Niet zeuren over sociaal leenstelsel

OPINIE - Veel studenten zijn boos over de plannen om de basisbeurs af te schaffen en een sociaal leenstelsel in te voeren. Maar zou dat nou echt zo’n ramp zijn?

Het sociaal leenstelsel komt eraan. Goed, GroenLinks heeft nog wat drempels opgeworpen in de Eerste Kamer (behoud van de studenten-OV-kaart, de aanvullende beurs omhoog en al het uitgespaarde geld terug naar het hoger onderwijs – lijkt me alleszins redelijk), maar zodra daar overeenstemming over is, zijn de dagen van de basisbeurs toch echt geteld.

Ik heb zelf nog wel wat studiejaartjes voor de boeg, dus ik ga waarschijnlijk ook wat merken van deze veranderingen. Lig ik daar wakker van? Nou nee. Het sociaal leenstelsel is niet de maatregel waar ik zelf voor zou kiezen; zoals Klokwerk eerder vandaag op deze site al betoogde is het een verre van ideale oplossing. Veel liever had ik gezien dat alternatieven als studieloon en studietaks of financiering naar studielast serieus waren onderzocht. Maar het verbaast me hoe druk mijn medestudenten, de strebertjes in besturen en studentenraden voorop, zich over het leenstelsel maken. Het einde van de basisbeurs zou ook gelijk het einde zijn van de Nederlandse kenniseconomie, van de toegankelijkheid van het hoger onderwijs, misschien wel van de wereld.

‘Jongen, in míjn tijd…’

Wat in deze discussie vaak vergeten wordt, is dat de basisbeurs een relatief recente uitvinding is. De regeling stamt uit 1986, en is daarmee nauwelijks ouder dan de huidige studenten zelf. De generatie van mijn ouders, die in de eerste helft van de jaren tachtig studeerde, had ook al met een leenstelsel te maken. Goed, dat was heel wat rianter dan het stelsel dat er straks komt (er zat geen rente op de leningen) en studeren was in die tijd ook goedkoper (het collegegeld was een stuk lager, net als de huren van studentenkamers). Maar geleend werd er – en vervolgens ook rustig tien, vijftien jaar lang afbetaald. Daar ging heus niemand dood van.

En de toegankelijkheid van het onderwijs dan? Die wordt vaak als argument tegen het leenstelsel aangevoerd: jongeren uit arme gezinnen zouden huiverig zijn om zich in de schulden te steken en dus minder snel gaan studeren. Nou, ook daarmee zat het in de laatste generatie van vóór de basisbeurs wel goed. Het is een generatie die in haar jonge jaren een ongekende sociale mobiliteit aan de dag legde. De Mammoetwet en de welvaartsexplosie van de jaren zestig hadden de sluizen opengezet, en duizenden jongeren gingen als eerste van hun familie naar vwo en universiteit. Een van die sociale stijgers was mijn vader.

Mijn opa had de intellectuele capaciteiten om naar de universiteit te gaan, maar moest op zijn veertiende van school af en aan het werk, omdat mijn overgrootouders domweg geen geld hadden om hem verder te laten leren. Voor mijn vader gold dat niet: hij kon na de basisschool naar het gymnasium, kreeg als eerste van de familie een universiteit van binnen te zien, en studeerde uiteindelijk af in de biologie. Vormde het leenstelsel daarbij een hindernis voor hem? Nee.

Muggen en olifanten

Zoveel kwaad kan het volgens mij dus nou ook weer niet als we teruggaan naar het leenstelsel. Maar goed, belangenorganisaties als de LSVb, de LKvV en het ISO hebben nou eenmaal een intrinsieke neiging om de gevolgen van iedere maatregel die studenten ook maar een klein beetje raakt, schromelijk te overdrijven. Iedere mug is meteen een olifant, als die mug jouw achterban prikt. Dit zie je bijvoorbeeld ook bij de FNV, die moord en brand schreeuwt over een ‘sociale woestijn’ als de regering ook maar iets wil veranderen aan WW of ontslagrecht; en waag het eens om bij een club als 50PLUS aan te komen met de kleinste korting op de pensioenen!

