Nederlandse cultuur zou worden bedreigd; een tendentieuze en gevaarlijke stelling

OPINIE - Dat de Nederlandse cultuur zou worden bedreigd is een tendentieuze en gevaarlijke stelling. Dat vrijwel elke politicus deze onderschrijft is misleidend. Onderzoeken laten telkens weer zien dat cultuurverschillen er nauwelijks toe doen en worden aangezwengeld door politici en media, schrijft Hans Siebers op Sociale Vraagstukken.

‘De ‘Nederlandse identiteit’ wordt bedreigd.’ Dat was een terugkerende stelling tijdens de verkiezingsdebatten. De burgers zouden zich grote zorgen maken over het verval van ‘Nederlandse normen en waarden’. Die zouden bedreigd worden door het mislukken van de ‘multiculturele samenleving’ en van de ‘integratie’ van migranten. Politici haasten zich om te benadrukken dat ze de zorgen van de kiezers serieus nemen. Gezien deze nationalistische insteek van het debat is hun enig mogelijke remedie: het verdedigen van de nationale identiteit.

Tendentieus en gevaarlijk

Deze insteek is tendentieus en gevaarlijk om een aantal redenen. Allereerst is er niets ‘Nederlands’ aan de waarden en normen die als voorbeelden genoemd worden, zoals gelijkheid voor mannen en vrouwen of voor heteroseksuele en homoseksuele mensen. Het gaat hier om universele waarden die zijn vastgelegd in universele verklaringen van mensenrechten. Elke poging om vast te stellen wat die Nederlandse waarden en normen dan wel zouden zijn, leidt onvermijdelijk tot vaak hilarische vragen die migranten moeten beantwoorden bij hun inburgeringsexamen.

Dat neemt niet weg dat er onvrede is bij burgers. Door die onvrede te benoemen als zorgen om waarden en normen en migranten vervolgens te definiëren als mensen die er andere of zelfs tegenstrijdige waarden en normen op na zouden houden, wek je de suggestie dat de onvrede van burgers het gevolg is van migratie.

In debatten onderschrijft vrijwel elke politicus deze redenering. De een kiest een gematigde variant door te stellen dat het ‘opvangvermogen’ van de bevolking voor vluchtelingen beperkt zou zijn. Een ander benoemt migranten als een bedreiging voor ‘onze’ manier van leven. Een derde gaat grenzen verheerlijken.

Nationalisme helpt Nederlands vrachtwagenchauffeurs niet

Dat is regelrecht misleidend. Neem bijvoorbeeld de Nederlandse vrachtwagenchauffeurs die zich terecht zorgen maken om hun baan. Zij dreigen echter niet brodeloos te worden vanwege hun Poolse collega’s, maar vanwege loondumping. Die loondumping wordt mogelijk gemaakt door onvoldoende Europese arbeidswetgeving die ook nog eens onvoldoende wordt gehandhaafd.

Nationalisme, oftewel het verdedigen van de ‘nationale identiteit’, vormt hier niet de oplossing maar het probleem omdat het dergelijke Europese wetgeving in de weg staat. Op dezelfde manier frustreert nationalisme Europese samenwerking bij het oplossen van de vluchtelingenproblematiek of bij de bestrijding van terrorisme.

Migranten zouden een andere cultuur hebben

De koppeling van verval van waarden en normen aan migratie is het gevolg van een historische fout die de politiek in de jaren tachtig van de vorige eeuw heeft gemaakt. Migranten werden toen gedefinieerd als mensen die andere culturen zouden belichamen.

Die misvatting heeft eerst aanleiding gegeven tot ideeën over een vermeende multiculturele samenleving, nu soms superdiversity genoemd. Diezelfde misvatting is vervolgens de grondslag gaan vormen voor het monocultureel integratiebeleid sinds de eeuwwisseling.

Onderzoeken± cultuurverschillen doen er nauwelijks toe

Die misvatting leidt herhaaldelijk tot problemen. Onze onderzoeken in het onderwijs en op de arbeidsmarkt laten keer op keer zien dat cultuurverschillen er nauwelijks toe doen. Mensen met verschillende achtergronden werken prima met elkaar samen als ze door politiek en media met rust worden gelaten.

Het gaat pas mis als collega’s en studenten de verhalen vanuit de politiek en media over cultuurverschillen en nationale identiteiten oppakken. Dan ontstaan er conflicten en komt er een polarisatie tussen mensen met en zonder een migratieachtergrond op gang. Die polarisatie leidt ertoe dat mensen met en zonder een migratieachtergrond zich daadwerkelijk anders gaan gedragen en anders gaan denken.

Media en politiek zwengelen polarisatie aan

Het zijn niet cultuurverschillen die tot conflicten en polarisatie leiden, maar andersom. Het zijn de door media en politiek aangezwengelde conflicten in de klas en op het werk die studenten en collega’s ertoe aanzetten om ter plekke cultuurverschillen uit te vinden en zich ernaar te gedragen.

