Nuttig of gevaarlijk onderzoek?

In Amerika zijn National Geographic, IBM en anderen een onderzoek gestart naar de herkomst van mensen op aarde aan de hand van hun DNA.
Op basis van het DNA van 10.000 inheemsen willen ze met het DNA van vrijwilligers (u en ik) bepalen waar de huidige mensen van afstammen. Wat is de stamboom en waar kwamen de voorouders geografisch vandaan.
Ook wil men langs die weg achterhalen hoe bijvoorbeeld bepaalde mensen aan hun huidskleur zijn gekomen.

Allemaal reuze interessant want het kan veel inzicht verschaffen in de ontstaansgeschiedenis van de mens.
En het lijkt er op alsof ze ook hard hun best doen om de onderzoeksresultaten niet te laten misbruiken.

Maar toch, wat gebeurt er uiteindelijk met de gegevens. En vooral, wat gebeurt er met de conclusies? Wat nou als blijkt dat 90% van de mensen uit de 10 rijkste landen afkomstig is van 1 enkele groep voorouders terwijl 90% van de mensen uit de 10 armste landen uit een enkele andere groep voorouders komt. Wat doen we dan met die wetenschap?

  1. 1

    Teletijdmachine bouwen, teruggaan en die 90% een Euro geven die ze op de bank zetten. Aan tienduizend jaar interest zullen zij de rijksten zijn. Nah.
    (en dan kunnen zij bakkeleien over ontwikkelingshulp en de wereld vervuilen met hun uitvindingen, terwijl we vredig polygaam kunnen zijn in onze boshutten)

  2. 2

    @Heidekonijn Nomen est omen, hè ?

    @Steeph Wat we doen met die wetenschap ? Teruggrijpen naar de bijbel natuurlijk.

  3. 4

    Wellicht zoals met de ontdekking van het ‘homo-gen’: de ene helft homosexuelen juicht dat toe (‘zie je wel, we kunnen er niet aan doen, het is natuurlijk’), de andere helft huivert van het determinerende karakter ervan.

  4. 6

    Het is inderdaad een heel interessant onderzoek. Eindelijk komt er licht op de vraag wie er tot 600 v.Chr. in Engeland woonden, vermoedelijk Hamito-Semieten uit Noord-
    Afrika. We gaan dit zien in de “vervuilde” genen van de Kelten in Ierland en Wales. En op de vraag of de Europese bevolking in Noord-Afrika plotseling (van schrik) is gestorven nadat de Arabieren zich er vestigden (7e/8e eeuw) of zich met dezen “verenigden”. En op de vraag of de Basken inderdaad neefjes in Rusland hebben.

  5. 11

    Nu ik de genoemde link doorgelezen heb ruik ik toch een verdacht luchtje. Ik heb sterk het vermoeden dat er onder de noemer van zuiver wetenschappelijk onderzoek gezocht wordt naar, wellicht (sub)soortspecifieke DNA-sequenties die van waarde blijken te zijn tegen kommer en kwel ( bepaalde ziekten of juist niet) en die dan te patenteren, for ever de beurs vullend van enkelen.

  6. 12

    @Larie: Dat gevoel bekroop mij ook. Vandaar dat ik de link geplaatst heb.
    Ik kan met toch niet aan de indruk onttrekken dat er iets meer met de gegevens gaat gebeuren dan oppervlakkig gezien uit de site blijkt.

  7. 13

    Ik vraag me af of dat kan: sequenties patenteren. Een geneesmiddel kun je patenteren, maar kun je ook een lichaamseigen sequentie patenteren?

    Bijvoorbeeld: moeten mijn kinderen straks betalen voor hun (bijvoorbeeld) door geboorte meegekregen blauwe ogen?

    Lijkt mij allemaal nogal onwaarschijnlijk

  8. 14

    @Steeph, zitten/zaten behalve gentech voedsel ook privacy, en DNA-patenten in het pakket van de Europese Unie ? (Lekker makkelijk om te vragen, ik weet het, maar misschien heb je het paraat).

  9. 15

    @Sickbock Er waren tot voor kort 2 DNA-atlasprojecten waarvan 1 vrij en 1 commercieel, en dat is: betalen betalen! Die is (daarmee) nu gelukkig gestopt. Als ziektekostenpremies straks op grond van DNA-profielen worden berekend dan zullen je kinderen jou nog eens achter je oren krabben.

