten en hun ontdekking zit, maar zodra je een god of gebeden als wetenschappelijk gegeven gaat behandelen, verlies je je geloofwaardigheid en als wetenschapper is dat nu net het belangrijkste dat je hebt te behouden.

  18. 26

    @22: “Lekker nuttig dan, die wetenschappelijke methode. Last time I checked was de fysica waarin wij onze vwo-scholieren onderwijzen nog gewoon newtoniaans”

    Op het WO daarentegen…

  19. 30

    @29: Geen andere voorbeelden dus, behalve Darwin.

    “Overigens geldt ook voor *vele* latere wetenschappers (denk oa. aan Darwin), dat ze hun theorieën ontwikkelden ondanks hun geloof”

    Aldus Bismarck, de grote wetenschapshistoricus.

  20. 32

    @22 ik zit heel hard te denken, maar ik kan me weinig vwo-natuurkunde herinneren die van voor Newton is. Electriciteitsleer, de meeste optica, atoom- en molecuulfysica, thermodynamica, … Allemaal post-Newton. En relativiteitstheorie en kernfysica worden ook gewoon aangestipt (E=mc^2, weet je nog?).

    En bij biologie en scheikunde is er misschien nog wel meer post-Newton.

  21. 33

    @32: Ik denk met je mee en kom niet verder dan de Maagdenburger halve bollen, eerste klas vwo, eerste les. Maar wie heeft het over natuurkunde van voor Newton? ;-)

    Als ik aan natuurkunde op het vwo denk, denk ik aan mechanica, niet aan aangestipte kwantummechanica.

    Overigens bestaat er ook een lesmethode voor vwo-natuurkunde die Newton heet. Heeft-ie ’t toch nog ver geschopt, die ouwe godsdienstwaanzinnige.

  22. 34

    @30: Waar pretendeer ik groot wetenschapshistoricus te zijn? Als ik (niet zijnde wetenschapshistoricus) uit mijn blote hoofd al een geval ken, zou dat je dan niet aan het denken moeten zetten? Maar liever dan zelf eens rond te kijken zetten we een ad hominem op?

  23. 35

    @33: Galileo Galilei? Johannes Kepler en Tycho Brahe? Onze eigen Christiaan Huygens? Misschien is wat meer historisch besef wel nuttig. Newton stond niet zo op eenzame hoogte als wel wordt beweerd.

    Maar hoe komen we hier op? Door het belachelijke argument van de schrijver: “Was niet Isaac Newton gefascineerd door alchemie?”. Alsof dat de huidige generatie van wetenschappers het recht geeft om ook wetenschappelijke onzin uit te kramen. Of te liegen (het argument dat Van Schayk gebruikt waarom hij zijn bewering niet kan onderbouwen met de genoemde röntgenfoto’s kon zo uit de pen van Stapel komen).

    Dat heeft niets met privé of religieus geloof te maken en van Schayk deed die uitspraak dan ook niet privé.

    Maar Smedes grossiert nu eenmaal in onzindelijke redeneringen. Een mooie is ook die over ufo’s: “… dat wetenschappers ook vanuit hun functie als wetenschappers uitspraken moeten mogen doen die niet direct de status quo van de wetenschappelijke kennis weerspiegelen.” Ja natuurlijk mogen ze dat, want dat is de kern van de vooruitgang in de wetenschap, maar dat is wel aan een voorwaarde verbonden: als je iets beweert moet je het ook onderbouwen, dat heet de wetenschappelijke methode. Als je beweert dat er degelijk onderbouwde waarnemingen van ufo’s zijn, dat zul je die toch in meer detail moeten duiden, want niemand kan die vinden. Hetzelfde geldt voor die snel gegroeide benen, er is geen betrouwbare waarneming en er zijn tientallen artikelen over het gebruikelijke bedrog dat hier wordt gepleegd (zie Randi, zie Skepsis, etc.).