In Ethnic Groups and Boundaries. The Social Organisation of Cultural Difference (Illinois: Waveland Press) benoemde Fredrik Barth dit process al in 1969 als boundary constructions, waarbij mensen allerlei argumenten en vermeende waarden en normen verzinnen om het verschil met anderen maar geloofwaardig te maken. In Ethnicity Without Groups (Cambridge [Mass.]: Harvard University Press, 2004) maakt Rogers Brubaker duidelijk dat dergelijke processen veelal door politieke avonturiers worden aangezwengeld.

Politici zijn net zo geloofwaardig als de Siciliaanse mafia

Politici en media hebben aldus zelf de zorgen van de burgers gecreëerd waarvan ze nu beweren dat ze die serieus nemen. Ze zijn daarin net zo geloofwaardig als de zorgen van de Siciliaanse mafia over de veiligheid van lokale ondernemers en burgers, om vervolgens beschermingsgeld te vragen.

Die, door de politiek aangezwengelde, polarisatie in de samenleving brengt allerlei ongewenste processen op gang. Zo moeten sollicitanten met een migratieachtergrond zich veelal dubbel bewijzen. Ze moeten niet alleen laten zien geschikt te zijn voor de functie maar ook nog eens dat ze goed ‘geïntegreerd’ zijn. Dat zet hen op achterstand.

Polarisatie maakt migranten onzeker

Deze polarisatie maakt die migranten onzeker, waardoor ze minder succesvol zijn in netwerken en in het profileren van hun communicatieve vaardigheden, wat vervolgens hun loopbaan remt. Volgens de misvatting wordt dat dan weer geweten aan onvoldoende beheersing van de Nederlandse taal en hun ‘bescheidenheid’ vanwege hun cultuur van herkomst.

Dat is dan weer aanleiding voor de politiek om de integratie-eisen nog verder op te schroeven. Zo gaan we van kwaad naar erger. Het leidt er ook toe dat een medewerkster met een Surinaamse achtergrond te horen krijgt van haar collega’s, nadat ze gesolliciteerd had op een leidinggevende functie: ‘Dat jouw soort mensen het lef heeft om op een dergelijke functie te solliciteren!’

Polarisatie verklaart ook asociaal gedrag van sommige migranten

Het is diezelfde polarisatie die verklaart dat sommige migranten asociaal gedrag tegen vrouwen en homoseksuelen vertonen als provocatie. Het is diezelfde polarisatie die sommige mensen met een migratieachtergrond ertoe aanzet om het sinterklaasfeest te verstieren en Zwarte Piet ‘zwart’ te maken. Ze weten dat een aantijging van racisme, gezien de geschiedenis van dit land, hard aankomt.

Racismetheorieën uit andere delen van de wereld worden er met de haren bijgesleept om de positie in de maatschappelijke polarisatie maar te versterken, waarbij de woordvoerders bij regelmaat zelf in racistische uitspraken vervallen. Sommigen radicaliseren nog verder. De verhalen uit de politiek en media over vermeende cultuurverschillen worden zo een self-fulfilling prophesy.

Gelijkenis met het nationalisme van Miloševic

De geschiedenis herhaalt zich nooit, dus elke historische vergelijking gaat per definitie mank. Dat neemt echter niet weg dat er gelijkenissen zijn met eerdere ontwikkelingen. Het opkloppen van nationalisme om electorale redenen kennen we van Slobodan Miloševic.

Nederlandse blauwhelmen stonden erbij en keken ernaar toen de gevolgen ervan zich voltrokken in Srebrenica. Het escaleren van het diplomatieke conflict onlangs tussen de Nederlandse en Turkse regeringen kan niet los worden gezien van aankomende verkiezingen in beide landen.

Wilders en Baudet over de elite: dat lijkt op dolkstootlegende

Pragmatische en geruisloze oplossingen lagen immers voor de hand. De verhalen van Geert Wilders en Thierry Baudet over een elite die het volk zou hebben verraden in opdracht van buitenlandse mogendheden en zou hebben opgezadeld met een onwelgevallige minderheid, komen evenmin uit de lucht vallen. Die lijken op de dolkstootlegende in het Duitsland van de jaren twintig van de vorige eeuw.

Duitsland zou de oorlog hebben verloren omdat de Duitse elite, achter de rug van de Wehrmacht om en in opdracht van buitenlandse mogendheden, gemene zaak met de geallieerden zou hebben gemaakt. De nazi’s hebben hier effectief gebruik van gemaakt.

Forum voor Democratie gebruikt trucs van Goebbels

Het Forum voor Democratie spreekt de vurige wens uit om politieke tegenstanders ‘kapot te maken’ en instellingen als de NPO en de wetenschap te ‘zuiveren’. Het stuurt zijn internettrollen op tegenstanders af om hen persoonlijk aan te vallen, zoals de nazi’s hun eigen knokploegen anoniem erop uit stuurden.