Dat het verhaal van de belangenclubs over het sociaal leenstelsel nogal overdreven is, is dus niet zo raar. Veel merkwaardiger is het dat zo’n beetje alle studenten – ook bij ons op de TU Delft, waar de meeste studies zulke uitstekende carrièrekansen bieden dat het afbetalen van studieleningen geen probleem zou moeten zijn – dat verhaal enthousiast meepapegaaien, zonder de benodigde korrel zout erbij. Kennelijk legt relativeringsvermogen het af tegen opgeblazen eigenbelang en het gevoel tekortgedaan te worden. Dat belooft nog wat voor deze generatie.

  1. 1

    Iedere mug is meteen een olifant, als die mug jouw achterban prikt. Dit zie je bijvoorbeeld ook bij de FNV, die moord en brand schreeuwt over een ‘sociale woestijn’ als de regering ook maar iets wil veranderen aan WW of ontslagrecht; en waag het eens om bij een club als 50PLUS aan te komen met de kleinste korting op de pensioenen!

    Laten we dit wel even in context plaatsen: dit geldt ook voor de NVZD als het gaat om de topsalarissen van zorgbestuurders, voor huizenbezitters als het gaat om de hypotheekrenteaftrek (ook als het gaat om hoge hypotheken), voor multinationals als het gaat om de gunstige belastingregels. Ook daar wordt onmiddellijke kaalslag geprofeteerd.

    Misschien is het verhaal over de wenselijkheid van zo’n ‘sociaal’ leenstelsel ook wat overdreven?

  2. 3

    Voor 1986 kregen ouders van studerende kinderen aanvullende kinderbijslag: soms tot wel drie keer het reguliere bedrag (afhankelijk van het inkomen). De basisbeurs was dan ook niet zozeer een uitbreiding van het inkomen van studenten, maar een maatregel om ze niet afhankelijk te maken van hun ouders. De suggestie dat de generatie van jouw en mijn ouders alleen maar konden lenen is dus zeker onjuist.

  3. 4

    Sterker nog, kijk eens naar dit krantenbericht: http://kranten.kb.nl/view/article/id/ddd%3A011206079%3Ampeg21%3Ap006%3Aa0188

    Daaruit bleek dat er begin jaren ’80 3 miljard gulden aan beurzen en kinderbijslag voor het hoger onderwijs werd uitgegeven. Vergelijk dat met de 4 miljard euro die er nu aan stufi wordt uitgekeerd, compenseer voor inflatie en stijgende studentenaantallen, en ik durf wel te beweren dat de overheidsuitgaven aan inkomen voor studenten voor 1986 aanmerkelijk hoger waren dan nu.

  4. 6

    Het is leuk en aardig om terug te kijken op vroeger maar we zitten nu in een tijd waar we achter reclames waar geld geleend wordt moeten zeggen: “Geld lenen kost geld” Vervolgens wel lekker een “sociaal” leenstelsel in voeren, goed idee. Promotie voor een studie moet dan eigenlijk ook “Geld lenen kost geld” bevatten, perfecte promotie om te gaan studeren, not. Hier zitten we echt niet op te wachten in Nederland, een land van de kennis economie. Nederland draait op kennis hier moeten we geen geld uit onttrekken, hier moet geld in geïnvesteerd worden. Nu kan je zeggen dat ze zeggen dat ze het geld dat vrijkomt investeren in het onderwijs, maar wie dat nog gelooft na de langstudeerboete noem ik naïef.
    Ook worden technische studies die gewoonweg langer duren dan alfa studies weer zwaarder getroffen als andere studies. Deze studenten moeten gewoon een jaar extra lenen, maar hier hoor je weer niets over.
    Nu heb ik het nog niet eens gehad over de problemen die mensen krijgen zodra ze klaar zijn met hun studie, huis kopen, vergeet het maar je hebt een schuld van ca. 20.000 euro.

  5. 7

    @5: Blijft staan dat je verhaal feitelijk onjuist is. En daarnaast natuurlijk dat je een stropop op zet (“Het einde van de basisbeurs zou ook gelijk het einde zijn … van de wereld”). Dat jij toevallig uit een milieu komt waar mensen geen probleem hadden met het maken van (onnodige!) schulden, betekent trouwens niet dat zoiets voor heel Nederland geldt.

  6. 8

    Ik vraag me af wat er nou zo sociaal aan is dat terwijl lageropgeleide jongeren lange dagen maken met weinig baanzekerheid, studenten die een pretstudie doen aan alle kanten bediend worden.