  10. 16

    @ Mescaline: voor kennis kun je geld vragen, zoveel is mij ook wel duidelijk. Het zou inderdaad kunnen dat ze met hun gegevens een commerciële database gaan opbouwen.

    Ik betwijfel echter of je bepaalde eigenschappen van mensen kunt patenteren. Een patent ziet op een nieuwe vinding en menselijke DNA sequenties ( in hun huidige vormen) bestaan al.

    Dat wordt anders als er aan die sequenties gesleuteld gaat worden zoals nu bijvoorbeeld bij “plantverdedeling” gebeurt en waar planten bepaalde nieuwe eigenschappen meekrijgen. Voorlopig is “mensveredeling” iig nog niet toegestaan.

    Voor die ziektenkostenpremies ben ik niet zo bang… Ik denk dat een dergelijk plan onmiddelijk dood zou lopen op maatschappelijke weerstand. Waarom betalen rokers momenteel bijvoorbeeld niet meer premie?

  11. 17

    Verworven rechten misschien. Maar ik deel je optimisme niet helemaal, denkend aan zaken als USA gentech voedsel dat nu al binnensijpelt via varkensvoer, rijstmengsels enz. Legalisatie ligt op de loer.

    De EU-opvatting van softwarepatenten (absurd breed) biedt straks aanknopingspunten voor toepasbare DNA-patenten. Bedrijf X kan dan een patent krijgen op behandeling van alles wat met DNA-XYZ heeft te maken.

    Delendum secretum DNA-um, dat wel.

  12. 19

    Volgens mij staan software patenten (correcterL octrooien) geheel los van octrooieerbaarheid DNA sequenties.

    Snel googelend:
    Geschiedenis Octrooirichtiljn (EU richtlijn voor de wettelijke bescherming van biotechnologische uitvindingen)
    http://www.platformgentechnologie.nl/patents/thema_patenten/patent_geschiedenis.html

    Bezwaren bij Europese Commissie:
    http://www.nature.com/nbt/journal/v20/n12/full/nbt1202-1175.html;jsessionid=F1E2CC2114072210161402AADA5655DA

    Acht lidstaten (w.o. Nederland) ‘gedaagd’ voor Europese Hof vanwege late implementatie richtlijn (juli 2003)
    http://europa.eu.int/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/03/991&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en

    Weet niet wat de huidige stand van zaken is.

  13. 20

    “The directive has been through an unusually lengthy preparation and review process, with a 10-year debate prior to its adoption in 1998. The final text includes many safeguards designed to address the concerns expressed during that debate. It explicitly excludes from patentability discoveries that do not actually apply new knowledge for a new purpose. So it does not allow the patenting of DNA sequences with no clearly identified function. The directive also excludes processes for the cloning of human beings or modifying their genetic identity, the use of human embryos for industrial purposes, and processes for modifying the genetic identity of animals, which may cause them suffering without substantial medical benefits.

    “There have been concerns from some of the member states about the patenting of DNA sequences,” Sandy Thomas, director of the Nuffield Council on Bioethics told The Scientist. “Even though you can’t patent raw DNA sequence, it is nevertheless possible to claim a DNA sequence if you can meet the criteria.”

    But, Thomas added, “A lot of the criticism that has been made should more justifiably be directed at the US Patent and Trademark Office, which has been generally more liberal in awarding patents in biotechnology.”
    http://www.the-scientist.com/news/20030717/06/printerfriendly

  14. 21

    At Sikbock natuurlijk no offence aub, ik zit in de tuin met mooi volk ietwat beneveld te wijnen met kampvuurtje in deze zwoele avond vol sterren en kom even langs Sargasso als er een fles ontkurkt moet worden:)

  15. 22

    @Mark: Dit stadium “so it does not allow the patenting of DNA sequences with no clearly identified function” is een gepasseerd station. DNA-sequenties worden met regelmaat aan functies/kenmerken gekoppeld…genomics.

  16. 23

    Het lijkt erop dat het Hof de bezwaren van de lidstaten heeft verworpen, maar dat deze hun strijd (onder aanvoering van Nederland?) nog niet hebben opgegeven?

