Nederlandse ministeries betalen indirect mee aan lobby bedrijven in Brussel

DATA - De Nederlandse ministeries hebben in 2014 gezamenlijk minimaal €400 miljoen betaald aan bedrijven die geregistreerd staan in het lobbyregister van de EU. Dus kan je gerust zeggen dat de overheid meebetaalt aan de lobbycratie.

Bedrijven voeren een lobby in Brussel uit eigenbelang. Ze geven veel geld uit om hun markt of hun prijzen te beschermen. Dat betekent dus bijvoorbeeld ook zorgen dat er wetten komen die in de toekomst geld kunnen opleveren. Bijvoorbeeld een afluisterwet waardoor de overheid meer gaat uitgeven aan ICT.

De lobby kost de overheid indirect dus op twee manieren geld. Enerzijds geven ze teveel uit aan die bedrijven omdat die de kosten van de lobby doorbelasten in de prijs die ze vragen voor diensten en producten. Anderzijds zorgt de lobby er dus voor dat de uitgaven aan die bedrijven sowieso hoger zijn dan wanneer ze niet voor hun belang waren opgekomen.

Natuurlijk is dit een erg indirecte relatie. Maar toch, als je inkoopmanager bent en je moet belastingcenten uitgeven, hoe verantwoord is het dan als je dat geeft aan een bedrijf dat in essentie te duur is en niet noodzakelijk voor jouw belangen opkomt?
Wordt daar überhaupt over nagedacht bij de inkoop?

Het bedrag van €400 miljoen is een ondergrens. De ministeries hebben sinds kort een deel van hun inkoopgegevens over 2014 als open data ter beschikking gesteld. Privacygevoelige gegevens zijn er uit gehaald (namen van ZZP’rs bijvoorbeeld). En ministeries geven natuurlijk maar een deel van het geld van de overheid uit. Provincies, gemeenten en speciale agentschappen zijn niet meegerekend.
Daarnaast is het zo dat alleen is aangegeven hoe groot het inkoopbedrag ongeveer is per leverancier. Voor bovenstaande berekening hebben we de ondergrens van iedere staffel gebruikt.
En we hebben alleen gekeken naar leveranciers die ten minste €100.000 in 2014 ontvingen. Dat zijn er ruim vijfentwintighonderd.

Al die vijfentwintighonderd namen hebben we vergeleken met de negenduizend namen in het lobbyregister. 66 keer leverde dat een duidelijke match op. Hieronder de lijst plus het minimale inkoopbedrag.

Overigens hebben die 66 bedrijven samen 155 fte (omgerekend voltijd werkende mensen) in dienst. Dat kost toch al snel €20 miljoen per jaar. Dat moet ergens vandaan komen.