    Met het bashen van gelovigen heeft dit alles niets van doen. Het heeft te maken met zeer onverantwoordelijk gedrag in de naam van “het” of een geloof. Recent deze “natuurgenezeres” die haar “patient” de dood in joeg met haar geloof.

    “De reguliere geneeskunde snapt het niet. Sterker nog: ze hebben het volledig mis. Ze noemen haar volstrekt ten onrechte een psychiatrisch patiënt. Een vrouw met niet corrigeerbare waanbeelden. En dat is raar. Want haar waarheid is de waarheid.”

    Misschien vinden jullie dat een soort Jomanda, maar ik zie geen verschil. Ook niet met de gebedsgenezers van de Church of Pentecost.

    Of de zwarte-kousen-kerk aanhangers die hun kinderen niet laten inenten.

  24. 36

    Derde voorbeeld van Smedes, waaruit een heksenjacht zou blijken: Maarten Boudry haalde een Sokaltje uit met de Stichting voor Reformatorische Wijsbegeerte.

    Boudry stuurde een korte samenvatting met ingewikkeld klinkend jargon vol nonsens onder een valse naam in naar een of ander theologisch-filosofisch congres. Het werd geplaatst in de brochure voor dat congres.

    Conclusie: de reformatorische wijsgeren kunnen authentieke theologische papers niet van koeterwaals onderscheiden. Wat zegt dat over de theologische papers die ze plaatsen?

    Om een lang verhaal kort te maken: Boudry kreeg nauwelijks aandacht met zijn grap. Er werden precies drie artikeltjes aan gewijd: een op het blog van Jerry Coyne, een op het blog van Taede Smedes, en vervolgens naar aanleiding daarvan nog een stukje in de Ad Valvas.

    Kennelijk interesseerde het nauwelijks iemand. Dus hoe Smedes hier uit denkt op te kunnen maken dat er een heksenjacht op gelovige wetenschappers is geopend, is mij onduidelijk.

  25. 37

    Ik begrijp de drukte over de röntgenfoto’s niet zo erg. Die bewijzen hooguit dat het been inderdaad langer werd dan het was. Mogelijkerwijs valt er uit de foto’s te destilleren dat het niet wetenschappelijk te verklaren is hoe dat been langer werd. Maar ik kan me niet voorstellen dat die foto’s de stelling van Van Schayck onderbouwen, en het bewijs leveren dat een godheid hier een hand in heeft gehad.

  26. 40

    Uit Newton’s nagelaten, niet gepubliceerde, documenten blijkt dat hij allereerst theoloog was, daarna alchemist en pas op de derde plaats natuurwetenschapper.

    Newton heeft zich zeer opgewonden over fraude en bedrog in de vroege 4-5e eeuw nChr toen de triniteit naderhand in het nieuwe testament is binnengezwendeld. Niet-trinitarisme was helaas ketters volgens de wetenschappers in Cambridge zodat Newton noodgedwongen zijn hele leven daarover niet heeft gepubliceerd.
    Inmiddels weten we dat ieder Gods-testament zwendel, bedrog en fraude is met als alles overtreffend hoogtepuntje de nieuw-oplichterij van Nephammad met zijn Koewaan in de 7e eeuw nChr.

    We mogen ons gelukkig prijzen in de betere wereld anno 2013, dat we bovenstaande wetenschappelijke inzichten inmiddels vrij van religieuze repressie kunnen publiceren.

  27. 41

    #40 met als alles overtreffend hoogtepuntje de nieuw-oplichterij van Nephammad met zijn Koewaan in de 7e eeuw nChr

    ?

    Kun je dat Googlebaar maken want ik kan er niets over vinden.

  28. 42

    @40

    Vind je dat “wetenschap”, eeuwen later vaststellen dat religieuze figuren oplichters waren ? Misschien waren ze wel hartstikke oprecht en valt meer te verklaren vanuit de psychologie of psychiatrie.

    Hoe dan ook, iets zinvols zeggen over de oprechtheid van Israël’s profeten, Zoroaster, Jezus of Mohammed is volstrekt onmogelijk. Het is al heel moeilijk om de bedoelingen van contemporaine mensen vast te stellen, laat staan die van mensen die al meer dan 1000 jaar dood zijn.