    DSM Position Paper on the European Biotechnology Patent Directive

    The Netherlands should urgently transpose the European Biotechnology Patent Directive into national law

    The European biotechnological patent directive was adopted in 1998¹. Since then, it has been transposed into national law in a number of Member States already, but not in the Netherlands. In fact, the Netherlands is leading a small band of Member States opposed to the directive, despite the fact that the European Court of Justice has rejected the Dutch appeal and ruled that the directive has a sound legal basis and must be implemented. The main objection cited by certain Dutch parliamentarians are the ethical aspects of the patenting of inventions related to animals and humans. There is a fear that these will lead to unwanted commercial exploitation.

    DSM is a prominent patent applicant in the life sciences, and with its activities in DSM Biologics and association with Crucell adds animal and human cell lines to the already existing microbial fermentation systems. Failure of full transposition may not directly harm DSM at this moment, but it sends the wrong signal to innovators and investors in general, and could harm DSM later on.

    DSM’s position is that the European biotechnological patent directive should be implemented in the Netherlands urgently.

    ¹ Directive 98/44
    http://www.dsm.com/en_US/html/sustainability/patent_directive.htm

  17. 25

    @Mark: De wijn, patent of ..? Ik zit net weer voor tijdje tussen de bergen van Zwitserland, de patenten zijn wereldwijd en de wijn is lokaal, bio en drinkt als water.
    Er wordt wereldwijd heel hard “gewerkt” momenteel om zoveel mogelijk sequenties te vinden met een doel. Het doel kan van alles zijn als de lijn dna-funcie maar in kaart wordt gebracht. Ik vind het een enge toestand en de gevolgen zijn groot maar niet te overzien.

  18. 26

    ok, eindeutig. Dank voor de reactie, dat is een goed teken voor de wijnontpopfrequentie…

    Mijn surftochtje lijkt inderdaad ook te eindigen bij de conclusie dat de richtlijn in wetgeving is omgezet (KST 26 586 nr. F). Nu zal het inderdaad een kwestie van praktijk zijn of er snel een “functie” wordt aangenomen door het octrooibureau. In de VS lijkt dat in elk geval al ‘the kees’ te zijn.

  19. 27

    Ik snap het nog niet helemaal: begrijp ik het goed dat als een bedrijf een DNA sequentie in kaart brengt en daar een “toepassing” voor kan bedenken dat patenteerbaar is?

    Ik neem aan dat het niet alleen gaat om het in kaart brengen. Zoals ik al eerder aangaf: het lijkt mij onwaarschijnlijk dat er straks iemand een patent op blauwe ogen kan aanvragen..

    Ik snap het voorbeeld van het borstkankergen dan ook niet helemaal. Ze identificeren dat gen ..en dan? Wat is dan die toepassing? Zeker als modificatie van menselijke genen niet toegestaan is. Wat is het vernieuwende dat een patent rechtvaardigd..

    (ben je nog nuchter genoeg om mijn prangende vragen te bantwoorden Larie? ;-)

  20. 29

    IBM was al eens fout in de oorlog….

    Maar mijn nieuwsgierigheid wordt wel erg geprikkeld, kom ik dan toch van Paaseiland en verklaart dat ….? nou eigenlijk alles wel zo’n beetje !

  21. 30

    @Mescaline: zonder het weer op te zoeken zit er niets over DNA patenten en privacy in de voorgestelde grondwet.
    Maar II-63 heeft wel een aardige zin:
    “the prohibition on making the human body and its parts as such a source of financial gain”.

    Zou dat toepasbaar zijn?

  22. 31

    “BCRA2
    Searching for a predisposition to cancer
    One of two genes where certain mutations give women a predisposition to develop breast cancer. The gene patent has been granted in the US to the Utah firm Myriad Genetics, but the UK Patent Office has given a patent for the same gene to the commercial arm of the Cancer Research charity and its US partner, Duke University.