  7. 9

    @6:

    Nu heb ik het nog niet eens gehad over de problemen die mensen krijgen zodra ze klaar zijn met hun studie, huis kopen, vergeet het maar je hebt een schuld van ca. 20.000 euro.

    Dat is in ieder geval nu niet zo; de studieschuld wordt momenteel niet geregistreerd bij het BKR en volgens mij zijn er geen plannen om dat te veranderen.

  8. 11

    Erg he dat elke vereniging voor zijn achterban opkomt. Wat dat betreft is er wel een kampioen mug en olifant en dat is VNO-CNV en vereniging eigen huis. Het einde is nabij als bedrijfslevensubsidies en de HRA wat minder gaan. Van beiden posten kan je iedereen in Nederland levenslang laten studeren.

  9. 12

    @10: Tja, de directeur van het BKR zelf heeft daar niet het laatste woord over. Maar ik begrijp dat het voor studenten een onzekere situatie creëert als dit niet door de politiek wordt tegengesproken.

  10. 13

    En dan te bedenken dat ik keihard gedemonstreerd heb tegen de invoering van de basisbeurs.
    Matten met de ME, het bezetten van het stufi kantoor in Groningen, het keihard NEE(!) tegen de OV kaart (dat was een laf zoethoudertje)
    En nu werd me vorig jaar gevraagd een petitie te tekenen vóór het behoud van OV kaart en basis beurs.
    Ik heb uiteraard vriendelijk nee gezegd, het uitgelegd en geadviseerd GODVERDOMME eens met de luie reet in actie te komen, van een paar handtekeningen en een dagje spandoeken zwaaien op het universiteitsterrein ligt Den Haag geen seconde wakker.
    Zelf overigens nog 15 jaar lang mogen afbetalen voor m’n toen opgebouwde studieschuld.
    Prima regeling, afbetalen naar inkomen, geen rente.

  11. 14

    @6 En waarom zou je na je studie meteen een huis moeten kunnen kopen? Mijn generatie kon pas een huis kopen rond hun dertigste. Ik had trouwens ook maar één studiegenoot met een auto, nou ja, een Acadyane. Moet je nu eens kijken op de parkeerplaats bij het studentenhuis in onze straat.

    Over die studieschuld: die pak ‘m beet 20.000 euro heb je nu ook achter je naam staan, alleen merk je daar alleen als individu niets van, maar als collectief dragen we die last wel degelijk.

    Wie hoger onderwijs geniet en daar later de vruchten van plukt mag daar best eerst zelf in investeren. Mocht het tegenvallen met dat vruchten plukken dan wordt de terugbetaling dienovereenkomstig versoepeld. Uiteraard moet de toegankelijkheid gewaarborgd blijven (al heb ik niets met die overheidsdoelstelling van 60% HBO+).

    Kortom, ik zie de onoverkomelijke bezwaren tegen dit beleid niet.

  12. 15

    Bully, onderstaande linkje zegt iets over toegankelijkheid hoger onderwijs in the UK. In dit geval vanwege een enorme verhoging van het collegegeld naar meer dan tienduizend Euro. Dan heb je 15% minder studenten. En dat zijn voor een deel mesen die in latere jaren veel meer verdienen en dus veel meer belastingen betalen die je kwijtraakt.

    http://www.telegraph.co.uk/education/educationnews/9708905/Record-fall-in-UK-university-applications-for-2013.html

  13. 16

    Ik denk overigens dat er veel meer te bezuinigen zou zijn als studenten studiefinanciering krijgen naar rato van de daadwerkelijke studielast. 40 uur daadwerkelijke studie lijkt me niet slecht, en daar komen medicijnen studenten en betas een heel eind. Maar als je werkelijke studielast maar 30 uur is dan lijkt het me voor de hand liggen dat dergelijke studies van 4 naar 3 jaar gaan. En dat levert besparingen op. Voor wat cijfers zie onder meer:
    http://runieuws.nl/2012/03/30/geneeskundestudent-studeert-het-meest/

    Want laten we wel zijn, aangezien studenten moeten werken om in levensonderhoud te voorzien betekent het dat studies niet efficiënt benut worden.

  14. 17

    @15: Als de collegegelden hier dusdanig zouden stijgen zou de toegankelijkheid wellicht aan de orde zijn.