Het Forum haalt retorische trucs van Joseph Goebbels van stal om angst tegen migranten te zaaien. Waar blijft de rechtsstaat, vraag je je af. Maar ook gevestigde partijen bedienen zich veelvuldig van wat tegenwoordig ‘alternatieve feiten’ wordt genoemd. Sommige collega’s blijken helaas vaak als hofleverancier van die ‘alternatieve feiten’ te fungeren.

Oorlog en etnische zuivering zijn het eindstation

Laten we enkele studies aanhalen die de gevolgen van dergelijk nationalisme schetsen. In zijn boek Waves of War: Nationalism, State Formation, and Ethnic Exclusion in the Modern World (Cambridge: Cambridge University Press, 2013) laat Andreas Wimmer zien dat vrijwel overal en altijd oorlog de logische en praktische uitkomst ervan is.

In zijn boek The Dark Side of Democracy: Explaining Ethnic Cleansing (Cambridge: Cambridge University Press, 2005) wijst Michael Mann op etnische zuiveringen als gevolg van dit nationalisme. Sommige van de kenmerken van de beginfases van etnische zuiveringen die hij beschrijft vertonen gelijkenis met hedendaagse ontwikkelingen.

Oorlog en etnische zuiveringen staan vrijwel altijd op het eindstation van dit nationalisme te wachten.

Dit artikel van Hans Siebers, universitair hoofddocent aan de Tilburg University, verscheen eerder op Sociale Vraagstukken.

  1. 1

    Laten we eens beginnen met vast te stellen dat de rechtspopulisten ons nog nooit ook maar een millimeter verder hebben gebracht. In de jaren 0 resulteerde de Fortuyn revolte tot de noodzaak om op te roepen tot integratie. In de praktijk waren dat mensen die al 20 jaar in ons land woonden en die “de taal moesten leren”. Ronduit lachwekkend achteraf.

    Nu gaat iemand als Buma voorstellen om het volkslied te leren op school. Infantilisering in het kwadraat. Het zijn niet Baudet en Wilders die ons bedreigen. Het zijn de reacties van de zogenaamde ‘normale’ politici welke ons zorgen zouden moeten baren. Het is dubieus dat iemand als Rutte vlak voor de verkiezingen de Turkse kwestie zo hoog opspeelde. Als we een buitenlands referendum toestaan in ons land, dan mogen de desbetreffende politici toch ook campagne voeren? Of mis ik wat?

    Hans Siebers spreekt over polarisering. Voor polarisering zijn altijd twéé partijen nodig. Dat principe gold in de aanloop naar de catastrofe die we WO2 noemen en datzelfde principe ligt nu ook weer ten grondslag aan de gebeurtenissen. De geschiedenis herhaalt zich nooit, de principes waarop de geschiedenis berust herhaalt zich eindeloos.

  2. 2

    Wie of wat zijn de drijvende krachten achter deze renaissance van etnisch nationalisme?

    Opmerkelijk dat er zoveel gekrakeel is over behoud van ‘de Nederlandse Cultuur’ en de rol van minderheden daarin terwijl een onthutsend onderzoek van het knmi aan iedereen voorbij lijkt te gaan. http://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/extreme-zeespiegelstijging-in-de-21e-eeuw

    Drie meter zeespiegelstijging lijkt me een acutere bedreiging van de cultuur in het nederland over 100 jaar dan bijvoorbeeld een nederlands/(ex-)turkse gemeenschap die aangeeft zich niet thuis te voelen in dit land.

  3. 3

    Het zijn niet cultuurverschillen die tot conflicten en polarisatie leiden, maar andersom. Het zijn de door media en politiek aangezwengelde conflicten in de klas en op het werk die studenten en collega’s ertoe aanzetten om ter plekke cultuurverschillen uit te vinden en zich ernaar te gedragen.

    Geheel mee eens. Ook met de constatering dat wat geclaimd wordt als ‘Nederlands’ universeel of op z’n minst Europees is (maar met een beroep op Europese waarden win je geen verkiezingen).

    Vervolgens draaft de auteur naar mijn mening door over de gevolgen van kleinzielige opvattingen van Nederlandse politici. Wat mij intrigeert is: waarom kiezen ‘media en politiek’ voor de polarisatie die de cultuurverschillen uitvergroot en opblaast? Waar komt deze behoefte vandaan? Ik heb het antwoord niet, maar dit is wel wat ik mis in dit artikel. En voordat we afglijden naar opgeklopte dreigingen met oorlog en etnische zuiveringen zouden we aan dit sociale vraagstuk de hoogste prioriteit moeten geven.