  29. 44

    @37: Ja, inderdaad. Dat is een klassieke denkfout.

    1. We kunnen het niet verklaren
    2. DUS is het een wonder (en dat kan ook niet anders)
    3. Einde discussie.

    2 is de wetenschappelijke hond in de pot. Echte wetenschap is niet tevreden met 2 en gaat zoeken naar een alternatieve verklaring. En die is er ook altijd.

  30. 45

    @40: a ja, natuurlijk. Het was wachten op de eerste de beste imbeciel, die er weer een anti-islam onderwerp van probeert te maken. Heeft nog lang geduurd…

  31. 46

    Er is geen heksenjacht op gelovigen in het algemeen. Door een deel van onze bevolking wel, in de eerste plaats op moslims, en verder op alles en iedereen, waar ze het niet mee eens zijn. Dat is vrijheid van meningsuiting v2.

  32. 48

    Het is wel grappig om eens naar Smedes’ blog te surfen. Hij heeft een tweede naschrift toegevoegd aan zijn verhaal over de vermeende heksenjacht op gelovigen.

    Ondertussen heeft weblog Sargasso bovenstaande ook overgenomen […] en de reacties onderaan dat blog lijken mijn stelling, dat er op het christelijk geloof in toenemende mate allergisch wordt gereageerd, alleen maar te onderstrepen. Het is ongehoord hoe fel er op Van Schaycks uitspraken wordt gereageerd. Blijkbaar triggeren zijn uitspraken allerlei onderbuikgevoelens die er bij veel atheïsten leven. Plotseling gaat alle nuance overboord en wordt een gerespecteerde wetenschapper beschouwd als een huichelaar, een oplichter, een fraudeur en wat niet meer.

    Ofwel, erop wijzen dat:

    a) het volstrekt onwaarschijnlijk is dat Van Schayk concreet bewijs had voor een wonderbaarlijke genezing, maar dat is kwijtgeraakt en zelfs de naam (of andere identificerende gegevens) van de patiënt niet meer weet;

    b) dit alleszins redelijke twijfels oproept met betrekking tot Van Schayks persoonlijke integriteit;

    c) ‘beenverlenging’ een standaardtruc is van oplichtende gebedsgenezers;

    wordt door Smedes (zonder natuurlijk inhoudelijk op de reacties in te gaan!) gelijkgesteld aan ‘allerlei onderbuikgevoelens die bij atheïsten leven’.

    Wat een clown.

  33. 50

    Het werk van een wetenschapper is niet meer dan wetenschappelijk. Maar het werk van een gelovige wetenschapper is omgeven door een goddelijk aura die zijn schepper beschermt tegen ongelovigen en andere wetenschappers. Een gelovige wetenschapper is een wetenschepper, ver verheven boven de aardse wetenschepsels.

  34. 51

    En dan dit nog:

    Dat een wetenschapper openlijk zegt in God te geloven, is een indicatie dat hij of zij geen goede wetenschapper is. Dat is het signaal dat wordt afgegeven. Een wetenschapsjournalist wiens naam ik maar niet noem twitterde dat hij het ‘prachtig’ vond dat Van Schayck aftrad. Een paar tweets later kwam boven tafel dat de journalist in kwestie Van Schayck al eens eerder benaderd had vanwege ‘aan fraude grenzende’ praktijken. Met andere woorden: dat Van Schayck zegt in God te geloven en in wonderen, onderstreept nog maar eens het blijkbaar ongeloofwaardige karakter van de persoon.

    Wat een faux pas. Wel zogenaamd willen verkondigen dat er een heksenjacht gaande is, maar niet willen aangeven wie wat in welke context precies gezegd heeft.

  35. 52

    @51 – Beetje nazoeken maakt duidelijk dat Taede Smedes daarbij chef wetenschap van de Volkskrant op het oog heeft: Maarten Keulemans.