    Hier is het collegegeld voor 2013 vastgesteld op 1777 euro, dus wat is je punt?
    Voor de prijs van één jaar collegegeld (op sommige universiteiten) in Engeland zou je hier zes jaar kunnen studeren.

    Als dat mocht dan, hè.

  15. 18

    Mijn punt is dat als je would-be studenten met schulden van een vergelijkbare orde opzadelt de toegankelijkheid van je hoger onderwijs wel degelijk in het gedrang komt. Collegegeld daar en studieschuld hier is toch niet zo een moeilijke analogie?

  16. 19

    Of een sociaal leenstelsel slecht of goed is wil ik me niet over uitlaten. Wel hoor ik altijd het argument dat het een drempel is voor juist de armlastiger sociale klasses: zij zouden een grotere drempel tegen lenen ervaren. Dit vind ik altijd veel te makkelijk als argument, en persoonlijk geloof ik er eigenlijk geen klap van. Als je ziet hoe gemakkelijk heel nederland zich van jongs af aan tegenwoordig al in de schulden steekt (om mobieltje, auto, huis of wat dan ook te betalen), dan denk ik dat dat allemaal wel meevalt. Maar goed, deze redenering is ook net zo goed dubieus nattevingergeklets.

    Kortom: ik zou wel eens goed onderzocht willen zien of dat argument dat het juist een barriere is voor armeren nou echt waar is of niet. Pas daarna lijkt het me zinnig verder te discussieren.

  17. 20

    @19 Het aankomende ‘sociaal leenstelsel’ zou juist armere gezinnen treffen, omdat de ouders daar minder mogelijkheden hebben om de kinderen financieel te ondersteunen. Althans, dat is wat volgens mij het verschil uitmaakt. In het huidige systeem telt inkomen van de ouders mee voor de hoogte van de financiering, dus je zou in zekere zin kunnen zeggen dat armere gezinnen op dit moment extra steun genieten.

  18. 21

    @18 Je hanteert geen analogie, maar je maakt een valse vergelijking.

    Bij een studieschuld van vier jaar die alleen collegegeld omvat praat je in Engeland over maximaal 40.000 euro en in Nederland over maximaal 6800 euro. Dus dat is op geen enkele manier “van een vergelijkbare orde”!

    Als de studiekosten in Nederland zó drastisch zouden worden verhoogd, zou je het inderdaad ook geen Sociaal Leenstel meer kunnen noemen.
    In de huidige plannen is daarvan geen sprake.

    Bangmakerij kortom.

  19. 22

    Bullie, levensonderhoud van een student is ongeveer 900 Euro per maand. Als je volledig aan je studie wilt dan zal je daarvan toch wel een behoorlijk deel moeten lenen. En dan kom ik op dezelfde orde van grootte als dat collegegeld in de UK.
    Ik vind het vervelend dat je mijn vergelijking “vals” vindt en me van “bangmakerij” beticht.

  20. 23

    @22: Ik snap dat je dat vervelend vindt, maar het levensonderhoud in Engeland is voor een student ruwweg even duur, dus dat kun je uit deze vergelijking wegstrepen.

    Blijft over het feit dat studeren in Engeland je een factor 6 hogere kostenpost aan collegegeld oplevert. Dus ja, de drempel wordt daar erg hoog voor sommigen en nee, dat is hier ( gelukkig) totaal niet aan de orde.

    Een valse vergelijking waarmee je mensen bangmaakt kortom, misschien niet je intentie maar dat is wel het effect. Laten we de feiten rationeel bezien.

  21. 24

    Een basisarts verdient 3000-5000 euro bruto per maand, die kan dus vrij snel afbetalen. Bij een beginnend leerkracht is dat 1800-2500, dus dat gaat wat minder snel. Mocht je werkloos zijn, dan betaal je niet of naar draagkacht af.

    Op dit moment draagt de hele maatschappij bij aan de toekomstige welvaart van de cardioloog of de ultieme zelfexpressie van de dramaturg. Het is toch niet zo gek om mensen te vragen in zichzelf te investeren, zolang je als samenleving een vangnet biedt voor de mensen bij wie het minder succesvol uitpakt?

    Ik zie echt het principiële bezwaar niet, zolang iedereen zonder aanzien des persoons maar kan en mag lenen voor de studie.

