More eyes in the sky

Politieman met een UAVNiet alleen God ziet alles. The Guardian onthult vandaag het bestaan van een omvangrijk nieuw surveillence-programma in Engeland. De komende jaren zal een aantal politiekorpsen unmanned aerial vehicles (UAV’s) inzetten. Dit zijn spionagevliegtuigen die nu vooral in Irak en Afghanistan worden gebruikt. De plannen gaan ver. En ontwikkelingen op Europees gebied maken duidelijk dat dit soort plannen niet tot politiestaat Engeland beperkt blijven.

De eerste drones moeten eind dit jaar de lucht in gaan en tijdens de Olympische Spelen van 2012 massaal ingezet worden.  Met een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur onthult The Guardian echter dat de spionagevliegtuigen voor veel meer doeleinden worden klaargestoomd: het vastleggen van asociaal rijgedrag, diefstal van tractoren, toezicht op visserij, het in de gaten houden van demonstranten, het volgen van overvallers. Om de kosten te drukken moeten de spionagevluchten tijdens rustige uren commerciële surveillancetaken uitvoeren: de data worden  dan doorverkocht aan bedrijven. De vliegtuigen bevinden zich op een hoogte van zeven kilometer en zijn dus onzichtbaar vanaf de grond.

De politie beseft dat deze vergaande vorm van surveillance (in het toch al minutieus bespioneerde Engeland) gevoelig ligt en heeft een mediastrategie opgesteld, die ook is uitgelekt. Door te hameren op het onderscheppen van illegalen op Het Kanaal en veiligheid van de Olympische Spelen hoopt de politie het draagvlak te vergroten. De politie wil het namelijk erg graag, omdat het de politiepraktijk ingrijpend zal veranderen en verbeteren.

Saillant detail is dat deze surveillance-strategie voor een groot deel is opgesteld door BAE Systems, een van ’s werelds grootste wapenfabrikanten die ook de drones voor oorlogsgebieden levert. Vanwege de hoge kosten, leunt de Britse overheid zwaar op de wapenindustrie. Dit specifieke project is dan ook een onderdeel van een veel omvangrijker project dat op luchtsurveillance gericht is en dat door de industrie is geformuleerd.

We zullen de komende tijd nog veel meer gaan horen over de inzet van militaire UAV’s voor civiele doeleinden. Met oud en nieuw werd al een raven ingezet in het dorpje Veen. En Frans Heeres, korpschef van de politie Midden en West-Brabant, wil de spionagevliegtuigen inzetten bij grote evenementen, zoals de Tilburgse Kermis. ,,Ach, met Google Earth gebeurt al hetzelfde”, zei hij tegen het Eindhovens Dagblad.

Ondertussen wordt er in Brussel hard gewerkt aan een Europees programma voor de civiele inzet van UAV’s. In het kader van een enorm defensieonderzoeksprogramma (53 miljard euro) moet in 2015 de inzet in de civiele luchtruimte mogelijk zijn. De uitstekende site Neoconopticon meldt:

,,The European Defence Agency – an EU body tasked with boosting arms spending in the Union – is now embracing UAVs. Alexander Weis, the EDA’s chief executive, has told the European Parliament that he hopes to have drones flying on a test basis in Europe’s civilian airspace by 2012. Although UAVs are not now equipped to spot what is flying around them, Weis hopes that this problem can be overcome through the development of “sense and avoid” technology.

An EDA source said that the UAVs in question will not be armed and are intended primarily for surveillance purposes and for rescue missions.

But research undertaken at the EU’s behest indicates that no neat distinction can be made between drones intended for military and civilian purposes. A 2006 study requested by the European Commission from the consulting firm Frost & Sullivan concluded that the growing number of UAVs in Europe are being bought for military reasons but that they could be adapted to monitor public gatherings or for maritime patrol.”