  4. 4

    Vandaar ook dat zich in het grote voorbeeld van tolerantie, Zweden, zich geen problemen voordoen. Of gaat men ook in Zweden nog niet ver genoeg in de weg met ons, waardoor er geen andere optie meer was dan in een truck stappen? Die uiterst racistische en intolerante Zweden hebben het over zichzelf afgeroepen immers.

  5. 5

    “Het gaat hier om universele waarden die zijn vastgelegd in universele verklaringen van mensenrechten.” Helaas zijn deze waarden niet universeel erkend, in vele landen, waar onze immigranten vandaan komen, is discriminatie van Homo’s overheidsbeleid tot doodstraf aan toe, hierbij meestal aangezet door de lokale religieuze leiders. Hier moeten migranten uit die landen mentaal een 180 graden draai maken, wat niet altijd lukt zoals onlangs in Arnhem weer bleek.

  6. 6

    @0

    “Het gaat hier om universele waarden die zijn vastgelegd in universele verklaringen van mensenrechten.”

    Die universele waarden die zijn vastgelegd in universele verklaringen van mensenrechten zijn zo West-Europees als maar kan. Dit is dus een duidelijk voorbeeld van oorzaak en gevolg omdraaien. West-Europa heeft die waarden geglobaliseerd. We hebben ze zelf geupload naar het wereldtoneel.

    “Nationalisme, oftewel het verdedigen van de ‘nationale identiteit’, vormt hier niet de oplossing maar het probleem omdat het dergelijke Europese wetgeving in de weg staat. Op dezelfde manier frustreert nationalisme Europese samenwerking bij het oplossen van de vluchtelingenproblematiek of bij de bestrijding van terrorisme.”

    Hier ook weer. Het is juist precies andersom. Er was goede bescherming van de lonen. Er was goede wetgeving die vrachtwagenchauffeurs beschermden. Dat is juist verdwenen met Europese integratie. M.a.w. Europese integratie staat in de weg van passende nationale oplossingen. Het is belangrijk dat de auteur z’n chronologie in de gaten houdt.

    “Het Forum voor Democratie spreekt de vurige wens uit om politieke tegenstanders ‘kapot te maken’ en instellingen als de NPO en de wetenschap te ‘zuiveren’. Het stuurt zijn internettrollen op tegenstanders af om hen persoonlijk aan te vallen, zoals de nazi’s hun eigen knokploegen anoniem erop uit stuurden.”

    Wow, nu zijn we helemaal van het padje af zeg. Is er ook bewijs voor deze ‘aanzetten tot haat’-poging? Ik zeg het al vaker. Baudet is de nieuwe Pim. Dit gaat fout.

    Verder wel eens dat de media en politiek het allemaal wat aanzwengelen hoor. Overdrijven lijkt de norm te zijn. Grappig genoeg is dat precies wat deze auteur ook doet. Gigantisch aanzwengelen en polarisatie creëren. In dat opzicht is het een gevalletje pot/ketel.

  7. 7

    Dit artikel van Hans Siebers, universitair hoofddocent aan de Tilburg University, verscheen eerder op Sociale Vraagstukken.

    Heel veel eerder, gezien deze passage,

    Het escaleren van het diplomatieke conflict onlangs tussen de Nederlandse en Turkse regeringen kan niet los worden gezien van aankomende verkiezingen in beide landen.

    Dat was drie weken geleden. Het is volgende week alweer Verstopeitjesweekend.

  8. 8

    @1: Jij woont zeker niet in Den Haag? Ik kom hier nog regelmatig bejaarde dames tegen die geen woord Nederlands kunnen spreken. Moet allemaal in het Turks gedaan worden. Als men al het Nederlands beheerst dan kunnen ze vast wel een test afnemen om te zien of het voldoende is. Daar is helemaal niets geks of lachwekkends aan. Die dames zijn nu compleet geisoleerd door Nederlands wegkijkbeleid.

  9. 9

    @8

    Den Haag is de norm voor Nederland? Daarnaast mis je het punt volledig wat ik maak. Fortuyn heeft de jacht geopend op minderheden en de gevestigde politiek gaat mee in die polarisatie. Zodat de gevestigd politiek bij de populisten bevestigd dat er iets ontzettend mis is. Wtf..een paar mensen die Turks spreken ipv Nederlands. Bejaard nog wel. Láát die mensen.

    Zorgwekkender is langzame om-poling van het maatschappelijk debat. Bij het dandy-populisme wordt al openlijk gekoketteerd met het gedachtengoed uit de jaren 30. Onze cultuur is in gevaar! Al die andere culturen zorgen voor culturele verdunning.

  10. 10

    @1: Laten we eens beginnen met vast te stellen dat de rechtspopulisten ons nog nooit ook maar een millimeter verder hebben gebracht

    Dat is niet helemaal correct, althans niet als je over de grenzen kijkt. In Polen, Hongarije, Turkije en de VS regeren populisten. Met name de eerste 3 voorbeelden laten zien wat populisten doen zodra ze aan de macht komen. Voorbeeld 4 belooft ook niet veel goeds.