  22. 25

    @19

    SER-rapport:

    “Bij de plannen om een sociaal leenstelsel in te voeren voor de masterfase wil de raad enkele opmerkingen maken over de mogelijke effecten hiervan voor de toegankelijkheid.

    De raad constateert dat onderzoek door het CPB laat zien dat naar verwachting een sociaal leenstelsel geen nadelige effecten zal hebben op deelname en toegankelijkheid.

    Volgens de CPB-studie is het prijseffect gering. Het rendement van een master is gemiddeld genomen zodanig dat er sprake is van een goede investering, zeker als de terugbetaling gekoppeld is aan het te verdienen inkomen; in individuele gevallen
    kan dit echter anders zijn.”

  23. 27

    #14 Moet je nu eens kijken op de parkeerplaats bij het studentenhuis in onze straat.
    Ja, daar staan allemaal fietswrakken.

    Wie hoger onderwijs geniet en daar later de vruchten van plukt mag daar best eerst zelf in investeren.
    Investeren met geleend geld zonder eigen vermogen en zonder eigen inkomen is voor een ondernemer al een onverantwoord risico. En een student is niet eens een ondernemer.

  24. 28

    Zelf heb ik geen probleem met lenen, maar er zijn er veel, heel veel, die dat wel hebben. Ik denk om de reden die @27 aandraagt: er zijn geen zekerheden over je toekomst, zelfs niet met een hoge opleiding. De vraag is of ze dat zou weerhouden om te gaan studeren en dat weet ik zo nog niet. Er is echter een ander punt waar we het nog niet over hebben gehad:

    Waar willen we heen met de financiering op het hoger onderwijs? We kunnen het hebben over de verschillende stapjes die worden gezet, maar er ontbreekt een visie. Er is in ieder geval wel één visie waar we het over eens zouden moeten zijn, of eigenlijk een schrikbeeld, namelijk dat we niet de VS of het VK willen volgen.

    Punten die wat mij betreft niet zouden mogen ontbreken:
    * Oppotten en speculeren door universiteiten beperken
    * Geen prikkel voor universiteiten om studenten te snel door de studie heen te jagen
    * Studeren zou een student niet meer mogen kosten dan, pak-em-beet, een gemiddelde auto
    * Houd rekening met regionale verschillen in kosten levensonderhoud en vooral huisvesting

  25. 29

    @25: Wel heel bijzonder dat dit citaat uit een (naar je mag aannemen) feitelijk juist en objectief SER-rapport hier met minnetjes wordt beoordeeld.
    De werkelijkheid bevalt de studenten blijkbaar niet zo?

  26. 30

    @27:
    Leg eens uit hoe onverantwoord het risico op een lening is die je met een grote mate van zekerheid kunt afbetalen binnen tien jaar, die de garantie biedt dat je niet hoeft af te betalen als je daartoe niet in staat bent, en die je levenslang persoonlijk rendement oplevert?

    Hoger opgeleiden leven langer, zijn gelukkiger en succesvoller en verdienen meer. Waarom zou je daar zelf niet in investeren?

  27. 31

    De situatie twintig jaar geleden: ik had redelijk bemiddelde ouders, leende niets “bij” de basisbeurs maar deed wat uitzendwerk en kon na mijn afstuderen schuldenvrij starten.

    Mijn vrouw had minder bemiddelde ouders, leende volledig bij en is nu net klaar met afbetalen van de aanvullende beurs, ze betaalde gemiddeld circa 45 euro per maand terug. Ik kan niet zeggen dat dat haar heeft dwarsgezeten of een extra drempel heeft gevormd.

  28. 32

    @31: Tja, maar als jij goede studenten wilt laten afstuderen, dan moeten ze geen bijbaantjes nemen. Studeren wordt al jaren beschreven als een full time baan en moet dus ook zodanig behandelt worden. Moet je eens tegen werkend Nederland zeggen, neem allemaal maar een bijbaantje als je niet rond kan komen door de lastenverzwaringen.

    De jonge generatie wordt kapot gemaakt. Huren is voor een afstudeerder zonder vaste baan onmogelijk in de particuliere sector en in de sociale woningbouw duurt het jaren voor je aan bod komt. Kopen kan je al helemaal vergeten want je hebt al schulden en je uitzicht op een vaste baan is heel erg onzeker. Daarbij zijn er een stel uitvreters die alles proberen om huisprijzen kunstmatig hoog proberen te houden met vreemde leenconstructies.

