NGO’s vrezen boek ‘De Crisiskaravaan’

Sargasso heeft plek voor gastbijdragen. Vandaag is de digitale vloer voor Frans Weerts (weblogger en eurohopper).

Noodhulp is anno 2008 big business. De hulpindustrie is inmiddels uitgegroeid tot de vijfde economie ter wereld. Er gaan ook in ons land tientallen miljoenen in om, die jaarlijks via de Niet Gouvernementele Organisaties (NGO’s) naar de brandhaarden vloeien. Maar komt die hulp wel terecht op de juiste plekken, of worden pardoes de aggressors gefinancierd en zorgen de geldstromen juist voor destabilisatie en meer ellende voor de getroffen bevolking?

Dezer dagen verscheen het boek ‘De Crisiskaravaan‘. Achter de schermen van de noodhulpindustrie’ in de schappen van de boekhandel. En naar verluidt zijn de vele NGO’s behoorlijk zenuwachtig geworden van de publicatie, die een heel ander licht werpt op de effectiviteit van vele hulpacties.

Auteur is Linda Polman, freelance journaliste met vele publicaties op haar naam over de situatie in crisisgebieden als Rwanda. Haar boek is explosief materiaal, als het gaat om de rol van NGO’s in rampgebieden. Niet zelden laten ze zich voor het karretje spannen van de partijen die juist de oorzaak zijn van alle ellende. Polman analyseert vele voorbeelden van noodhulp, die juist tot verdere ontregeling hebben geleid in bijvoorbeeld Darfur of Kosovo.

Polman legt de wond van ongecontroleerde geldstromen voor noodhulp bloot door een vergelijking te trekken naar de Nazi-tijd: men mag hulp naar de concentratiekampen komen brengen, maar de kampleiding bepaalt hoeveel daarvan naar het eigen personeel en hoe veel naar de gevangenen gaat. Wat doet u?

Met die confronterende vraag zet Linda Polman al in het eerste hoofdstuk van De Crisiskaravaan het dillemma van hulpverlening in conflictgebieden neer. En vervolgens komt ze met zeer confronterende voorbeelden van hulp, die juist de moordende partijen in de kaart speelden of die een oplossing van het conflict alleen maar in de weg zaten.

De auteur van De Crisiskaravaan schetst bepaald geen prettig beeld van de NGO’s die elkaar onderling keihard beconcurreren als het gaat om het binnenhalen van de gelden voor noodhulp. En dat in een periode dat partijen als de VVD en PVV toch al ferme kritiek hebben op de wijze waarop ons land de ontwikkelingssamenwerking heeft ingericht.

Koren op de molen dus van de cristicasters, nu de vraag wordt opgeworpen die al in 1859 onderwerp was van een debat tussen Florence Nightingale en Henry Dunant: schiet hulp het doel voorbij als oorlogvoerende partijen er hun voordeel mee doen?

Zie Linda Polman in het TV-programma Boeken, het Boekenprogramma (what’s in a name) van de VPRO.

  1. 1

    Mooi stuk; Het klinkt alsof Polman wel kritisch, maar een stuk minder bevooroordeeld en meer uit eerste hand schrijft dan die NRC-journalist die laatst de wind van voren kreeg van de NGO-‘industrie’.

    Ik ben in ieder geval benieuwd naar het boek. ISBNnetje en prijs, misschien?

  2. 2

    Heb het boek in de bestelling, ben erg benieuwd naar het antwoord van de auteur op de ethische vraag die aan het eind van deze blogpost gesteld wordt. Komt haar mening ook aan bod in dit boek?

    @prometeus:
    Prijs: 17,95
    ISBN10: 9050189733
    ISBN13: 9789050189736

  3. 3

    Aanvullende info:

    Afmetingen 134x22x215 mm
    Gewicht 339 gr
    ISBN10 9050189733 ISBN13 9789050189736
    Prijs 17,95 bij Bol.com (zoeken op Linda Polman)

  4. 4

    Addendum:

    Het boek wordt donderdag 9 oktober gepresenteerd tijdens de 22e Globaliseringslezing in Felix Meritis te Amsterdam, maar is nu al in de boekhandel verkrijgbaar.

  5. 5

    Ja, laten we onwelgevallige informatie achterhouden voordat die snoodaards van de PVV ons ermee om de oren slaan. In welke eeuw leven we?
    Overigens, een koopje dat boek. Voor die prijs krijg je, na aftrek van overhead, nog geen kopje rijst naar Darfur.

  6. 6

    Goede recensie. Al mag het iets kritischer, vermoed ik. Ik snap best wel dat een hoop geld verkeerd terecht komt, en dat moet ook niet. Maar is het soms niet simpelweg noodzakelijk?

    Denk inderdaad aan het gegeven voorbeeld van hulp aan concentratiekampen. Ja, je hebt geen controle over hoeveel terecht komt bij de doelgroep, maar als men massaal steun komt betuigen, wat denk je dat dat doet met de moraal van de bewakers die simpelweg een bevel uitvoeren. Er zitten er tussen die uiteindelijk toch gaan twijfelen waarom al die mensen die steun komen brengen. Kortom, het geeft ook een signaal aan de volgers dat ze misschien niet goed bezig zijn. Dat is iets waard. Dus ik weet niet wat ik zou doen.

    Maar goed, om daarover een beter beeld te krijgen, zal ik het boek moeten bestellen, en lezen, natuurlijk.

  7. 7

    Dit boek (uit 2006) werpt ook een soortgelijk licht:
    The Trouble with Africa: Why Foreign Aid Isn’t Working

    Het is moeilijk goed te doen…

  8. 8

    Het fonds “hoelahoepen met suikerpatientjes” vaart er wel bij: niks van die nare oorlogsdingessen, gewoon kinderen die te veel gesnoept hebben.