    It is not clear how this dispute will be resolved, although Myriad is in talks with the Department of Health about using its breast cancer genetic test in Britain. Although the patent holders have made the link between the mutant version of the gene and breast cancer, they do not know what the function of the non-mutant version is – yet they could still stake a claim to its exploitation when that function is discovered.”
    http://www.guardian.co.uk/genes/article/0,2763,397403,00.html
    (november 2000)

    Nastech Pharmaceutical awarded new breast cancer patent
    Medical Patent News
    Published: Tuesday, 31-May-2005
    http://www.news-medical.net/?id=10532

  23. 33

    Er zijn overigens interessante dingen te ontdekken aan dit soort onderzoek. Kunnen mensen zich nog de Afrikaanse Eva theorie herinneren?

    http://en.wikipedia.org/wiki/African_Eve

    En allerlei interessante “restpopulaties” van verdwenen volkeren zouden met elkaar in verband kunnen worden gebracht, ik doel bijvoorbeeld op de andamaanse bevolking of de Negrito’s van Maleisie.

    Ook gevolggetrokken uit DNA onderzoek is de theorie dat de mensheid ooit bijna uitgeroeid is geweest.

  24. 34

    Mij is zojuist ingefluisterd dat, een beetje in de lijn van deze topic, er in amerika een test is waar je voor 25 dollar je raszuiverheid kan laten bepalen.

    Het gaat van zoiets:

    Glazen plaatje verdeeld in vakjes waarin dna van blanken, negers..etc op geplakt zit. Een zogenaamde Micro-Array.

    Bloed afgenomen, DNA geïsoleerd, DNA in stukjes gehakt, kleur aan DNA plakken (label)

    De instukjes gehakte, gekleurde DNA van de wrijwilliger op het bovengenoemde plaatje.

    Hybridisatie ( gewoon even wachten onder bepaalde temperatuur)

    Plaatje spoelen en kijken in welke vakjes van de plaat het gekleurde DNA van wrijwilliger is blijven plakken.

    Conclusie b.v.: U bent voor 89% neger en 5% blank en 6% arabisch.

    De “we stammen van Afrikaanse Eva” is alweer bijna 20 jaar oud en gebaseerd op vrouwelijke lijn (Mitochondriaal DNA). Momenteel doet men dit iets anders en volgt de man (Y-chromosoom). Dit chromosoom is bijzonder stabiel en is alleen in de zeer lange tijd dat “ie” er is wat gekrompen. Op dit Y-chromosoom zitten nogal wat non-sense stukjes (sequenties waarvan met nu nog geen nut heeft waargenomen, herhalingen zoals acacacac bv)met kop en staart., de zogenaamde Micro-Satellites. De lengte van deze stukjes is vrij eenvoudig te meten door de kop en staart vast te pakken. Er zijn plaatjes met rond de 15 of meer in matrixvorm als Micro-Satellites in de handel. Op deze plaatjes weer vakjes maar nu gecombineerd met geografische lokaties, Urk bijvoorbeeld.

    Een van de opmerkelijke bevindingen met deze test was, dat er klassen Y-chromosomen bestaan en dat een van die klassen die bij een groot deel van de wereldbevolking aanwezig is te herleiden is tot Djengis Khan…de losbol :)

  25. 36

    Mensen ik geloof dat jullie over wat anders discussieren dan waar het artikel over gaat… Deze jongens zijn niet bezig met gentech, maar met cartografie. In IJsland zijn ze daar al best ver mee gevorderd overigens. Blijkt dat de voorouderlijke mannen bijna allemaal noren zijn en de voorouderlijke vrouwen voornamelijk kelten van de britse eilanden.

  26. 40

    @Bismarck Er was dus geen scandinavische emigratie van vrouwen naar IJsland ? Die was er wel naar Groenland en Engeland.

  27. 42

    @Steeph #30 Dat zinnetje moet toepasbaar kunnen zijn. Maar nogmaals, juristen en belastingambtenaren zijn van hun vak mierenhaarklovers die hun eigen uitleg toepassen. Tegen alle gezond verstand in. In dat verband noemde ik al eerder (#15 #17) het EU-voorstel voor softwarepatenten, het masseren van de publieke opinie om straks gentech voedsel toe te laten (daar is Wim Kok weer) en de status aparte van het DNA in de wetgeving.

  28. 44

    @ Steeph:
    “Wat nou als blijkt dat 90% van de mensen uit de 10 rijkste landen afkomstig is van 1 enkele groep voorouders terwijl 90% van de mensen uit de 10 armste landen uit een enkele andere groep voorouders komt.”