  29. 33

    “De jonge generatie wordt kapotgemaakt”, het zou zomaar een oneliner van GW kunnen zijn.
    Dit bedoel ik nou met bangmakerij. Sargasso lijkt wel een conservatief bolwerk.
    Als er in het onderwijs geïnvesteerd moet worden, is dat wel in het PO en VO, getuige de stel- en spelfouten in een aantal reacties.

  30. 35

    “In Australië heeft vrijwel iedereen in redelijk tempo de schuld kunnen aflossen: tien jaar na beëindiging van de studie bleek 99% van de uitstaande schuld te zijn terugbetaald.”

    Bron: CPB-rapport invoering sociaal leenstelsel
    http://dare.uva.nl/document/14677

    Ik wil best mijn argumenten vóór een sociaal leenstelsel beargumenteren, maar willen de sceptici dat dan ook doen.
    Het gaat hier gewoon om een politieke keuze, een sociaal leenstelsel schept financiële ruimte op onderwijs, investeringen in die sector zijn broodnodig, of zijn we het daar niet mee eens zodra het onze portemonnee raakt?
    Verschillen progressieve studenten dan toch niet zo van rechtse huizenbezitters met aflossingsvrije hypotheek?

  31. 36

    @35 Als ik dat soort cijfers zie dan ben ik ook benieuwd hoe hoog bijvoorbeeld de belastingsdruk is in Australië en wat een universitair diploma daar betekent voor je inkomen.

  32. 37

    Gedateerd 2003. Sinds die tijd is er wel het eea veranderd op de arbeidsmarkt, economische markt en huizenmarkt. Ik denk dus niet dat die conclusies zomaar overgenomen kunnen worden.

    Verder staan er rare dingen in: belastingen zouden negatief werken op de welvaart – maar hetzelfde bedrag betalen via een schuld blijkbaar niet? Dat is natuurlijk onzin.

    Ook de aanname dat het verstrekken van leningen een efficientere manier is om de gelden te beheren dan belasting->subsidie lijkt mij onwaarschijnlijk: het geeft veel meer administratieve rompslomp = overhead.

    Laten we ervan uitgaan dat de toegankelijkheid en de totale kosten voor het hoger onderwijs exact gelijk blijven. Wat zijn dan de voornaamste verschillen tussen een leenstelsel vs belastingen? De lening benadeelt met name de mensen die onder de gemiddelde ‘toegevoegde waarde’ zitten, omdat ze (door wat voor reden dan ook) niet die gouden baan hebben gevonden, en bevoordeelt de mensen die daarboven zitten.
    Het enige dat het leningenstelsel verder doet is de basis fragieler maken. Het is veel gevoeliger voor individuele spreiding omdat tegenvallers (waar mensen hun lening niet terug kunnen betalen) niet gecompenseerd worden door mensen die extra voordelen hebben: de mensen betalen immers een vooraf vastgesteld maximum. Dit kun je opvangen door de algehele lening hoger te maken dan feitelijk terecht is, maar daarmee verschuif je alleen het kantelpunt, structureel verandert er niets aan: door minder belasting te heffen zijn de nadelen voor de maatschappij, maar extra voordelen voornamelijk voor het individu. (Dat is natuurlijk precies hoe sommige individuen dat willen, maar ‘sociaal’ is niet het woord dat bij me opkomt.)

    Volgens mij tonen de VS en de UK verder al aardig aan wat de nadelen van hoge leningen zijn – daar zijn problemen genoeg.

  33. 38

    @37: De economische omstandigheden zijn sterk veranderd, maar het principe van een leenstelsel blijft hetzelfde en daar gaat het over in dit stuk.

    Natuurlijk werken schulden minder negatief uit op welvaart dan belastingen.
    Een schuld wordt eerst besteed en dan afgelost, belastingen verminderen de bestedingscapaciteit, zonder dat daar automatisch evengrote bestedingen tegenover staan.
    Het is dus niet raar dat belastingen een meer negatief welvaartseffect sorteren .