    Voor wat die polarisatie betreft: het maakt wel even wat uit wat voor podium en positie je hebt in de samenleving. Bovendien is de politiek (Fortuyn in Nederland) hiermee begonnen. Daar komt nog bij dat zij er juist baat bij hebben: hoe meer onrust in de maatschappij, hoe meer mensen met een andere cultuur zich gaan afzetten tegen onze cultuur hoe meer stemmen voor deze ophitsers. Ook andere duistere krachten, fundamentalisten en andere radicale bewegingen, hebben veel aan Wilders en zijn vrienden te danken. Ze zouden een standbeeld voor hem moeten oprichten.

  11. 11

    Wat ik vaker betoog; Ga eerst eens heel eenduidig en concreet beschrijven wat die Nederlandse cultuur precies is. En dan wat exact en concreet wat al die andere culturen precies zijn. Dan weten we tenminste waar we over praten. Nu is die discussie over ” onze” cultuur en de hunne, en welke beter dan wel inferieur is een beetje onzinnig heen en weer slaan met vage ongedefinieerde abstracte concepten, kan je iedere discussie mee winnen.

    (Je zal zien dat die exercitie net zo onzinnig gaat zijn als schedels meten 80 jaar geleden, maar leef je uit)

  12. 12

    @10

    Ik zal mijn quote wat uit breiden: rechtspopulisten hebben ons nog nooit ook maar een millimeter verder gebracht naar een evenwichtige, vredige maatschappij. De door jou genoemde voorbeelden illustreren dat. Daar zien we dat één partij de macht naar zich toetrekt door te polariseren tov de anderen. Zijn de anderen diverse partijen, dan noem je ze gewoon Gülenaanhangers of wat dan ook.

    In Turkije en de VS zien we haarfijn hoe het in zijn werk gaat als rechtspopulisten de belangen van de onderklasse gaan behartigen. Populisten kunnen alleen groeien dankzij onrust, dat zie je goed.

    En op dat punt kom ik terug bij @1 In ons land bevestigen sommige reguliere politici die onrust. Buma en Rutte door imitatie gedrag. Maar ook Pechtold, die Henk en Ingrid serieus gaat nemen en “het gesprek” met ze aan wil gaan.

    De focus ligt te veel op iemand als Wilders, die we een knecht van de moslimextremisten kunnen noemen.

    Willen we deze storm overleven, dan dienen we terug te grijpen naar het fundament van onze samenleving. Hans Siebers heeft daar een punt. Onze fundamentele normen en waarden zijn geen cultuur, maar het fundament waar op alles gebaseerd is in ons land. Ingebed in internationale organisaties. Daar mogen we niet mee marchanderen.

    Burgers mogen boos zijn, maar al te serieus dienen we dat niet te nemen. Over de gehele politieke breedte (excl de populisten) zou men zich sterk voor dienen te maken voor die universele waarden. Daarom hekel ik ook @5 die al weer naar anderen wijst. Nederland dient allereerst haar eigen zaakjes op orde te hebben en te houden.

  13. 13

    @11

    Die periode is voorbij. Daar wordt al 15 jaar over gelamenteerd. Benoem haring eten en voetbal maar tot de Nederlandse cultuur. Er is vast wel wat te bedenken, maar belangrijk is het niet.

  14. 14

    @12: Weinig op aan te merken, alleen een aanvulling dan nog: een fundamentele waarde is respect voor de ander en voor andere meningen. Voor pluralisme dus, dat is essentieel in een democratie. Aan dat respect ontbreekt het de populisten: zij sluiten mensen uit die het niet met hen eens zijn (‘links elite denken’, grachtengordel, etc) en die volgens hun niet tot het ‘ware volk’ behoren (de blanke, ‘hardwerkende’ Nederlander natuurlijk) zoals Wilders demonstreerde met zijn roep om minder Marokkanen.

  15. 15

    @14

    Exact. Dus dienen we de populisten anders aan te pakken. Zij zijn bevreesd voor de rechten van homo’ s en vrouwen. Ook zijn zij bevreesd voor dat ‘ze’ de boel over nemen. (gebrek aan pluralisme dus)

    Wel, dat zijn standpunten waar ik wel wat mee kan. De democratie en de rechtsstaat versterken, daar ben ik wel voorstander van. Pluralisme kan mij niet vast genoeg worden gelegd in wetten. Evenals de rechten van vrouwen en homo’ s.