    Je kunt hier het verloop van die hele discussie nalopen.

  36. 53

    Die tweet had ik ook al gevonden. Het berichtje met de zinsnede ‘aan fraude grenzende praktijken’ kon ik niet vinden. Het is dan ook nogal lastig na te gaan wat hier nou precies het probleem is.

  37. 55

    @53 – Geeft niets, ik heb ‘m al opgeduikeld.

    En dan heb ik het nog niet over aan fraude grenzend onderzoek hartstilstanden waar ik hem al eens eerder op aansprak.

    Dat laatste lijkt echter niets met geloof te maken te hebben. Tenzij je het leest als dat het over bijna-dood-ervaringen gaat, maar dat maak ik er in eerste instantie niet uit op.

  38. 56

    Christenen zoeken altijd een stok waarmee ze geslagen worden. Die hoeft niet echt te zijn. Ik heb het hier onlangs ook al geroepen: lijden is christelijk en lijden wordt verheerlijkt door christenen. Als je dus aan kunt tonen dat christenen in het verdomhoekje zitten en opgejaagd worden dan

    1) lijden christenen en dat is goed.
    2) ben je als christen geslaagd.

    Schayck lijdt. Smedes neemt het voor hem op maar hij moet ook lijden om succes te hebben. Dus claimt hij dat zijn ‘sterke’ argumentatie door onderbuikende atheisten worden weggewuifd.

    Smedes ‘is’ zielig want hij lijdt (wordt onheus bejegend).
    Succesvol christen dus.

    naschrift : Oh, bovenstaande was nav @54 en de daarin genoemde commentaren.

  39. 57

    @42 Nu we weten dat de monotheïstische God niet bestaat en nooit bestaan heeft, moeten we helaas vaststellen dat figuren als Mozes, Jezus en Mohammad de kluit ontiegelijk hebben besodemieterd met hun pretenties door God persoonlijk te zijn geïnstrueerd omtrent ‘het ware geloof’.

  40. 58

    Hoogleraren roeren zich en hebben vandaag actie ondernomen:

    http://www.geloofenwetenschap.nl/index.php/nieuws/item/370-hoogleraren-pleiten-voor-persoonlijke-vrijheid-wetenschappers.html

    Uit de open brief: “Professor Van
    Schayck is een zeer gerespecteerd wetenschapper: hij is hoogleraar preventieve geneeskunde, hij heeft
    meer dan 330 internationale publicaties op zijn naam (o.a. in toptijdschriften als The Lancet, JAMA, BMJ), hij
    was verschillende jaren ‘s werelds meest geciteerde onderzoeker op zijn vakgebied, en hij diende als
    voorzitter van internationale WHO commissies en als voorzitter of lid in landelijke commissies van NWO,
    ZonMw, de Gezondheidsraad en het Astmafonds. Als wetenschappelijke directeur van CAPRHI leidde hij tot
    vorige week een onderzoeksinstituut met ruim 400 vaste medewerkers en 350 promovendi. CAPHRI werd
    onder zijn leiding bij de laatste externe visitatie als excellent en mondiaal toonaangevend in het vakgebied
    beoordeeld.”

    Ik hoop dat de meeste gasten die hier hun ongezouten mening over de man hebben gespuid een minstens zo respectabel CV op zak hebben…

  41. 59

    @57

    Ook wanneer God niet bestaat dan kunnen die mensen oprecht hebben gedacht dat ze met hem in contact waren.

    Denk even goed na voordat je iets opschrijft, je bent onzin aan het uitkramen.

  42. 60

    @54:

    Persoonlijk vind ik het aanzienlijk grover om mensen die zinnige bezwaren aandragen tegen je punt te beschuldigen van ‘onderbuikgevoelens’ (overigens zonder daarbij op hun argumenten in te gaan of zelfs maar te erkennen dat er überhaupt argumenten zijn) – dan een beeldende expressie te gebruiken om iemands gebrek aan intellectuele rigueur accuraat(!) te beschrijven.

