Ongerept land dreigt afvalputje van Europa te worden

Is er in Europa nog een geïsoleerd, ongerept plekje te vinden waar de tijd heeft stilgestaan?

 

In 1932 reisde de Nederlandse schrijver en avonturier A. den Doolaard door Albanië. In het dorp Theth kwam hij in aanraking met de traditie van de bloedwraak. Daarover schreef hij zijn meest bekende roman De herberg met het hoefijzer.

Den Doolaard was niet de eerste die gefascineerd was door het ruige, ongerepte en geïsoleerde Albanië. De Engelse dichter Lord Byron ging hem al voor in 1809. Drie avontuurlijke schrijfsters van reisboeken volgden hem aan het begin van de vorige eeuw. De Engelse Edith Durham, de Amerkaanse Rose Wilder en de Schotse Margaret Hasluck bezochten ook Theth. De Nederlandse schrijfster Tessa de Loo maakte de tocht van Lord Byron in 1996 en schreef daarover het boek Een varken in het paleis

Tessa de Loo kreeg vorige week in het Rotterdamse fotomuseum het eerste exemplaar overhandigd van Een fascinatie voor Theth; het Albanese bergdorp van A. den Doolaard van Gerda Mulder en fotograaf Herman Zonderland. In de inleiding beschrijft Mulder haar door Den Doolaard gewekte belangstelling voor Albanië, haar reizen in de communistische tijd en daarna, toen het eindelijk ook mogelijk werd Theth te bezoeken. Het dorp is eigenlijk een verzameling boerderijen in een vallei met een kerkje en een school. Er wonen nu niet meer dan honderd mensen. Zonderland portretteerde een aantal van hen.

Van de bloedwraak resteert in Theth nog een toren die vroeger gebruikt werd door leden van een bedreigde familie. De toren is met Nederlandse hulp gerestaureerd.

Theth was gedurende de communistische dictatuur van Enver Hoxha volkomen geïsoleerd en onbereikbaar. Het verkeert dan ook nog vrijwel in de staat waarin Den Doolaard het ver voor de oorlog aantrof. Na al die jaren is het nu wel bereikbaar, maar alleen over smalle bergweggetjes met een 4WD. Er zijn wandelroutes uitgezet. Het dorp is gestart met een bescheiden toeristische accomodatie.

Hoe lang zal de liefhebber van De herberg met het hoefijzer deze bergstreek nog in ongerepte staat kunnen bewonderen? Na de machtsomwenteling in 1991 bleef Albanië ook als vrije markteconomie het armste land van Europa (nr. 116 op de wereldranglijst van landen naar BNP). Een ontwikkelingsland, gevoelig voor corruptie en gesjoemel met wetten. De grenzen zijn niet alleen geopend voor nieuwe westerse producten. Albanië dreigt zonder effectieve tegenmaatregelen ook het afvalputje van Europa te worden. Data van de Verenigde Naties Commodity Trade Statistics Database tonen aan dat tussen 2003 en 2010 grote hoeveelheden potentieel gevaarlijk afval –waaronder chemische substanties- vanuit de EU zijn uitgevoerd naar Albanië. Dit ondanks dat de import van afval in Albanië sinds 2003 sterk aan banden is gelegd.Milieuactivisten vrezen onherstelbare schade voor het milieu en zien grote risico’s voor de volksgezondheid als giftig afval het drinkwater bereikt. Het bestuur is zwak. Politici zijn vooral met zichzelf bezig. Het land is al jaren verscheurd door de tweestrijd tussen de conservatieve Democratisch Partij (die nu aan de macht is) en de Socialistische partij, waarvan de leden het parlement lange tijd hebben geboycot. Na diverse stemrondes werd vorige maand de conservatief Nishani gekozen als nieuwe president. Volgend jaar zijn er parlementsverkiezingen.

Albanië is lid van de Raad van Europa en momenteel zelfs voorzitter, reden voor SP-senator Kox, lid van de parlementaire vergadering van de RvE, om vice-premier Haxhinasto te onderhouden over diens homo-onvriendelijke uitingen.

In 2009 heeft Albanië ook een eerste stap gezet richting het lidmaatschap van de Europese Unie. Het land ontvangt de komende twee jaar 82 miljoen uit Brussel. Met de opdracht corruptie en georganiseerde misdaad te bestrijden. Het is niet bekend of Albanië het opruimen van het Europese afval als tegenvoorwaarde heeft gesteld.