    …En wat dan nog?
    Ten eerste is dit een simplistische gedachte: armoede is niet genetisch bepaald. Het schijnt dat anderhalve eeuw geleden een meerderheid van de Europese bevolking armer was dan de gemiddelde Afrikaan nu. Als er door de eeuwen heen geregeld een lijst zou zijn opgesteld van de 10 rijkste en 10 armste landen, zou je elke keer een ander resultaat krijgen, en zou blijken dat (West-)Europa en Noord-Amerika nog niet eens zo heel lang een ogenschijnlijk monopolie op “rijkdom” hebben.
    Ten tweede is het verband tussen armoede en genetische herkomst noch het uitgangspunt, noch het doel van dit onderzoek.
    Ten derde vindt misbruik of onjuiste interpretatie van onderzoeksresultaten in 9 van de 10 gevallen plaats doordat de meeste mensen een zeer gebrekkige kennis en daardoor een uiterst simpele voorstelling hebben van wetenschappelijke theorie(ën) en praktijk: methodologie, hypothesen, statistiek, het onderscheid tussen deductieve en empirische wetenschappen, logica, etc. etc.: Hoeveel mensen kunnen je deze begrippen uitleggen?

    Je wat-nou-als-vraag is dus in eerste instantie een hardnekkig soort politiek correct denken: Kennisverwerving is alleen nuttig/veilig/toegestaan als het ingezet kan worden om bepaalde progressieve idealen of denkbeelden te bevestigen.
    In tweede instantie geef je blijk van een gebrek aan inzicht in wat wetenschap(pen) doen en betekenen.

  29. 45

    @Dennis: De opgeworpen vraag was alleen maar als extreem voorbeeld bedoeld om een punt te maken.
    Maar ook al is het zeer onwaarschijnlijk, het kan gebeuren. En dan zijn er altijd mensen die er toch misbruik van gaan maken. Het kan een selectiekriterium worden bij migranten bijvoorbeeld.

    En mijn wat-nou-als-vraag is inderdaad bedoeld om de vraag te stellen of kennisverwerving wel altijd wenselijk is. Niet zozeer omdat het progressieve idealen zou kunnen verwezenlijken. Maar meer omdat er mogelijk ook zeer schadelijke zaken mee uitgevoerd zouden kunnen worden. Dan zou ik het toch wel fijn vinden als er vaker een morele afweging gemaakt zou worden alvorens zoiets gestart wordt. En niet, zoals vaker gebeurd is in het verleden, pas achteraf geconstateerd wordt dat het toch niet zo fijn was wat het opleverde.

    En jouw constatering dat ik een gebrek aan inzicht heb in wat wetenschap(pen) doen en betekenen, vind ik een knappe op basis van dit ene artikel.

  30. 46

    Dennis: Ik verdien mijn geld met het uitleggen van dat soort dingen ;-) Maar je hebt wel gelijk (anders zou ik er niet mee verdienen).

  31. 49

    @mescaline40: Ik heb er niet veel over kunnen vinden op internet, maar kwam ergens op een site tegen dat Y-chromosomen (alleen mannelijke overdracht) voor 75% terug te voeren waren op noren en mtDNA (alleen vrouwelijke overdracht) voor 75% op Kelten.

    Ik dacht overigens dat Groenland oorspronkelijk vanuit IJsland gekoloniseerd was (kan ik mishebben natuurlijk), hetgeen zou betekenen dat ook dat mensen zijn van gemixte afkomst. Die zijn trouwens uitgestorven en Groenland is daarna vanuit Europa door Denen gekoloniseerd (en uiteraard vanuit N. Amerika door verschillende golven Inuit).

  32. 51

    @Bismarck: Je hebt mijn 34 toch niet nauwkeurig in je opgenomen. De genoemde technieken zijn spiksplinternieuw gaan over migratie en niet over gentech. Ik noemde satelieten op het Y-chromosoom en niet het Y chromosoom.

  33. 53

    @Bismarck” “Deze jongens zijn niet bezig met gentech, maar met cartografie.” begreep ik niet. Gentech is een soort van algemene term die modificaties van DNA omvat en cartografie is wat fysisch geografen doen, het in kaart brengen van de ondergrond.
    Met de genoemde Y-chromosoom techniek, vooral de matrix op de Micro-array, proberen de onderzoekers migraties van groepen mensen vast te leggen.