Naam inkoopregister Minimum Naam in lobbyregister
PostNL (incl. TNT Post) € 102.280.004 PostNL Holding B.V. (PostNL)
Eneco (incl. Utiliq, Vaney, Joulz) € 48.410.001 Eneco
Atos € 45.000.007 Atos SE
KPN (incl. Getronics, PTT Telecom) € 37.510.013 KPN (KPN)
Deltares € 26.710.002 Stichting Deltares (Deltares)
GSK GlaxoSmithKline € 25.000.000 GlaxoSmithKline (GSK)
NS – Spoorwegen Nederlandse € 23.400.004 NV Nederlandse Spoorwegen (NS)
Sodexo € 16.370.013 Sodexo SA
IBM (incl. Cognos) € 13.470.002 IBM Corporation (IBM)
Oracle € 12.480.001 Oracle (ORCL)
G4S Beveiliging (incl. Group 4, Securicor, Falck, Hacousto, Ricas) € 11.080.005 Falck
KLM € 10.280.004 KLM Royal Dutch Airlines (KLM)
TNO € 7.990.009 Netherlands Organisation for Applied Scientific Research TNO (TNO)
Accenture € 7.410.001 Accenture International SARL
NOGEPA Nederlandse Olie en Gas Exploratie en Productie Associatie € 5.000.000 Netherlands Oil and Gas Exploration and Production Association (NOGEPA)
Sanofi Pasteur € 5.000.000 SANOFI
Xerox € 3.870.009 Verein der H√§ndler der Xerox Vertragspartner in Deutschland e.V. (XRXHV)
HP Hewlett Packard (incl. Autonomy, Verity) € 3.310.005 Hewlett-Packard (HP)
Berenschot Groep (incl. HB, KSG, Mazars Berenschot) € 2.770.007 Mazars
KPMG € 2.620.005 KPMG EMA (KPMG EMA)
SAP Nederland € 2.030.003 SAP
Honeywell € 1.530.001 Honeywell Europe NV (HON)
Trigion Beveiliging (incl. Csu Security, PreNed, Falck Security, Teleguard) € 1.520.005 Falck
3M € 1.120.001 3M (3M)
DAF Trucks € 1.050.001 DAF Trucks N.V. (DAF)
Nederlandse Gasunie € 1.020.000 N.V. Nederlandse Gasunie (Gasunie)
Morpho (Safran Group) € 1.010.000 Safran
Baxter € 1.000.000 Baxter Healthcare SA (Baxter)
NLR € 1.000.000 National Aerospace Laboratory (NLR)
Ernst & Young € 940.000 Ernst & Young Europe (EYE)
The Boston Consulting Group € 600.000 The Boston Consulting Group GmbH (BCG)
Sas Institute € 530.001 SAS Institute (SAS)
Vereniging Tot Behoud van Natuurmonumenten € 510.010 Natuurmonumenten (NM)
Arval Bnp Paribas Group € 500.003 BNP PARIBAS
SBS € 500.000 SBS Broadcasting B.V. (SBS)
Ecofys € 360.001 Ecofys Netherlands B.V. (Ecofys)
Reprorecht € 300.008 Stichting Reprorecht (SR)
Buma Stemra € 300.003 Buma/Stemra
DHL € 260.004 Deutsche Post DHL Group (DPDHL)
Becton Dickinson € 250.003 Becton Dickinson (BD)
ThyssenKrupp € 250.002 ThyssenKrupp AG (TKAG)
Avon Protection Systems € 250.000 Avon
IUCN International Union for Conservation of Nature and Resources € 250.000 International Union for Conservation of Nature EU Representative Office (IUCN EURO)
Towers Watson Netherlands € 250.000 Towers Watson Limited
Vestas € 250.000 Vestas Wind System A/S (Vestas)
Thermo Fisher Scientific (incl. Fisher Emergo, Fermentas) € 230.006 Thermo Fisher Scientific (TMO)
Avex € 220.008 aviationexperts PCS GmbH & Co. KG (avex)
ANWB € 210.011 Koninklijke Nederlandse Toeristenbond ANWB (ANWB)
Falck Group € 210.008 Falck
Schuttelaar & Partners € 180.005 Schuttelaar & Partners (S&P)
Droge & van Drimmelen € 160.002 Dr√∂ge & van Drimmelen (Dr2)
Stichting Natuur en Milieu € 150.000 Natuur & Milieu
Johnson Controls Automation Systems € 120.004 Johnson Controls (JCI)
KPN Lokale Overheid (vh Gemnet) € 110.006 KPN (KPN)
Natuur en Milieufederaties € 100.002 Brabantse Milieufederatie
Vereniging van De Nederlandse Chemische Industrie – Vnci € 100.002 Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie (VNCI)
Lysias € 100.001 LYSIAS Partners
Volvo € 100.001 Volvo Car Corporation AB (Volvo Cars)
Considerati € 100.000 Considerati
Financial Executives € 100.000 European Federation of Financial Executives Institutes (EFFEI)
Center for International Legal Cooperation € 100.000 International Cooperation Center (ICC)
KENNISINSTITUUT DUURZAAM VERPAKKEN € 100.000 Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (KIDV)
Technip-EPG € 100.000 Technip (Technip)
Transport en Logistiek Nederland € 100.000 Transport en Logistiek Nederland (TLN)

Met dank aan Datagraver voor het verzamelen en analyseren data.

  1. 1

    Het is een goede zaak om na te denken over de veel te grote invloed van lobby op politieke besluitvorming, maar de relatie is hier wel heel indirect. Laten we wel zijn, ik betaal als burger op die manier ook mee aan de lobby…

  2. 3

    @2:

    Maar doet de overheid dat ook? Of zou ze dat moeten doen?

    zolang lobbyen op zichzelf niet verboden is, lijkt me niet dat de overheid dit moet meenemen.
    Het gaat er meer om waar de bedrijven precies voor lobbyen, en in dit kader lijkt het me goed dat de overheid gedragscriteria heeft voor de bedrijven waar ze zaken mee doen.

    Waar bedrijven voor lobbyen is niet perse negatief. Er zijn ook bedrijven die lobbyen voor netneutraliteit of voor groene energie.

    Ook is het niet perse zo dat geld uitgeven voor lobbyen de prijzen van de producten opdrijft. Als met de lobby een extra belasting voorkomen wordt, kan dit de prijs voor de consument juist drukken.

    Maar meer transparantie op dit vlak juich ik toe, dus verder goed werk!

  3. 4

    @2: Valide punt, maar dan nog is de formulering me net iets té. Overigens zou je je je kunnen afvragen of het inhuren van oud-politici (of zelfs actieve politici) nog wat zwaarder mee moet tellen.

    Het feit dat een politicus blijkbaar niet genoeg werk (of inkomsten) heeft om hem of haar te weerhouden van lobbywerk – als dan niet vermomd als commissariaatje – én dat dat normaal gevonden wordt is nog schadelijker dan de indirecte weg van de inkoop.

    Helaas is het ook meteen de reden dat de kans klein is dat er iets met een van de twee gaat gebeuren.