    Je kop in het zand steken om daarna je tegenstanders van intellectuele onvolwassenheid te beschuldigen is niet ‘netjes discussiëren’.

    Dat is clownesk gedrag (‘kleuterachtig’ mag wat mij betreft ook).

  43. 62

    @58 “Hoogleraren roeren zich..” En dan een link naar geloofenwetenschap.nl plaatsen :D

    Je had dus moeten schrijven: gelovige hoogleraren nemen het op voor hun sektegenoot.

    Maar het is wel goed dat de leden van die sekte zich openbaar maken. Want net als voor Van Schayck geldt voor hen dat ze hun reputatie te grabbel gooien als ze zich verliezen in onwetenschappelijke praktijken.

  44. 64

    @58 – Wauw!

    Ik zie daar onder meer de naam van Spinozaprijswinnaar Cees Dekker staan. Zeg, maar moest die een paar jaar geleden niet door het stof omdat hij in zijn vrije tijd Intelligent Design promootte? (Moet je hem voor de gein eens aan herinneren, dat hij destijds mr. Intelligent Design uithing. Wordt ‘ie nijdig!)

    Ik zie onder die brief tevens de naam van René van Woudenberg staan. Heeft die inmiddels niet een flink probleem omdat hij als filosofieprofessor (met overduidelijk apologetische agenda) samen met wiskundige Ronald Meester een biologiepromotie heeft begeleid waarin (door ene Joris Paul van Rossum) getracht werd gaten te schieten in de evolutietheorie op grond van volstrekt verouderde biologieliteratuur en een gebrekkig begrip van de evolutietheorie?

    En schreven René van Woudenberg en Ronald Meester ook al niet mee aan die ID-boekjes van Cees Dekker?

    Verder zie ik zo op het oog een paar reformatorische wijsgeren (vallen die wetenschappelijk net zo serieus te nemen als theosofische wijsgeren?), theologen en christenen van min of meer behoudend protestantse snit langskomen.

    Kortom: waarom zou iemand deze brief serieus nemen?

  45. 65

    Ik hoop dat de meeste gasten die hier hun ongezouten mening over de man hebben gespuid een minstens zo respectabel CV op zak hebben…

    @58 – Hoe noemen ze dat toch ook alweer in de argumentatieleer?

    O ja! Een autoriteitsargument! En dat is een drogreden. Het CV van dr. Onno van Schayck doet er namelijk helemaal niet toe.

    Wat er wel toe doet is dat dr. Onno van Schayck aantoonbaar bijgeloof verkoopt, en bij dat verkooppraatje leunt op het gewicht van zijn autoriteit als hoogleraar en medisch-directeur.

    Van Schayck beweert namelijk het volgende:

    Er zijn ook wel momenten geweest dat ik God – heel direct – heb zien optreden (..) Er zijn momenten geweest waarbij ik God heb zien optreden, heel dichtbij:

    Iemand die een been tekort had, waarvoor gebeden werd, en dat ik het been zag aangroeien.

    Ik dacht: is dit nu wat ik in het Nieuwe Testament, in Handelingen 2, zie? En op andere plekken in het Nieuwe Testament zie? Wonderen die er gebeuren.. (…)

    Wel denk ik dat je daar voorzichtig mee moet zijn, en dat ook de normen die in de bijbel genoemd worden – dat je het moet toetsen, of het klopt, en niet zomaar wat moet aannemen – dat je dat ook wel heel zorgvuldig moet toepassen.

    Haast een wetenschappelijk principe. Dat je moet kijken, en echt onomstoten moet kijken of het klopt. En in dit geval was het ook onomstoten: en kon je ook aan de hand van röntgenfoto’s kon je aannemen dat er inderdaad een groei had plaatsgevonden, die onverklaarbaar was.

    Wat Van Schayk hier beschrijft is echter een welbekend circusfoefje dat gebedsgenezers in de Pinksterbijeenkomsten toepassen. Twee benen zo manipuleren dat de ene langer lijkt dan de andere, en vervolgens onder veel halleluja-geroep het ene been aan laten groeien zodat het gelijk is aan het andere been.