[foto’s: Herman Zonderland]

 

 

 

  1. 3

    Ik ben in 2004 een paar dagen in Albanië geweest. Grote delen van het land zijn wel degelijk ongerept: ruig, onontwikkeld en onherbergzaam. Waar wel menselijke activiteit is, is het niet ver zoeken naar grote hoeveelheden rondslingerend afval. Overal langs wegen vind je kleine of grote vuilstortplaatsen. Toen ik een taxibusje deelde met een Albanees gezin werden zonder er bij na te denken de lege chipszakjes en ander afval het raam van de rijdende bus uitgesmeten. Ze hebben daar een prachtig land, maar ze doen er niet erg veel moeite voor om dat zo te houden…

  2. 4

    Ze doen er niet veel moeite voor om dat zo te houden? Wie zijn ‘ze’ dan wel? Laat ik je uit de droom helpen: de overgrote meerderheid van de Albanezen ziet onze smeerboel ook liever niet in hun land gedumpt worden, maar aan de top van de maatschappij zitten er altijd wel een stelletje rotte appels, die voor een in hun ogen redelijke vergoeding ons afval wel in dorpjes willen laten storten, waar ze zelf geen familie hebben wonen. We hebben dat jarenlang ook in bijvoorbeeld Roemenië en Bulgarije kunnen doen, maar die moeten nu aan de Europese regels voldoen en dan kan dat niet meer. Maar het belangrijkste punt is, dat die landen het afval afnemen van onze eigen afvalverwerkingsmafia, voor wie het goedkoper is ons gevaarlijk afval (radioactief en anderszins niet toegestaan op onze eigen afvalbergen) naar het oosten te transporteren en gewoon te dumpen, in plaats van het afval op de voorgeschreven manier te verwerken. Overigens doen ze dat geheel volgens de geldende regels van het kapitalisme. Alles wat je doet is goed, als het maar meer winst oplevert. Dan mag je gebruik maken van de mazen in de wet van andere landen, en mogen we je natuurlijk officieel geen schurk noemen, dit in tegenstelling tot de Camorra bijvoorbeeld, wanneer die precies hetzelfde doet op het grondgebied van Napels.

  3. 5

    Vanwaar komt die drang om het etiket “ongerept” te plakken op gebieden die vooral achtergebleven zijn en wel door menselijk toedoen. Er is niks romantisch of authentieks aan Albanie op een ongerepte manier.
    Ga anders eens gezellig kijken bij Elbasan en zijn mooie ongerepte industriele erfgoed.
    Of wellicht kun je nog wat ongerept grasland vinden tussen de honderdduizenden betonnen eenmansbunkers.
    Ik weet er nog wel een: Noord-Korea is ook nog zo heerlijk ongerept.

  4. 7

    Vreemde keuze om Theth te koppelen aan het importeren van chemisch afval. Het enige wat deze twee zaken te maken hebben met elkaar is dat ze allebei te maken hebben met Albanië.

    Vorig jaar in Albanië geweest, o.a. Theth zien liggen vanuit de naburige Valbona vallei. Het is schitterend, een aanrader om er te heen te gaan. Maar ongerept zou ik het niet willen noemen. Werkelijk overal, ook in de afgelegen berggebieden van Noord-Albanië is het land bezaaid met afgrijselijke, paddestoelvormige bunkertjes, ontsproten aan de paranoïde geest van Hoxha. Vrijwel alle steden zijn grondig verpest met communistische flats, als het mooie oude niet vernietigd is, dan is het wel verwaarloosd. Montenegro en Macedonië zijn veel mooier, wat dat betreft.

    Maar ga er vooral heen. De natuur is schitterend, het terug in de tijd gevoel is op een mooie zomerdag uiterst charmant en de plaatselijke bevolking zal blij zijn met de aandacht en de investering in de lokale economie.

  5. 9

    Albanie is het milieu vriendelijkste land ter wereld, daar scheiden ze al sinds het begin het afval, links en rechts van de weg.

    Zelden een volk gezien dat zo vervuilend, lui en corrupt is, het hele land hangt nog samen van familie banden en als je niet tot een bepaalde familie behoort dan zijn je kansen vrijwel nihil, de familie oudste heeft nog steeds alle touwtjes in handen en inteelt is daar nog steeds doodnormaal.

    Dat Albanie wordt dus niet het afvalputje van Europa, het is een zwart gat in Europa waar een bevolking woont die niet anders wil.

    Ik zeg hek er om heen en negeren.