    In de grond ben ik het helemaal eens met de populisten.
    (maar waarom stemmen ze dan niet progressief?) En daar dienen we Baudet, Wilders en consorten op te pakken. Niet langer dat mee bewegen en begrip tonen, maar uitdagen om onze wetten en constituties te versterken. Feitelijk vraag je dan de PVV en FvD (en daarmee impliciet Henk en Ingrid) om progressieve zaken. Dan zullen ze met de billen bloot moeten. Als “onze cultuur” zo belangrijk is, dan is hij vast wel belangrijk genoeg om te bestendigen in wetgeving.

  16. 16

    @15: Inderdaad, versterken van de rechtstaat, de rechten van minderheden en het recht om het niet met hen eens te zijn. Met al dat soort zaken hebben ze grote problemen want ze beweren de ‘wil van het volk’ te verkondigen.

    Een kleine opmerking: als ik het over populisten heb, heb ik het over politici, niet de mensen die op hen stemmen tenzij ze fanatieke volgelingen zijn natuurlijk.

    Je vraag, waarom die kiezers die op hen stemmen niet progressief stemmen is wat moeilijker te beantwoorden: ik denk dat dat komt de de timide houding van links dat steeds zoekt naar consensus in het midden, of zelfs een coalitie aangaat met rechts zoals de PvdA en misschien GroenLinks nu weer gaat doen. Ze moeten een positief, realistisch en aantrekkelijk, ja ik zou haast zeggen ‘populistisch’ alternatief bieden – maar dat is natuurlijk niet echt populisme (waar de SP, Syriza, etc altijd van beschuldigd worden) maar gewoon populaire politiek. Dat is geen populisme want deze partijen zijn wel democratisch, in die zin dat ze democratische instituties erkennen (en niet zoals Wilders afdoen als ‘nep’) en bereid zijn om het debat aan te gaan, wat de populisten ook niet doen (Wilders houding ten opzichte van de media is typerend).

  17. 17

    Nog een aanvulling: het feit dat de discussies zo vaak over identiteit gaan is ook een gevolg aan het gebrek aan inhoudelijk debat. We hebben het helemaal niet meer over de economie, sociale misstanden, of wat er verbeterd kan worden aan de maatschappij en de economie maar over wie wel en wie niet Nederlander zijn. Dat is niet alleen een gevolg van het populisme (die dat debat natuurlijk die kant op sturen) maar ook een gevolg van het gebrek aan een stevig weerwoord en alternatief van links.

  18. 19

    @16

    Ik heb het nadrukkelijk wél ook over hen die op populistische politici stemmen. Zonder achterban kan geen enkele politicus wat beginnen. Hans Siebers haalt Slobodan Miloševic aan. Slobodan Miloševic had niets kunnen beginnen zonder een behoorlijke achterban. Het liep uit op massale moordpartijen die Slobodan Miloševic of andere Servische politici niet persoonlijk hebben uitgevoerd. Het schisma liep dwars door dorpen en steden heen. Buren en familie die jarenlang met elkaar optrokken begonnen elkaar te vermoorden.

    @17

    Identiteit is in zoverre interessant dat een ieder dat persoonlijk mag uitmaken. Ik zie de toegevoegde waarde niet om mijzelf tot Nederlander, Duitser Fransman of wat dan ook bekend te maken. Identiteit is net zoals seksuele geaardheid of religieuze beschouwing een privé dingetje. Ik als Nederlander heb er geen last van als er naast mij een homo, christen of een Turk woont. Mits zij zich aan de geldende wetten houden. De problemen ontstaan bij mensen die anderen een bepaalde identiteit misgunnen. Daar kom je uit bij racisme, nationalisme, seksisme enz.

    Inderdaad; er zijn wel interessantere zaken dan identiteit.

  19. 20

    @18: jij bent de enige hier die 100 jaar geleden door zijn grootvader serieus zou zijn genomen. De rest is wat dat betreft loeiver afgedwaald, met alle ankers los.

    De Nederlandse cultuur tref je aan in 100 verschillende verjaardagsfeestjes die in een grote kring worden gevierd. Waar alle discussies over ideeën worden teruggebracht tot personen. Die, en die.

  20. 21

    @20
    Je afkomst verloochenen heet dat,doe je dat lang genoeg is het verwaterd en wordt je een wereldburger/eenheidsworst.
    Duurt generaties maar uiteindelijk wel een feit.
    Ondertussen vechten ze voor de Inuits en oh wee als je een tribe uit Brazilië verstoord met t shirts want dat is zo mooi en lekker uniek.
    Ik heb liever een echte allochtoon dan een verkaasde.

  21. 22

    @17: Ik zou het nog anders willen formuleren: het gebrek aan inhoudelijk debat is een gevolg van het feit dat de discussies zo vaak over identiteit gaan. Want dat is, mijns insziens, doelbewust. Zodra het inhoudelijke debat gevoerd gaat worden, dan komen onderwerpen als ongelijkheid, discriminatie en klimaatverandering op tafel, en er zijn een heleboel mensen die het daar liever niet over hebben.