    Dit kermistrucje is zo ontstellend populair onder gebedsgenezers (kennelijk specialiseert God zich in het gelijktrekken van benen?), dat zowel illusionist Derren Brown als goochelaar James Randi twintig jaar eerder hebben uitgelegd hoe dat trucje werkt, en hebben laten zien dat het boerenbedrog is. Niet wezenlijk anders dan Uri Geller met zijn verbogen lepeltjes: een aardig foefje voor op de verjaardag. Meer niet.

    Welnu, wie weet dat dit een vast trucje uit het repertoire van gebedsgenezers is, en dat het al lang en breed ontmaskerd is als nep, die beseft ook dat wat Van Schayck meent meer dan vijfentwintig jaar geleden te hebben waargenomen, niet werkelijk gebeurd is, maar precies datzelfde kermistrucje betreft.

    Maar daaruit volgt dan, dat er ook helemaal geen röntgenfoto’s zijn geweest, waaruit ‘onomstoten’ bleek, dat het ene been daadwerkelijk een paar centimeter gegroeid was.

    Kortom: dr. Onno van Schayck zit er dus als hoogleraar en medisch directeur in dat geloofspromotiefilmpje lustig een potje op los te fabuleren over röntgenfoto’s die een wonder van vijfentwintig jaar terug zouden hebben bewezen, teneinde zijn persoonlijk geloof aan de man te brengen.

    Maar daar wordt ‘ie dan toch terecht op aangevallen? Juist vanwege zijn vuistdikke CV.

    Kijk, dat een charlatan als Jan Zijlstra of Benny Hinn dat soort claims doet, dat is al erg genoeg. Maar dat een arts zijn medische en wetenschappelijke autoriteit in de strijd werpt om op grond van fabulaties over röntgenfoto’s puur bijgeloof en boerenbedrog ingang te doen vinden, dat werpt een forse smet op zijn medisch-wetenschappelijke integriteit. Om over het universitair ziekenhuis waar hij het boegbeeld van is nog maar te zwijgen.

    Lijkt me een eenvoudig te volgen redenering. Maar kennelijk is ‘ie zo moeilijk voor een godsdienstwijsgeer-met-partijdige-agenda, dat meneer Smedes de inhoud ervan op kilometers omzeilt…

  46. 66

    @58:

    Ik hoop dat de meeste gasten die hier hun ongezouten mening over de man hebben gespuid een minstens zo respectabel CV op zak hebben…

    Tjeezus man, wat een slap argument. Alsof een mooi CV mensen behoedt voor het maken van fouten. En erger nog: je stelt eigenlijk, dat iemand met een iets minder mooi CV zijn bek moet houden… Als je geen betere argumenten hebt, had je beter niet kunnen reageren, want ik begin door jouw kulargument de criticasters een beetje meer te geloven.

  47. 69

    Moet er nu maar weer 120 op de rondweg rond Rotterdam of Amsterdam worden gereden, omdat Van Schayck de kwade invloed van fijnstof misschien heeft doorgekregen uit het Hogere? Er zijn volop wetenschappers die nog in god geloven. Zou er nog wel wat kloppen van wat ze hebben gepubliceerd? Hoe weten we of ze die publicaties niet hebben geschreven tijdens een gebed in de kerk? Oeoeoeoe wat eng zeg.
    Van Schayck is volgens mij echt wel uit ander hout gesneden dan iemand als Diederik Stapel. Dat hij meent een bijzondere van god gegevens genezing te hebben meegemaakt maakt hem nog niet tot een fraudeur. Hij is er op zijn manier ook nog eens open over – 25 jaar na dato. Post @58 wordt wel belachelijk gemaakt, maar hij is gewoon gerenommeerd wetenschappelijk werk gaan doen en dat mag ook erkend worden. Of zijn zijn studies naar fijnstof en ademhalingsklachten en dergelijke opeens niet meer in orde? Moet de Zembla uitzending worden ingetrokken? Zou zijn werk door de Lancet zijn geaccepteerd als zijn methodes niet klopten?