  9. 9

    De auteur van De Crisiskaravaan schetst bepaald geen prettig beeld van de NGO’s die elkaar onderling keihard beconcurreren als het gaat om het binnenhalen van de gelden voor noodhulp. En dat in een periode dat partijen als de VVD en PVV toch al ferme kritiek hebben op de wijze waarop ons land de ontwikkelingssamenwerking heeft ingericht.

    Ik vind het jammer dat Frans Weert in deze recensie ook voorbij gaat aan het fundamentele verschil tussen structurele hulp en noodhulp. Het boek gaat expliciet over noodhulp (humanitaire hulpverlening in crisisgebieden), terwijl bij structurele hulp organisaties veel minder voor de beschreven dilemma’s komen te staan. Juist voor een zinnige discussie over ontwikkelingssamenwerking is dat onderscheid van belang.

  10. 11

    Ach dat gebeurt ook bij Niet-NGO’s zoals de blauwhelmen en andere vredesmissie’s.

    Daar werd ook onderhandeld met de agressor en als je niet genoeg smeergeld betaalde dan konden die organisaties ook weer naar huis vertrekken.

  11. 12

    @Lammert:

    U trekt twee zinnen samen, die zo niet in het artikel staan.

    Uiteraard is daar het fundamentele verschil tussen noodhulp en structurele gelden. Neemt niet weg dat ook de centrale overheid noodhulp verleent en dat ook de ‘structurele’ budgetten onderwerp zijn van kritische rapporten en beschouwingen.

    Dit boek handelt explicitiet over noodhulp, daarover geen misverstand. Maar ook de structurele ontwikkelingshulp heeft last van dit soort negatieve neveneffecten.

  12. 14

    Haar verhaal komt dus op twee dingen neer; dat NGO’s in de eerste plaats bezig zijn zichzelf in leven te houden en dat het wereldbeeld van Bono nogal simplistisch is. Tja, echt eyeopeners zijn het niet…
    Overigens zit mevrouw vanaaf bij PenW.

  13. 15

    Ha, ik dacht al… werkt mijn copy/paste niet meer?

    Maar goed, ik ben altijd voor een goede discussie over nuttige besteding van onze belastingcenten. Hoewel die 4 miljard per jaar aan OS natuurlijk in het niet valt bij, ik noem maar wat, een nationalisatie van een willekeurige bank ;-)

    Het is alleen wat frustrerend dat aan de ene kant derdewereld landen geremd worden in hun ontwikkeling door bv handelsbarrieres of absurd hoge schuldenlasten (leningen verstrekt aan overduidelijk foute regimes), terwijl aan de andere kant voor 4 miljard aan kruimels wordt voorgehouden en dan gaan we hier lopen discuzeuren over die 4 miljard.

  14. 17

    Het enige land dat rijk is geworden van giften is het Vaticaan.

    Het probleem is: Iedereen weet dit. Maar niemand die de consequentie neemt.

    Wil je iets aan armoede doen?

    Hou op met ontwikkelingshulp en koop met die centen een paar duizen boeren uit. Hef vervolgens *alle* tariefmuren op in Nederland.

    Alle nederlanders blij want goedkoper, arme mensen uit arme landen ook blij want handel. Niemand niet blij trouwens.

    Behalve onze zeer gerespecteerde politici natuurlijk. Dan blijkt op eens dat zij onderdeel van het probleem zijn en niet van de oplossing.

    Tja.

  15. 18

    @16 Frans:

    Gelijk heb je, maar ik hoop van harte dat de heren/dames politici zich dat ook realiseren. Ter illustratie even de prioriteitenstelling in de visie van VVD woordvoerder OS Arend-Jan Boekestijn (u weet wel, die man uit de reclame voor de irak-oorlog). Zijn visie behelst 17 punten:

    1.Verlaag het budget.

    […knip…]
    Best een aantal zinnige punten.
    […knip…]

    17.Verlaag de tariefmuren in Europa.

  16. 19

    Misschien heb ik iets gemist, maar hebben de MSM eerder bericht over deze praktijken? Rwanda is toch niet gisteren gebeurt?

    “In dat in een periode dat partijen als de VVD en PVV toch al ferme kritiek hebben op de wijze waarop ons land de ontwikkelingssamenwerking heeft ingericht.”
    Waarom deze tendentieuze opmerking? Het boek beschrijft blijkbaar (het moet nog verschijnen) dat er nogal wat mis is met die ontwikkelingssamenwerking. Sommige partijen blijken daar reeds kritiek op de hebben geuit. Je zou dan toch denken dat die partijen het blijkbaar bij het rechte eind hadden. Vreemde conclusie dus, nietwaar?

  17. 21

    Er zijn veel mensen die het verlenen van noodhulp geen zaak van overheden vinden, daarom hebben we daar NGO’s voor. Het bedrijven van politiek en diplomatie behoort echter niet tot hun taak en mogelijkheden.
    Wat willen we nu ? Maak een keuze.

  18. 23

    Als (nood)hulp zou werken, mag van mij het Nederlandse budget verdrievoudigd worden. Maar Polman’s boek toont aan dat er met noodhulp forse problemen zijn. Lees ook Dambisa Moyo’s “Dead Aid” voor de nog slechtere effecten die bilaterale hulp (van westerse aan derde-wereldregeringen) heeft (en waar nog veel meer geld heengaat dan naar noodhulp).

  19. 24

    Absoluut een fantastisch boek.
    Lees daarnaast de Lords of Poverty wat over de VN gaat en Road to Hell van Michael Maren, die zelf heeft gewerkt voor CARE en Save the children en weet hoe alles verrot is van binnen uit.