Het Nederlandse ministerie van Defensie heeft vorig jaar maart voor 53 miljoen dollar aan UAV’s gekocht. Die zullen, als de missie in Uruzgan ooit afloopt, natuurlijk niet weggegooid worden. Als je gezoem van boven hoort, weet je waar het vandaan komt.

  1. 1

    Is er iemand met wat meer specifieke kennis van en/of inzicht in Engeland die eens een boompje kan opzetten over waarom de zaken in Engeland (inderdaad) al zo ver de kant van de politiestaat op lijken te zijn?

    Het gaat hier ook niet goed, en wellicht steeds slechter, maar hoewel ik niet denk dat het in Nederland heel erg kan worden krijg ik niet geformuleerd waarom ik dat denk. Bovendien, zelfs al zou ik denken dat het hier ook ver zal gaan blijft nog minimaal de vraag over waarom Engeland zo’n “voortrekkers-rol” aan het vervullen is.

    Of is het punt gewoon dat het in feite wel meevalt en dat wij hier slachtoffer worden van reguliere ongenuanceerde internationale berichtgeving (zeg, zoals sommige andere naties over Nederlands drugsbeleid horen, of hoorden, toen we nog internationaal als liberaal bekend stonden)?

    Dat laatste is niet bedoeld als retorisch. Ik weet het gewoon niet. Ik vind het interessant of ik het zou kunnen gooien op meer en non-uniformer verdeelde ogen die opletten in een meerpartijen-systeem…

  2. 3

    @rene: volgens mij is Engeland altijd al zo geweest. Misschien loopt er hier iemand rond die het britse kastensysteem goed kan uitleggen, maar de britse ‘arbeidersklasse’ werd (IIRC) altijd al zwaar gemonitord en min-of-meer onder toezicht gesteld. Denk maar aan meneer pastoor enzo.

  3. 4

    @3: Mmm. Ik denk wel dat je de Nederlandse samenleving vrij specifiek anti-autoritair kan noemen in vergelijking met veel anderen (ook Duitsland en zelfs België) dus dat zou dan ook mijn formulering voor wat betreft het verschil kunnen worden ja…

  4. 6

    @5: Is dat zo? Was het niet alleen zo dat de arbeidersklasse minder uniform was, want verdeeld over onze befaamde zuilen?

    Ik vind dat je ook in Nederland altijd ziet dat de politie haar eigen bevoegdheden bij voortduring tot en soms over de uiterste grenzen probeert op te rekken en uiteindelijk is dat gewoon een saaie psychologische kwestie: degene die naleving van regels dient te garanderen valt met minder succes aan het verstand te peuteren dat hijzelf onderworpen is aan die regels.

    Als je daarna een overheid hebt die veel vertrouwen heeft dat politie altijd netjes binnen de lijntjes blijft en ze te weinig in de weg legt krijg je vanzelf een ongebreidelde uitbreiding van politiemacht. Met een overheid die in een democratie in enige mate de algemene bevolking weerspiegelt, kan een meer anti-autoritaire houding van de bevolking leiden tot minder vertrouwen van ook die overheid in autoriteits-dragers, wat het gedachten-treintje is dat ik dan zou kunnen volgen wat dat betreft.

    Ik heb alleen eigenlijk nooit het idee gehad dat nu specifiek Engeland zo autoriteitslievend was…

  5. 9

    Privacy, moet je eens in op het plateland gaan wonen.
    Geen uav’s in de buurt maar een rood slipje aan de waslijn op zondag en het hele dorp weet het binnen een half uur zonder Twitter.

  6. 10

    Als je dit nieuws 10 a 15jaar geleden terug had voorspeld dan was je als aluhoedje weggezet. Lijkt nu niettemin een feit. Wanneer dingen maar traag genoeg voortbewegen neem je de verandering niet meer waar. Je blijft alles dan als normaal en vertrouwd gegeven zien. En zo kan al-les.