    Tegenover de aanname van efficiency rond belasting, subsidie en lenen zet jij jouw tegenaanname.
    Ik vind die van het CPB overtuigender. Belasting innen is een van de meest gecompliceerde administratieve processen en wordt omgeven met een grote bureaucratische structuur.
    Het verstrekken van leningen aan één groep met één doel binnen één kader en de bijbehorende afbetaling is makkelijker te reguleren.

    De toegankelijkheid van hoger onderwijs komt volgens allerlei studies niet in het gedrang door het invoeren van een leenstelsel. De uitwerking naar draagkracht biedt nog allerlei mogelijkheden tot spreiden van voordeel.

    Ik heb me rond de verkiezingen voor het eerst verdiept in deze materie en ik heb sindsdien mijn standpunt over een sociaal leenstelsel aan de hand van feiten ten positieve moeten herzien.

  34. 39

    @38, de economische situatie lijkt me behoorlijk relevant. Zoals in de VS al te zien is, kan het gebeuren dat het terugbetalen van een studielening niet meer vanzelfsprekend is.

    Ook ben ik benieuwd waarom een lening ‘natuurlijk’ minder invloed heeft op de welvaart dan een belasting van dezelfde hoogte?

    Wat betreft de efficientie van belasting innen: het proces mag zeer complex zijn, maar het wordt al gedaan. Daar hoeft dus geen nieuwe administratie voor te komen. Deze administratie wordt niet complexer door simpelweg bepaalde tarieven te veranderen. Nou kun je betogen dat de administratie voor studentenleningen er ook al is, vanwege de huidige situatie, maar in elk geval zit daar een extra laag bij die van belang is bij alle geindividualiseerde terugbetalingsregelingen: het registreren van een draagkrachtmeting vereist extra administratie, die bij het belastingstelsel niet nodig is.

  35. 41

    @39 Als een studieschuld niet kan worden terugbetaald, is dat niet het probleem van degene die hem niet terug kan betalen. Daarom heet het sociaal leenstelsel.

    @40: Eens te meer een argument waarom schulden een minder negatief effect op de besteding hebben dan belastingen!

    Ik heb echter de indruk dat de meeste deelnemers aan deze discussie meer bezig zijn met het zoeken naar argumenten tegen een sociaal leenstelsel dan met het overwegen van de voor- en nadelen en beëindig daarom mijn bijdrage.

    Goed stuk, Camiel.

  36. 42

    Bullie, nog even terugkomen op wat eerdere gedachtewisselingen, ik begrijp dat je mijn vergelijking met de UK mank vindt gaan, en inmiddels ook (ook na het lezen van een interview met Bussemaker in de NRC) dat er ook een deel negatieve beeldvorming komt bij kijken.

    Er is wel een heel ander argument tegen het leenstelsel, en dat gaat over wat voor een maatschappij wij willen zijn. Uit onderzoek blijkt dat een grote mate van solidariteit welvaart bevorderend blijkt te werken maar meer nog welzijn bevorderend. Voor een maatschappij als geheel. Ik denk dat als een zogenaamd sociaal leenstelsel het “voor je eigen gaan gevoel” in Nederland alleen maar verder zal aanwakkeren. Want waarom zou je als veelverdiener nog hogere belastingen betalen als je zelf je studie al hebt betaald? Dit gaat over de komende genraties. En dat vind ik een zeer kwalijke zaak. Juist van een partij, de PvdA die voor solidariteit zegt te zijn.

  37. 43

    @29: dat valt mij ook op. Die plusjes en minnetjes worden kennelijk vooral toebedeeld wanneer de lezer het eens of oneens is met het geschrevene. Ze worden kennelijk niet toegekend op basis van kwaliteit van de argumentatie, of in hoeverre iemand iets nieuws in de discussie inbrengt. Jammer. Ik vind het een beetje misbruik van dat plus/min systeem.

  38. 44

    @29: dat valt mij ook op. Die plusjes en minnetjes worden kennelijk vooral toebedeeld wanneer de lezer het eens of oneens is met het geschrevene. Ze worden kennelijk niet toegekend op basis van kwaliteit van de argumentatie, of in hoeverre iemand iets nieuws in de discussie inbrengt. Jammer. Ik vind het een beetje misbruik van dat plus/min systeem.

    Dikke DUUHH
    Willem wordt wakker.
    Tjemig de premig!