Maar helpt het snuffelen van de AIVD op sociale netwerken ook?

ACHTERGROND - Er was een heel klein beetje ophef vorige week over het CTIVD rapport aangaande het bespioneren door de AIVD van mensen op sociale media. De AIVD had namelijk niet helemaal de wettelijke regels gevolgd. Halfslachtige excuses en verbetermaatregelen door de minister en het verhaal verdwijnt naar de achtergrond.

Alweer.

De essentie gaat wederom aan menigeen voorbij.

De vraag is niet of de AIVD wel op deze manier de privacy van burgers mag schenden. De vraag is of het zinvol is.

De veronderstelling is namelijk dat het ‘helpt’. Dat met het in de gaten houden van tientallen (misschien wel duizenden) burgers op online fora daadwerkelijk aanslagen voorkomen worden. En dat een beetje privacy-inbreuk en af en toe een onschuldige burger lastig vallen te rechtvaardigen is. Ze noemen dit ook wel het proportionaliteitsbeginsel.

En ook in dit rapport staat niet wat al die inbreuken op de privacy nou echt opgeleverd hebben.

Het dichtst in de buurt komt deze zin:

Het ging hierbij om grotere webfora waarbij de te verwachten opbrengst in geen verhouding stond tot de inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van die gebruikers van de webfora op wie lopende onderzoeken niet gericht waren.

Maar ook daar gaat het over de verwachting, niet het werkelijke resultaat.

En ook de minister zegt alleen:

een groot aantal targets naar voren gekomen die anders niet zichtbaar waren geworden

en

De minister concludeert dat het onderzoek op internet „noodzakelijk” blijft voor de AIVD om de „ongekende dreiging te onderkennen”.

Ook hier alleen ‘zichtbaar’, ‘targets’ en ‘dreiging’. Niets concreets.

Hoeveel van onze vrijheden en grondrechten moeten we nog opgeven om alleen maar van de “dreiging” en het mogelijke gevaar af te komen? En heeft de “vijand” dan niet al gewonnen?

Wanneer gaan we al die minderwaardige terreurgroepen en zielige zielen nou eens te lijf met het versterken van onze rechtstaat, onze cultuur en het geloof in onszelf?

En wanneer laat de minister nou eens zien wat het werkelijke resultaat is? Of is hij soms te bang dat we niet tegen de waarheid kunnen? Waar strijden we dan nog voor?

  1. 1

    Let ook op het subtiele maar rare gebruik van het woord “ongekend”, in:

    “De minister concludeert dat het onderzoek op internet „noodzakelijk” blijft voor de AIVD om de „ongekende dreiging te onderkennen”.

    Ongekend in de zin van enorm, ongehoord, gewoonweg ongelofelijk, niet te meten? Of ongekend in de eenvoudige zin van onbekend? Waarschijnlijk dat laatste, maar intussen is het toch weer een loos bangmakertje extra dat we in onze mik gedouwd krijgen.

  2. 5

    Wat op de ‘grotere webfora’ gepost wordt is toch gewoon publieke informatie? Los van hoe ze technisch gezien die informatie verzameld hebben is dat in de basis niet echt inbreuk van privacy wat mij betreft. Wel verspilling van tijd en geld.

  3. 7

    @6: Linkje? Bij mijn weten was de insteek bij opsporingsdiensten er een van ‘we zien internetfora als een soort van cafe’s, en als jij in een cafe vertelt dat je x en y gaat doen. en een politieagent hoort dat, dan is dat voor ons goed genoeg voor verdere actie (aanhouding/verder onderzoek/etc)’

  4. 8

    @6
    Rare vergelijking. Een post op een openbaar forum lijkt meer op een ingezonden brief in de krant dan op een gesprek op straat. Je publiceert gewoon iets voor de hele wereld en dat weet je.

  5. 9

    @7 en @8 Er zit een groot verschil tussen toevallig horen en een politieagent opdracht geven om op straat of in een café gesprekken te gaan luisteren om mogelijk strafbare feiten te constateren. Dat kan niet zomaar. Daar moet een goede reden voor zijn en een bevel of zo.
    (Moet ik even opzoeken, niet zo bij de hand).

  6. 10

    Waarom is de legaliteitsvraag niet zo relevant? Je loopt op de zaken vooruit. Eerst moet er vastgesteld worden of de overheid de wet overtreedt. Zo ja, dan moeten ze door het stof. Nummer twee is de minister voor te zijn als hij dan de bevoegdheden gaat verruimen zonder noodzaak aan te tonen. Dat komt dus later.

    Het is wel degelijk belangrijk te weten of de overheid zich aan haar eigen wetten houdt. Daar lijkt het niet op, de vergelijking met het café ten spijt #7. Er is een verschil tussen “een politieagent hoort dat” en agenten in café’s stationeren om willekeurige gesprekken onder willekeurige burgers af te luisteren.

    Uit het persbericht:

    Het ging hierbij om grotere algemene webfora waar een radicale of extremistische signatuur ontbrak en waarbij het aanwezige aantal targets en de te verwachten opbrengst in geen verhouding stond tot de inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van de overige gebruikers van de webfora, die geen target van de AIVD waren.

    Het binnenharken van posts op een forum is een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer. Deze inbreuk is misschien niet heel groot, maar volgens de toezichthouder nog altijd te groot in verhouding tot het belang van de AIVD. Oftewel: de motivering is wel héél mager.

    EDIT: Steeph was me voor :)

  7. 11

    @10: Het is wel relevant. Het is echter in mijn optiek van ondergeschikt belang in de discussie. De essentie is of de wet er überhaupt moet zijn. En nee, die vraag werd bij de vorige wet en al die tussenwetjes ook niet gesteld. En ik ben er dus niet gerust op dat die vraag bij de aanpassing wel echt aan de orde komt.

  8. 12

    @11 Kwestie van prioriteiten. Voor mij is het belangrijker dat de overheid zich ook aan haar eigen wetten houdt. Dat is de definitie van een rechtsstaat. Als overijverige diensten consequentieloos schijt kunnen hebben aan de wet, dan is juist de wet irrelevant.

  9. 13

    @5: “Wel verspilling van tijd en geld.”

    Ook dat is een belangrijk gegeven. Als de AIVD haar tijd en geld steekt in dit soort nutteloze instrumenten, dan is het nogal de vraag of we als belastingbetalers hen nog wel moeten voorzien van hun bijzonder riante budget. Blijkbaar gaat er zoveel geld heen dat ze het over de balk kunnen smijten in sleepnet expedities, die voor een gedegen analyse toch echt veel werk vergen.