  7. 14

    @6: In nederland kwam de industrialisatie pas laat op gang (eigenlijk hebben we die zo’n beetje overgeslagen, en zijn we relatief snel overgestapt op een diensteneconomie).

  8. 15

    Deze UAVs zijn heel duur – en op niet een moment wordt er duidelijk gemaakt welke specifieke reden aanschaf rechtvaardigt.

    Het is schokkend om te zien dat wij in het Westen in dezelfde valkuil vallen, die wij zelf nog niet zo lang geleden groeven voor de USSR met Star Wars. Er worden miljarden en miljarden uitgegeven aan een terroristische dreiging die statistisch gezien niet veel voorstelt.

    Osama Bin Laden zou zich in zijn meest wilde dromen niet kunnen voorstellen wat hij teweeg zou brengen met een een low-tech aanslag in 2001 waarin gebruik werd gemaakt van niets meer dan 19 stanley messen. Hij zou zich in zijn meest wilde dromen niet kunnen voorstellen hoeveel hulp hij daarbij zou krijgen van Westerse leiders die het loopwerk voor hem uitvoeren.

    Het is te absurd voor woorden. Wanneer staan we op om ons af te vragen of dit het wel allemaal waard is. Hoe effectief kan de Amerikaanse border control zijn tegen de binnnensmokkel van Nucleaire wapens, als ze lading op lading drugs niet eens tegen kunnen houden – zelfs terwijl deze makkelijker zijn op te sporen? Wat lossen de scanners op Schiphol op als terroristen in Saudi-Arabië vorig jaar al een aanslag pleegden met een bom verstopt in z’n rectum. De bodyscanners die nu op Schiphol worden geïnstalleerd kunnen die niet detecteren.

    Wat als er volgende maand een dergelijke aanslag wordt gepleegd? Die kans is aanwezig. Worden we dan allemaal lichaamelijk onderzocht op het vliegveld? Even met de billen bloot? We hebben toch niets te verbergen? Wanneer slaat het besef door dat het compleet onzinnig is wat we aan het doen zijn? Wanneer slaat het besef door dat de echte vijanden van onze westerse beschaving dingen zijn die echte investering nodig hebben zoals klimaatverandering? Of dat investeringen in gezondheidszorg en onderwijs per saldo ons leven veel meer opleveren? Elke euro uitgegeven aan terrorisme bestrijding, is een verloren euro. We moeten de durf hebben om het toe te geven.

  9. 17

    @1

    Even een suggestie dan: in NL is op dit moment een sterke trend gaande dat de overheid geen fouten meer mag maken. Op de lange termijn betekent dat onafhankelijk van of je nou Hirsch Balin hebt of niet publieke druk er voor zal zorgen dat alles min of meer continu gemonitord zal moeten worden (en dat het bijbehorende apparaat enorm zal moeten zijn… als die trein eenmaal gaat rijden is er geen stoppen meer aan).

  10. 18

    @17: en het zal niet perfect zijn, en als die vraag naar perfectie groot genoeg is zul je zien dat ambtenaren in de meest onbenullige zaken zullen weigeren om te erkennen dat er fouten zijn gemaakt, etc. Die aanpak is in alle opzichten vijf stappen terug.

  11. 20

    @18

    Jup, het niet weten van bepaalde zaken is in veel opzichte gewoon een goed filter om de overheid nog een beetje te laten functioneren

  12. 21

    @ Rik, #17: En jij observeert een al langer bestaande maar verder zelfde trend in Engeland? Ik richt me momenteel op het verschil immers, blijvend dan wel slechts huidig…

  13. 22

    @21 Denk dat het verschil zou kunnen zijn dat in Engeland er meer een actieve wens vanuit de overheid bestaat om zaken te monitoren los van dat het publiek eis dat er niks meer fout mag gaan. In NL is dat denk ik minder… Dat maakt het denk ik echter misschien juist wel gevaarlijker.