  22. 23

    Identiteit is zo belangrijk omdat het grotendeels je belangen en standpunten bepaald. Wie je bent, waar je staat in de samenleving vormt je beeld en bepaald hoe je veranderingen ervaart. Het is natuurlijk wel jammer dat identiteit zo overheersend is geworden, maar dat krijg je ervan als alles gepolitiseerd wordt. Anderzijds is het ook wel logisch, in een globaliserende wereld met oprukkende supranationale instituten vanuit het buitenland grijpt men terug op datgene wat houvast biedt. In dit geval, de mensen binnen je groep/samenleving.

    Alle politici doen aan identiteitspolitiek. Kijk eens bij de VVD: iedereen ziet er hetzelfde uit, gaat naar dezelfde kapper et cetera. Of D66, volop leeghoofden die een zelfbeeld hebben van intelligent en genuanceerd. Zelden kennis van zaken, maar die identiteit hebben ze zichzelf nou eenmaal aangemeten. PVV’ers zien zichzelf als het ware volk.

    Kijk alleen maar naar de afgelopen verkiezingen: het verkeerde populisme heeft verloren, het juiste populisme gewonnen. Klaver deed een soort Messias act waarin zijn levensverhaal als kansloze immigrant leidend was…. Het was 1 en al identity-politics.

  23. 24

    @23

    Gebrek aan zelfkennis bij jou. Wat de kiezer doet is zichzelf spiegelen aan de desbetreffende politici. Dat heeft niets te maken met culturele identiteit, wat hier het onderwerp is.

    Wie zichzelf aan Rutte/VVD spiegelt ziet zichzelf als een beschaafd iemand voor wie het recht van de sterkste geldt.

    Wie zichzelf aan Wilders/PVV spiegelt ziet zichzelf als representant van de enige echte (niet-bestaande) Nederlandse cultuur.

    Wie zichzelf aan Klaver/GL spiegelt ziet zichzelf als iemand die het beste met de wereld en de mensheid voor heeft.

    Wie zichzelf aan Pechtold/D66 spiegelt ziet zichzelf als een kosmopoliet die niets heeft met landelijke grenzen, maar wel met internationale samenwerking.

    We zullen altijd in anderen zien wat we zijn of juist niet zijn. In het laatste geval is zo iemand afstotelijk. Iemand als Trump of Erdogan vertelt mij met ieder woord, iedere gelaatsuitdrukking, iedere ophitserij, dat hij alles is wat ik niet ben.

    Bovenstaande heeft niets te maken met waar je staat in de samenleving. Maar alles met hoe je bént. Je sla niet alleen de plank mis, er is zelfs geen plank waar jij sla.

  24. 25

    @23: “Klaver deed een soort Messias act waarin zijn levensverhaal als kansloze immigrant leidend was”

    Bedankt voor het illustreren van mijn punt ;)
    Dit is namelijk helemaal niet waar. Klaver en GL hebben juist geprobeerd om een inhoudelijke campagne te voeren, maar de media hebben dat volledig genegeerd en zich gericht op de uiterlijkheden. Immers, het is veel makkelijker om het over de “Jessias” oid te hebben, dan om uit te leggen dat de klimaatontkennertjes er toch echt volkomen helemaal naast zitten …

  25. 26

    @25:

    Please, hij had een leuk boekje geschreven over Jesse Klaver, gedroeg zich als een popster in concerthallen…. Echt hoor, dat lag niet aan de media. Te makkelijk om het daarop af te schuiven. Verder zitten de klimaatontkennertjes er al lang keihard naast en is er op een handjevol debielen niemand die daaraan twijfelt. Beetje open deur intrappen Lennart.

    @24:

    Als ik een amateuristische psychoanalyse wil ga ik wel bij m’n moeder langs.

  26. 27

    @23: Identiteit verdeelt mensen en legt ze eeuwig en altijd vast op veranderlijke kenmerken. Je bevriest de maatschappelijke verhoudingen als je dit als uitgangspunt neemt voor politiek. Ik snap politici die verandering nastreven dus niet als ze zo veel nadruk leggen op identiteit.

    Voor politici behoren alle mensen ongeacht hun identiteit gelijk te zijn. Dat zouden ze ook moeten laten weten aan de kiezers, in plaats van dit non-issue voortdurend te pluggen in het politieke debat. Als politiek en media er over ophouden zal het onderwerp gewoon van de agenda verdwijnen. Niemand heeft er om gevraagd, namelijk.

  27. 28

    @22: Ik denk dat beiden waar is: de inhoud wordt verdrongen door discussie over identiteit, maar daar hebben ze wel de kans voor gekregen doordat links vanaf de jaren tachtig niets inhoudelijks te melden had, anders dan dat ze sociaal en sterk waren.

    @27 Mooi gezegd Jos, die zal ik bewaren.