  48. 71

    @ernest: Volgens mij gaat het daar hier niet over, maar wel over zijn kwalijke rol in het pluggen van een wonderbaarlijke genezing, waar hij als arts/wetenschapper opeens al zijn wetenschappelijke methodes vrolijk de lucht in gooit en klakkeloos van alles zomaar even aanneemt.

    Hij heeft de schijn van geloof zijn vakgebied binnenlaten tegen zich. Als hij nou een hoogleraar informatica was, was het anders geweest.

  49. 72

    @71: Maar wat maakt die “schijn van geloof binnenlaten” uit als het om de toetsbaarheid van zijn andere werk gaat? Niets toch? Zijn zijn gegevens en berekeningen dan opeens niet meer zuiver? Moet er een nieuwe commissie komen die zijn wetenschappelijke werk doorneemt op goddelijke ingevingen, op 1+1=3’tjes?

  50. 73

    @72 – Een onberispelijke wetenschapper inderdaad, die Van Schayck…

    Ik heb eens even opgesnord waar Maarten Keulemans het nu over had, toen hij op twitter begon over aan fraude grenzend gesjoemel met cijfers over hartstilstanden.

    Misschien weet u nog: vorige maand onderzochten Van Schayck en zijn collega’s of het rookverbod van 2004 ook heeft gezorgd voor minder hartstilstanden. Op dit blog – en Pepijn van Erp daarna op het zijne – wees ik er echter op dat het onderzoek rammelt. Van Schayck heeft waarschijnlijk gewoon een toevallig hobbeltje in de statistieken uitgeroepen tot oorzakelijk effect.

    Een ander kritiekpunt was dat Van Schayck zijn toch al dubieuze bevindingen voor Zuid-Limburg meteen maar had doorgetrokken naar heel Nederland (vandaar die 16.638 uitgespaarde hartstilstanden).

    Fair enough: daarop komt hij nu terug.(…)

    Applaus natuurlijk. Alleen: zou Van Schayck dat nu ook per persbericht kenbaar maken aan al die kranten, websites en televisiezenders die het aantal van 16.000 hartstilstanden van hem overnamen?

    Van Schayck haalde immers breeduit het nieuws met zijn onderzoek. Niet omdat hij een effectje had gevonden in het verre Zuid-Limburg, maar omdat hij een persbericht liet uitgaan waarin prominent stond – ik citeer – ‘dat in heel Nederland meer dan 16.000 gevallen van acute hartstilstand zijn voorkomen in de periode tussen 2004 en 2008.’

    Wanneer Keulemans Van Schayck ermee confronteert dat hij het publiek toch behoorlijk op het verkeerde been heeft gezet met zijn aantallen, geeft Van Schayck de media daarvan de schuld. Hij heeft volgens eigen zeggen het getal van 16.000 in alle interviews juist genuanceerd.

    Vervolgens toont Keulemans aan dat Van Schayck in interviews zelf steeds benadrukte dat het rookverbod op de werkplek 16.000 acute hartstilstanden had voorkomen.

    Van Schayck heeft blijkbaar wel vaker de neiging om iets te snel grote conclusies te trekken.

  51. 74

    @72: Ja, zulke uitspraken zouden er toe kunnen leiden dat iemand zijn eerdere werk nog eens wordt bekeken. Net zoals je er achter komt dat iemand het in zijn eigen vakgebied opeens bloedserieus gaat hebben over elfjes en dwergen, die hij toch echt gezien heeft.

    Misschien is dat het probleem dus. Dat atheïsten beide waanbeelden als hetzelfde zien en dat het daarom voor gelovigen op een heksenjacht lijkt, terwijl zij er ongetwijfeld zelf achter zo’n extra onderzoek zullen staan als een hoogleraar begint te orakelen over dwergen en elfjes.