    Ik zou er aan toe willen voegen: juist die politici die over identiteit beginnen laten zien dat ze het niet echt menen met hun hervormingsgezindheid. Die politici snap ik dus wel.

  28. 29

    @26: Misschien had je het boekje van Klaver eens moeten lezen, dan had je geweten dat dat niet over hemzelf ging. Maar goed, opnieuw bevestig je mijn gelijk, nogmaals bedankt ;)

    Jij vind Syp Wynia en Sylvia Witteman debielen, begrijp ik ?

  29. 30

    @28: Er is meer Links dan alleen de PvdA. Dat is nu juist wat ik bedoel; de SP maakt zich al decennia sterk voor ongelijkheid, GL doet al heel lang hetzelfde over klimaat. Maar zelfs jij hebt het idee dat dat helemaal niet zo is …

  30. 31

    @29:

    Nee Lennart, jij bewijst jezelf ongelijk. En als die 2 klimaatontkenners zijn, zijn ze sowieso op dat gebied debiel ja. Maar ik begrijp dat jij dat mooi vindt, omdat je in de veronderstelling bent dat conservatieven anti-academische mafkezen zijn die graag achter autoritaire meninkjes aanlopen?

  31. 32

    @27:

    Ik ben het met je eens dat het jammer is en tevens verdeeldheid en schade veroorzaakt. Helaas doet bijna iedereen het en niet enkel populisten. De uitzonderingen zijn wellicht FvD en PvdD. GroenLinks deed t ook niet, maar de nieuwe leiderschapshype heeft er wel veel weg van.

  32. 33

    @31:
    “Maar ik begrijp dat jij dat mooi vindt, omdat je in de veronderstelling bent dat conservatieven anti-academische mafkezen zijn die graag achter autoritaire meninkjes aanlopen”

    Je begrijpt maar een eind weg, wat mij betreft. Ondertussen ga ik slechts herhalen dat Jesse’s boekje vooral inhoudelijk was, en dat jij nu al twee keer je eigen ongelijk hebt bewezen.

  33. 34

    @30: Ja er is meer, maar het is niet overtuigend genoeg, en dat is ook gebleken bij de verkiezingen dit jaar. En wat gaat GL nu doen? Mee regeren met rechts? Ik moet het nog zien.

  34. 36

    @34: Ik heb echt geen flauw idee wat GL gaat doen. Wat mij betreft bedankt Klaver voor de eer; dat geeft hem de ruimte om de komende jaren wel een geloofwaardig alternatief neer te zetten.

  35. 38

    De massa-immigratie heeft geleid dat men meer is gaan nadenken over identiteit.

    @Lutine: “Burgers mogen boos zijn, maar al te serieus dienen we dat niet te nemen.
    Jij hoeft niemand serieus te nemen, ons ook niet. Wij hebben al lang begrepen dat we voor onszelf moeten opkomen en niet op de klassieke politiek moeten wachten. Emancipatie gaat door. Het populistische smaldeel bouwen we gewoon uit. Met FVD heeft er een verbreding van de beweging plaatsgevonden. Het moet zich nog wel bewijzen, maar tot nu toe doet Baudet het goed.

    En rechts heeft gewoon een meerderheid.

    “Laten we eens beginnen met vast te stellen dat de rechtspopulisten ons nog nooit ook maar een millimeter verder hebben gebracht.”
    Het is maar net waar je heen wilt Lutine. Ben je niet te gehecht geraakt aan je eigen gelijk?

  36. 39

    @38

    In deze kwestie heb ik graag ongelijk. De rechtspopulisten schotelen een fata morgana voor welke nationale identiteit heet. De bevolking (niet het volk dus) , gaat die daar in grote getale in mee? Dat is de kwestie. Hans Siebers heeft gelijk, nationalisme is niet de oplossing, maar het probleem.

    En dan doel ik nog niet eens zozeer op het Nederlands nationalisme. We zijn maar een onbeduidend landje. Maar ook in de landen om ons heen is sprake van nationalisme. Dit levert een instabiel Europa op in een snel instabielere wereld. Europa zou het toonbeeld moeten zijn van samenwerking en vooruitstrevendheid. Maar momenteel is Europa verlamd en verdeeld.

    Europa is met de verkeerde onderwerpen bezig. Nationalisme of moslimextremisme is niet zo belangrijk. Vaart zetten achter een stevig Europees fundament is wel belangrijk. Zonder interne polarisatie uiteraard.

  37. 40

    @9: Ik heb het niet over cultuurverwatering, ik heb het puur over het gegeven dat mensen die al sinds het begin van arbeidsimmigratie in Nederland wonen en geen woord Nederlands kunnen spreken. Ik vind het bizar dat jij niet wil zien in wat voor kwetsbare positie zulke mensen zitten, bijna schofterig gewoon.